lesmap touching the void - Lessen in het donker
lesmap touching the void - Lessen in het donker
lesmap touching the void - Lessen in het donker
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Touch<strong>in</strong>g<br />
<strong>the</strong> <strong>void</strong><br />
Pedagogisch dossier<br />
<strong>Lessen</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>donker</strong>
Intro<br />
In deze bundel v<strong>in</strong>d je heel wat werkmateriaal terug over<br />
TOUCHING THE VOID. We gaan zowel <strong>in</strong> op de vorm als de <strong>in</strong>houd van de<br />
film. Daarbij proberen we zoveel mogelijk <strong>het</strong> medium film centraal te<br />
stellen.<br />
Dit is een <strong>lesmap</strong> met teksten, <strong>in</strong>fo, opdrachten, vragen, weetjes,<br />
surftips. Je selecteert gewoon <strong>het</strong> materiaal dat je <strong>in</strong> de klas wilt<br />
gebruiken.<br />
Voor extra materiaal rond filmproductie en -analyse neem je best een<br />
kijkje op onze site www.lessen<strong>in</strong><strong>het</strong><strong>donker</strong>.be!<br />
Feedback!<br />
Graag horen we een reactie: neem je even de tijd om de evaluatiefiche<br />
op onze website <strong>in</strong> te vullen? Ook de leerl<strong>in</strong>gen kunnen de film sterren<br />
geven en op de pag<strong>in</strong>a van TOUCHING THE VOID hun op<strong>in</strong>ie achterlaten. Wij<br />
zijn benieuwd!<br />
www.lessen<strong>in</strong><strong>het</strong><strong>donker</strong>.be<br />
<strong>Lessen</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>donker</strong> vzw stelt jaarlijks een filmprogramma samen<br />
voor <strong>het</strong> onderwijs <strong>in</strong> Vlaanderen. De verton<strong>in</strong>gen v<strong>in</strong>den plaats <strong>in</strong><br />
tal van cultuurcentra en bioscopen <strong>in</strong> de vijf Vlaamse prov<strong>in</strong>cies.<br />
Het filmprogramma van elke locatie is terug te v<strong>in</strong>den <strong>in</strong> de<br />
programmabrochure en op onze website.<br />
De werk<strong>in</strong>g wordt f<strong>in</strong>ancieel ondersteund door de Vlaamse<br />
Gemeenschap.<br />
De pedagogische dossiers worden opgemaakt door:<br />
<strong>Lessen</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>donker</strong><br />
S<strong>in</strong>t-Jakobsstraat 36 / 8000 Brugge / 050 34 91 93<br />
<strong>in</strong>fo@lessen<strong>in</strong><strong>het</strong><strong>donker</strong>.be / www.lessen<strong>in</strong><strong>het</strong><strong>donker</strong>.be<br />
Het Vlaams Centrum voor K<strong>in</strong>der- en Jeugdfilm / Jek<strong>in</strong>o<br />
Paleizenstraat 112 / 1030 Brussel / 02 242 54 09<br />
<strong>in</strong>fo@jek<strong>in</strong>o.be / www.jek<strong>in</strong>o.be<br />
02 03<br />
Inleid<strong>in</strong>g op de film vóór de filmvisie: zie lesbrief!<br />
Filmfiche 04<br />
Technische kaart<br />
Introductie 05<br />
Van boek naar film 09<br />
Het verhaal van de film 12<br />
De stijlkenmerken 18<br />
Vertelstijl<br />
Decor<br />
Geluid en muziek<br />
LESBRIEF VOOR DE LEERLINGEN<br />
Inleid<strong>in</strong>g op de film vóór de filmvisie<br />
Neem enkele m<strong>in</strong>uten tijd voor een korte <strong>in</strong>leid<strong>in</strong>g alvorens jullie naar<br />
de film gaan kijken. Het is goed de leerl<strong>in</strong>gen enkele aandachtspunten<br />
mee te geven zodat ze voorbereid zijn en gerichter kunnen kijken. De<br />
<strong>in</strong>leid<strong>in</strong>g is <strong>in</strong> de lesbrief voor leerl<strong>in</strong>gen terug te v<strong>in</strong>den, achteraan <strong>in</strong><br />
deze <strong>lesmap</strong>. Je kan die kopiëren en uitdelen <strong>in</strong> de klas!<br />
Inhoud
Filmfiche<br />
Technische kaart<br />
Orig<strong>in</strong>ele titel: TOUCHING THE VOID<br />
UK – 2003 – 102’<br />
Engels gesproken - Nederlands ondertiteld<br />
Naar <strong>het</strong> gelijknamige boek van Joe Simpson<br />
Regie Kev<strong>in</strong> Mc Donald<br />
Scenario Joe Simpson<br />
Camera Mike Eley<br />
Keith Partridge<br />
Montage Just<strong>in</strong>e Wright<br />
Art Direction Patrick Bill<br />
Muziek Alex Heffes<br />
Bevan Smith<br />
Acteurs Brendan Mackey (Joe Simpson)<br />
Nicholas Aaron (Simon Yates)<br />
Richard Hawk<strong>in</strong>g (speelt zichzelf)<br />
Ollie Ryall (Richard Hawk<strong>in</strong>g)<br />
Joe Simpson (speelt zichzelf)<br />
Simon Yates (speelt zichzelf)<br />
Prijzen BAFTA Awards<br />
• Alexander Korda Award for Best<br />
British Film<br />
British Independent Film Awards<br />
• Best Documentary / Best Technical<br />
Achievement<br />
Even<strong>in</strong>g Standard Britisch Film Awards<br />
• Best Film<br />
04 05<br />
Touch<strong>in</strong>g <strong>the</strong> <strong>void</strong><br />
TOUCHING THE VOID is een docudrama over een huiver<strong>in</strong>gwekkende<br />
expeditie <strong>in</strong> de Peruviaanse Andes. Joe Simpson en Simon Yates, twee<br />
overmoedige tw<strong>in</strong>tigers, proberen de uiterst moeilijke en maagdelijke<br />
westkant te beklimmen van de 6400 meter hoge Siula Grande. Ze<br />
wisten dat een aantal voorgaande pog<strong>in</strong>gen om deze kant van de berg<br />
te beklimmen, mislukt waren. Aangetrokken door de uitdag<strong>in</strong>g en <strong>het</strong><br />
avontuur besloten ze toch hun kans te wagen.<br />
Na drie dagen lukt <strong>het</strong> hen relatief vlot om de top te bereiken. Tijdens<br />
de afdal<strong>in</strong>g slaat <strong>het</strong> noodlot echter toe: net onder de top valt Joe<br />
Simpson en verbrijzelt daarbij zijn knie. De afdal<strong>in</strong>g verliep door de<br />
hevige sneeuwval al moeilijk, maar nu werd <strong>het</strong> bijna onmogelijk om<br />
terug aan de voet van de berg te geraken.<br />
Deze documentaire comb<strong>in</strong>eert <strong>in</strong>terviews met nagespeelde scènes<br />
om <strong>het</strong> waargebeurde verhaal van een barre overlev<strong>in</strong>gstocht te<br />
vertellen.<br />
Gruweltocht e<strong>in</strong>delijk verfilmd<br />
Er was al meer dan eens geprobeerd om dit onwaarschijnlijke verhaal<br />
te verfilmen, maar <strong>het</strong> was pas de Britse documentairemaker Kev<strong>in</strong><br />
Mc Donald die op <strong>het</strong> idee kwam de gruweltocht van Simpson en Yates<br />
te gebruiken om de grenzen van de gedramatiseerde documentaire te<br />
verleggen.<br />
Afwissel<strong>in</strong>g tussen <strong>in</strong>terviews en fictiebeelden<br />
Simpson en Yates worden geïnterviewd <strong>in</strong> een studio en vertellen hun<br />
ervar<strong>in</strong>gen m<strong>in</strong>uut per m<strong>in</strong>uut. Tegelijk krijgen we buitengewoon sterke<br />
beelden te zien waarop acteurs Nicholas Aaron en Brendan Mackey<br />
<strong>het</strong> gebeuren naspelen <strong>in</strong> al bijna even barre omstandigheden als <strong>het</strong><br />
echte drama <strong>in</strong> 1985. Daarvoor werd gefilmd tijdens sneeuwstormen<br />
<strong>in</strong> de Alpen, maar ook op de au<strong>the</strong>ntieke Siula Grande, een berg die<br />
s<strong>in</strong>dsdien trouwens nooit meer beklommen is.<br />
Delirium<br />
Het resultaat is beklemmend: de kijker zit de klimmers heel dicht op<br />
de huid, voelt bijna de snerpende ijsw<strong>in</strong>d, en hapt met hen mee naar<br />
zuurstof <strong>in</strong> de ijle berglucht. Naar de tweede helft van de film toe wordt<br />
pas echt duidelijk wat voor meesterfilmer Mc Donald is: samen met de<br />
verzwakkende en wanhopige Simpson verglijdt zijn camera langzaam<br />
maar zeker <strong>in</strong> een halluc<strong>in</strong>ant delirium, met de onwerkelijke Boney Msequens<br />
als hoogtepunt.<br />
Introductie
Na de film: verzamel de eerste reacties<br />
• Omschrijf je gevoel bij de film <strong>in</strong> één of enkele z<strong>in</strong>nen.<br />
• Vond je de film goed of niet? Waarom?<br />
• Welke trefwoorden, gevoelens en begrippen komen boven bij <strong>het</strong> zien<br />
van de film?<br />
• Zou je de film aanraden aan je vrienden?<br />
06<br />
07<br />
Bij de reconstructie van <strong>het</strong> filmverhaal kan je gebruik maken van de<br />
5W-vragen: bij <strong>het</strong> beantwoorden ervan komen meteen alle belangrijke<br />
elementen uit <strong>het</strong> verhaal aan bod.<br />
De meeste films hebben een duidelijke verhaalstructuur: een beg<strong>in</strong>,<br />
midden en e<strong>in</strong>de. Na de eerste drie filmm<strong>in</strong>uten (de expositie of<br />
sett<strong>in</strong>g van de film) kan je al snel een antwoord geven op de 5Wvragen.<br />
• Over WIE gaat <strong>het</strong> verhaal?<br />
• WAAR speelt <strong>het</strong> verhaal zich af?<br />
• WAT gebeurt er <strong>in</strong> <strong>het</strong> verhaal?<br />
• WANNEER speelt <strong>het</strong> verhaal zich af?<br />
• WAAROM krijgt <strong>het</strong> verhaal een bepaalde wend<strong>in</strong>g?<br />
Een korte toelicht<strong>in</strong>g bij de vijf vragen<br />
WIE?<br />
Twee jonge Britse vrienden en bergbeklimmers, Joe Simpson en<br />
Simon Yates, staan centraal. Ook de berg Siula Grande en de directe<br />
omgev<strong>in</strong>g (hevige koude) zou men als een hoofdrolspeler kunnen<br />
beschouwen. De berg op zich onderneemt uiteraard geen acties,<br />
maar de acties van de twee bergbeklimmers (<strong>het</strong> verhaal van de film)<br />
worden sterk bepaald door de Siula Grande.<br />
WAAR?<br />
Het verhaal speelt zich af <strong>in</strong> een uithoek van Peru, op de berg Siula<br />
Grande, <strong>in</strong> <strong>het</strong> Zuid-Amerikaanse Andesgebergte. Met behulp<br />
van heel specifiek geluid en spectaculair camerawerk werd veel<br />
aandacht geschonken aan de omstandigheden van hun expeditie (<strong>het</strong><br />
onherbergzame gebied, de kou).<br />
WAT?<br />
De documentairefilm reconstrueert <strong>het</strong> waargebeurde verhaal van<br />
een huiver<strong>in</strong>gwekkende expeditie <strong>in</strong> <strong>het</strong> Andesgebergte. Door de<br />
comb<strong>in</strong>atie van film en <strong>in</strong>terviews met de hoofdrolspelers, weet de<br />
kijker al dat ze de expeditie overleefd hebben. Hier is niet de climax<br />
<strong>het</strong> belangrijkste (overleven ze de tocht?) maar de wijze waarop ze<br />
de hellentocht overleefd hebben. De beelden die van hun tocht te zien<br />
krijgt zijn reconstructies van de werkelijke gebeurtenissen.<br />
De 5W-vragen
WANNEER?<br />
Het verhaal speelt zich af <strong>in</strong> 1985, <strong>het</strong> jaar waar<strong>in</strong> de twee<br />
bergbeklimmers hun pog<strong>in</strong>g ondernamen, en loopt over een tijdspanne<br />
van enkele dagen.<br />
WAAROM?<br />
Tijdens de expositie van de film krijgen we te horen wat de motivaties<br />
van Joe Simpson en Simon Yates waren om de Siula Grande te<br />
beklimmen. Ze waren ervaren klimmers, maar v<strong>in</strong>den zichzelf toch<br />
onverantwoordelijk en ‘behoorlijk anarchistisch’. Maar bovenal vonden<br />
ze <strong>het</strong> plezant om ‘de wereld te beklimmen’. Daarbij streven ze naar<br />
<strong>het</strong> v<strong>in</strong>den van maagdelijke en daarom veelal gevaarlijke routes om<br />
een berg te beklimmen.<br />
Vragen<br />
• Kunnen we de Siula Grande beschouwen als een hoofdrolspeler? En<br />
zo ja, waarom?<br />
• Zijn er nog andere films waar<strong>in</strong> we niet alleen levende wezens als<br />
hoofdrolspeler kunnen beschouwen ?<br />
08 09<br />
Joe Simpson over zijn gelijknamige boek<br />
Verklar<strong>in</strong>g titel (van boek en film)<br />
Het Engelse woord ‘<strong>void</strong>’ betekent ‘leegte’. De auteur Joe Simpson<br />
verwijst met de titel ‘TOUCHING THE VOID’ naar zijn barre overlev<strong>in</strong>gstocht<br />
op de Siula Grande. ‘Void’ omarmt verschillende begrippen zoals<br />
angst, pijn en eenzaamheid.<br />
Vragen<br />
• Welke gepaste titel zou je nog kunnen geven aan de film?<br />
• Welke titels ken je nog van andere films die je hebt gezien, en verklaar<br />
ze?<br />
Motivatie van Joe Simpson<br />
Joe Simpson wilde geen verhaal vertellen over bergbeklimmen, maar<br />
wel over de gebeurtenissen op de Siula Grande en hun opgelopen<br />
psychologisch trauma. Het Andesgebergte als decor kon evengoed<br />
vervangen worden door de woeste woestijn of een ondoordr<strong>in</strong>gbare<br />
jungle. Vragen over eenzaamheid, dood, pijn, vriendschap, verraad<br />
en vertrouwen vormen de essentie van zijn verhaal. Het gaat over<br />
iemand die tot <strong>het</strong> uiterste gedreven wordt om te overleven en daarbij<br />
lichamelijk volledig uitgeput raakt. Kortom, een verhaal over de dood<br />
<strong>in</strong> de ogen kijken.<br />
Vragen<br />
• Bedenk andere plaatsen waar een verhaal van overleven zich zou<br />
kunnen afspelen.<br />
Van boek naar film
Enkele algemene verschillen tussen boek en film<br />
Als je de leerl<strong>in</strong>gen vraagt naar de verschillen tussen boek en film,<br />
krijg je antwoorden zoals: ‘een boek lees je, een film bekijk je; bij <strong>het</strong><br />
lezen van een boek kan je fantaseren hoe de personages en decors<br />
eruit zien; een boek lezen duurt weken, een film heb je op anderhalf<br />
uur gezien …’<br />
Hieronder zetten we enkele verschillen tussen de geschreven taal<br />
(boek) en beeldtaal (film) op een rijtje:<br />
• Elke lezer is een regisseur.<br />
• Een boek bestaat uit letters, woorden, z<strong>in</strong>nen, soms een teken<strong>in</strong>g die<br />
iets verbeelden. Een film bestaat uit beelden en geluid.<br />
• Bij <strong>het</strong> lezen van een boek bedenk je grotendeels zelf alle figuren en<br />
decors op basis van aanwijz<strong>in</strong>gen, de beschrijv<strong>in</strong>gen van de auteur.<br />
• Een film is één specifieke ‘verbeeld<strong>in</strong>g’, één mogelijke <strong>in</strong>terpretatie<br />
van die aanwijz<strong>in</strong>gen, nl. die van de scenarist en de filmregisseur.<br />
Vragen<br />
• Heb je al eens een boek gelezen waarvan je later de film zag?<br />
• Wat vond je beter: <strong>het</strong> boek of de film? Waarom?<br />
• Wat doe je <strong>het</strong> liefst: een boek lezen of een film bekijken? Waarom?<br />
10 11<br />
Een filmmaker heeft geen tijd<br />
Een scenarist en regisseur hebben, <strong>in</strong> tegenstell<strong>in</strong>g tot een auteur,<br />
m<strong>in</strong>der dan 2 uur de tijd om hun verhaal aan <strong>het</strong> publiek te vertellen.<br />
Bovendien moeten filmbeelden een bepaalde dynamiek, een zekere<br />
actie bevatten om onze aandacht vast te houden. Een filmverhaal<br />
moet onmiddellijk duidelijk zijn, terwijl je <strong>in</strong> een boek een passage kan<br />
herlezen. De lezer bepaalt zelf <strong>het</strong> tempo: Hij/ zij kan enkele dagen,<br />
weken, zelfs maanden over een boek doen.<br />
Een schrijver kan zijn boek zo lijvig maken als hij wil. Hij kan allerhande<br />
details opnemen, uitwijd<strong>in</strong>gen maken, lange beschrijv<strong>in</strong>gen geven,<br />
gedachten van personages verwoorden…<br />
Kortom, een schrijver heeft tijd en een uitgebreid <strong>in</strong>strumentarium<br />
om zijn verhaal te vertellen. Daar hebben de filmmakers geen tijd<br />
voor! In een film zit er zelden een overbodig beeld: Elke persoon, plaats<br />
of handel<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de film heeft een bepaalde functie. Een film neemt je<br />
van bij <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> bij de hand om je zo snel mogelijk <strong>in</strong> <strong>het</strong> verhaal te<br />
betrekken en geeft je b<strong>in</strong>nen de kortste keren een antwoord op de<br />
5W-vragen (wie, wat, wanneer, waar en waarom).<br />
Joe Simpson ontv<strong>in</strong>g voor ‘TOUCHING THE VOID’ de prijs voor <strong>het</strong> beste<br />
bergsportboek (de Boardman Tasker Award 1988) en de NCR Book<br />
Award voor non-fictie 1989. Inmiddels is <strong>het</strong> boek uitgegroeid tot een<br />
ware klassieker - <strong>het</strong> is vertaald <strong>in</strong> dertien talen en <strong>in</strong> Nederland zijn<br />
er meer dan 50.000 exemplaren van verkocht.<br />
Vragen<br />
• Zoek op <strong>het</strong> <strong>in</strong>ternet <strong>in</strong> welke biblio<strong>the</strong>ek <strong>het</strong> boek van Joe Simpson<br />
(‘Touch<strong>in</strong>g The Void’ of ‘Over De Rand’) te v<strong>in</strong>den is.
Het verhaal van de film<br />
Het beg<strong>in</strong> van de film<br />
De expositie of de sett<strong>in</strong>g<br />
Hier krijgen we een duidelijk afgelijnde <strong>in</strong>troductie van de film. Het<br />
beg<strong>in</strong>t met enkele (gereconstrueerde) beelden van de expeditie op de<br />
Siula Grande.<br />
Het geluid van de koude w<strong>in</strong>d, <strong>het</strong> ijs en <strong>het</strong> camerastandpunt geven<br />
je onmiddellijk een aardige <strong>in</strong>druk van de (gevaarlijke) omgev<strong>in</strong>g waar<strong>in</strong><br />
<strong>het</strong> verhaal zich afspeelt. Daarna zien we Joe Simpson <strong>in</strong> beeld. De<br />
regisseur heeft met ‘talk<strong>in</strong>g head’-momenten gewerkt, waar<strong>in</strong> we de<br />
alp<strong>in</strong>isten aan <strong>het</strong> woord zien. Ook een kle<strong>in</strong>e tekst <strong>in</strong> <strong>het</strong> midden van<br />
<strong>het</strong> beeld sc<strong>het</strong>st de situatie.<br />
In de eerste drie m<strong>in</strong>uten van de film (de expositie of de sett<strong>in</strong>g) krijgen<br />
we een antwoord op de 5W-vragen: wie doet wat, waar en wanneer,<br />
en waarom? We krijgen een <strong>in</strong>troductie <strong>in</strong> tijd en ruimte van de<br />
personages die een rol zullen gaan spelen.<br />
Vragen<br />
Als je de dvd <strong>in</strong> de klas kan bekijken, probeer dan na de eerste 3<br />
m<strong>in</strong>uten van de film de 5W-vragen op te lossen, en vul je antwoorden<br />
aan tijdens <strong>het</strong> vervolg van de film.<br />
Waar wordt volgens jou <strong>in</strong> <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van de film <strong>het</strong> meest aandacht<br />
aan besteed, en waarom?<br />
De regisseur levert van bij <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> een staaltje van fantastische<br />
filmmakerij. De locaties zijn adembenemend. Dit is dan ook <strong>het</strong> eerste<br />
waar we onze aandacht op vestigen: de camera glijdt (vanuit een<br />
helikopter!) door <strong>het</strong> landschap om je een idee te geven waar <strong>het</strong> zich<br />
allemaal afspeelt. Het geluid van de w<strong>in</strong>d geeft je de <strong>in</strong>druk van ijzige<br />
koude die je als <strong>het</strong> ware aan den lijve kunt voelen. Ook de muziek heeft<br />
zijn aandeel <strong>in</strong> <strong>het</strong> weergeven van een onheilspellende sfeer.<br />
12 13<br />
Het midden van de film<br />
Plotwend<strong>in</strong>g 1 (<strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van de expeditie)<br />
Terwijl we beelden zien van de tocht naar de voet van de Siula Grande,<br />
maken we kennis met Richard Hawk<strong>in</strong>gs. Joe en Simon leerden<br />
hem kennen <strong>in</strong> Lima, de hoofdstad van Peru. Ze vroegen hem om<br />
hen te vergezellen naar de voet van de berg. Daar kon hij dan <strong>in</strong> <strong>het</strong><br />
basiskamp voor de spullen zorgen van zodra zij aan de beklimm<strong>in</strong>g<br />
begonnen. Richard wist niets af van bergbeklimmen, maar besloot<br />
toch om mee te gaan.<br />
Beetje bij beetje leren we de protagonisten beter kennen. Joe laat<br />
onmiddellijk blijken dat ze ambitieus zijn. Het feit dat de Siula Grande<br />
nog niet langs de westflank werd beklommen, was enkel een extra<br />
stimulans. Ze waren zelfs zo gedreven dat ze dit <strong>in</strong> de ‘Alp<strong>in</strong>estijl’<br />
deden: we krijgen dus ook te horen en te zien hoe de twee de berg<br />
beklimmen.<br />
Joe en Simon zijn tijdens de beklimm<strong>in</strong>g steeds aan elkaar verbonden<br />
met een touw. Daardoor moeten ze voortdurend vertrouwen op<br />
elkaars vaardigheden. Het touw waarmee ze vast hangen kan niet<br />
alleen hun redd<strong>in</strong>g zijn maar ook hun dood betekenen, want als de<br />
één valt, zal de ander meegesleurd worden. Een berg op die manier<br />
beklimmen doe je niet zomaar met iemand die je niet goed kent. Joe<br />
en Simon kenden elkaar zeer goed, want ze hadden er samen al<br />
verschillende expedities opzitten <strong>in</strong> de Alpen.<br />
Opdracht<br />
Zoek op <strong>het</strong> <strong>in</strong>ternet wat de ‘Alp<strong>in</strong>estijl’ <strong>in</strong>houdt. En welke stijl bestaat<br />
er nog <strong>in</strong> <strong>het</strong> bergbeklimmen?<br />
De essentie van de Alp<strong>in</strong>estijl is dat je je rugzak volstouwt met <strong>het</strong><br />
nodige materiaal (kledij, voedsel, klimgereedschap...), om dan vanuit<br />
<strong>het</strong> basiskamp de berg <strong>in</strong> één keer proberen te beklimmen. Er worden<br />
dus vooraf geen kampen met voorraden opgezet waarnaar je kan<br />
terugkeren. Dit is volgens bergbeklimmers de meest puristische<br />
stijl. Het is ook een gevaarlijke manier om een berg te beklimmen<br />
aangezien je geen afgebakende weg terug hebt. Indien er onderweg<br />
iets gebeurt is er niemand <strong>in</strong> de directe omgev<strong>in</strong>g om je te helpen.<br />
De andere stijl is de ‘Expeditiestijl’, waar wel verschillende kampen met<br />
voorraden worden opgezet.
Aan de hand van uitspraken van Joe en Simon kom je te weten wat<br />
hun motivaties waren – en nog steeds zijn - om hun leven op die<br />
manier te riskeren. Door iets meer risico te nemen, doorbreek je de<br />
dagelijkse sleur van <strong>het</strong> leven, en heb je <strong>het</strong> gevoel <strong>in</strong>tenser te leven is<br />
één voorbeeld.<br />
Vragen<br />
• Ga je akkoord met de uitspraak van Simon “meer riscico <strong>in</strong> <strong>het</strong> leven<br />
betekent sleur doorbreken en <strong>in</strong>tenser leven”? Waarom?<br />
• Welke motieven om de berg te beklimmen hoor je nog van de Joe en<br />
Simon tijdens de film?<br />
Verwikkel<strong>in</strong>gen (hevige sneeuwstorm, ijzige koude, de val van Joe<br />
Simpson…)<br />
De beklimm<strong>in</strong>g van de Siula Grande ligt uiteraard geplaveid met allerlei<br />
h<strong>in</strong>dernissen. We zien en horen de barre omstandigheden tijdens de<br />
beklimm<strong>in</strong>g. Door een hevige sneeuwstorm werden ze bijvoorbeeld<br />
verplicht hun beklimm<strong>in</strong>g te staken en te schuilen <strong>in</strong> een sneeuwgrot<br />
tot de storm terug was gaan liggen.<br />
Na de derde dag bereikten de twee de top. Telkens worden<br />
de gebeurtenissen fantastisch <strong>in</strong> beeld gebracht via speciale<br />
camerastandpunten. Door een uitspraak van Joe wordt de spann<strong>in</strong>g<br />
enkel nog wat opgedreven (ook al weten we dat ze allebei de expeditie<br />
hebben overleefd): “Ik hou niet van toppen, want 80% van de ongevallen<br />
gebeuren tijdens <strong>het</strong> afdalen”! We zijn gewaarschuwd!<br />
14 15<br />
Plotwend<strong>in</strong>g 2 (de val van Joe Simpson)<br />
Niet zo lang na <strong>het</strong> bereiken van de top slaat tijdens de afdal<strong>in</strong>g <strong>het</strong><br />
noodlot toe: Joe maakt een val en verbrijzelt daarbij zijn knie. De<br />
afdal<strong>in</strong>g verliep sowieso al moeilijker dan verwacht met de hevige<br />
sneeuwval die ervoor zorgde dat ze van hun koers waren afgeweken,<br />
maar nu wordt <strong>het</strong> vrijwel onmogelijk. De mannen hebben geen<br />
gas meer om sneeuw te kunnen smelten, zodat ze al snel hevige<br />
uitdrog<strong>in</strong>gs-verschijnselen beg<strong>in</strong>nen te vertonen, en de bodem is nog<br />
lang niet zicht.<br />
Toch blijven ze voortgaan. Simon laat Joe aan een touw telkens een<br />
kle<strong>in</strong>e honderd meter naar beneden glijden; Joe zet zich vervolgens<br />
vast <strong>in</strong> de sneeuw, zodat Simon zelf kan afdalen tot bij hem. Het touw<br />
wordt dus opnieuw vastgemaakt, en <strong>het</strong> hele procédé beg<strong>in</strong>t opnieuw.<br />
Zo gaat dat voort, langzaam maar zeker, tot <strong>het</strong> moment waarop Joe<br />
langs een steile wand z’n voeten niet meer kan plaatsen om Simon<br />
de kans te geven te kunnen volgen. Joe bengelt aan <strong>het</strong> touw, zo’n 45<br />
meter boven een diepe kloof. Simon ziet en weet niet wat er gebeurd<br />
is, maar probeert toch <strong>het</strong> touw vast te houden. Het is ijskoud en <strong>het</strong><br />
wordt <strong>donker</strong>, Simon geraakt op <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van z’n krachten en voelt<br />
dat hij zal meegesleurd worden. Hij beslist uite<strong>in</strong>delijk om z’n eigen<br />
leven te redden door <strong>het</strong> touw door te snijden… waardoor Joe een<br />
tweede keer valt en <strong>in</strong> de kloof terecht komt.<br />
Simon kreeg achteraf een lad<strong>in</strong>g kritiek over zich heen voor zijn<br />
besliss<strong>in</strong>g. Het is onder de bergbeklimmers immers een ongeschreven<br />
wet je partner nooit voor dood achter te laten.<br />
Vragen<br />
• Wat v<strong>in</strong>d je van de besliss<strong>in</strong>g van Simon om <strong>het</strong> touw door te snijden<br />
en z’n eigen leven te redden? Simon weet immers niet waar Joe is<br />
terechtgekomen en gaat ervan uit dat hij dood is…<br />
• Joe rekent bij zijn overleven op zijn vriend Simon. Hoeveel kan een<br />
mens eisen van een ander?<br />
• V<strong>in</strong>d je de kritiek op Simons besliss<strong>in</strong>g terecht?
Simon gaat ervan uit dat zijn vriend dood is en beg<strong>in</strong>t alleen aan de<br />
verdere terugweg. Joe, ondertussen, moet proberen een uitweg te<br />
v<strong>in</strong>den, zonder water, zonder verwarm<strong>in</strong>g en met een gebroken been.<br />
Om te overleven beseft hij dat hij keuzes moet blijven maken, want<br />
niemand lijkt z’n hulpkreten te horen. Ten e<strong>in</strong>de raad laat hij zichzelf<br />
dieper <strong>in</strong> de kloof zakken met de hoop een uitweg te v<strong>in</strong>den. Hij v<strong>in</strong>dt<br />
die uite<strong>in</strong>delijk ook en beg<strong>in</strong>t met verse moed aan <strong>het</strong> vervolg van zijn<br />
eenzame terugweg.<br />
Vanaf dan laat Kev<strong>in</strong> Mc Donald pas echt zien dat hij een meesterfilmer<br />
is. Het delirium dat Joe moet doorstaan wordt met hoogstaand<br />
camerawerk <strong>in</strong> beeld gebracht. Je wordt meegezogen <strong>in</strong> zijn<br />
lichamelijke en geestelijke aftakel<strong>in</strong>g: hij wordt zienderogen magerder,<br />
zijn huid schilfert van zijn gezicht, hij ademt moeilijk en sleept steeds dat<br />
<strong>in</strong>gepakte been achter zich aan als een dood gewicht, een onwennig<br />
stuk hout. Aan <strong>het</strong> e<strong>in</strong>de van de rit is hij nauwelijks nog een mens. Hij<br />
plast <strong>in</strong> z’n broek, halluc<strong>in</strong>eert, brabbelt onsamenhangende woorden<br />
voor zich uit en slaagt er niet meer <strong>in</strong> om zijn zicht scherp te stellen.<br />
Een hoogtepunt <strong>in</strong> dit deel van de film is de Boney M-sequentie (een<br />
sequentie zijn meerdere, opeenvolgende beelden die bij elkaar horen,<br />
omdat ze samen een stuk van <strong>het</strong> verhaal vertellen). Niettegenstaand<br />
dat probeert hij om nuchter te blijven denken - hij legt zichzelf<br />
tijdslimieten op om een bepaalde afstand af te leggen – beg<strong>in</strong>nen zijn<br />
gedachten door de sterke aftakel<strong>in</strong>g op hol te slaan. Hij komt op <strong>het</strong><br />
e<strong>in</strong>de van zijn psychologische draagkracht; <strong>het</strong> liedje van Boney M dat<br />
hij niet meer uit z’n hoofd kan zetten is daar een schitterende illustratie<br />
van. “Ik ga hier sterven met bloody Boney M”, was de treffende reactie<br />
van Joe.<br />
Vragen<br />
• Wat is een sequentie?<br />
• Waarom denk je dat Joe <strong>het</strong> lied van Boney M hoort en niet uit z’n<br />
hoofd kan zetten?<br />
16 17<br />
Het e<strong>in</strong>de van de film<br />
De climax<br />
Hij beseft dat <strong>het</strong> ‘spelletje’ van overleven ten e<strong>in</strong>de is en aanvaardt dat<br />
hij eenzaam zal sterven. Zijn limiet is bereikt.<br />
Maar <strong>in</strong> een vlaag van bewustzijn ruikt Joe de restanten van een<br />
kampvuur. Hij roept naar Simon…<br />
Simon en Richard, die een e<strong>in</strong>d verderop liggen te slapen <strong>in</strong> hun tent,<br />
horen <strong>het</strong> geroep. Ze gaan op zoek en v<strong>in</strong>den uite<strong>in</strong>delijk Joe, die op<br />
steven na dood tussen de rotsen ligt.
De stijlkenmerken<br />
Naast <strong>het</strong> spannende verhaal van Joe Simpson is <strong>het</strong><br />
natuurlijk ook belangrijk oog te hebben voor de vorm van de film, want<br />
de vorm bepaalt voor een groot stuk hoe de film overkomt bij de kijker.<br />
De regisseur besteedt veel tijd aan <strong>het</strong> kiezen van de juiste filmlocaties,<br />
acteurs, camerastandpunten, kleuren, kledij… Allen dragen ze een<br />
steentje bij aan de vormgev<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> verhaal.<br />
Omdat de regisseur dat natuurlijk niet allemaal alleen kan regelen,<br />
heeft hij een hele ploeg van mensen rond zich die elk z’n eigen taak<br />
heeft.<br />
Vertelstijl<br />
Vanaf <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van de film zien we de drie protagonisten van de film<br />
hun verhaal vertellen zoals <strong>het</strong> zich heeft afgespeeld <strong>in</strong> 1985. Dit is<br />
een heel bewuste keuze van de regisseur. Aanvankelijk kan dit storend<br />
overkomen; de spannende opeenvolg<strong>in</strong>g van de beelden worden dan<br />
ook telkens onderbroken. Men kan zich terecht afvragen waarom <strong>het</strong><br />
niet beperkt wordt tot de ‘voice-over’ (off-screen stem).<br />
VRAGEN<br />
• Waarom heeft de regisseur gekozen om de drie alp<strong>in</strong>isten <strong>in</strong> beeld<br />
hun verhaal te laten doen?<br />
Naarmate <strong>het</strong> verhaal zich <strong>in</strong> steeds extremere gebieden begeeft,<br />
wordt <strong>het</strong> wel degelijk een voordeel dat we hen af en toe te zien krijgen.<br />
Simpson vertelt over de manier waarop hij z’n eigen dood onder ogen<br />
kwam: “Ik ben katholiek opgevoed, en ik had me soms afgevraagd of<br />
ik <strong>in</strong> geval van nood, als ik wist dat ik g<strong>in</strong>g sterven, toch nog terug zou<br />
kunnen gaan bidden. Maar dat is nooit bij me opgekomen; ik wist op<br />
dat moment dat als ik stierf, er niets zou zijn. Alleen de leegte.” Eigenlijk<br />
is dat een heel <strong>in</strong>tieme bekentenis. Wat dénkt iemand op <strong>het</strong> moment<br />
dat hij ervan overtuigd is dat hij over een paar uur niet meer zal leven?<br />
En terwijl Simpson ons dat vertelt, kunnen we hem <strong>in</strong> z’n ogen kijken.<br />
De gebeurtenissen speelden zich tw<strong>in</strong>tig jaar geleden af, maar zoiets<br />
vergeet je niet<br />
18 19<br />
Het decor<br />
De regisseur heeft samen met de setdesigner alle locaties zorgvuldig<br />
uitgezocht. De film speelt zich af <strong>in</strong> een prachtig decor: een uithoek van<br />
Peru, <strong>in</strong> <strong>het</strong> Andes-gebergte en dan vooral op de 6400 meter hoge<br />
Siula Grande.<br />
De gevaarlijke klimscènes werden niet gefilmd op de Siula Grande,<br />
maar ergens <strong>in</strong> de Alpen. Het leek voor de regisseur dus eenvoudiger<br />
om stukken van de film te draaien op een andere berg dan de Siula<br />
Grande. Voor de kijker valt dit uiteraard niet op. Ook de scène waar<br />
Joe en Simon de top bereiken is niet op de top van Siula Grande<br />
gefilmd. Ze kozen een ander meer lager gelegen stuk uit, die met<br />
behulp van een welbepaald camerastandpunt wel degelijk lijkt op de<br />
echte top.<br />
Al van bij <strong>het</strong> beg<strong>in</strong> van de film krijgen we ‘overzichtelijke’ beelden van<br />
<strong>het</strong> Andesgebergte te zien. De kijker zal <strong>in</strong> <strong>het</strong> vervolg van de film<br />
de ruimte als vanzelf <strong>in</strong>vullen: hij veronderstelt automatisch dat <strong>het</strong><br />
verhaal zich op Siula Grande aan <strong>het</strong> afspelen is. In de Alpen zijn er<br />
trouwens ook besneeuwde bergen, sneeuwstormen en steile wanden<br />
om te beklimmen. Zelfs de muziek (en de geluidsband <strong>in</strong> <strong>het</strong> algemeen)<br />
zorgt ervoor dat we de <strong>in</strong>druk hebben dat alles zich voortdurend<br />
afspeelt op de Siula Grande.<br />
Vragen<br />
• Hoe komt <strong>het</strong> dat we niet zien dat bepaalde scènes zich niet afspelen<br />
op de Siula Grande, maar wel ergens <strong>in</strong> de Alpen?<br />
• Zoek op de wereldkaart <strong>het</strong> Andesgebergte. En welke landen bestrijkt<br />
dit gebergte?<br />
• Zoek op een kaart van Peru de berg Siula Grande? Is dit de hoogste<br />
berg van <strong>het</strong> Andesgebergte?
Het geluid en de muziek<br />
In deze film worden de muziek en <strong>het</strong> geluid vooral gebruikt om<br />
een sfeer te suggereren. Tijdens de sneeuwstormen kunnen we<br />
de vrieskou bijna aan den lijve onderv<strong>in</strong>den. Dat de film geen saaie<br />
documentaire met veel <strong>in</strong>terviews geworden is, is vooral te danken<br />
aan de <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>gen van de regisseur om een spannende sfeer te<br />
scheppen met behulp van de juiste muziek en geluiden.<br />
Opdracht<br />
Om <strong>het</strong> belang van muziek <strong>in</strong> een film aan te tonen kan je een kle<strong>in</strong><br />
experiment uitvoeren <strong>in</strong> de klas. Daarvoor heb je een tv en video- of<br />
dvd-speler nodig.<br />
Breng een film mee (of laat één van de leerl<strong>in</strong>gen een film meebrengen)<br />
en selecteer een scène waar<strong>in</strong> de filmmuziek duidelijk hoorbaar is: een<br />
spannende, griezelige of romantische scène. Laat de leerl<strong>in</strong>gen de<br />
scéne eerst bekijken zonder geluid en daarna met geluid; <strong>het</strong> wordt<br />
algauw duidelijk dat de <strong>in</strong>tensiteit veel groter is mét muziek. Laat hen<br />
<strong>het</strong> experiment evalueren.<br />
Opmerk<strong>in</strong>g: dit kan ook gebeuren met beelden vanuit <strong>het</strong> avondnieuws<br />
of een documentaire waarbij muziek werd gebruikt om de gebeurtenis<br />
te <strong>in</strong>tensifiëren.<br />
Goed geluid<br />
Geluid is een vak apart. Goed geluid bij een film wordt meestal niet<br />
opgemerkt; slecht geluid daarentegen, maakt een film onverteerbaar.<br />
Een goede geluidsman zal dus moeten wennen aan <strong>het</strong> feit dat hij<br />
nooit <strong>in</strong> de spotlights zal staan, maar moet leren genieten van de<br />
wetenschap dat hij met zijn geluid <strong>het</strong> publiek tot <strong>in</strong>tense ervar<strong>in</strong>gen<br />
kan voeren.<br />
Onderbewust<br />
Naast <strong>het</strong> ‘directe geluid’, zoals <strong>in</strong> dialogen, is er veel filmgeluid<br />
dat allerlei emoties en associaties oproept. Er is bijvoorbeeld de<br />
spannende muziek die een gevechtsscène flitsender moet maken.<br />
Vaak werkt <strong>het</strong> echter subtieler: veel geluiden werken voornamelijk op<br />
ons onderbewustzijn. Zo hebben we <strong>het</strong> niet <strong>in</strong> de gaten dat geluid een<br />
serie volkomen losstaande shots mooi aan elkaar ‘lijmt’: voor ons lijkt<br />
<strong>het</strong> één geheel.<br />
20 21<br />
Functies van geluid en muziek<br />
Geluidsweergave<br />
De simpelste functie van filmgeluid is <strong>het</strong> weergeven van <strong>het</strong> geluid uit<br />
de scène. We willen iemand die we zien praten, ook hóren praten.<br />
Voorbeelden uit de film: pratende acteurs, <strong>het</strong> smelten van de sneeuw<br />
<strong>in</strong> <strong>het</strong> pannetje…<br />
Sfeersuggestie<br />
Daarnaast kunnen we met geluid heel duidelijk de sfeer <strong>in</strong> een scène<br />
bepalen. Een tikkende klok <strong>in</strong> een verder stille huiskamer suggereert<br />
een oubollig Vlaams huishouden. Verplaatst de actie zich naar Ch<strong>in</strong>a,<br />
is de kans groot dat je Ch<strong>in</strong>ees aandoende muziek ter begeleid<strong>in</strong>g<br />
krijgt. Een eng huis zit vol enge geluiden. Krakende schoenen <strong>in</strong> een<br />
museum. Een hartslag om <strong>in</strong> iemands huid te kruipen. Geluidsdecors<br />
kunnen de sfeer van je scène compleet veranderen. Alleen al wat<br />
vogeltjes kunnen de lente suggereren bij een scène die <strong>in</strong> werkelijkheid<br />
<strong>in</strong> de w<strong>in</strong>ter is opgenomen.<br />
Voorbeelden uit de film: de ijskoude w<strong>in</strong>d, <strong>het</strong> kraken van <strong>het</strong> been van<br />
Joe Simpson…<br />
Emotionele suggestie<br />
Hierbij denken we aan romantische muziek bij een zwijmelscène, om<br />
<strong>het</strong> publiek nog meer te doen zwijmelen. Daarentegen maakt komische<br />
muziek bij dezelfde scène <strong>het</strong> getoonde absurd. Een scherpe, hoge<br />
toon maakt horror nog afschuwelijker. Een lage, zachte toon geeft<br />
dreig<strong>in</strong>g aan.<br />
Voorbeeld uit de film: de onheilspellende muziek<br />
Cont<strong>in</strong>uïteitssuggestie<br />
Stel je voor, je maakt een film over een groep schipbreukel<strong>in</strong>gen.<br />
Op een gegeven moment besluiten ze een vlot te bouwen. Je plakt<br />
allemaal korte beelden achter elkaar van mensen die bomen kappen,<br />
stammen aan elkaar b<strong>in</strong>den, zeilen naaien, etc. Het resultaat: een<br />
chaotische verzamel<strong>in</strong>g beelden. Zet er nu een muziekje overheen,<br />
en de beeldenbrij wordt direct soepel, <strong>het</strong> loopt lekker. Dit heet een<br />
montagesequentie, een rij losse beelden die, begeleid door muziek,<br />
versneld een onderdeel van je verhaal vertellen. Het zal duidelijk zijn<br />
dat de welbekende videoclip hier gretig gebruik van maakt. Er is veel<br />
m<strong>in</strong>der samenhang tussen de beelden als je <strong>het</strong> geluid uit zet.<br />
Voorbeelden uit de film: de muziek, de ‘talk<strong>in</strong>g-heads’ (Joe, Simon en<br />
Richard)
Aandacht sturen<br />
Geluid kan een belangrijke taak hebben <strong>in</strong> <strong>het</strong> sturen van de aandacht<br />
van de kijker. Neem een wijd landschap waar bijna onzichtbaar <strong>in</strong><br />
de verte een auto rijdt. Met <strong>het</strong> werkelijke geluid (vogeltjes, ruisende<br />
bomen, <strong>in</strong>sectengeluiden, kabbelend beekje) zie je eigenlijk alleen<br />
<strong>het</strong> landschap. Door er een zacht autogeluid onder te zetten, valt<br />
de naderende auto plotsel<strong>in</strong>g veel meer op, en zal iedereen ook<br />
automatisch zijn aandacht richten op de auto, en niet op de ruisende<br />
bomen.<br />
Vragen<br />
• Probeer de functie van geluid en muziek <strong>in</strong> een film te omschrijven.<br />
• Heb je op de muziek en <strong>het</strong> geluid gelet? Wat hoorde je zoal?<br />
• Hoe klonk de muziek? Paste <strong>het</strong> bij de beelden?<br />
• Kan je omschrijven welke functie(s) muziek heeft bij deze film?<br />
• Koop je soms de soundtrack van een film? Kl<strong>in</strong>kt die dan even goed<br />
als toen je naar de film keek?<br />
• Zou de film dezelfde <strong>in</strong>druk nalaten als je <strong>het</strong> geluid op stil draait?<br />
Waarom?<br />
• Vergelijk de ervar<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> bekijken van een film <strong>in</strong> een bioscoop<br />
en thuis. Waar zit <strong>het</strong> verschil en waar geef jij de voorkeur aan?<br />
22
Touch<strong>in</strong>g<br />
<strong>the</strong> <strong>void</strong><br />
Lesbrief voor de leerl<strong>in</strong>gen<br />
<strong>Lessen</strong> <strong>in</strong> <strong>het</strong> <strong>donker</strong><br />
01<br />
Lees dit vóór je naar de film gaat!<br />
TOUCHING THE VOID is de verfilm<strong>in</strong>g over een echt uitgevoerde expeditie <strong>in</strong><br />
<strong>het</strong> Andesgebergte (Peru, Zuid-Amerika) <strong>in</strong> 1985.<br />
Joe Simpson en Simon Yates, twee overmoedige tw<strong>in</strong>tigers,<br />
probeerden de uiterst moeilijke westkant te beklimmen van de 6400<br />
meter hoge Siula Grande. Ze wisten dat een aantal voorgaande<br />
pog<strong>in</strong>gen om deze berg te beklimmen, mislukt waren. Aangetrokken<br />
door de uitdag<strong>in</strong>g en <strong>het</strong> avontuur, besloten ze toch hun kans de<br />
wagen.<br />
Na drie dagen lukt <strong>het</strong> hen relatief vlot om de top te bereiken. Tijdens<br />
de afdal<strong>in</strong>g slaat <strong>het</strong> noodlot echter toe… en dan wordt de film<br />
<strong>in</strong>teressant!<br />
TOUCHING THE VOID is geen klassieke documentaire, want <strong>in</strong> de film zie je<br />
<strong>in</strong>terviews met de twee bergbeklimmers (ondertussen al veertigers),<br />
afgewisseld met nagespeelde scènes om <strong>het</strong> waargebeurde verhaal<br />
van de barre overlev<strong>in</strong>gstocht te vertellen. Deze afwissel<strong>in</strong>g kan<br />
storend lijken, omdat de film de hele tijd wordt onderbroken door de<br />
<strong>in</strong>terviews, maar dit was een bewuste keuze van de regisseur. Toch<br />
is <strong>het</strong> belangrijk: de acteurs <strong>in</strong> de film spreken niet, waardoor de<br />
<strong>in</strong>terviews je als kijker <strong>in</strong>formatie geven over hoe ze de tocht hebben<br />
beleefd.<br />
Door voorgaande tekst te lezen, weet je <strong>in</strong> grote lijnen wat je kan<br />
verwachten van de film.<br />
TOUCHING THE VOID is echter geen film met een <strong>in</strong>gewikkeld verhaal, vele<br />
personages en wend<strong>in</strong>gen. Bij <strong>het</strong> kijken naar deze film moet je je dus<br />
op andere zaken gaan focussen!<br />
We geven je op voorhand enkele aandachtspunten mee zodat je de<br />
film gericht kan bekijken!<br />
• HOE werd <strong>het</strong> verhaal verfilmd?<br />
Het is niet evident om een dergelijke expeditie <strong>in</strong> beelden om te zetten.<br />
Let op de beelden: hoe heeft de camera dit alles geregistreerd?<br />
• Geluid en muziek<br />
Ook deze spelen een zeer belangrijke rol. Luister goed als je naar de<br />
film kijkt. Hoor je vaak muziek? Hoe ervaar je dat? Probeer de functie<br />
van geluid en muziek te omschrijven!<br />
• Omdat de alp<strong>in</strong>isten tijdens de <strong>in</strong>terviews te zien zijn, weet je<br />
automatisch dat ze de tocht hebben overleefd. Zal dat de film m<strong>in</strong>der<br />
spannend maken als je <strong>het</strong> e<strong>in</strong>d al kent? Welke trucs gebruikt de<br />
regisseur om <strong>het</strong> verhaal toch spannend te houden?<br />
Vóór de film
Na de film<br />
Na de film: je eerste reactie?<br />
• Omschrijf je gevoel bij de film <strong>in</strong> één of enkele z<strong>in</strong>nen.<br />
• Vond je de film goed of niet? Waarom?<br />
• Welke trefwoorden, gevoelens en begrippen komen boven bij <strong>het</strong> zien<br />
van de film?<br />
• Zou je de film aanraden aan je vrienden?<br />
Je kan je op<strong>in</strong>ie achterlaten op de website www.lessen<strong>in</strong><strong>het</strong><strong>donker</strong>.be<br />
Selecteer de titel op de homepage. We zijn benieuwd naar je reactie!<br />
De verhaalstructuur<br />
De meeste films hebben een duidelijke verhaalstructuur: een beg<strong>in</strong>,<br />
midden en e<strong>in</strong>de. Na de eerste drie filmm<strong>in</strong>uten (de expositie of<br />
sett<strong>in</strong>g van de film) kan je al snel een antwoord geven op de 5Wvragen.<br />
Over WIE gaat <strong>het</strong> verhaal?<br />
WAAR speelt <strong>het</strong> verhaal zich af?<br />
WAT gebeurt er <strong>in</strong> <strong>het</strong> verhaal?<br />
WANNEER speelt <strong>het</strong> verhaal zich af?<br />
WAAROM krijgt <strong>het</strong> verhaal een bepaalde wend<strong>in</strong>g?<br />
De helse tocht<br />
Beetje bij beetje leren we de protagonisten beter kennen. Joe laat<br />
onmiddellijk blijken dat ze ambitieus zijn; <strong>het</strong> feit dat de Siula Grande<br />
nog niet langs de westerflank werd beklommen, was enkel een extra<br />
stimulans. Ze waren zelfs zo gedreven dat ze dit <strong>in</strong> de ‘Alp<strong>in</strong>estijl’<br />
deden: we krijgen dus ook te horen en te zien hoe.<br />
Aan de hand van uitspraken van Joe en Simon kom je te weten wat<br />
hun motivaties waren – en nog steeds zijn - om hun leven op die<br />
manier te riskeren. “Door iets meer risico te nemen, doorbreek je de<br />
dagelijkse sleur van <strong>het</strong> leven en heb je <strong>het</strong> gevoel <strong>in</strong>tenser te leven” is<br />
één voorbeeld.<br />
02 03<br />
Vragen<br />
• Ga je akkoord met de uitspraak van Simon “meer riscico <strong>in</strong> <strong>het</strong> leven<br />
betekent sleur doorbreken en <strong>in</strong>tenser leven”? En waarom?<br />
• Welke motieven om de berg te beklimmen hoor je nog van de Joe en<br />
Simon tijdens de film?<br />
• Wat v<strong>in</strong>d je van de besliss<strong>in</strong>g van Simon om <strong>het</strong> touw door te snijden<br />
en z’n eigen leven te redden? Simon weet immers niet waar Joe is<br />
terechtgekomen en gaat ervan uit dat hij dood is…<br />
• Joe rekent bij zijn overleven op zijn vriend Simon. Hoeveel kan een<br />
mens eisen van een ander?
Verfilm<strong>in</strong>g van een boek<br />
TOUCHING THE VOID is de verfilm<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> autobiografische boek<br />
geschreven door Joe Simpson. Hij won verschillende prijzen voor zijn<br />
boek, en er werden verschillende pog<strong>in</strong>gen ondernomen om dit boek<br />
te verfilmen.<br />
Het Engelse woord ‘<strong>void</strong>’ betekent <strong>in</strong> <strong>het</strong> Nederlands ‘leegte’. De auteur,<br />
Joe Simpson, verwijst met de titel ‘<strong>touch<strong>in</strong>g</strong> <strong>the</strong> <strong>void</strong>’ naar zijn barre<br />
overlev<strong>in</strong>gstocht op de Siula Grande. ‘Void’ omarmt verschillende<br />
begrippen zoals angst, pijn en eenzaamheid.<br />
Vragen<br />
• Welke gepaste titel zou je nog kunnen geven aan de film?<br />
• Welke titels ken je nog van andere films die je hebt gezien, en verklaar<br />
ze?<br />
• Heb je al eens een boek gelezen waarvan je later de film zag?<br />
• Wat vond je beter: <strong>het</strong> boek of de film? Waarom?<br />
• Wat doe je <strong>het</strong> liefst: een boek lezen of een film bekijken? Waarom?<br />
04 05<br />
Het decor<br />
De regisseur heeft samen met de setdesigner alle locaties zorgvuldig<br />
uitgezocht. De film speelt zich af <strong>in</strong> een prachtig decor: een uithoek<br />
van Peru, <strong>in</strong> <strong>het</strong> Andes-gebergte, en dan vooral op de 6400 meter<br />
hoge Siula Grande.<br />
De gevaarlijke klimscènes werden niet gefilmd op de Siula Grande,<br />
maar ergens <strong>in</strong> de Alpen. Het leek voor de regisseur eenvoudiger<br />
om stukken van de film te draaien op een andere berg dan de Siula<br />
Grande. Voor de kijker valt dit uiteraard niet op.<br />
Vragen<br />
• Hoe komt <strong>het</strong> dat we niet zien dat bepaalde scènes zich <strong>in</strong> de Alpen<br />
afspelen, en niet op de Siula Grande?<br />
• Zoek op de wereldkaart <strong>het</strong> Andesgebergte. Welke landen bestrijkt<br />
dit gebergte?<br />
• Zoek op een kaart van Peru de berg Siula Grande. Is dit de hoogste<br />
berg van <strong>het</strong> Andesgebergte?<br />
Geluid en muziek<br />
In deze film worden de muziek en <strong>het</strong> geluid vooral gebruikt om<br />
een sfeer te suggereren. Tijdens de sneeuwstormen kunnen we<br />
de vrieskou bijna aan den lijve onderv<strong>in</strong>den. Dat de film geen saaie<br />
documentaire geworden is met veel <strong>in</strong>terviews, is vooral te danken<br />
aan de <strong>in</strong>spann<strong>in</strong>gen van de regisseur om een spannende sfeer te<br />
scheppen met behulp van de juiste muziek en geluiden.<br />
Vragen<br />
• Probeer de functie van geluid en muziek <strong>in</strong> een film te omschrijven.<br />
• Heb je op de muziek en <strong>het</strong> geluid gelet? Wat hoorde je zoal?<br />
• Hoe klonk de muziek? Paste <strong>het</strong> bij de beelden?<br />
• Kan je omschrijven welke functie(s) muziek heeft bij deze film?<br />
• Koop je soms de soundtrack van een film? Kl<strong>in</strong>kt die dan even goed<br />
als toen je naar de film keek?<br />
• Zou de film dezelfde <strong>in</strong>druk nalaten als je <strong>het</strong> geluid op stil draait?<br />
Waarom?<br />
• Vergelijk de ervar<strong>in</strong>g van <strong>het</strong> bekijken van een film <strong>in</strong> een bioscoop<br />
en thuis. Waar zit <strong>het</strong> verschil en waar geef jij de voorkeur aan?