HeerlijkHeden - Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek
HeerlijkHeden - Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek
HeerlijkHeden - Historische Vereniging Heemstede-Bennebroek
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
O<br />
„tfJBÉMSjç<br />
su*<br />
tri<br />
z I I S<br />
LU W W ?0<br />
7 • ! * ! ! • 'T<br />
^ C H T ^<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Kwartaalblad van de <strong>Vereniging</strong> Oud <strong>Heemstede</strong>-<strong>Bennebroek</strong><br />
lomas<br />
Kosenboot<br />
Gewas$È<br />
mm Quend<br />
•:'•»<br />
9 il
1 <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Bestuur Redactie <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
drs. G. Brand, voorzitter drs. M. van Bourgondiën<br />
J.M.M. Balink, vice-voorzitter mr. F.Th.J. Harm<br />
A.J.M, van Unnik, secretaris J.LP.M. Krol<br />
A. Koopman, penningmeester C.Peper<br />
J.LP.M. Krol, historisch drs. P.M. van der Vorst<br />
archief en informatie<br />
Mw. M.Van Donge-Last,<br />
ledenadministratie<br />
E. Hamerslag, evenementen<br />
mw.A.J.M.Kroon-van Helden,<br />
webmaster<br />
Redactieadres<br />
Meerweg 6, 2103 VC <strong>Heemstede</strong><br />
e-mail: moud@tiscali.nl<br />
Secretariaat Evenementencommissie<br />
Lage Duin 66, mw. A.Van Amerongen-Braam<br />
2121 CH <strong>Bennebroek</strong> mw. E.Van Bemmel-Noorman<br />
Telefoon 023 584 64 12 van der Dussen<br />
e-mail: vanunnik@ilse.nl mw.T.Jonckbloedt<br />
mw.T. Mascini-Maartense<br />
mw. M.Van Donge-Last<br />
Ledenadministratie Archief en informatie:<br />
Oude Posthuisstraat 7 Johannes Verhulstlaan 26<br />
2101 RA <strong>Heemstede</strong> 2102 XT <strong>Heemstede</strong><br />
telefoon: 023-529 07 13 telefoon: 023 528 29 77<br />
e-mail: vandonge@zonnet.nl e-mail: jlpmkrol@tiscali.nl<br />
Website<br />
www.oudheemstedebennebroek.nl
INHOUD<br />
• Jaarvergadering 19 mei 2005 48<br />
• Een nieuw gezicht 49<br />
•Van het bestuur: afscheid Hans Krol 49<br />
• Excursie naar Dordrecht 50<br />
• Het jaarverslag van deVOHB 2004 51<br />
• Financieel jaarverslag 2004 54<br />
•Van het bestuur: Reddingsplan Centrum <strong>Heemstede</strong><br />
aangeboden aan gemeentebestuur 56<br />
• www.oudheemstedebennebroek.nl 57<br />
• Heruitgave van "<strong>Heemstede</strong> 1940-1945;<br />
een gemeente in bezettingstijd" 57<br />
• Zoekplaatje 57<br />
• Rectificatie: de VOHB en de ontwikkeling van de oude kern te <strong>Bennebroek</strong>. 58<br />
• Fundamenten Oude Slot 58<br />
• Laatste ambachtsvrouwe van <strong>Bennebroek</strong> overleed in 1950 62<br />
• Jubileumboek van 75-jarige Franciscusschool <strong>Bennebroek</strong> 63<br />
• Archiefaanwinsten: uit een fotoalbum van 80 jaar geleden 64<br />
• De familie Van der Hijden en Herenweg 180 66<br />
• "De ambassadeur der Labberlotten" ofwel<br />
"De Misleyden" in beeld gebracht 69<br />
• Een schoone, waterrijcke kleer- en slijtinghbleeckerije' 74<br />
• Nieuwe leden 85<br />
• Uit voorraad leverbaar 86<br />
Foto voorzijde:<br />
Op de vooromslag van de<br />
door LIBRIS bekroonde<br />
historische roman<br />
"Gewassen vlees"van<br />
Thomas Rozenhoom is een<br />
geschilderd tafereel hij<br />
herberg 't Bokje afgebeeld.<br />
Zie artikel over<br />
"De ambassadeur der<br />
Labberlotten"<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 47
48 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
JAARVERGADERING 19 MEI 2005<br />
AANVANG 19.30 UUR<br />
De jaarlijkse Algemene Ledenvergadering (ALV) van de <strong>Vereniging</strong> Oud<br />
<strong>Heemstede</strong>-<strong>Bennebroek</strong> (VOHB) vindt dit jaar plaats in het gemeentehuis<br />
van <strong>Heemstede</strong>, Raadhuisplein I te <strong>Heemstede</strong>. De vergadering begint om 19.30<br />
uur met een huishoudelijk gedeelte. Na een korte pauze zal in een informeel<br />
gedeelte afscheid worden genomen van Hans Krol, die meer dan 25 jaren deel<br />
heeft uitgemaakt van het bestuur van de VOHB.<br />
De zaal is open vanaf 19.00 uur<br />
Agenda<br />
19.30 uur<br />
1 opening en eventuele mededelingen<br />
2 verslag van de algemene ledenvergadering van<br />
13 mei 2004<br />
(opgenomen in <strong>HeerlijkHeden</strong> 121,<br />
dd augustus 2005 pag 124 sq.)<br />
3 jaarverslag VOHB over 2004<br />
4 jaarcijfers 2004, begroting 2005<br />
5 verslag kascommissie en decharge<br />
6 verkiezing lid kascommissie<br />
7 toelichting op het gevoerde beleid door het bestuur<br />
8 aftreden van de bestuursleden,<br />
de heren E. Hamerslag en J.L.P.M. Krol<br />
9 rondvraag en sluiting van het formele gedeelte<br />
ca 20.30 uur pauze<br />
21.00 uur<br />
Na de pauze zal afscheid worden genomen van Hans Krol.<br />
De heer Krol zal ter gelegenheid van zijn afscheid terugkijken op zijn langdurig<br />
bestuurslidmaatschap van de VOHB in een inleiding met de titel:<br />
een terugblik op een kwarteeuw VOHB.<br />
De heer Krol is gevraagd om de aanwezigen mee te nemen in een aantal opmerkelijke<br />
gebeurtenissen die in het bestaan van de VOHB van belang zijn geweest<br />
voor de vereniging en voor hemzelf. Gezien de zeer lange diensttijd van de heer<br />
Krol in de VOHB en zijn encyclopedische kennis van <strong>Heemstede</strong> zal dit een<br />
boeiende en inspirerende toespraak worden. Na afloop van de toespraak krijgen<br />
alle aanwezigen ruim de gelegenheid om de heer Krol ter gelegenheid van diens<br />
afscheid de hand te schudden tijdens een receptie.<br />
Ca 22.30 uur sluiting
EEN NIEUW GEZICHT.<br />
Als u dit leest heeft u deze mededeling eigenlijk al niet meer nodig.<br />
Na een lange voorbereiding ligt het resultaat van veel denkwerk voor u.<br />
Het bestuur en de redactie waren al lang van mening dat het uiterlijk van ons<br />
kwartaalblad aan vernieuwing toe was. De vormgeving dateert - zij het met<br />
tussentijdse aanpassingen - al weer uit 1991. Ongemerkt is er natuurlijk wel<br />
het een en ander veranderd. Er werd kleur gebruikt voor de omslag, de naam<br />
"Nieuwsbrief" werd <strong>HeerlijkHeden</strong>", en in de onderrand van het voorblad werd<br />
het silhouet van <strong>Heemstede</strong> geplaatst.<br />
Toch vonden wij dat we er nog niet waren. Het formaat gaf beperkingen in de<br />
opmaak en kwam wat bescheiden over.<br />
We waren ons er terdege van bewust dat een te grote verandering bij een aantal<br />
leden niet goed zou vallen. Een sprong van het gehanteerde formaat naar A4 zou<br />
te groot zijn en het blad bovendien niet onderscheiden van zoveel andere perio<br />
dieken, die er al zo uit zien.<br />
In goed overleg met onze huisdrukker Paswerk en met het gewaardeerde advies<br />
van de heerVincent Mascini, die een langjarige ervaring in de publiciteitssfeer<br />
heeft, is het resultaat tot stand gekomen dat u nu in handen heeft, en dat voor<br />
verbetering vatbaar blijft.<br />
Wij hopen dat u er net zo tevreden mee bent als wij.<br />
De redactie.<br />
VAN HET BESTUUR:<br />
AFSCHEID VAN HANS KROL<br />
r<br />
oor iemand die net twee jaar deel uitmaakt van het bestuur is het een uitda<br />
V ging om een vertrekkend medebestuurder in het licht van de schijnwerpers<br />
te plaatsen. Ook is het wel een gekke gedachte dat een vertrekkend bestuurslid<br />
25 jaar lang medeverantwoordelijk is geweest voor beleid en uitvoering van de<br />
vereniging, terwijl dit volgens de statuten onmogelijk is.<br />
Er moeten dus wel zwaarwegende feiten en omstandigheden zijn om een<br />
dergelijke periode geruisloos vol te maken.<br />
Die zijn er dan ook : Historie in het algemeen en die van <strong>Heemstede</strong> en<br />
<strong>Bennebroek</strong> in het bijzonder zijn de ingrediënten waarmee Hans een indrukwek<br />
kende staat van dienst heeft opgebouwd.<br />
Binnen de vereniging maar ook daarbuiten.<br />
Als nooit versagende vraagbaak met grote historische feitenkennis, die hij<br />
gevraagd en ongevraagd beschikbaar stelt.<br />
Als hoofdredacteur van <strong>HeerlijkHeden</strong>.<br />
Als schrijver en mede-auteur van onnoemelijk veel publicaties.<br />
Als verzamelaar van talrijke "Heemstediana" voorVOHB-archief.<br />
In een enorm netwerk van medestanders in het vakgebied.<br />
Een levende en levendige databank, die bij lezingen volle zalen trekt.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 49
50 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Al deze kennis en kwaliteit komen alleen tot hun recht wanneer de persoonlijke<br />
eigenschappen daarop aansluiten en het dus ook aangenaam toeven is tijdens de<br />
contacten met Hans Krol. Het bestuur heeft dat met veel genoegen ondervon<br />
den. Relativering en humor voerden daarbij dikwijls de boventoon.<br />
Hoewel wij dit afscheid als een verlies beschouwen denken wij nog lang gebruik<br />
te maken van de kwaliteiten van het lid Hans Krol. In de eerste plaats in de<br />
redactie van HH , maar ook als vraagbaak voor de vereniging. Hans gaat immers<br />
gewoon door met zijn bijzondere liefhebberij.<br />
Tijdens de komende ledenvergadering op 19 mei in het gemeentehuis van<br />
<strong>Heemstede</strong> zal Hans "een terugblik op een kwart eeuwVOHB" geven.<br />
Ik verwacht dat een groot aantal leden bij dit bijzondere evenement aanwezig<br />
zal zijn.<br />
Gerard Brand<br />
voorzitter<br />
EXCURSIE NAAR<br />
DORDRECHT OP 3 SEPTEMBER<br />
Op zaterdag 3 september vindt de jaarlijkse grote excursie plaats.Wij brengen<br />
een bezoek aan het centrum van Dordrecht, de "oudste stad van<br />
Holland". Dordrecht kreeg in 1220 stadsrechten. Het was de eerste keer, dat<br />
dit privilege verleend werd. Dordrecht speelde jarenlang een belangrijke rol op<br />
het gebied van handel, politiek en religie. De 1000 (!) monumenten bepalen nog<br />
steeds het gezicht van deze middeleeuwse handelsstad.<br />
Wij verdelen ons in twee groepen. De ene groep maakt 's morgens een stads<br />
wandeling onder leiding van de heer Oldenziel van de <strong>Vereniging</strong> Oud-Dordrecht,<br />
en 's middags een tochtje per rondvaartboot, de andere groep doet dit in omge<br />
keerde volgorde.<br />
U komt vandaag verschillende bezienswaardigheden tegen, zoals het Hof,<br />
de Groothoofdspoort, het stadhuis, de Grote Kerk, de Augustijnenkerk en de<br />
talrijke pakhuizen en patriciërswoningen.<br />
Programma<br />
8.30 uurVertrek per bus vanaf het Raadhuisplein (let op afwijkende vertrektijd! )<br />
10.00 uur aankomst in Dordrecht. Koffie met appeltaart<br />
I 1.00 uur Rondwandeling, c.q. rondvaart<br />
13.00 uur Lunch<br />
14.00 uur Rondvaart, c.q. rondwandeling<br />
15.30 uurTerug naar <strong>Heemstede</strong><br />
17.00 uur Aankomst Raadhuisplein
Overige informatie<br />
De kosten van de excursie bedragen E 30 voor leden en een deelnemend gezins<br />
lid. Overige gezinsleden en niet/leden betalen E 35 p.p. In deze prijs zijn de kosten<br />
voor vervoer per bus, koffie, lunch, rondleiding, rondvaart en fooien inbegrepen.<br />
U kunt zich opgeven bij mw.Theo Jonckbloedt, telefoon 5294499 of bij mw.<br />
Tineke Mascini, telefoon 5286496. Betalen kunt u, na telefonische opgave, door<br />
het bedrag over te maken op postbanknummer 27.35.06 t.n.v. penningmeester<br />
V.O.H.B., onder vermelding van Zomerexcursie . Het bedrag dient vóór<br />
20 augustus op de rekening ontvangen te zijn. Het maximale aantal deelnemers is<br />
50 personen.<br />
De evenementencommissie<br />
HET JAARVERSLAG<br />
VANDEVOHB2004<br />
I algemeen<br />
Het schrijven van een verslag over een afgepaalde periode van een jaar sugge<br />
reert dat de activiteiten beginnen op I januari en eindigen op 3 I december.<br />
Voor een financieel jaaroverzicht is dat doorgaans goed mogelijk; het gaat er<br />
immers om te weten hoeveel geld er in kas is bij het begin van het jaar en<br />
hoeveel er is aan het eind.<br />
Maar voor een inhoudelijk verslag is dat minder eenvoudig, doordat veel onder<br />
werpen een begin hebben in voorgaande jaren en nog vaak doorlopen in de<br />
volgende jaren. Zo'n inhoudelijk jaarverslag is dan ook slechts een moment<br />
opname, die een aantal bijzondere activiteiten uit de reeks van gebruikelijke<br />
activiteiten van de vereniging nog een keer uitdrukkelijk te voorschijn haalt.<br />
Oude ansicht van de<br />
Wijnstraat in Dordrecht<br />
met (voormalig) gebouw<br />
van de in 1899 gestichte<br />
openbare leeszaal<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 51
52 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
2 Bestuur<br />
In het bestuur van deVOHB heeft zich een ingrijpende verandering voorgedaan;<br />
na een bestuursperiode van I I jaar, waarvan ruim 9 jaar als voorzitter heeft<br />
mr Frans Harm besloten om zijn bestuursfunctie neer te leggen en over te<br />
dragen aan drs Gerard Brand. Deze wijziging van 'het gezicht van de vereni<br />
ging' vond plaats tijdens een drukbezochte ledenvergadering op 13 mei 2004 te<br />
<strong>Bennebroek</strong>. De Heer Harm heeft zich bereid verklaard actief lid van de redactie<br />
commissie te blijven.<br />
In verband met het plotselinge vertrek van de secretaris naar het buitenland<br />
is kort daarna in beperkte kring afscheid genomen van de secretaris, Paul van<br />
Daalen. Zijn functie is overgenomen door A.J.M, van Unnik uit <strong>Bennebroek</strong>, wiens<br />
benoeming tijdens de ALV van december is bekrachtigd.<br />
3 Activiteiten voor leden<br />
DeVOHB kent een aantal vaste activiteiten voor de leden, waaronder het jaar<br />
lijkse bezoek aan een andere 'monumentale' gemeente (dit jaar naar Harderwijk),<br />
de ALV en de presentatie van een premie tijdens jaarlijkse premie-avond, de open<br />
monumenten-dagen en lezingen (over <strong>Heemstede</strong> in oorlogstijd, de stelling van<br />
Amsterdam, industriële monumenten)<br />
De meeste van deze activiteiten worden georganiseerd door de Evenementen<br />
commissie.<br />
Van deze activiteiten wordt altijd melding gemaakt in <strong>HeerlijkHeden</strong>, zowel voor<br />
af als aankondiging als na afloop met een kort verslag, leder jaar opnieuw blijkt<br />
dat leden deelname aan deze activiteiten op hoge prijs stellen en met graagte zich<br />
daarvoor aanmelden.<br />
Een bijzondere premie was dit jaar de uitgave van het boek'Monumenten van<br />
<strong>Heemstede</strong>; een keuze uit de parels van de Heerlijkheid', dat de redactiecommis<br />
sie in een recordtijd heeft samengesteld en waarin een overzicht wordt gegeven<br />
van een groot aantal monumenten in de gemeente <strong>Heemstede</strong>.<br />
Dank zij schenkingen van enige fondsen en door de bereidwilligheid van de<br />
gemeente <strong>Heemstede</strong> om een fors aantal af te nemen kon de prijs van dit boek<br />
laag worden gehouden.<br />
4 <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Het kwartaalblad <strong>HeerlijkHeden</strong> is ook in 2004 vier maal verschenen. Blijkens de<br />
nog steeds groeiende omvang is er geen gebrek aan interessante kopij. Een groot<br />
aantal artikelen op uiteenlopende historische terreinen, alsmede een veelheid van<br />
nuttige informatie over de verschillende activiteiten van het bestuur vormen de<br />
hoofdmoot van de inhoud.<br />
De redactie van <strong>HeerlijkHeden</strong> is momenteel doende op verzoek van het<br />
Bestuur om te bezien of het blad een meer toegankelijke vorm kan krijgen, met<br />
behoud uiteraard van de huidige kwaliteit van de artikelen.<br />
5 Contacten met de gemeenten<br />
Tijdens het verslagjaar hebben bestuurlijke overleggen plaatsgevonden met<br />
wethouder Hardesmeets van <strong>Heemstede</strong> en met wethouder Braam van<br />
<strong>Bennebroek</strong>
In beide gesprekken heeft het bestuur nogmaals de doelstellingen van de vereni<br />
ging uiteengezet en daarbij gerefereerd aan een aantal gemeentelijke voornemens,<br />
die wellicht niet geheel zouden passen in de doelstellingen van deVOHB.<br />
DeVOHB heeft daarbij enig begrip getoond voor het feit dat er ten aanzien van<br />
het behoud van het eigen karakter van beide gemeenten ook andere belangheb<br />
benden zijn in een gemeente, maar desalniettemin aangedrongen op een actieve<br />
rol van de gemeentebesturen waar het gaat om het behoud van het erfgoed. In<br />
<strong>Heemstede</strong> is aangedrongen op een herziening van het bestemmingsplan voor<br />
het winkelcentrum Binnenweg / Raadhuisstraat en in <strong>Bennebroek</strong> is gevraagd om<br />
spoed te maken met de gemeentelijke monumentenlijst.<br />
6 Ledenbestand<br />
Het ledenbestand van de vereniging blijft rond een aantal van duizend bewegen.<br />
De nieuwe aanmeldingen compenseren met een redelijke nauwkeurigheid het<br />
aantal opzeggingen.<br />
Het bestuur heeft zich in het recente verleden al eens beraden over de kansen<br />
op en de mogelijkheden tot verdere uitbreiding van het aantal leden, maar deze<br />
discussie is nog niet afgerond. In verhouding tot de meeste omliggende gemeen<br />
ten (en in verhouding tot de inwonersaantallen) lijkt het ledenbestand van de<br />
VOHB bepaald niet gering te zijn. De indruk bestaat dat het merendeel van de<br />
leden behoort tot de hogere leeftijdscategorieën; een uitbreiding van vooral<br />
jongeren lijkt een na te streven optie. De kwestie is echter dat juist bij jongeren<br />
de belangstelling voor het verleden niet de eerste prioriteit is.<br />
7 Financiën<br />
Alle gegevens met betrekking tot de financiën treft u elders in dit blad aan.<br />
8 Behoud erfgoed<br />
met betrekking tot een aantal projecten heeft het bestuur in het afgelopen jaar<br />
veel activiteiten ontplooid. In <strong>Heemstede</strong> betrof dit onder meer: het Oude Slot,<br />
het pand Raadhuisstraat 30 (beter bekend als de Pijp), het ensemble van panden<br />
aan de Blekersvaart. In <strong>Bennebroek</strong> heeft deVOHB zich ook bemoeid met de<br />
ontwikkeling van de Oude Kern rond het klooster.<br />
9 Diversen<br />
De rubriek diversen kan alle overige informatie bevatten die niet onder een van<br />
bovenstaande kopjes thuishoort, maar waaraan wel door het bestuur aandacht is<br />
besteed, zoals:<br />
• het zeer uitgebreide archief van de vereniging is deels op orde gebracht<br />
en zal worden geschoond;<br />
• de website van deVOHB wordt vernieuwd;<br />
• de contacten van deVOHB met omliggende zusterverenigingen;<br />
• de voorgenomen uitbouw van de PR-functie in het bestuur.<br />
8 april 2005 A.J.M, van Unnik<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 53
54 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
FINANCIEEL<br />
JAARVERSLAG 2004<br />
BALANS<br />
ACTIVA<br />
Te ontvangen<br />
Vooruitbetaald<br />
Vooruitbetaald Monumentenboek<br />
Liquide middelen<br />
2004<br />
5.789,70<br />
0,00<br />
0,00<br />
15.183,32<br />
2003<br />
200,00<br />
637,77<br />
2.385,00<br />
17.265,84<br />
TOTAAL ACTIVA 20.973,02 20.488,61<br />
PASSIVA<br />
Vermogen<br />
Reserve Monumentenboek<br />
Reserve Jubileumjaar VOHB<br />
Crediteuren<br />
Vooruitontvangen contributie 2005<br />
2004<br />
6.859,87<br />
5.000,00<br />
2.000,00<br />
7.073,15<br />
40,00<br />
2003<br />
5.762,61<br />
8.130,00<br />
0,00<br />
460,00<br />
6.136,00<br />
TOTAAL PASSIVA 20.973,02 20.488,61<br />
KOSTEN/BATEN<br />
Opbrengsten<br />
in euro's<br />
RESULTAAT BEGROTING RESULTAAT RESULTAAT BEGROTING<br />
2004 2004 2003 2002 2006<br />
CONTRIBUTIE 15.090,22 14.000,00 12.880,31 12.902,70 16.000,00<br />
VERKOPEN 761,50 2.000,00 1.051,99 1.754,00 1.700,00<br />
RENTE 442,99 150,00 339,51 246,41 400,00<br />
SUBSIDIES 1.384,25 1.350,00 1.602,33 1.340,17 ! .500,00<br />
MONUMENTENBOEK 383,38<br />
TOTAAL 18.062,34 17.500,00 15.874,14 16.243,28 19.600,00<br />
Kosten RESULTAAT BEGROTING RESULTAAT RESULTAAT BEGROTING<br />
in euro's<br />
2004 2004 2003 2002 2006<br />
ALGEMENE KOSTEN 4.680,55 3.350,00 3.131,45 5.002,08 4.000,00<br />
HEERLIJKHEDEN 9.945,74 11.500,00 8.923,97 9.875,84 14.000,00<br />
MONUMENTENBOEK (ttnuH' «*,) 1.500,00 341,00 - 500,00<br />
EVENEMENTEN 338,79 800,00 407,92 297,89 500,00<br />
AFBOEKING VOORRAAD - 1.161,34 200,00<br />
DIVERSEN 500,00 -<br />
BENNEBROEK 350 JAAR - 748,12 - -<br />
RESERVE JUBILEUMJAAR<br />
VOHB 2.000,00 2.000,00<br />
TOTAAL 16.965,08 17.650,00 14.713,8 15.375,81 21.000,00<br />
SALDO 1.097,26 -150,00 1.160,34 867,47 -1.400,00<br />
TOELICHTING<br />
/. A/gemeen<br />
De jaarrekening 2004 is net zo opgesteld als die van 2003, dwz:<br />
Balans<br />
I ) Geen post voorraad meer.<br />
2) Saldi kas en girorekeningen worden getotaliseerd en gepresenteerd als Liquide Middelen
Kosten en baten<br />
I ) De post Opbrengst Monumentenboek wordt gesaldeerd met de post Kosten Monumentenboek.<br />
Dit jaar is de balanspost'Vooruitbetaalde kosten Monumentenboek ad € 2.385,-- afgeboekt. Dit geldt ook<br />
voor een gedeelte van de 'Reserve Monumentenboek', nl. € 3.1 30,--. Het bestuur heeft besloten<br />
€ 5.000,-- als 'Reserve Monumentenboek'op de balans te laten staan, in verband met een tweede boek met<br />
<strong>Bennebroek</strong>se monumenten.<br />
2) Bestuurskosten, ICT en Archief worden getotaliseerd en vermeld als 'Algemene Kosten'.<br />
3) Productie- en verzendkosten 'Heerlijkheden' worden getotaliseerd.<br />
4) Opbrengsten en kosten evenementen worden eveneens gesaldeerd gepresenteerd.<br />
Waar nodig wordt over deze posten in de toelichting een specificatie gegeven.<br />
2. Toelichting op de balans<br />
Vermogen<br />
Eigen vermogen per I januari 2004:<br />
bij: exploitatieoverschot 2004<br />
Eigen vermogen per 31 december 2004:<br />
Bestemmingsreserves<br />
+/+<br />
+/+<br />
'Reserve Monumentenboek': zie onder I bij Kosten en baten.<br />
5.762,61<br />
1.097,26<br />
6.859,87<br />
In 2007 bestaat deVOHB 60 jaar. In verband met dit jubileum heeft het bestuur besloten de komende jaren hiervoor<br />
een reserve aan te I<br />
3. Toelichting op de kosten/baten-rekening<br />
Specificatie kosten:<br />
a. Algemene kosten<br />
Bestuurskosten<br />
ICT<br />
Archief:<br />
Totaal<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Productiekosten<br />
Verzendkosten<br />
Totaal<br />
Monumentenboek<br />
Opbrengsten<br />
Kosten<br />
Saldo<br />
Evenementen<br />
Opbrengsten<br />
Kosten<br />
Saldo<br />
3. Begroting 2006<br />
3.504,23<br />
754,59<br />
421,73<br />
4.680,55<br />
€ 8.854,08<br />
€ 1.091,66<br />
9.945,74<br />
€ 9.800,20<br />
€ 9.416,82<br />
.-+/+<br />
€ +/+ 383,38 (opbrengst)<br />
€ 1.740,00<br />
€ 2.078,79<br />
€-/- 338,79 (kosten)<br />
In verband met de subsidieaanvraag 2006 is een begroting over dat jaar opgenomen. Deze begroting heeft een<br />
voorlopig karakter. Kleine tekorten kunnen worden opgevangen uit het eigen vermogen.<br />
Alexander Koopman<br />
penningmeester VOHß<br />
07 04 05<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 55
"De Pijp", Raadhuisstraat<br />
30 gaat binnen afzienbare<br />
tijd tegen de vlakte voor<br />
vervangende hoogbouw<br />
56 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
VAN HET BESTUUR:<br />
REDDINGSPLAN CENTRUM HEEMSTEDE<br />
AANGEBODEN AAN GEMEENTEBESTUUR<br />
Uzult het niet geloven: in 1976 had de vereniging een welhaast officiële status:<br />
adviseur van het gemeentebestuur van <strong>Heemstede</strong> inzake karakterbehoud<br />
en lid van de welstandscommissie. Op verzoek van het college van B. en W.<br />
werd dan ook in november van dat jaar een visie op Binnenweg en Raadhuis<br />
straat gepresenteerd die tot doel had: behoud van het karakteristieke, gezellige<br />
winkellint. Initiator was toenmalig voorzitter Ben van Tongeren. Dezelfde die<br />
enige maanden geleden de fundamenten van het Oude Slot - die bij de recente<br />
herinrichting ondergeschoffeld dreigden te raken - in het Haarlems Dagblad wist<br />
te krijgen waarna de vereniging met succes de aandacht van burgemeester en<br />
gemeenteraad kon vangen (zie artikel van Frans Harm).<br />
We zijn bijna 30 jaar verder en er is helaas steeds minder over van de toenma<br />
lige beeldkwaliteit (wat een prachtige term om zowel visie als gevoel samen te<br />
vatten). Hier en daar een eenzaam beschermd monument, maar de trein van de<br />
ontwikkeling is gewoon doorgedenderd op weg naar de overal elders gangbare<br />
"koopgoten".<br />
Nu overdrijf ik want het is nog niet te laat, en daarom heeft deVOHB nog I keer<br />
de moeite genomen om een beeld te presenteren dat recht doet aan de gevoe<br />
lens van een groot deel van het Heemsteeds publiek: het winkelcentrum gaat<br />
visueel hard achteruit.<br />
In hoog tempo hebben wij een brochure samengesteld waarin de karakteristieke<br />
elementen in onderling verband in kaart zijn gebracht, beschreven en visueel<br />
toegelicht. Daarin vragen wij het gemeentebestuur, zich te willen bezinnen over<br />
de achteruitgang en beschermende maatregelen te nemen om verdere verloede<br />
ring te voorkomen.<br />
Op dinsdag 12 april is deVOHB brochure in de commissie Ruimte aan de orde<br />
gesteld, zijdelings met een inhoudelijk haaks daarop staande brief van B.enW,<br />
waarin wegens tijdgebrek reeds bestaande prioriteiten en het ontbreken van de<br />
noodzaak tot aanpassing van het bestemmingsplan wordt voorgesteld alles bij het<br />
oude te laten. De raadscommissie heeft<br />
besloten het rapport in gezamenlijk<br />
overleg met andere belanghebbenden<br />
serieus in overweging te nemen.<br />
G.J. Brand
WWW.OUDHEEMSTEDEBENNEBROEK.NL<br />
Misschien heeft u gemerkt dat onze website al enige tijd hetzelfde beeld laat<br />
zien. Helaas vertoonde de site wat technische mankementen waardoor<br />
we niet in staat waren u van het laatste nieuws op de hoogte te houden. Het<br />
bestuur heeft besloten over te gaan op een nieuw systeem, waarmee we weer<br />
een aantal jaren zonder problemen vooruit kunnen. We verwachten half mei<br />
weer up-to-date te zijn.<br />
HERUITGAVE VAN<br />
"HEEMSTEDE 1940-1945;<br />
EEN GEMEENTE IN BEZETTINGSTIJD"<br />
Na ongeveer 5 jaar voorbereiding verscheen in 1995 van de hand van Marcel<br />
Bulte en Hans Krol een boek over <strong>Heemstede</strong> tijdens de Tweede Wereldoorlog.<br />
Het eerste exemplaar werd in een overvolle Burgerzaal tijdens de jaar<br />
lijkse premieavond van deVOHB aangeboden aan o.a. de heren A.A.van<br />
Amerongen en A. P. Preijde, 2 van de laatste overlevenden van de verzetsspiona-<br />
gegroep rond Broeder Jozef, die intussen zijn overleden. In het boek is een over<br />
zicht van oorlogsslachtoffers opgeno<br />
men. De met meer dan 100 afbeel<br />
dingen geïllustreerde publicatie was<br />
sinds langere tijd uitverkocht. Reden<br />
waarom uitgeverij DeVrieseborch in<br />
Haarlem thans tot een heruitgave<br />
besloot, waarin enkele correcties zijn<br />
aangebracht.<br />
Het boek verscheen als deel 39 in de<br />
serie "Haarlemse miniaturen" en is in<br />
de boekhandel voor 17 euro verkrijg<br />
baar. ISBN 90-6076-405-6<br />
ZOEKPLAATJE<br />
nige tijd geleden kwam bij een zolderopruiming bijgaande foto te voorschijn<br />
E van een koets met palfrenier. Het enige wat bekend is, dat de afbeelding in<br />
de "omgeving van Haarlem",<br />
vermoedelijk omstreeks 1920, moet<br />
zijn genomen. De gemeente<br />
Bloemendaal is aldus ook zeer wel<br />
mogelijk.Wie herkent de plaats van de<br />
twee ten dele zichtbare villa's?<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 57
58 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
RECTIFICATIE:<br />
DE VOHB EN DE ONTWIKKELING<br />
VAN DE OUDE KERNTE BENNEBROEK<br />
In het vorige nummer van <strong>HeerlijkHeden</strong> is een mededeling van het bestuur<br />
van de VOHB opgenomen over het Kloostercomplex te <strong>Bennebroek</strong>.<br />
Uit dit artikel zou gelezen kunnen worden dat de VOHB zich in deze zaak kritisch<br />
zou hebben opgesteld tegenover de <strong>Vereniging</strong> Meerwijk-<strong>Bennebroek</strong> en het<br />
Cuypersgenootschap. Dit is geenszins de bedoeling van het bestuur geweest.<br />
Mocht hieruit een onjuiste indruk zijn ontstaan, dan betreurt het bestuur zulks.<br />
Namens het bestuur<br />
Drs G.J. Brand, voorzitter<br />
A.J. M. van Unnik, secretaris<br />
Groet uit BENNEBROEK.<br />
ä »••*'"" ''<br />
V^ÏVVV. 3B3P^S^'- ..<br />
ifljlfr^ M . ^g^g '/. BBBfcSJBkigL^jS<br />
ar%H4Br •*$&*"- &&> «f B -.<br />
FUNDAMENTEN OUDE SLOT<br />
ë&M "•V.ï'1<br />
In ons vorige nummer (blz. 9 e.v.) lieten wij u weten welke pogingen wij hebben<br />
ondernomen om te voorkomen dat de fundamenten van het Oude Slot definitief<br />
aan de aandacht van de bevolking van <strong>Heemstede</strong> en andere geïnteresseerden<br />
onttrokken zouden worden. Het artikel sloot met de zinsnede:"Wij wachten de<br />
reactie van het gemeentebestuur af en zullen u op de hoogte houden van het<br />
vervolg." Dat doen wij dan ook in het navolgende verslag, dat gelukkig heel wat<br />
opgewekter kan zijn.<br />
Begin maart nodigde de gemeente hetVOHB-bestuur uit voor een uiteenzetting<br />
van de plannen om de fundamenten toch op een of andere manier te visualise<br />
ren, alles uiteraard onder het voorbehoud van inpassing in het werkschema met<br />
einddatum I april en het budget voor het project. In het productieproces was 2<br />
weken vertraging opgetreden door het onverwacht hevige winterweer van eind<br />
februari begin maart.<br />
Het plan van de gemeente kwam erop neer dat het kleine eiland achter de Pons
Pacis (deVredesbrug) vergroot zou worden en de vorm zou krijgen van de<br />
buitenste muren van het kasteel. Daarvoor moest het water uit de "slotgracht"<br />
gepompt, een enorm baggerpakket verwijderd en een constructie voor het<br />
nieuwe eiland bedacht worden. Inmiddels had het college van B&W de gemeen<br />
teraad per missive van 7 maart meegedeeld dit plan te willen uitvoeren.<br />
Toen "iedereen" dacht opgelucht adem te kunnen halen leek er begin maart toch<br />
nog een kink in de kabel te komen: de fundamenten zouden de status van rijks<br />
monument hebben. Dat betekende, dat de plannen -voorafgaand aan de uitvoe<br />
ring- in een procedure getoetst zouden, die wel 6 maanden zou kunnen duren!<br />
Dat zou -gezien het tijdschema en de meerkosten bij latere uitvoering- in feite<br />
afstel betekenen. Een weekend lang bleef de onzekerheid, maar uiteindelijk bleken<br />
de fundamenten geen rijksmonumentenstatus te hebben en kon het werk van<br />
start gaan. Op vrijdag I I maart werd een begin gemaakt met het leegpompen<br />
van de "slotgracht". Zoals verwacht was kwam er een - zowel qua aantal als qua<br />
afmeting - indrukwekkende vispopulatie te voorschijn. Om te voorkomen dat de<br />
vissen jammerlijk zouden omkomen waren leden van een visvereniging uitgeno<br />
digd om ze veilig naar open water te loodsen.<br />
Gaandeweg kwamen de fundamenten te voorschijn, waarvan het deel aan de<br />
zuidooostkant het meest tot de verbeelding sprak. Daartoe hoorde ook de<br />
ronde hoektoren. Doordat de locale pers was geïnformeerd en het nieuws had<br />
opgenomen was er het nodige bekijks; schatgravers roken de kans op vondsten<br />
van historisch materiaal en kwamen redelijk tevreden thuis.Wij hoorden dat er<br />
de nodige pijpenkoppen en scherfjes aardewerk gevonden waren (misschien niet<br />
zó spannend), maar ook een antieke lepel en zilveren muntjes met merletten, de<br />
heraldische vogeltjes uit het Heemsteedse gemeentewapen, welke laatste vondst<br />
niet bevestigd kon worden.<br />
Tijdens de uitvoering hielden de betrokken ambtenaren ons regelmatig van de<br />
voortgang op de hoogte, hetgeen wij zeer op prijs hebben gesteld.<br />
Als u dit leest volgt het eiland de contouren van het kasteel en zijn de funda<br />
menten zelf weer met aarde en zg. blokzoden bedekt. Dat is ook van meet af<br />
aan de bedoeling geweest: het historische materiaal onbeschermd laten betekent<br />
zonder conservering het eind ervan door de verwering, waar de stenen niet<br />
tegen kunnen. Dan is ook het water teruggekeerd in de "slotgracht". Er zal ook<br />
een informatiebord zijn geplaatst, waarover wij goed overleg met de afdeling<br />
Communicatie van de gemeente hebben gevoerd. De bezoeker zal daarop een<br />
beknopte historische uiteenzetting kunnen lezen; enkele afbeeldingen zullen de<br />
tekst nog verduidelijken. Natuurlijk blijft er altijd nog iets te wensen over: het zou<br />
mooi zijn als de contouren op het ingezaaide eiland nog wat meer geaccentueerd<br />
werden. De indeling van het slot met de vertrekken en de plaats van de waterput<br />
op het binnenplein zouden bijvoorbeeld met klinkertjes in het gras op het eiland<br />
aangegeven kunnen worden en zo is er nog wel iets te bedenken. Maar die verfij<br />
ning kan ook nog later aangebracht worden. Het belangrijkste is immers, dat de<br />
grootste "klus" inderdaad nu uitgevoerd kon worden.<br />
Wij kunnen dan ook tevreden zijn over dit resultaat. In de bijgaande<br />
fotoreportage kunt u het hele proces op de voet volgen.<br />
Frans Harm<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 59
11 maart.<br />
De visploeg in actie.<br />
Geslaagde vangst<br />
13 maart. De fundamenten<br />
komen boven water.<br />
60 I <strong>HeerlijkHeden</strong>
Eind maart.<br />
De fiindamenten staan<br />
droog.<br />
Een mooie kans voor een<br />
schoonm aakbeu rt.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 61
Particulier chauffeur<br />
J.EKrullaards, sinds 1906 in<br />
dienst van de familie, rijdt<br />
met mevrouw A.L. Willink<br />
de - intussen afgebroken<br />
- poort (met oranjerie) uit<br />
van het Huis te <strong>Bennebroek</strong>,<br />
op een schetsje van tekenaar/<br />
cartoonist Henk Rotgans<br />
62 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
LAATSTE AMBACHTSVROUWE<br />
VAN BENNEBROEK OVERLEED IN 1950<br />
Op 19 maart 1950 stierf freule Arnoldine Leonie Willink, ongehuwd en<br />
kinderloos. Aan deze laatste ambachtsvrouwe van <strong>Bennebroek</strong>, die het<br />
Huis te <strong>Bennebroek</strong> bewoonde en van wie het stoffelijk overschot is bijgezet in<br />
de grafkelder Van de Hervormde Kerk, wijdde C.Bregman in 1978 een boekje,<br />
waarin ook de geschiedenis van de ambachtsheerlijkheid aan de orde komt.<br />
In de 55ste jaargang van het protestants-christelijke weekblad Timotheüs van<br />
7 april 1950 vonden we een beknopte necrologie, ondertekend metV<br />
(= Voorhoeve?) die hieronder wordt overgenomen.<br />
"Uit onze kinderjaren herinneren wij ons de verhalen over Mr.Willink die op<br />
zijn landgoed alleen witte dieren hield. Die op een wit paard reed, en door wiens<br />
bossen een witte pauw klagend riep.<br />
Mr. Willink was de zoon van Mr.G.L.Willink, die als een der vruchten van het<br />
Reveil, in de vorige eeuw de serie "Discipelen desWoords" schreef en uit het<br />
Frans veel theologische lectuur vertaalde en zelf uitgaf, zoals dat toen vaak<br />
gewoonte was. Deze week waren wij op 't Huys te <strong>Bennebroek</strong> voor de begrafe<br />
nis van zijn laatste afstammelinge, A.L.Willink van <strong>Bennebroek</strong>, de ambachtsvrou<br />
we die op 77-jarige leeftijd overleed. Welk een oude en voorbije wereld stapten<br />
wij daar binnen. Een van buiten sober maar van binnen prachtig kerkje met een<br />
klein verrukkelijk orgel. Een rustige bank met het wapen van de ambachtshe<br />
ren. De laatste afstammelinge zat er om de week. De andere week was zij in de<br />
Gereformeerde kerk. Het kasteel: van buiten verwaarloosd, en in de vorige eeuw<br />
vervormd door een namaak-gotische stijl, uit Oxford overgewaaid.<br />
De velden rondom waren die dag in de stemming: overal grote vakken paarse<br />
crocussen. En op de baar van de oude, door haar tuinknechts gedragen dame, een<br />
kruis van paarse bloemen. Hier werd niet alleen een oude ambachtsvrouwe, maar<br />
een hele wereld begraven. Familie en erfgenamen konden haar slechts uitgeleide<br />
doen met een "rust zacht, tante". Zó gaat de glorie van een heel geslacht in het<br />
familiegraf, terwijl honderd meter verder de houthakkers nauwelijks opkeken<br />
onder het vellen van een oude boom uit haar bos.<br />
Na een lang en godvruchtig leven geen slot-accoord om het de grote schare<br />
omstanders te laten weten, hoe levend het geloof kan zijn.<br />
Wij dachten daarbij aan wat kort geleden gezegd werd van Dr.C.S.Lewis, de<br />
schrijver van "Brieven uit de hel"<br />
en meer boeken. Onze Engelse<br />
zegsman vertelde van hm dat hij op<br />
ruim dertigjarige leeftijd Christen<br />
werd, en dat hij er nu nog uitzag als<br />
iemand die zojuist "a magnificent<br />
title and a beautiful estate" geërfd<br />
had.<br />
Temidden van een wereld waarin<br />
het oudere bloed sterft en heerlijk<br />
heden vergaan, vinde de Heer ons<br />
"alzo doende".
JUBILEUMBOEK VAN<br />
75-JARIGE FRANSCISCUSSCHOOL BENNEBROEK<br />
In 1995 kwam een boek uit over "100 jaar katholiek onderwijs <strong>Bennebroek</strong>",<br />
samengesteld door oud-onderwijzer Jaap de Groot.<br />
Bij gelegenheid van het 75-jarig bestaan van de St. Franciscusschool stelde een<br />
oud-leerling thans een nieuw boek samen onder de titel "Herinneringen aan een<br />
dorpsschool", dat tijdens een reünie op zaterdag 9 april gepresenteerd werd.<br />
Tot 1894 was sinds de verzelfstandiging de openbare lagere school aan de<br />
Schoollaan de enige lagere school in <strong>Bennebroek</strong>. Na de bouw van de Sint Jozef<br />
kerk in datzelfde jaar kwam een jaar later een meisjespensionaat en bijzondere<br />
school voor lager onderwijs tot stand. Aanvankelijk was de Sint Josephschool een<br />
gemengde school voor jongens en meisjes. De zusters van het Heilig Hart (Sacré<br />
Coeur) behielden de leiding tot 1919, in welk jaar het klooster overging naar de<br />
zusters Franciscanessen. Geconstateerd wordt dat het niet altijd boterde tussen<br />
de hoogbeschaafde, soms adellijke, nonnen en de gewone dorpsjongens.<br />
De plannen voor een afzonderlijke r.k. jongensschool bestonden al sinds 1911,<br />
maar op 28 augustus 1929 kon de nieuwe "Sint Franciscusschool" plechtig<br />
worden ingewijd op een perceel bollengrond van Frans Roozen. Het onderwijs<br />
werd gegeven door de Broeders van de Christelijke Scholen uit <strong>Heemstede</strong>,<br />
van de kloosterorde gesticht door de Franse onderwijspedagoog en door de<br />
R.K.kerk heilig verklaarde Jean Baptiste de la Salle ( 1651 -1719). Bijna 10 jaar na<br />
de oprichting zijn lokalen aan de achterzijde bijgebouwd.<br />
Pas in 1956 kwamen de eerste lekenonderwijzers en 3 jaar later deed de eerste<br />
"juf" mevrouw A. Nelissen haar intrede.<br />
In het boek wordt gesproken over naschoolse ruzies tussen de (Haarlemmer-<br />
meerse) 'Meerbonken' en de '<strong>Bennebroek</strong>se stoepenschijters', een schimpnaam<br />
die mij in tegenstelling tot o.a. inwoners van 's Graveland en Amsterdam, ten<br />
aanzien van <strong>Bennebroek</strong>ers onbekend was.<br />
Per I augustus 1975 vond een fusie plaats met de nabijgelegen maar soms<br />
rivaliserende Sint Josephschool, die na 1929 als meisjesschool was voortgezet.<br />
Burgemeester D. TJjomassen<br />
à Thaessink van der Hoop<br />
van Slochteren (1910-<br />
1991), die van 1955 tot<br />
1975 burgemeester was<br />
<strong>Bennebroek</strong>, op bezoek in de<br />
St. Franciscusschool<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 63
Groenendaal 5 april 1925<br />
voor de Belvedère<br />
Op het bruggetje naar<br />
Groenendaal met de<br />
Van Merlenlaan op de<br />
achtergrond<br />
(rechts)<br />
64 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Opmerkelijk is dat op de internet-Schoolbank, met momenteel 19 registraties<br />
van oud-leerlingen Broeder Augustinus Prinsen (met een bijnaam), van 1950<br />
tot 1952 en vervolgens van 1956 tot 1964 aan de school verbonden, het meest<br />
genoemd wordt.<br />
In het voorwoord spreekt huidig directeur Loek Hogenes de hoop uit dat het<br />
volgende jubileum over 5 jaar in een nieuw gebouw kan worden gevierd, omdat<br />
de huidige huisvesting niet meer voldoet aan de eisen van onze tijd.<br />
In het met veel foto's geïllustreerde boek worden allerlei herinneringen opge<br />
haald met name aan de Broeders.Aan het eind wordt een totaaloverzicht<br />
gegeven van alle leerkrachten, zowel broeders, leken als vakleerkrachten. Het<br />
jubileumboek is - zolang de voorraad strekt - voor 10 euro verkrijgbaar bij de<br />
samensteller, de heer F. Heemskerk, telefoon (023) 5848227.<br />
H.K.<br />
ARCHIEF/VANWINSTEN;<br />
UIT EEN FOTOALBUM<br />
VAN 80 JAAR GELEDEN<br />
De heer R.Mok uit <strong>Heemstede</strong> stond voor zijn verhuizing aan het<br />
VOHB-archiefaf:<br />
• Afscheidspreek uitgesproken door dr.F.A.W.Korff op zondag 9 October 1932 in<br />
de Ned. Hervormde kerk te <strong>Heemstede</strong>. 15 p. + portret Korff en vignet van de<br />
kerk.<br />
• Dossiermap met bestek, bouwtekeningen, correspondentie e.d.van bouw en<br />
uitbreidingen van Nicolaas Beetsschool aan de Voorweg van 1913 tot 1950,<br />
afkomstig van aannemer H.KIaassen.<br />
Voorts is een tekening ontvangen van het molentje van Groenendaal door<br />
E.van Ek.Ten slotte zijn kortgeleden 16 foto's ontvangen uit de jaren 1924-1926,<br />
waarvan een achttal in deze aflevering staat afgedrukt.
Drie gratiën op grasveld bij<br />
de Spaarnzichtlaan<br />
Bezoek aan<br />
Bloementen toonstelling<br />
Flora 3 mei 1925<br />
(rechts)<br />
"De stratidiual" in het<br />
Grotstuk, 11 juli 1926<br />
Deze foto is gedateerd 9 juni<br />
1924. Wie kan de locatie<br />
traceren?<br />
(rechts)<br />
Bloembollenvelden in<br />
<strong>Heemstede</strong><br />
De stenen brug met<br />
smeedijzeren hek over de<br />
Zandvaart (Vaartkantje)<br />
met het huisje van Van<br />
Honschoten, 27 december<br />
1925<br />
(rechts)<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 65
Het huis aan de Herenweg<br />
ISO in vroeger tijden. Op<br />
het dak is nog de bel te zien<br />
die geluid werd als het<br />
schafttijd was. Het huis<br />
had in deze tijd nog de<br />
smeedijzeren hekken met de<br />
naam Soeka Boemi erop.<br />
66 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
DE FAMILIE VAN DER H1JDEN EN HERENWEG 180:<br />
"HET HUIS MET DE VAAS"<br />
De familie Van der Hijden is onlosmakelijk verbonden met het monumentale<br />
huis aan de Herenweg 180 in <strong>Heemstede</strong>. Christiaan van der Hijden kocht<br />
het van familie van de overleden bollenboer Brijder, die het pand in 1891 liet<br />
bouwen. De Van der Hijdens verhuisden vanuit Nederlands-lndië naar Heemste<br />
de. In 1922 betrokken zij het huis aan de Herenweg. De familie verkeerde in de<br />
luxe dat zij niet meer hoefde te werken, dankzij een grote erfenis van een oom.<br />
Louis Couperus ontmoette vlak daarvoor de Van der Hijdens op één van zijn<br />
reizen door Nederlands-lndië. In Oostwaarts schrijft hij over een bezoekje aan<br />
deze familie uit <strong>Heemstede</strong>, die toen nog op Sumatra woonde: De volgende dag<br />
de grote toer. De heerVan der Hijden, boor-inspecteur wil ons wel begeleiden;<br />
de heer De Wolf, chef-correspondent der Bataafse Petroleum-Maatschappij<br />
eveneens; mevrouw Van der Hijden is met mijn vrouw eveneens van de partij.<br />
Couperus brengt met dit gezelschap een bezoekje aan het immense petroleum-<br />
bedrijf waarvoor de heer Chris van der Hijden werkte voordat hij definitief naar<br />
<strong>Heemstede</strong> verhuisde, in 1922.<br />
Mevrouw Henriette Van der Hijden-Petrus liet als eerste een badkamer in het<br />
huis bouwen. Die ontbrak, net als in veel huizen uit die tijd. Er was slechts een<br />
pomp bij het schuurtje. Het echtpaar had een firma uit de regio opdracht gege<br />
ven het huis in te richten. Er bestaan nog lijsten met meubels die toen besteld zijn<br />
voor het prachtige herenhuis, dat in die tijd nog omringd was met bollenvelden.<br />
Aan de voorkant kwamen twee smeedijzeren hekken met daarin de naam Soeka<br />
Boemi. Die naam heeft iets te maken met theeplantages en de geboorteplaats van<br />
de vrouw des huizes.
Het gezin Van der Hijden<br />
bestond uit vader (van<br />
oorsprong een Haarlemmer),<br />
moeder (een Javaanse) en drie<br />
kinderen: Els, Jetti en Pim.Ten<br />
tijde van de verhuizing waren<br />
de kinderen rond de tien jaar<br />
oud. Ze hebben lang in het huis<br />
gewoond. De zoon trouwde in<br />
1962 met de Duitse Margit, die<br />
toen 21 was. Zij kwam inwonen<br />
bij de familie en weet zodoende<br />
veel van de familiegeschiede<br />
nis. Margit van der Hijden:"lk<br />
weet van mijn man dat de Babu<br />
meeverhuisde in 1922, vanuit<br />
Nederlands-lndië, maar dat ging<br />
niet goed. Ze was steeds verkou<br />
den en had erge heimwee. Kort<br />
daarop is ze daarom teruggegaan.<br />
De familie had eigen personeel:<br />
een tuinman, een naaister, een<br />
werkster en twee dienstmeis<br />
jes. De tuinman en de naaister<br />
waren er nog toen ik kwam, in<br />
1962."<br />
Margit van der Hijden vertelt dat<br />
<strong>Heemstede</strong> in de jaren twintig<br />
heel weids was:"Mijn schoonzus<br />
Els weet nog goed dat er bijna<br />
geen bebouwing aan de Herenweg was. Er stond wel die rij witte huisjes, daar<br />
woonden de werknemers van de bollenboer. Hij had ook beneden in het huis<br />
een kamertje waar de werknemers hun loon kwamen ophalen." Op een oude<br />
foto van het huis is te zien dat er op het dak een grote bel hing."Die werd geluid<br />
als het schafttijd was. Er stond ook een windwijzer op, maar die is eraf gehaald en<br />
staat nu bij mij op het dak."<br />
Het was rustig op de Herenweg in de jaren twintig. De familie Van der Hijden<br />
maakte mee dat er auto's kwamen.Van der Hijden:"Mijn man vertelde mij dat<br />
met de komst van de eerste auto ook meteen één van de teckels van de familie<br />
werd aangereden. Men was het niet gewend. De familie kreeg zelf ook al gauw<br />
een Fordje. Mijn schoonmoeder zat dan achterin met de drie teckels en zo<br />
gingen ze tochtjes maken door de omgeving."<br />
Het huis had in die tijd een serre aan de zijkant. Daar stond altijd een enorme<br />
vaas achter het raam, die de Van der Hijdens meegenomen hadden uit Azië.Van<br />
Mevrouw van der Hijden<br />
met één van haar kinderen.<br />
Deze foto is nog gemaakt<br />
toen de familie nog in<br />
Nederlands-lndië woonde<br />
De familie Van der<br />
Hijden in de tuin aan<br />
de Herenweg. De foto is<br />
gemaakt in 1928. De blonde<br />
jongen op de voorgrond is<br />
een neefje.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 67
De drie kinderen Van der<br />
Hijden, Elsa, Jetty en Pirn.<br />
De foto is gemaakt in de<br />
bekende fotostudio van<br />
Trims Jesse Knapper in de<br />
Jan van Goyenstraat.<br />
68 I HeerUjkHeden<br />
der Hijden:"lk heb van horen<br />
zeggen dat de vaas beroemd was<br />
in <strong>Heemstede</strong>. Hij heeft dik vijf<br />
tig jaar op die plek gestaan. Een<br />
buurman vertelde me ooit dat als<br />
je in die tijd met een meisje wilde<br />
afspreken, dat je dat deed bij 'het<br />
huis met de vaas'.<br />
Er waren er trouwens twee van.<br />
Eén is gesneuveld en de ander heb<br />
ik in de gang staan." De huidige<br />
eigenaar van het pand heeft<br />
getracht deze oude traditie in<br />
ere te herstellen, want sinds een<br />
paar jaar staat er weer een grote<br />
Chinese vaas voor het raam.<br />
Tuinman Piet hield in de oorlog<br />
een moestuin bij achter het huis.<br />
Van der Hijden:"Mijn schoonzus<br />
weet zich nog te herinneren dat ze in die tijd met haar broer en zus door het<br />
raam keek, en zag hoe de bommen insloegen. Pim vertelde mij hoe zijn ouders<br />
een keer boter gekocht hadden op de zwarte markt.Thuis gekomen, zetten ze<br />
die even op tafel, maar dat hadden ze beter niet kunnen doen. De drie teckels<br />
waren er stiekem op gedoken en van de boter was niets meer over."<br />
Margit van der Hijden woont sinds de jaren 70 in de tuin van het ouderlijk huis.<br />
In 1962 trouwde zij met Pim en nam zij haar intrek in het huis op nummer 180.<br />
Daar heeft zij ruim tien jaar gewoond tot zij met haar man een huis liet bouwen<br />
in de tuin. Daar woont zij nog steeds. Haar twee kinderen, Carolien (1964) en<br />
Saskia (1968) zijn allebei nog geboren in het grote herenhuis uit 1891. Haar man<br />
overleed in de jaren zeventig.<br />
"Toen ik in de jaren zestig op de Herenweg kwam wonen, was er al wat meer<br />
bebouwing. Het huis op de hoek van de Zandvoortselaan (tegenwoordig'Dare to<br />
be different') was een café.Verder herinner ik me een kapper op de Zandvoort<br />
selaan, Derkinderen, een visboer, en een groentezaak van de familie De Jong. Ik<br />
deed daar heel vaak boodschappen voor mijn schoonmoeder. Mevrouw de Jong<br />
probeerde mij te helpen om Nederlands te leren. Dat was niet makkelijk in het<br />
begin. Het was overigens een moeilijke tijd voor mij, net als voor iedere Duitser<br />
in Nederland in die periode."<br />
Toch waren veel mensen hulpvaardig, herinnert Van der Hijden zich van de jaren<br />
zestig."Veel leveranciers kwamen aan huis. Zelfs een slager uit Zandvoort bezorg<br />
de vleeswaren aan de Herenweg. Dan was er nog melkboer Tervoort. En ik herin<br />
ner me ook nog goed dokter Van Walsum, die was bekend in het hele dorp.<br />
Hij heeft mijn twee dochters geboren helpen worden."
De schoonmoeder van Margit Van der<br />
Hijden verhuisde begin jaren '70 naar<br />
de Scholtenlaan. Zij was toen weduwe.<br />
Het huis aan de Herenweg 180 kwam in<br />
handen van de familie Koning. Die maakte<br />
er een hotel van. Op dit moment is de<br />
eigenaar Uitvaart Associatie Kennemer-<br />
land.<br />
Literatuur: Louis Couperus:'Oostwaarts',<br />
in Verzamelde Werken (deel l2).Amster-<br />
dam.Van Oorschot, 1975. Pp. 291. (De<br />
eerste van deze reisbrieven van Coupe<br />
rus verscheen in de Haagse Post van 13<br />
december 1920, de laatste in die van 21<br />
mei 1921.)<br />
Pascale van derVorst<br />
"DE AMBASSADEUR DER LABBERLOTTEN" OFWEL<br />
"DE MISLEYDEN" IN BEELD GEBRACHT<br />
In nummer 95 van dit blad, februari 1998, schreef ik het eerste deel van de<br />
geschiedenis van een"quaede" herberg in De Hout, die van 1633 tot 1814<br />
heeft bestaan onder de volgende namen: Rustenburg, Bok(je), Ooievaar en ten<br />
slotte Plaats Royaal.<br />
Een tweede toegezegde deel, dat betrekking heeft op een schandaal in<br />
"het Bokje," komt nu dus na 7 jaar aan de orde.<br />
Het etablissement was gelegen aan de Grote Houtweg (huidige Dreef) tussen de<br />
Meester Lottelaan en huidige Wilhelminalaan, waar nu kantoorgebouwen staan,<br />
tot 1927 op Heemsteeds grondgebied. Onze voorouders spraken van "Bij de<br />
Herbergen", waarmee, komende vanuit Haarlem, werden bedoeld: I) Amsterdam<br />
(later Oosterhout), 2) Napels/Het Gulden Vlies/Het Wapen van Amsterdam,<br />
laatstelijk restaurant Hildebrand, 3) Rustenburg ('t Bokje'), 4) Fortuin/Heeren<br />
logement (later hotel Scholten, vervolgens Roozen en ten slotte Den Hout), 5)<br />
Dreefzicht (sinds 1840 buitensociëteit van "Trou moet Blijcken". Met uitzonde<br />
ring van Dreefzicht staan hier nu voor in de plaats kantoor- en bankgebouwen.<br />
In genoemde aflevering zijn de circa 15 eigenaren/pachters en allerlei weder<br />
waardigheden beschreven totdat Jan van den Berg, tevens kastelein in het nabij<br />
gelegen Heerenlogement, in 1814 de totale inboedel verkocht en de uitspanning<br />
na bijna 2 eeuwen met Daniel Arbman uit Amsterdam een woonbestemming<br />
kreeg.Als aanvulling kan thans worden gemeld dat na Zacharias Geraerts in 1633<br />
omstreeks 1659 Abraham van der Schalcken pachter was. In zijn tijd, evenals<br />
onder diens opvolger Hermanus Capoen vonden verscheidene (boeken)veilingen<br />
in "Rustenburg" plaats.<br />
Een meer recente foto van<br />
het pand aan de Herenweg,<br />
waarin tegenwoordig<br />
de Uitvaart Associatie<br />
Kennemerland is gevestigd.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 69
"Hetfeestje in den Hout"<br />
door Cornells Troost.<br />
Tekening met krijt en<br />
O.l.inkt, in bezit van Kon.<br />
Oudheidk. Genootschap,<br />
Amsterdam<br />
70 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Herberg met naam 't Bokje (Bokki)<br />
De herberg"Rustenburg"<br />
dateert van 1633, kreeg<br />
tussen ongeveer 1735 en<br />
1746 de naam "t Bokje" - met<br />
uithangbord van een bok -, daar<br />
voor (sinds 171 I) en vervolgens<br />
zeker tot 1785 ook "Ooievaar"<br />
geheten en vanaf 1786 tot de<br />
sluiting in 1814 "Plaats Royaal".<br />
In de jaren dertig en veertig<br />
van de 18e eeuw toen de<br />
Amsterdamse houtzaagmole<br />
naar ChristiaanVikke eigenaar<br />
was, die de herberg in 1737<br />
verpachtte aan Cornells van<br />
Vleuten, genoot het Bokje een<br />
bedenkelijke reputatie. De<br />
'plaizierplaets' was geliefd bij<br />
bezoekers uit Amsterdam, maar<br />
een bron van voortdurende zorg voor de overheid, die somtijds voor korte tijd<br />
sluiting van herberg annex "hoerhuys" gelastte. Blijkens bewaard gebleven vergun<br />
ningen door de ambachtsheer van <strong>Heemstede</strong> voor vergunningen om sterke<br />
drank te tappen met de kleine maat in "een te exerceeren tapneering" en "te<br />
houden hoerhuys" is deze na het plotse overlijden van voornoemde Van Vleuten<br />
voortgezet door zijn weduwe Elisabeth Schuiling.<br />
Het staat vast dat in de periode van ongeveer 1730-1750 vrijwel alle herbergiers<br />
in de Hout maar ook elders magere jaren beleefden. Er heerste armoede, die<br />
ten slotte in de Hollandse steden - begonnen in Friesland en in 1748 in Haarlem<br />
en Amsterdam - tot onlusten leidden, zich uitend in plunderingen tegen de rijke<br />
ingezetenen als pachters der belastingen (het zogeheten "pachtersoproer").<br />
In 1739 had een kluchtige vertoning plaats, met andere woorden een practical<br />
joke, die dankzij enkele tekeningen en schilderijen van Cornelis Troost bekend<br />
heid kreeg onder de naam "De ambassadeur der Labberlotten".Tengevolge van<br />
een ets van graveur Abraham Delfos ook bekend geworden als "De Misleyden".<br />
De Leidse kunsthandelaar Delfos was tevens een verdienstelijk graveur die uit<br />
commercieel oogpunt meer kopieerde dan oorspronkelijk werk vervaardigde.<br />
Het tafereel rondom de Heemsteedse herberg't Bokje vond zelfs navolging in<br />
Duitsland. J.W. von Goethe kwam de voorstelling tegen op een uithangbord in<br />
Helmstedt (Brunswijk) en vond de anekdote onderhoudend genoeg om in een<br />
reisverslag te vermelden (2).<br />
Hoe een en ander zich precies heeft voltrokken is moeilijk na te gaan, maar op<br />
basis van afbeeldingen en de literatuur kan het volgende worden medegedeeld.<br />
Om publiek te trekken liet een even schaamteloze als neringzieke bordeelhoud<br />
ster vanuit het bovenraam, waar een duur kleed is opgehangen, haar met een<br />
gezicht beschilderde"posteriora" ofwel achterwerk zien (I) Het opgerolde hemd
deed dienst als tulband.<br />
De "hoogwaardigheidsbekle<br />
der" zou de ambassadeur van<br />
Marokko zijn, die door twee<br />
Moren onder trompetgeschal<br />
werd aangekondigd. Dat alle<br />
maal tot groot genoegen van<br />
het toegestroomde (bedrogen)<br />
publiek, dat de grap snel door<br />
had.Tot ergernis echter van<br />
twee afgebeelde quakers die hun<br />
hoofd van het gebeuren hebben<br />
afgekeerd.<br />
A. Loosjes Pzn. beschrijft in<br />
één van zijn romans, dat Leidse<br />
jongeren de aanstichters van<br />
deze studentengrap waren en<br />
Troost zelf in het complot zat.<br />
Een paar studenten stonden in<br />
het krijt bij de waardin van de<br />
herberg en zouden haar via<br />
een diner, gehouden ter ere van de ambassadeur der Labberlotten, schadeloos<br />
stellen. De als aangezicht beschilderde blote billen tonen "een bijna geheel rond<br />
aanschijn, van eenen omtrek en grootte, zoo als nimmer menschelijk aanschijn<br />
gezien was;groote wijde opgespalkte en onbewegelijk starende oogen, gedekt<br />
door afzigtelijk groote wenkbraauwen, dikke volle wangen van het hoogste<br />
carmozijn rood, en ter wederzijde van den mond sierlijk geboogen breede<br />
knevels. Onder het trompetgeschal schreeuwde de menigte, die toch altijd<br />
schreeuwend gezind is:"Vivat de ambssadeur van Labberlotte! Vivat de Ambas<br />
sadeur!!". (3).<br />
Ongeveer een halve eeuw na Loosjes is de stunt door een anonieme schrijver<br />
toegeschreven aan de in zijn tijd beruchte schilder, avonturier, oplichter, letterkun<br />
dige en schandaalpamflettist Jacob CampoWeijerman (1677-1747). Hij liet zich<br />
door zwartgemaakte trompetters aankondigen als de ambassadeur van Marokko.<br />
De twee "fijnen" ofwel orthodoxe calvinisten die bij de herberg zitten kunnen er<br />
niet om lachen. De verzamelde menigte begreep spoedig dat ze was beetgeno<br />
men en wist te bereiken dat CampoWeijerman uit Haarlem werd verbannen (4).<br />
Marokkaanse ambassadeur versus Labberlotten<br />
Op één tekening uit 1739, in collectie Koninklijk Oudheidkundig Genootschap, en<br />
op de gouache inTeylers Museum uit 1742 staat als annotatie vermeld "Vertoo<br />
ning van de ambassadeur van Maroccen in den hout". Op de tekst van een vlag<br />
aan de trompet bevestigd staat bovendien de tekst "Marokke". DoorVerhuell is<br />
het tafereel in verband gebracht met<br />
a) het bezoek van de ambassadeur van Marokko in Nederland in 1730.<br />
b) de reis van de ambassadeur van de Republiek aan de keizer van Marokko<br />
Mulei Abdallah in 1736. (Veel later graveerde ReinierVinkeles naar een tekening<br />
Aquarel van Cornells<br />
Troost (Teylers Museum)<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 71
Prent door Abraham Delfos<br />
72 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
van J.Buijs een boekgravure:<br />
"Gehoor van den Maroccaan-<br />
schen afgezant, bij de Staten<br />
Generaal", waarop de ambas<br />
sadeur en zijn secretaris met<br />
een tulband op het hoofd zijn<br />
afgebeeld).<br />
Al spoedig is de grap dankzij<br />
Cornells Troost bekend gewor<br />
den onder de titel "De ambas<br />
sadeur der Labberlotten" .<br />
Deze tot in onze tijd bestaande<br />
naam voor lichtmissen, dieven,<br />
schelmen, gemene kerels ook<br />
wel slordige personen gaat terug<br />
op een bende straatschenders,<br />
die Amsterdam in 1681 onveilig<br />
maakte en zich noemde naar<br />
de om zijn wandaden gevreesde<br />
krijgsoverste Claude la Barlotte.<br />
Die was bevelhebber van de<br />
Waalse troepen in dienst van de Koning van Spanje, aan wie prins Maurits handen<br />
vol werk had, totdat hij in 1600 voor de schans Isabelle bij Brugge werd dood<br />
geschoten.<br />
Labberlottig betekent tegenwoordig beroerd, lamlendig ofwel slordig.<br />
Een labberlut is volgens Van Dale een onachtzame, slordige vrouw (ook wel<br />
domme vrouw).<br />
In de Nederlandse literatuurgeschiedenis worden labberlotten o.a. genoemd in<br />
een klucht van echtbreuk "De gehorende schout" (1712) van Hermanus van den<br />
Burg.Verder in een anoniem schimpdicht op Govert Bidloo's voorspel uit 1685<br />
op het treurspel "Faëton" van Vondel, en in een publicatie "Het Koddig en Voddig<br />
Leven der Hedendaagsche Labourlotten (...) uit 1685.<br />
Cornelis Troost<br />
Met Jacob de Wit (1695-1754) behoort Cornelis Troost (1696-1750) tot de<br />
belangrijkste kunstenaars uit de 18e eeuw in ons land.Troost was levenslang<br />
Amsterdammer, die als stedeling een liefhebber was van het idyllische buitenle-<br />
ven.Vandaar dat hij graag in de Haarlemmerhout kwam. Cornelis Troost begon<br />
zijn loopbaan als acteur, in dienst van de Amsterdamse Schouwburg. Als geslaagd<br />
leerling van Arnold Boonen gaf hij na 1723 zijn baan op om zich helemaal aan het<br />
schilderen en tekenen te wijden van vooral (groeps)portretten en genretaferelen<br />
ofwel zeden- en karakterschetsen.Teneinde in zijn levensonderhoud te kunnen<br />
voorzien was hij actief als decoratieschilder.Veel voorstellingen zijn ontleend aan<br />
het theater. Het werk is vaak anekdotisch en op een milde wijze maatschappij<br />
kritisch.Troost wordt in de literatuur als de Hollandse Hogarth (5) ofWatteau<br />
genoemd.Veel van zijn voorstellingen zijn ontleend aan het toneel.
Overzicht van afbeeldingen<br />
Alle versies van "De ambassadeur der Labberlotten" met hetzelfde thema zijn<br />
inhoudelijk veelal verschillend, zonder verlies van de meest wezenlijke elementen.<br />
Cornells Troost gaf zich de moeite de kluchtige scène meermaals te verbeelden,<br />
en wist zonder klakkeloos kopiëren de geslaagde compositie subtiel te variëren.<br />
Waar van toepassing is het oeuvrecatalogusnummer in het standaardwerk over<br />
Cornells Troost van J.W.Niemeijer aangegeven (6)<br />
A Werk van Cornelis Troost<br />
1) Tekening uit 1739. Amsterdam, Koninklijk Oudheidkundig Genootschap, 1739.<br />
Troost schreef op de keerzijde "Vertooning van den Ambassadeur van Maroc-<br />
cen in den hout (en nog 4 regels die in later tijd onleesbaar zijn gemaakt).<br />
Niemeijer 891 T<br />
2) Tekening (penseel in zwart en grijs) uit 1742. Haarlem,Teylers Museum.<br />
Niemeijer 890 T<br />
3) Waterverf uit 1742 in Teylers Museum<br />
4) Olieverfschildering. Zonder jaar (circa 1740-1742). Amsterdam, Rijksmuseum<br />
(cat.nr.2326-A7), in bruikleen aan gemeenteVelsen in Museum Beeckestijn.<br />
(het schilderij werd in 1963 aangekocht van de Clifford Duits Gallery in<br />
Londen). Niemeijer 892 S<br />
5) Gouache uit 1748. In: St. Petersburg, Hermitage Museum. Niemeijer 893 T<br />
6) Schetstekening (gouache) in zgn. Nelri-serie. Den Haag, Museum Mauritshuis.<br />
Niemeijer 654-aT<br />
B Prenten<br />
i ) door Pelletier (7), tussen 1757 en 1764, uitgegeven door RFouquet jr. naar<br />
tekening van Troost uit 1748 (destijds in bezit van Cornelis Ploos van Amstel,<br />
thans thans in Hermitage). N<br />
2) door Abraham Delfos, omstreeks 1760 uitgegeven doorAdrianus Hupkes,<br />
naar het olieverfdoek (thans in Beeckestijn).Titel "De Misleyden'V'Les Abusée<br />
(abusievelijk zonder s).<br />
3) en 4) Beide voorgaande etsen zijn in 1811 met 34 op het werk van Troost<br />
gebaseerde personen nogmaals afgedrukt en uitgegeven door kunsthande<br />
laar E.Maaskamp te Amsterdam, nadat deze oorspronkelijke koperplaten in<br />
handen had gekregen.<br />
5) In Duitsland is het tafereel in 1790 gekopieerd door Johann Georg Penzel<br />
(1754-1809) naar de prent van Delfos.<br />
Noten<br />
(1) Aldus het prospectus van de kunsthandelaar en -uitgever E.Maaskamp, in 1811 verschenen bij de<br />
uitgave: 'Tafereelen uit het Burgerlyk leven van de Hollanders in de XVIIIe eeuw, door Cornelis Troost'.<br />
Een verzameling van 36 prenten (inclusief 2 van het tafereel 'De Ambassadeur der Labberlotten' (door<br />
Pelletier en Delfos) alsmede I door Pettelie(r) 'Gezigt van de Herberg Het Bokje in de Haarlemmer<br />
hout'.Volgens de prospectus:"eene plaats van ongebondenheid te dier tijden", tevens beschreven als<br />
"één der plaatsen, waar de oorzaak van veel kwaads voor velen was te zoeken".<br />
(2) Zie:Thümmel, A.M.von. Reise in den mittäglichen Provinzen von Frankreich im Jahr 1785-1786.<br />
Erster Theil. Leipzig, 1791. Over de herberg te Helmstedt, zie: Goethes Annalen (1805), Sämtliche<br />
Weke, Jubiläums-Ausgabe. Band XXX, Annalen. In het commentaar op pagina 455 wordt volgens<br />
J.W.Niemeijer Cornelis Troost als schilder van het oorspronkelijke tafereel genoemd.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 73
74 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
zie: Goethes Annalen ( 1805), Sämtliche Weke, Jubiläums-Ausgabe. Band XXX, Annalen.<br />
In het commentaar op pagina 455 wordt volgens J.W.Niemeijer Cornells Troost als schilder van het<br />
oorspronkelijke tafereel genoemd.<br />
(3) Loosjes, Pz.A. Het leven van Johannes Wouter Blommensteyn: een Hollandsche familiegeschiedenis<br />
uit het begin van de achttiende eeuw. Haarlem, 1816,. Deel 2, blz. 23 I - 242. Loosjes laat opmerken dat<br />
men de in zijn tijd bekende plaat [=prent] niet enkel als blijk van wansmaak van de tijd zal beschou<br />
wen, maar als een goede grap waaraan men ook in de toekomst plezier kan beleven. Dat heeft hij<br />
goed voorzien, immers uitgever Querido koos in 1994 het schilderij van Troost als vooromslag van de<br />
in 18e eeuw spelende roman "Gewassen vlees" doorThomas Rosenboom.<br />
(4) Aldus het tijdschrift De Navorscher, 1856, pagina 390. De onmogelijkheid hiervan wordt bewezen<br />
door het feit dat Campo Weijerman op 24 december 1738 werd overgebracht naar deVoorpoort<br />
(gevangenis) in Den Haag, waar hij tot zijn dood in 1747 verbleef. Het voorval in de Hout zou in<br />
1739 hebben plaatsgevonden. Het staat wel vast dat Campo Weijerman en Troost elkaar goed gekend<br />
hebben en samen meer dan eens de kroegen in Amsterdam onveilig maakten.<br />
(5) In 1921 werd op een veiling in Londen het schilderij "De Ambassadeur der Labberlotten" (thans<br />
in eigendom van Rijksmuseum) abusievelijk voor een werk William Hogarth aangezien:"An Incident in<br />
the Reign of James VI".<br />
(6) Niemeijer.J.W Cornells Troost, l696-l750.Assen, 1973. Proefschrift R.U.Groningen.<br />
(7) Vrijwel zeker de Franse reproductiegraveur Jean C.Pelletier (1736-1780), die meer werken voor<br />
Fouquet in het koper bracht. [Waller neemt echter aan dat hij identiek is met R.Pelletier, van wie o.a.<br />
een zwartekunst prent bekend is].<br />
Hans Krol<br />
'EEN SCHOONE WATERRIJCKE<br />
KLEER- EN SLIJTINGHBLEECKERIJE'.<br />
Inleiding<br />
De bleekindustrie heeft in <strong>Heemstede</strong> lange tijd een belangrijke rol gespeeld.<br />
Het dorp was vooral bekend om zijn wasserijen of kleerblekerijen.<br />
Op deze blekerijen werd vroeger niet alleen kleding gewassen, maar ook slijting
gebleekt. Slijting was een zeer grof<br />
linnen weefsel. In tegenstelling<br />
tot lijnwaad- of garenblekerijen,<br />
konden kleerblekerijen zonder al<br />
te grote financiële inspanningen<br />
worden opgericht. Daarom stonden<br />
kleerblekers veelal in minder hoog<br />
aanzien dan hun collega's die linnen<br />
en garen bleekten'.<br />
De omgeving rond de huidige<br />
Blekersvaartweg ontwikkelde zich<br />
tot het centrum van de Heem-<br />
steedse kleerblekerij. Aanvankelijk<br />
was dit gebied nog woeste duin-<br />
grond, maar heerAdriaan Pauw<br />
besloot de hier gelegen duinen af te<br />
zanden. Daartoe liet hij rond 1631<br />
een zandvaart graven 2 . Deze zand-<br />
vaart kreeg de naam 'Heerenzand-<br />
vaart' (vernoemd naar ambachts<br />
heer Adriaan Pauw). Het duinzand<br />
AAHLEM<br />
IN HET<br />
POLDERLAND,<br />
werd met paard en wagen naar de zandschuiten gebracht.<br />
Langs de Heerenzandvaart werd namelijk een 'vrije wech ende ganckpadt voorden<br />
sanders' aangelegd dat altijd zes Rijnlandse voeten breed diende te zijn 3 . Dit pad is<br />
in 1645/1646 vervangen door een laan die de Heerenlaan werd genoemd (thans<br />
de Kerklaan) 4 . Op de afgezande gronden langs de Heerenzandvaart vestigden zich<br />
diverse kleerblekerijen. In plaats van zand werd nu de was door beurtschippers<br />
via de zandvaart vervoerd.<br />
In 1660 is haaks op de Heerenzandvaart een nieuwe vaart gegraven. Hierlangs<br />
loopt tegenwoordig de Blekersvaartweg.Vanwege de vele (kleer)blekerijen in<br />
deze omgeving werd/wordt dit deel van de Heerenzandvaart ook wel Blekers-<br />
vaart genoemd 5 . Diverse aan de Blekersvaartweg gevestigde kleerblekerijen<br />
wisten het tot in de twintigste eeuw vol te houden. Bekende namen zijn onder<br />
meer Beelen.Van der Horst,Van Houten, Peeperkorn en Rhee.<br />
In 1689 werd de Heerenzandvaart wederom uitgebreid met een zijtak, die even<br />
wijdig liep aan de huidige Raadhuisstraat. Dit deel van de Heerenzandvaart - met<br />
het bekende Vaartkantje - is in 1967 gedempt.<br />
In dit blad zijn de kleerblekerijen aan de Blekersvaartweg al verschillende malen<br />
besproken. Daarom zal ik mij in dit artikel richten op een kleerblekerij die aan de<br />
in 1689 gegraven zijtak van de Heerenzandvaart gelegen was.<br />
De betreffende blekerij behoorde aan het eind van de zeventiende eeuw toe aan<br />
Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën.<br />
Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën<br />
Voordat de kleerblekerij zelf aan bod komt, zal ik eerst kort een beeld schetsen<br />
van de sociale achtergrond van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën. Gerrit was<br />
een kleinzoon van Wouter Dirkszn. van Bourgondiën, die in de jaren twintig van<br />
De polders rond Haarlem<br />
(met de Veenpolder en<br />
Scbonweroekerpolder)<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 75
Een linnenblekerij buiten<br />
Haarlem. Naar Gerard van<br />
den Eeckhout (1621-1674)<br />
76 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
de zeventiende eeuw onder meer schepen van <strong>Heemstede</strong> was. Daarnaast werd<br />
Wouter Dirkszn.van Bourgondiën tussen 1633 en 1656 diverse keren aangesteld<br />
als molenmeester van deVeenpolder. Deze polder stond onder toezicht van het<br />
Hoogheemraadschap Rijnland. Het dagelijkse bestuur van deVeenpolder 6 was<br />
in handen van molenmeesters (ook wel poldermeesters genoemd). Zij hielden<br />
onder andere de afwatering in de gaten, stelden jaarrekeningen op en adviseer<br />
den de dijkgraaf en hoogheemraden. Net als de Heemsteedse schepenen bleven<br />
molenmeesters slechts één jaar in functie. Het voorbeeld van Wouter Dirkszn.<br />
van Bourgondiën laat echter duidelijk zien dat het mogelijk was om meermaals<br />
tot molenmeester te worden benoemd.<br />
DeVeenpolder (opgeheven in 1983) lag op het grondgebied van zowel Heem<br />
stede als Haarlem, ruwweg tussen de huidige Leidsevaart en de Houtvaart. Haar<br />
lem en <strong>Heemstede</strong> waren dus allebei verantwoordelijk voor het beheer van de<br />
polder. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de aanstelling van de molenmeesters. In het<br />
Archief van de Heerlijkheid <strong>Heemstede</strong> bevindt zich een lijst van de molenmees<br />
ters van deVeenpolder die begint in 1632 en die doorloopt tot in de achttiende<br />
eeuw 7 . In 1632 worden er in totaal vier molenmeesters vermeld: twee uit Haar<br />
lem en twee uit <strong>Heemstede</strong>.Vanaf 1633 ontbreken op de lijst de namen van de<br />
uit Haarlem afkomstige molenmeesters.Waarschijnlijk vond de samensteller van<br />
de lijst het toen niet meer nodig om deze namen te noteren. Hoewel de door<br />
mij geraadpleegde bronnen hier niets over melden, werden de uit <strong>Heemstede</strong><br />
afkomstige molenmeesters van deVeenpolder waarschijnlijk benoemd door de<br />
ambachtsheer van <strong>Heemstede</strong>.<br />
Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën kwam niet uit een blekersfamilie.Wouter<br />
Dirkszn.van Bourgondiën was voor zover bekend landbouwer,terwijl Cornelis<br />
Wouterszn. van Bourgondiën (de vader van Gerrit) onder meer als herbergier<br />
zijn brood verdiende. In 1670 kocht Cornelis Wouterszn. van Bourgondiën<br />
voor 1800 gulden de neringrijke herberg'de Blauwe Engel' van Hendrik Corszn.<br />
Heemskerk 8 . Deze herberg was gelegen in de heerlijkheid <strong>Heemstede</strong> aan het<br />
voetpad 'in den Hout' (het bosgebied tussen Haarlem en <strong>Heemstede</strong>). Na het<br />
overlijden van Cornelis werd de herberg beheerd door zijn weduwe Cornelia<br />
Klaasdr. In de jaren negentig van de zeventiende eeuw wordt zij in de bronnen<br />
regelmatig vermeld als tapster in de Blauwe Engel 9 . Cornelia Klaasdr. werd bij<br />
het uitbaten van de herberg onder andere geholpen door één van haar schoon<br />
zoons. In 1695 was Jan Klaaszn. Pelms namelijk tapper in de Blauwe Engel. Hij<br />
was getrouwd met Adriaantje Cornelisdr. van Bourgondiën.Toen Cornelia in<br />
1697 overleed, nam haar zoon Jan Corneliszn. van Bourgondiën de herberg<br />
over 10 Jan Corneliszn. van Bourgondiën heeft zich net als zijn grootvader Wouter<br />
verdienstelijk gemaakt voor de<br />
Heemsteedse dorpsgemeen<br />
schap. Zo werd hij tussen 1695<br />
en 1705 verscheidene keren<br />
aangesteld als armmeester<br />
en als molenmeester van de<br />
Schouwbroekerpolder". Deze<br />
polder (bedijkt omstreeks 1623<br />
in opdracht van ambachts-
heer Adriaan Pauw en opgeheven in 1972) 12 was min of meer gelegen tussen de<br />
huidige Kanaalweg, Havenstraat, Binnenweg, Bronsteeweg, Beelslaan, Hildebrand-<br />
laan, Oosterhoutlaan en het Spaarne. Oorspronkelijk lag de Schouwbroeker-<br />
polder geheel binnen het territorium van de heerlijkheid <strong>Heemstede</strong>. Als gevolg<br />
van stedelijke annexatiepolitiek ligt een deel van deze voormalige polder tegen<br />
woordig echter op Haarlems grondgebied. De molenmeesters van de Schouw-<br />
broekerpolder - in de bronnen ook wel Nieuwe Schouwbroekerpolder genoemd<br />
- stonden net als de molenmeesters van deVeenpolder onder toezicht van het<br />
Hoogheemraadschap Rijnland. De benoeming van de molenmeesters van de<br />
Schouwbroekerpolder geschiedde door de ambachtsheer van <strong>Heemstede</strong> 13 .<br />
Gerrit Corneliszn.van Bourgondiën werd enkele keren aangesteld als armmees<br />
ter van <strong>Heemstede</strong> 14 . Er zijn geen aanwijzingen dat hij ooit actief is geweest als<br />
molenmeester. In het dagelijkse leven verdiende Gerrit zijn brood als kleerbleker.<br />
Vermoedelijk is hij kort na zijn eerste huwelijk via zijn vrouw in bezit gekomen<br />
van de kleerblekerij aan de Heerenzandvaart. De oudste vermelding dateert uit<br />
1681. In dat jaar spande Maria vanWoestenhove een proces aan tegen Gerrit<br />
Corneliszn.van Bourgondiën en eiste zij betaling van 250 gulden om daarmee een<br />
losrentebrief af te lossen. Als onderpand diende de 'bleyckerije mette huyssinge...<br />
gelegen op de Heeresandtvaert', waarmee de in dit artikel behandelde kleer<br />
blekerij wordt bedoeld 15 . Gerrit trad tijdens het bovengenoemde proces op uit<br />
naam van zijn vrouw Maria Jansdr., die erfgename was van MarijtjeThijle. Blijkbaar<br />
had Maria Jansdr. de losrentebrief in kwestie (net als de kleerblekerij?) via erfenis<br />
toebedeelt gekregen.<br />
Uit het eerste huwelijk van Gerrit Corneliszn.van Bourgondiën zijn drie kinde<br />
ren bekend: Grietje, Marijtje en Guurtje. Na het overlijden van Maria Jansdr.<br />
hertrouwde Gerrit op 19 april 1693 voor het gerecht (de schout en schepenen)<br />
van <strong>Heemstede</strong> met Jannetje Dirksdr. Langeveld. Zijn tweede echtgenote over<br />
leed al snel, waarna Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën op 30 oktober 1695<br />
voor het gerecht van <strong>Heemstede</strong> voor een derde maal in het huwelijk trad met<br />
de in Deventer geboren Annetje Houthuis 16 . Het tweede huwelijk bleef kinder<br />
loos, maar uit het derde huwelijk werd een dochter geboren: Cornelia.<br />
De kleerblekerij<br />
Na het overlijden van Gerrit Corneliszn.van Bourgondiën op 22 maart 1701<br />
besloot diens weduwe Annetje Houthuis de kleerblekerij samen met zijn andere<br />
bezittingen te verkopen. Alle verkoopvoorwaarden zijn indertijd op papier gezet.<br />
Daaruit kan worden opgemaakt dat het een 'schoone waterrijcke kleer- en slijtingh-<br />
bleeckerije' betrof/staende ende<br />
gelegen...aen de Heerelaen' binnen<br />
de heerlijkheid <strong>Heemstede</strong> 17 . De<br />
kleerblekerij bestond uit een huis,<br />
schuur, spoel, twee bleekvelden<br />
met een kraak, een grote moes<br />
tuin en een boomgaard. De spoel<br />
was de plek waar de was werd<br />
gespoeld. Samen met het logen<br />
- om vet en vuil te verwijderen -<br />
Schets van de 'vermoedelijke<br />
locatie van de kleerblekerij<br />
van Gerrit Corneliszn.<br />
van Bourgondiën<br />
(de zandvaarten zijn<br />
donker gekleurd).<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 77
78 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
was dit één van de belangrijkste activiteiten op een kleerblekerij 18 . Een kraak was<br />
een stukje land dat veelal werd gebruikt als paardenveld. De kleerblekerij was<br />
belast met een jaarlijkse erfpacht van 48 gulden.Ten oosten van de kleerblekerij<br />
liep het 'sanders weeghpat' (langs de in 1689 gegraven zijtak van de Heerenzand-<br />
vaart), ten zuiden en westen lag de 'wildernis', en ten noorden lag het land dat<br />
werd gebruikt doorAdriaan Matheuszn. En waar liep dan de Heerenlaan, zult u<br />
zich afvragen? De Heerenlaan moet de noordelijke grens zijn geweest van het<br />
kleine stukje land dat doorAdriaan Matheuszn.werd gebruikt en waarop zijn<br />
'buys offschuyr' stond. Oorspronkelijk maakte dit land deel uit van de hier behan<br />
delde kleerblekerij, maar na het overlijden van Gerrit Corneliszn. van Bourgon-<br />
diën werd het gekocht doorAdriaan Matheuszn. Hij betaalde daarvoor op 7 mei<br />
1701 het bedrag van 100 gulden.<br />
Volgens de bevindingen van landmeter Andries van der Wal was de kleerbleke<br />
rij 840 roeden groot (bijna anderhalve morgen, of 1,3 hectare).Ter vergelijking:<br />
veel kleerblekerijen waren kleiner dan één morgen. Andries van der Wal was als<br />
landmeter actief in de jaren vijftig van de zeventiende eeuw. De kleerblekerij was<br />
dus al enkele decennia oud toen in 1689 de zijtak van de Heerenzandvaart werd<br />
gegraven.<br />
De openbare verkoop<br />
De kleerblekerij en bezittingen van wijlen Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën<br />
werden op 22 en 23 april 1701 openbaar verkocht. De boedelinventaris was op<br />
31 maart 1701 gemaakt door Johan van der Poel (schout, secretaris en notaris<br />
van <strong>Heemstede</strong>), die daarvoor achttien gulden ontving. Daarnaast waren ook de<br />
bode Adriaan Crijnszn. en de klerk Cornelis Spanjaard bij de openbare verkoop<br />
betrokken.<br />
Koper van de kleerblekerij werd Johannes (Hannes) Dirkszn. van den Aardweg<br />
voor het bedrag van 2275 gulden. In de achttiende eeuw behoorden kleerble<br />
kerijen ter waarde van 3.000 à 4.000 gulden tot de grootste in hun soort 19 . De<br />
kleerblekerij van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën kan daarom tot de middel<br />
grote kleerblekerijen worden gerekend. De betalingen dienden te geschieden in<br />
drie termijnen. Het eerste deel meteen na de koop, het tweede deel op<br />
I november 1701 en het derde deel op I mei 1702. De laatste termijn werd niet<br />
op tijd betaald. Daarom spande Annetje Houthuis in december 1702 een proces<br />
aan tegen Johannes Dirkszn. van den Aardweg. Johannes bekende schuld en werd<br />
veroordeeld tot betaling van het geëiste bedrag. Daarnaast moest hij ook de<br />
proceskosten betalen 20 .<br />
Johannes Dirkszn. van den Aardweg is in Heythuizen geboren. Hij was een broer<br />
van Maarten Dirkszn. van den Aardweg (eveneens kleerbleker te <strong>Heemstede</strong>).<br />
Johannes huwde op 18 februari 1691 voor het gerecht van <strong>Heemstede</strong> met Anna<br />
Gijsdr. 21 Willem Corszn. Heemskerk en Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën<br />
traden toen op als getuigen van de bruid. De koper van de kleerblekerij was dus<br />
een bekende van Annetje Houthuis en haar overleden echtgenoot.Willem Cors<br />
zn. Heemskerk was overigens eveneens een bekende van de familie Van Bourgon<br />
diën. Op 20 juli 1680 trad hij namelijk samen met Thomas Simonszn. op als voogd<br />
van de minderjarige kinderen van Cornelis Wouterszn. van Bourgondiën 22 .
Willem Corszn. Heemskerk was een broer van de eerder genoemde Hendrik<br />
Corszn. Heemskerk. Opvallend genoeg wordt vermeld dat het bleekgereedschap<br />
(behalve datgene wat 'aerd- off nagelvast' was), de wasketel, de oven, en de wring-<br />
bok met het wringwiel (voor het wringen van de was) niet bij de verkoop van de<br />
kleerblekerij inbegrepen waren.Wanneer de nieuwe kleerbleker er gebruik van<br />
wenste te maken, diende hij deze zaken dus apart aan te schaffen. Waarschijnlijk<br />
heeft Johannes Dirkszn. van den Aardweg dat ook gedaan, maar dit is moeilijk na<br />
te gaan omdat van de openbare verkoop van de goederen van Gerrit Corneliszn.<br />
van Bourgondiën slechts het totaalbedrag ( 1250 gulden) wordt vermeld. Hoewel<br />
er alles aan werd gedaan om de zaken goed te regelen, bleek er aan het eind toch<br />
nog iets verkeerd te zijn gegaan. In de boedelpapieren staat namelijk het volgende<br />
te lezen: 'compt voor tgeene is gerestitueert voor een palmschaer bij abuys verkoft.. I<br />
gulden 5 stuivers 113 . Blijkbaar kon Annetje Houthuis deze schaar toch niet missen.<br />
De term 'boedelpapieren' is enigszins misleidend, aangezien het niet gaat om een<br />
beschrijving van de boedel, maar om een overzicht van allerlei betalingen. Omdat<br />
dit overzicht in het archief is opgeborgen tussen de boedelpapieren, blijf ik in dit<br />
artikel gemakshalve gebruik maken van deze omschrijving.<br />
Niet alle bezittingen van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën werden verkocht.<br />
Het goud- en zilverwerk ging grotendeels naar Annetje Houthuisjan Corneliszn.<br />
van Bourgondiën, Gerrit Dirkszn. Langeveld en Pieter Janszn. Rood (de laatste<br />
drie personen waren aangesteld als voogden van de kinderen van Gerrit Corne<br />
liszn. van Bourgondiën). Annetje Houthuis koos onder andere voor twee gouden<br />
dukaten, zes rijksdaalders, een zilveren dukaat, een ring met zeven steentjes, twee<br />
gouden 'hoepringen' (een grote en een kleine), een gouden haarnaald, een bloed-<br />
koralen kettinkje met gouden kruis, een zilveren schaaltje, twee zilveren 'hegtmes-<br />
sen' en twee met zilver beslagen boekjes. De twee gouden dukaten had Annetje<br />
Houthuis gekregen van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën op de dag dat zij<br />
met elkaar in het huwelijk traden 24 .Twee gouden 'pandantjes' met een steentje<br />
en pareltje, een gouden belletje met vier valse steentjes en een pareltje, een<br />
bloedkoralen ketting met gouden sluiting, een zilveren haarijzer met twee gouden<br />
stiften, twee zilveren zoutvaten, zes zilveren lepels (met een klein zilveren lepel<br />
tje), twee zilveren haarnaalden, een zilveren haarijzer, twee zilveren vingerhoeden,<br />
twee bloedkoralen kettingen met zilveren haakjes, twee vrouwenhoedjes met<br />
zilver, twee zilveren 'hegtmessen',<br />
een kruisje en twee met zilver<br />
beslagen boekjes werden verdeeld<br />
onder de drie voogden. Al met<br />
al een behoorlijke verzameling<br />
gouden en zilveren voorwerpen.<br />
ßffava^^ viSfj<br />
C ^ t n
80 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
(de enige dochter van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën en Annetje<br />
Houthuis) 25 . Barend heeft de huizen niet gekocht, want van het huis in de<br />
Bereiderstraat wordt expliciet gezegd dat het via erfenis in zijn bezit gekomen<br />
was.<br />
Allerhande uitgaven<br />
Aan de boedelpapieren is een interessante lijst toegevoegd die dateert van 26<br />
maart 1701. Het betreft een overzicht van allerhande uitgaven die door Annetje<br />
Houthuis waren gedaan sinds het overlijden van haar man op 22 maart 1701.<br />
Hieronder volgt een selectie uit deze lijst (hier en daar aangevuld met betalingen<br />
van latere datum). De ordening heb ik zelf aangebracht. Op de lijst staan alle<br />
posten namelijk kriskras door elkaar.<br />
De begrafenis<br />
De begrafenis van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën bracht natuurlijk allerlei<br />
kosten met zich mee. Zo kreeg meesterchirurgijn Abraham van Eyck uit Heem<br />
stede bijvoorbeeld vijf gulden en dertien stuivers voor verleende diensten.<br />
Marinus de Boter ontving daarnaast een bedrag van vier gulden en zes stuivers.<br />
Hij wordt 'begraeffenisnooder' genoemd, en zal dus wel betrokken zijn geweest bij<br />
het verzorgen van de begrafenis. Een groter bedrag (achttien gulden en tien stui<br />
vers) werd uitgekeerd aan koster Willem Thomanszn. In verband met de begrafe<br />
nis werd in de kerk van <strong>Heemstede</strong> een briefje opgehangen. Hiervoor diende<br />
Annetje Houthuis elf stuivers te betalen. Daarnaast is er nog een algemene post<br />
van zes gulden en achttien stuivers wegens 'oncosten in onse kerck'. Er vond ook<br />
een schenking plaats van zes stuivers 'in de schaeï. Schaalmeester is een andere<br />
benaming voor armmeester, dus dit geld zal wel aan de armen van <strong>Heemstede</strong><br />
ten goede zijn gekomen. De impost (of belasting) op het begraven bedroeg zes<br />
gulden en zes stuivers. Na afloop van de begrafenis was er voor de genodigden<br />
gelegenheid om rustig wat na te praten. In plaats van koffie (zoals tegenwoordig<br />
vaak gebruikelijk is) werd hierbij hoofdzakelijk bier geschonken.Voor het gebruik<br />
van de bierglazen en kannen betaalde Annetje Houthuis tien stuivers. Waarschijn<br />
lijk zijn enkele bierglazen kapot gegaan, want op de lijst van 26 maart 1701 staat<br />
tevens een post van twaalf stuivers in verband met gebroken glazen en brande<br />
wijn.Al met al gaat het hierbij om relatief kleine bedragen. Het meeste geld werd<br />
besteed aan kleding.Annetje Houthuis liet namelijk voor zichzelf en voor de<br />
kinderen van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën rouwkleding maken. De kosten<br />
voor het maken van de rouwkleding bedroegen in totaal 50 gulden zeven stuivers<br />
en acht penningen.<br />
Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën is begraven in 'een graffstede inde kerck tot<br />
<strong>Heemstede</strong> geteeckent no. 18'".Aanvankelijk maakte hij nog aanspraak op een<br />
ander graf. In 1695 spande Cornelia Klaasdr. (de moeder van Gerrit) voor het<br />
gerecht van <strong>Heemstede</strong> namelijk een proces tegen hem aan en eiste zij dat hij<br />
afstand deed van het graf met nummer 40. Dat heeft Gerrit vervolgens ook<br />
gedaan, want op 23 november 1700 was dit graf in bezit van zijn broer Jan<br />
Corneliszn. van Bourgondiën.<br />
De kleerblekerij
Na het overlijden van haar echtgenoot moest Annetje Houthuis ook nog diverse<br />
betalingen afhandelen die verband hielden met de kleerblekerij. Allereerst vonden<br />
er betalingen plaats aan verschillende leveranciers.Voor kleerblekers waren met<br />
name de leveranties van zeep, stijfsel en blauwsel van belang. Dat blijkt ook uit de<br />
posten die op de lijst van 26 maart 1701 staan vermeld. Zo kreeg de Haarlemse<br />
zeepfabrikant Adriaan Schermer 62 gulden en tien stuivers voor het leveren<br />
van zeep. Daarnaast betaalde Annetje Houthuis aan de heer Oosterhoorn (een<br />
voornaam werd niet genoemd) 41 gulden voor het leveren van stijfsel. In de lijst<br />
wordt niet gesproken over blauwselleveranties.Toch werd dat wel geleverd. Zo<br />
is bekend dat de uit Amsterdam afkomstige Cornells Schepper de levering van<br />
blauwsel mocht aftrekken van de kosten voor het wassen van zijn kleren op de<br />
kleerblekerij van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën 27 . Op dezelfde wijze werd<br />
ook de erfpacht betaald. Schout Johan van der Poel liet namelijk voor 38 gulden<br />
per jaar zijn kleren wassen bij Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën. Dit bedrag<br />
werd vervolgens verrekend met de erfpacht, zodat Gerrit in plaats van 48 gulden<br />
nog maar tien gulden hoefde te betalen.<br />
Op kleerblekerijen werd tijdens het bleekproces veel minder gebruik gemaakt<br />
van as dan op de andere blekerijen. Het is daarom niet verwonderlijk dat op de<br />
lijst van 26 maart 1701 slechts enkele kleine posten voor potas worden vermeld:<br />
vrijwel steeds vier pond potas voor veertien stuivers. De potas kwam vooral uit<br />
het buitenland (onder andere uit Polen) 28 .Turf was een veel gebruikte brandstof,<br />
maar staat niet op de bovengenoemde lijst omdat Annetje Houthuis pas op 29<br />
april 1701 betaalde voor de levering van turf.<br />
Er vonden eveneens betalingen plaats aan leveranciers van levensmiddelen. Simon<br />
Corneliszn. Kompeer ontving van Annetje Houthuis 44 gulden en zeventien stui<br />
vers voor het leveren van melk. De melk zal wel voor consumptie zijn bedoeld,<br />
aangezien kleerblekers tijdens het bleekproces geen melk gebruikten 29 . Brouwer<br />
Cornells van der Heyden kreeg daarnaast 38 gulden omdat hij bier geleverd<br />
had. Op de lijst van 26 maart 1701 staan ook nog verscheidene andere betalin<br />
gen voor levensmiddelen vermeld. Leveranciers worden daarbij niet genoemd,<br />
en over het algemeen gaat het om kleine bedragen. Bijvoorbeeld drie stuivers<br />
voor beschuit, twaalf stuivers voor tarwebrood en zeven stuivers voor een kop<br />
boter. Grotere bedragen waren drie gulden voor brandewijn en twee gulden en<br />
tien stuivers voor haring. In de meeste gevallen worden er geen hoeveelheden<br />
genoemd, waardoor het heel moeilijk is om in te schatten hoeveel tarwebrood<br />
men bijvoorbeeld voor zeven stuivers kon kopen.Andere levensmiddelen die<br />
worden genoemd zijn: gort, gortmeel, witbrood, rijst, bokking, vlees, suiker, olie,<br />
stroop en eten voor het paard (haver).<br />
Het is niet bekend of Annetje Houthuis het brood steeds bij dezelfde bakker<br />
bestelde. In ieder geval ontving bakker Pieter Gerritszn. Munck op 21 oktober<br />
1701 27 gulden en zestien stuivers voor het leveren van brood. Als schepen van<br />
<strong>Heemstede</strong> was Pieter Gerritszn. Munck in 1691 en 1692 medeverantwoorde<br />
lijk voor bestuur en rechtspraak. In 1699 moest hij echter zelf voor het gerecht<br />
verschijnen. Schout Johan van der Poel eiste van hem het bedrag van twee<br />
Kennemer ponden wegens het mishandelen van Wouter Barentszn. (bakker aan<br />
de Glip) 30 . De reden voor de mishandeling wordt niet vermeld, dus het is ondui<br />
delijk of beide bakkers een beroepsmatig conflict met elkaar hadden.<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 81
De vermogensklassen bij<br />
de impost op trouwen en<br />
begraven<br />
(met bedragen in guldens).<br />
82 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
Op de kleerblekerij werden ook allerlei karweitjes gedaan die betaald dienden te<br />
worden. Zo kostte het opnieuw beslaan van de goot zes stuivers en het legen van<br />
het secreet (of toilet) één gulden en zestien stuivers. De smid Cornelis Schalkwijk<br />
en Simon de schoenmaker werden eveneens betaald voor verleende diensten.<br />
Daarnaast worden er ook betalingen vermeld aan de Haarlemse steenkoper<br />
Cornelis Ariszn. Akersloot, metselaar Klaas Klaaszn. de Jong en stratenmaker<br />
Rochus Franszn. Het is niet duidelijk of deze betalingen verband hielden met<br />
het dichtmetselen van een deur van de kleerblekerij. In de verkoopvoorwaar<br />
den wordt namelijk gezegd dat deze deur op kosten van Adriaan Matheuszn.<br />
moest worden dichtgemetseld.Waarschijnlijk bevond de deur zich aan de kant<br />
van het land dat door Adriaan Matheuszn. werd gebruikt en hoopte Adriaan op<br />
deze manier wat meer privacy te krijgen. Misschien zijn de kosten op een later<br />
moment verrekend met Adriaan Matheuszn., of is er tegelijk met het dichtmetse<br />
len van de deur nog ander metselwerk verricht dat wel door Annetje Houthuis<br />
moest worden betaald.<br />
Het personeel van de kleerblekerij kreeg op 24 april 1701 uit handen van Annetje<br />
Houthuis nog 97 gulden en vijftien stuivers aan loon uitgekeerd. Het ging om een<br />
knecht en enkele meiden. Deze personeelsverhouding was heel gewoon, want<br />
het kwam zelden voor dat er op een kleerblekerij meer knechten dan meiden<br />
werkten.<br />
Belastingen<br />
Eerder kwam al de impost op het begraven ter sprake. In 1695 werd er door de<br />
Staten van Holland een belasting op trouwen en begraven ingesteld. Het vermo<br />
gen was bepalend voor de hoogte van deze belasting.Voor Gerrit Corneliszn. van<br />
Bourgondiën bedroeg de impost op het begraven zes gulden en zes stuivers. Dat<br />
betekent dat hij behoorde tot de derde vermogensklasse met een eigen vermo<br />
gen tussen de 2000 en 6000 gulden (zie onderstaande tabel) 31 . Gerrit Corneliszn.<br />
van Bourgondiën was dus een redelijk welgestelde kleerbleker.<br />
Klasse<br />
I<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
Vermogen Belasting<br />
meer dan 12000 30<br />
6000-12000 15<br />
2000-6000 6<br />
minder dan 2000 3<br />
onvermogend niets<br />
Op de lijst van 26 maart 1701 worden ook nog enkele andere belastingen<br />
vermeld.Voor de impost op het bier betaalde Annetje Houthuis bijvoorbeeld vier<br />
gulden. De impostmeester van het zout en zeep kreeg dertien gulden tien stui<br />
vers en vier penningen. Deze imposten waren net als accijnzen verbruiksbelas<br />
tingen. Ze konden worden geïnd door overheidsdienaren of particulieren. In het<br />
laatste geval werd de impost verpacht en was de pachter - ook wel impostmees<br />
ter genoemd - na betaling van een pachtsom verantwoordelijk voor de inning.<br />
Het belastinggeld verdween dan in de zakken van de impostmeester. De belasting<br />
op het bezit van paarden (ook wel oor- of paardengeld genoemd) bedroeg één<br />
gulden zes stuivers en zes penningen, en werd overhandigd aan deurwaarder Jan
van der Til. Daarnaast betaalde Annetje Houthuis voor twee jaar 'verponding ende<br />
100e penning' voor het huis in de Bereiderstraat 32 gulden en voor het huis in<br />
deAppelaarsteeg twaalf gulden en twaalf stuivers. De verponding en honderdste<br />
penning waren belastingen die door de Staten van Holland werden geheven op<br />
onroerende goederen.<br />
De klanten<br />
Er is maar weinig bekend over de personen die hun kleren lieten wassen bij<br />
de kleerblekerij van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën. De administratie die<br />
hiervan werd bijgehouden, is namelijk niet bewaard gebleven. Uit de spaarzame<br />
gegevens valt op te maken dat tot de clientèle in ieder geval jaarklanten uit<br />
Amsterdam, Haarlem en <strong>Heemstede</strong> behoorden 32 . Deze personen betaalden een<br />
vast bedrag per jaar voor het wassen van hun kleren (zie onderstaande tabel).<br />
Naam Woonplaats Prijs per jaar<br />
Heerjohan Coeck Amsterdam 56<br />
Juffrouw Houtman Amsterdam 40<br />
Heer Putter Amsterdam 70<br />
Notaris Comelis Baart Haarlem 24 Enkele jaarklanten uit<br />
Mathijs deVerwer Haarlem 14 Amsterdam, Haarlem en<br />
Juffrouw Vredenburg Haarlem 40 <strong>Heemstede</strong><br />
Schout Johan van der Poel <strong>Heemstede</strong> 38 (met bedragen in guldens)<br />
Naast jaarklanten waren er ook personen die per was betaalden. Zij kwamen<br />
eveneens uit Amsterdam, Haarlem en <strong>Heemstede</strong>. Het is niet bekend of mensen<br />
uit de omliggende dorpen (zoals Hillegom en Schalkwijk) hun kleren lieten<br />
wassen bij de kleerblekerij van Gerrit Corneliszn. van Bourgondiën.<br />
Maarten van Bourgondiën<br />
Noten:<br />
1 C. Regtdoorzee Greup-Roldanus, Geschiedenis der Haarlemmer bleekerijen (Den Haag 1936) 36.<br />
2 Rijksarchief Noord-Holland (hierna RANH), Oud-Rechterlijke Archieven (hierna ORA), <strong>Heemstede</strong>,<br />
inv. nr. 578, fol. 29v.Toen de gezworen landmeter Hendrik Simonszn. Duindam in opdracht van<br />
Adriaan Pauw op 4 september 1631 metingen verrichte, was het land waar de Heerenzandvaart<br />
lag al 'eensdeels gedaen affgegraven'. Zie voor het jaar waarin de Heerenzandvaart werd gegraven<br />
ook het volgende artikel: Hans Krol, 'Enkele bewoners van de 'Gliphoeve", in: NieuwsbriefVOHB<br />
no. 47 (maart 1986) 6-15, aldaar 7.<br />
3 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 578, fol. 29v.<br />
4 Kees de Raadt, Kerklaan 1646-1996 (<strong>Heemstede</strong> 1996) 7 en 9, en J.W.G. van Doorn, 'Overlaan; 'Een<br />
stukje grond in de wildernis", in: <strong>HeerlijkHeden</strong> 24e jaargang (augustus 1997) 136-145, aldaar 136.<br />
5 Anja Kroon-van Helden,'Van kwaad tot erger.Toenemende watervervuiling door droogmaking van<br />
het Haarlemmermeer', in: <strong>HeerlijkHeden</strong> 27e jaargang (februari 2000) 35-39, aldaar 37.<br />
6 In 1633, 1639, 1640, 1645, 1646, 1648, 1649 en 1656, zie:Archiefdienst voor Kennemerland (hierna<br />
AvK), Archief van de Heerlijkheid <strong>Heemstede</strong> (hierna AHH), inv. nr. 469, fol. 69-69v.<br />
7AvK,AHH,inv. nr. 469, fol. 69 e.V.. Bij de Archiefdienst voor Kennemerland wordt ook het archief van<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 83
84 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
deVeenpolder bewaard. Helaas is het voor bestudering van de situatie in de zeventiende en acht<br />
tiende eeuw niet bruikbaar, aangezien de oudste stukken in dit archief dateren uit 1796.<br />
8 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 587,fol. 38v-39.<br />
9 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 555 (ongefolieerd).Tussen 1692 en 1708 was Jan Klaaszn. Pelms<br />
tevens armmeester, molenmeester van deVeenpolder en molenmeester van de Schouwbroeker-<br />
polder, zie:AvK,AHH, inv. nr.469, fol. 43 en fol. 7S-75v.<br />
10 Jan Corneliszn.van Bourgondiën is op 27 januari 1705 zonder nakomelingen overleden. De<br />
herberg'de Blauwe Engel' is vervolgens door zijn weduwe (Katharina Cornelisdr. Plemp) voor 550<br />
gulden verkocht aan Maarten van der Meer (in 1712 en 1713 schepen van <strong>Heemstede</strong>).<br />
I I Armmeester in 1698 en 1699, en molenmeester in 1695, 1697, 1699 en 1704, zie:AvK,AHH, inv. nr.<br />
469,fol.43venfol.75-75v.<br />
12 D. Kooiman, De zeeweringen en waterschappen van Noord-Holland (Alphen a/d Rijn 1936) 172 en<br />
'Drie aanwinsten archief', in: NieuwsbriefVOHB no. 64 (mei 1990) 39-40, aldaar 39.<br />
13 Kooiman, Zeeweringen en waterschappen, 172<br />
14 In 1691 en 1692, zie:AvK,AHH, inv.nr.469,fol.42v-43.<br />
15 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 552 (ongefolieerd). Over Maria van Woestenhove is nog niet<br />
zoveel bekend. Mogelijk was zij dezelfde persoon als de in Den Haag geboren Maria Jansdr. van<br />
Woestenhove, dochter van Jan Lucaszn. van Woestenhove (schipper) en de uit Haarlem afkomstige<br />
Grietje Cornelisdr.<br />
16 RANH.DTB-boeken <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 9,fol. 60 en 90.<br />
17 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, Publieke verkopen, inv. nr. 623 (ongefolieerd).<br />
18 Kees de Raadt, Kerklaan 1646-1996 (<strong>Heemstede</strong> 1996) 11-12.<br />
19 Regtdoorzee Greup-Roldanus, Haarlemmer bleekerijen, I 18.<br />
20 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 558 (ongefolieerd).<br />
21 RANH, DTB-boeken <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 9, fol. 39. De beide zussen van Johannes Dirkszn.van den<br />
Aardweg (Grietje en Marijtje) waren eveneens in Heythuizen geboren. In de bronnen wordt ook<br />
wel gesproken over 'Heythuizen in het Land van Luik'. Heythuizen maakte deel uit van het graaf<br />
schap Horne.dat in 1570 in een personele unie werd verenigd met het Prinsbisdom Luik.Tegen<br />
woordig ligt het dorp in de provincie Limburg.<br />
22 RANH.Weesboeken <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 627,fol. 32.<br />
23 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, Boedelpapieren, inv. nr. 634 (ongefolieerd).<br />
24 RANH, Oud Notarieel (hierna ON), <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 1742 (filmnr. 277).<br />
25 AvK.Transporten en Hypotheken Haarlem, inv. nr. 76.106, fol. 151 v en fol. I53v.<br />
26 RANH, ON, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 1742 (filmnr. 277).<br />
27 Ibidem.<br />
28 Regtdoorzee Greup-Roldanus, Haarlemmer bleekerijen, 173-174.<br />
29 Ibidem, 172.<br />
30 RANH, ORA, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 557 (ongefolieerd).<br />
31 D. Haks, Huwelijk en gezin in Holland in de 17de en 18de eeuw. Processtukken en moralisten over<br />
aspecten van het laat 17de-en I8de-eeuwse gezinsleven (Assen 1982) 190-191.<br />
32 RANH, ON, <strong>Heemstede</strong>, inv. nr. 1742 (filmnr. 277).
NIEUWE LEDEN<br />
<strong>Bennebroek</strong><br />
Dhr. P.A. D.Vriends<br />
Gennep<br />
Mw.A. E.Vâhl<br />
<strong>Heemstede</strong><br />
Dhr.J.W. M.W. Scheijgrond<br />
Mw .H. M. Hooij<br />
Dhr. L. Postma<br />
Dhr.J. Bloemsma<br />
Mw.A Ottow<br />
Mw. M. I. R van der Hijden<br />
Fam.J&BJalink<br />
Mw.J.Verduijn<br />
Mw. M. M. Klay-Bakker<br />
Fam. S. R Erkelens<br />
Hoofddorp<br />
Mw. M.A. Buijs-van Loon<br />
Leiden<br />
Mw. P van der Vorst<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong> I 85
86 I <strong>HeerlijkHeden</strong><br />
UIT VOORRAAD LEVERBAAR.<br />
De VOHB heeft voor de geïnteresseerde lezer nog een aantal uitgaven in voorraad, die misschien<br />
nog niet allemaal in uw boekenkast staan.Vooral voor diegenen, die nog niet zo lang lid zijn kan dit<br />
een welkome aanvulling zijn van datgene, dat u al wel heeft. Niet alle nog beschikbare werken zijn in<br />
dezelfde mate in voorraad, dus hier geldt: zolang de voorraad strekt.Tussen haakjes staat het jaar van<br />
verschijnen. U kunt uw wens kenbaar maken aan de heer Hans Krol (tel. 5282977);<br />
e-mail: jlpmkrol@tiscali.nl<br />
Verkoopprijs in euro<br />
De geschiedenis van het Huis te <strong>Heemstede</strong> ( 1952) (3 delen) 13,60<br />
Deel I Schets van het leven van A. Pauw ( 1948) 4,55<br />
Deel 2 Enkele gegevens omtrent Ad riaan Pauw en het slot van <strong>Heemstede</strong> ( 1949) 4,55<br />
Deel 3 Het huis en de Heren van <strong>Heemstede</strong> tijdens de Middeleeuwen (1952) 4,55<br />
Poort van het Oude Slot (tekening R Kapsenberg) ( 1980) 4,55<br />
Adriaen Pauw ( 1585-1653), staatsman en ambachtsheer ( 1985) 10,50<br />
Verjaardagskalender met reproducties van oude prenten 3,40<br />
De geschiedenis van het buitengoed Bosbeek in <strong>Heemstede</strong> en van het adellijk geslacht<br />
Van Merlen (1987) 6,00<br />
Van achter de Blaeuwen Engel: Hervormd <strong>Heemstede</strong> in de 17e eeuw (1987) 6,80<br />
<strong>Heemstede</strong>-<strong>Bennebroek</strong> 1907-1931 : een gids door de jaren ( 1988) 2,30<br />
Eiland in de stroom, Hervormd <strong>Heemstede</strong> in de 18e eeuw (1988) 6,80<br />
Heemsteedse Gemeentepolitiek in de jaren tussen omstreeks 1750 en 1900 (1989) 4,55<br />
Zes reproducties van oude prentbriefkaarten ( 1990) 1,15<br />
Kleine en verborgen monumenten in <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> (1991) 6,80<br />
De geschiedenis van het orgel in de dorpskerk te <strong>Bennebroek</strong> ( 1992) 3,50<br />
<strong>Heemstede</strong>, Berkenrode en <strong>Bennebroek</strong>;<br />
drie heerlijkheden in Zuid-Kennemerland ( 1992) 8,15<br />
Het Huis te <strong>Bennebroek</strong> en zijn bewoners (1992) 6,80<br />
VOHB-fietstocht langs monumenten in <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> (1992) 0,50<br />
Kroniek van het jaar 1895 <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> (1994) 2,30<br />
Geheime missie in 1847 ( 1996) I 1,35<br />
Ons dorp <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong>. Geschreven voor de jeugd. (1997) 2,50<br />
Vijftig jaar van oud naar nieuw 1947-1997 ( 1997) 6,00<br />
De tijden veranderen: burgemeesters <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> 181 I -1997 ( 1997) 9,10<br />
Videoband: een wandeling door <strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> (1997) 6,80<br />
Hartekampkaart uit 1706; facsimile-uitgave en een toelichting (1999) 5,70<br />
Zorg aan de duinrand: Kennemeroord, Kennemerduin, Parkzicht,Westerduin (2000) 15,00<br />
Vier eeuwen Voorkoekoek-lpenrode;<br />
een historische buitenplaats in <strong>Heemstede</strong> (2001) 9,00<br />
Facsimile van kaart van W.BIaeu uit 1631 van Rijnland enAmstelland 3,00<br />
Monumenten van <strong>Heemstede</strong>: een keuze uit de parels van de Heerlijkheid 12,00<br />
Verder zijn er van diverse afleveringen van hetVOHB-tijdschrift Heerlijkheden nog losse<br />
nummers beschikbaar voor 2,50 euro per stuk.
Doelstelling en aktiviteiten<br />
Het bevorderen van kennis over en belangstelling voor de geschiedenis van<br />
<strong>Heemstede</strong> en <strong>Bennebroek</strong> en de zorg voor het karakterbehoud van hetgeen<br />
van historisch, stedenbouwkundig, architectonisch en/of landschappelijke<br />
betekenis is.<br />
De vereniging geeft het kwartaaltijdschrift'<strong>HeerlijkHeden</strong>' en historische<br />
publicaties uit, organiseert excursies, geeft lezingen, werkt mee aan de jaarlijkse<br />
Open Monumentendagen en is alert op de instandhouding van karakteristieke<br />
elementen in beide gemeenten.<br />
Lidmaatschap<br />
Aanmelding, opzegging en adreswijziging uitsluitend schriftelijk bij de<br />
ledenadministratie of via onderstaande website. Het lidmaatschap loopt jaarlijks<br />
door, behoudens schriftelijke opzegging<br />
vóór I november.<br />
De contributie bedraagt minimaal euro 15,- per jaar, over te maken op<br />
postbanknummer 27 35 06 ten name van penningmeester<strong>Vereniging</strong> Oud<br />
<strong>Heemstede</strong> <strong>Bennebroek</strong>, na ontvangst van een acceptgirokaart.<br />
Kopij<br />
Kopij ten behoeve van HH nummer 124 vóór I augustus 2005 inleveren<br />
<strong>HeerlijkHeden</strong>
Nieuwbouw wasserij Newasco/Van Houten op liet zogenaamdepaardenlandje.<br />
Industrieterrein Cruquiusiveg. April2005 (foto: V.C.Kiep)<br />
m 4.À<br />
I