Milieubeleidsplan 2012 - Gemeente Essen
Milieubeleidsplan 2012 - Gemeente Essen
Milieubeleidsplan 2012 - Gemeente Essen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Milieubeleidsplan</strong><br />
planperiode <strong>2012</strong> - 2017
Inhoud<br />
2<br />
Inhoud 2<br />
Overzicht Figuren 4<br />
1. Inleiding 5<br />
A. <strong>Milieubeleidsplan</strong>ning: algemeen juridisch kader 5<br />
B. <strong>Milieubeleidsplan</strong>ning op verschillende niveaus 5<br />
B.1. Gewestelijk milieubeleidsplan 5<br />
B.2. Provinciaal milieubeleidsplan 5<br />
B.3. <strong>Gemeente</strong>lijk milieubeleidsplan 6<br />
Hoofdstuk 2: Situering en korte schets van de gemeente 9<br />
A. Administratieve situering van de gemeente <strong>Essen</strong> 9<br />
B. Waterwegen 10<br />
C. Landschap, natuur, bos en groen 10<br />
D. Industrie 11<br />
Hoofdstuk 3: Instrumentarium 12<br />
Algemene inleiding 12<br />
A. <strong>Gemeente</strong>lijke diensten 12<br />
B. Milieu Management Informatie Systeem 16<br />
C. <strong>Gemeente</strong>lijke adviesraad voor milieu en natuur 18<br />
D. Milieubarometer 19<br />
Hoofdstuk 4: Afval 22<br />
Algemene inleiding 22<br />
A. Afvalpreventie en hergebruik 22<br />
B. Selectieve inzameling en restafval 26<br />
C. Illegaal ontwijkgedrag 29<br />
Hoofdstuk 5: Milieuverantwoord productgebruik 32<br />
Algemene inleiding 32<br />
A. Implementatie binnen de eigen diensten 32<br />
B. Sensibilisatie 35<br />
Hoofdstuk 6: Water 37<br />
Algemene inleiding 37<br />
A. Pesticidenreductie 39<br />
B. Rationeel watergebruik 41<br />
C. Terugdringen van waterverontreiniging en -overlast 42<br />
D. Ecologische herstelprojecten 47<br />
Hoofdstuk 7: Hinder 48<br />
Algemene inleiding 48<br />
A. Behandelen van milieuhinderklachten 48<br />
B. Handhaving 50<br />
C. Systematisch overleg milieuhandhavende en milieuklachten behandelende diensten 53<br />
D. Sensibilisatie 54<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
3<br />
Hoofdstuk 8: Energie 55<br />
Algemene inleiding 55<br />
A. REG in gemeentegebouwen 55<br />
B. Hernieuwbare energie 58<br />
C. Energie-efficiëntie in het aankoopbeleid 60<br />
D. Implementatie van de energieprestatieregelgeving 60<br />
E. Sensibilisatie rationeel energiegebruik 61<br />
Hoofdstuk 9: Mobiliteit 63<br />
Algemene inleiding 63<br />
A. Milieuvriendelijke voertuigen 63<br />
B. Bedrijfsvervoersplan 65<br />
C. Milieu in het mobiliteitsplan 66<br />
D. Herwaarderen van trage wegen 67<br />
E. Sensibilisatie 68<br />
Hoofdstuk 10: Natuur, bos, landschap en groen 70<br />
Algemene inleiding 70<br />
A. Natuur 70<br />
B. Bos 74<br />
C. Landschap 76<br />
D. Groen 80<br />
Hoofdstuk 11: Bodem 84<br />
Algemene inleiding 84<br />
A. <strong>Essen</strong> en het Vlaamse bodembeleid 84<br />
B. Register van verontreinigde gronden 86<br />
C. Stookolietanks 89<br />
Hoofdstuk 12: Duurzame ontwikkeling 92<br />
Algemene inleiding 92<br />
A. Duurzaam bouwen en wonen 92<br />
B. Maatschappelijk verantwoord ondernemen 94<br />
C. Duurzame ontwikkeling in een Noord-Zuidcontext 95<br />
D. Sensibilisatie 97<br />
Bijlage 1: Samenvattende actielijst 99<br />
Bijlage 2: Gebruikte afkortingen 109<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Overzicht figuren<br />
4<br />
Figuur 1: Ligging van de gemeente <strong>Essen</strong> 9<br />
Figuur 2: Bodemgebruik volgens het gewestplan 10<br />
Figuur 3 : Snoeiwerken groendienst 14<br />
Figuur 4: Organigram Technische diensten - milieudienst 15<br />
Figuur 5: De Ladder van Lansink 22<br />
Figuur 6: De grafiek geeft het restafvalcijfer per inwoner per jaar 28<br />
Figuur 7: Zwerfvuilactie scholen 30<br />
Figuur 8: (H)eerlijke Biobrunch 33<br />
Figuur 9: Waterlopen van <strong>Essen</strong> 38<br />
Figuur 10: De kwaliteit van het oppervlaktewater aan de hand van de Prati-index. De Prati-index is<br />
een maat voor de kwaliteit van de zuurstofhuishouding in het oppevlaktewater. 43<br />
Figuur 11: De kwaliteit van de waterbodem aan de hand van de Triade Klasse Beoordeling. 44<br />
Figuur 12: Kleine Aa - Steenpaal 45<br />
Figuur 13: Trias Energetica - driestappenplan om stap voor stap klimaatneutraal te worden. 55<br />
Figuur 14: zonnepanelen 59<br />
Figuur 15: Het STOP principe: de nieuwe manier om met mobiliteit om te gaan. 63<br />
Figuur 16: Animatie op autovrije zondag 69<br />
Figuur 17: Bospad Wildertse Duintjes 71<br />
Figuur 18: Punt- en lijnrelicten in de gemeente <strong>Essen</strong> 79<br />
Figuur 19: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een oriënterend<br />
bodemonderzoek is uitgevoerd. 87<br />
Figuur 20: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een beschrijvend<br />
bodemonderzoek is uitgevoerd. 87<br />
Figuur 21: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een bodemsanering<br />
werd uitgevoerd. 88<br />
Figuur 22: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waarvoor een eindverklaring van<br />
de sanering werd afgeleverd. 88<br />
Figuur 23: Tankslag 90<br />
Figuur 24: De triple-P benadering 94<br />
Figuur 25: Stedenband Witzenberg Zuid-Afrika 96<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
1. Inleiding<br />
A. <strong>Milieubeleidsplan</strong>ning: algemeen juridisch kader<br />
Het decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid (DABM)<br />
geeft inhoud aan de milieubeleidsplanning op drie verschillende niveaus : Vlaams,<br />
provinciaal en gemeentelijk.<br />
5<br />
Volgens dit decreet en haar uitvoeringsbesluiten is milieubeleidsplanning enkel verplicht voor<br />
het Vlaamse Gewest.<br />
Omdat milieubeleidsplanning pas zin heeft wanneer dit op meerdere niveaus gebeurt,<br />
worden de provinciale en lokale overheden wel aangemoedigd ook aan milieubeleidsplanning<br />
te doen in het kader van het provinciaal en gemeentelijk convenant. Convenanten<br />
zijn vrijwillige overeenkomsten met wederzijdse verplichtingen voor de betrokken partijen.<br />
Men spreekt soms ook over samenwerkingsovereenkomsten.<br />
B. <strong>Milieubeleidsplan</strong>ning op verschillende niveaus<br />
B.1. Gewestelijk milieubeleidsplan<br />
Het Decreet Algemene Bepalingen Milieubeleid (DABM) bepaalt dat de Vlaamse overheid<br />
om de vijf jaar een milieubeleidsplan moet opstellen. Sinds januari 2011 is het nieuwe<br />
Vlaamse milieubeleidsplan, MINA-plan 4, van kracht. Dit milieubeleidsplan bepaalt de<br />
hoofdlijnen van het milieubeleid van het Vlaamse Gewest en van de lokale besturen voor de<br />
volgende 5 jaar. Het omvat naast kortetermijn- ook langetermijndoelstellingen met concrete<br />
maatregelen om de beoogde resultaten te bereiken.<br />
De bepalingen van het gewestelijk milieubeleidsplan zijn indicatief, met uitzondering van de<br />
bepalingen van het actieplan die door de Vlaamse regering als bindend zijn aangeduid.<br />
Het bindend karakter van de doelstellingen betekent concreet dat deze plandoelstellingen de<br />
richting aangeven van het milieubeleid dat door de provincie of gemeente wordt gevoerd,<br />
maar dat de Vlaamse overheid moet instaan voor de vertaling van de vooropgestelde<br />
doelstellingen naar uitvoeringsinstrumenten zoals wetgeving.<br />
Voor de uitvoering van het gewestelijk milieubeleidsplan wordt er jaarlijks een<br />
milieujaarprogramma opgesteld door de Vlaamse regering. Dit milieujaarprogramma geeft<br />
aan welk deel van het milieubeleidsplan jaarlijks wordt uitgevoerd en bevat eventueel het<br />
financieel plan dat bij het jaarlijkse begrotingsvoorstel van de regering wordt gevoegd.<br />
B.2. Provinciaal milieubeleidsplan<br />
Het provinciaal milieubeleidsplan geeft op het niveau van de provincie verdere uitwerking<br />
aan het gewestelijk milieubeleidsplan. Het provinciaal milieubeleidsplan vult het gewestelijk<br />
milieubeleidsplan verder aan, binnen de beperkingen van de provinciale bevoegdheden. Het<br />
provinciaal milieubeleidsplan mag niet afwijken van de bindende bepalingen van het<br />
gewestelijk milieubeleidsplan.<br />
De bepalingen van het provinciaal milieubeleidsplan zijn indicatief, behoudens de bepalingen<br />
van het actieplan die door de provincieraad als bindend zijn aangeduid.<br />
Deze bepalingen zijn bindend voor de gewestelijke overheid zelf, maar ook voor de<br />
provincies en gemeenten op haar grondgebied.<br />
De provincie Antwerpen heeft haar provinciaal milieubeleidsplan 2008-<strong>2012</strong> goedgekeurd op<br />
18 december 2008.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
B.3. <strong>Gemeente</strong>lijk milieubeleidsplan<br />
De gemeenten zijn sinds 2006 niet meer verplicht om over een gemeentelijk milieubeleidsplan<br />
(GMBP) te beschikken.<br />
6<br />
Bij het van kracht worden van een nieuw provinciaal of gewestelijk milieubeleidsplan kan het<br />
bestaande gemeentelijk milieubeleidsplan herzien worden. De bepalingen van het bestaande<br />
gemeentelijk milieubeleidsplan die niet conform de bindende bepalingen van een nieuw<br />
gewestelijk of provinciaal milieubeleidsplan zijn, verliezen van rechtswege hun geldigheid.<br />
Het vorige milieubeleidsplan van de gemeente <strong>Essen</strong> liep van 2005 tot 2009. Dit plan werd<br />
verlengd tot eind 2011 tenzij dit nieuwe plan eerder goedgekeurd wordt. Op deze manier kon<br />
de gemeente <strong>Essen</strong> het nieuwe gemeentelijke milieubeleidsplan aftoetsen aan het nieuwe<br />
Vlaamse milieubeleidsplan 2011 - 2015.<br />
a. Convenanten/Samenwerkingsovereenkomst<br />
Om het gemeentelijk milieubeleid vanuit de Vlaamse overheid te ondersteunen, werd in de<br />
loop van 1991 aan de gemeenten het eerste gemeentelijk milieuconvenant voorgelegd dat<br />
een looptijd had van 1991 tot en met 1996. De huidige samenwerkingsovereenkomst 2008 –<br />
2013 is al de zesde overeenkomst in rij. De Samenwerkingsovereenkomst is een vrijwillige<br />
overeenkomst die een gemeente of provincie afsluit met de Vlaamse Overheid op vlak van<br />
milieu. In ruil voor het uitvoeren van een aantal acties krijgt ze financiële en inhoudelijke<br />
ondersteuning van de Vlaamse Overheid. De gemeente of provincie kan zelf kiezen welk<br />
ambitieniveau ze wenst te behalen: het basis- of het onderscheidingsniveau. Hiernaast<br />
bestaat de mogelijkheid een aantal milieu- of natuurgerelateerde projecten uit te voeren.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> heeft van in het begin ingetekend op de samenwerkingsovereenkomst.<br />
Sindsdien werkt de gemeente op een meer planmatige manier rond milieu.<br />
De samenwerkingsovereenkomst stimuleerde immers van in het begin de opmaak van<br />
gemeentelijke milieubeleidsplannen. De gemeente <strong>Essen</strong> maakte een eerste milieubeleidsplan<br />
op voor de periode 2000 – 2004.<br />
Het tweede milieubeleidsplan 2005 – 2009 werd door de gemeenteraad verlengd tot eind<br />
2011 tenzij dit nieuwe milieubeleidsplan eerder wordt goedgekeurd. Dit milieubeleidsplan is<br />
bijgevolg het vierde milieubeleidsplan van de gemeente en dekt de planperiode <strong>2012</strong> – 2017.<br />
De opmaak van het milieubeleidsplan wordt via de samenwerkingsovereenkomst<br />
gestimuleerd. De jaarlijkse rapportering over de samenwerkingsovereenkomst gebeurt via<br />
het milieujaarprogramma. De beoordeling gebeurt in 1 ronde met eventueel een aanvullend<br />
terreinbezoek en/of schriftelijke opvraag van bijkomende informatie.<br />
b. Het decreet van 5.04.1995 houdende algemene bepalingen inzake<br />
milieubeleid en haar uitvoeringsbesluiten<br />
Het gemeentelijk milieubeleidsplan geeft op niveau van de gemeente verdere uitwerking aan<br />
het gewestelijk milieubeleidsplan en aan het provinciaal milieubeleidsplan. Binnen de perken<br />
van haar bevoegdheden kan het gemeentelijk milieubeleidsplan deze plannen ook aanvullen.<br />
Het mag er niet strijdig mee zijn.<br />
De bepalingen van het gemeentelijk milieubeleidsplan zijn indicatief, met uitzondering van de<br />
bepalingen van het actieplan die door de gemeenteraad als bindend zijn aangeduid.<br />
Deze bepalingen zijn bindend voor de gemeente en voor de instellingen die eronder<br />
ressorteren.<br />
Het decreet van 5 april 1995 voorziet de opmaak van een actieplan als onderdeel van het<br />
gemeentelijk milieubeleidsplan en bepaalt de procedure tot opmaak van het gemeentelijk<br />
milieubeleidsplan.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
7<br />
Actieplan<br />
Het gemeentelijk milieubeleidsplan omvat een actieplan dat minstens uit het volgende<br />
bestaat :<br />
- de beoogde kwaliteit van de verschillende onderdelen van het milieu<br />
(milieukwaliteitsnormen) en de termijnen waarbinnen ze moeten worden bereikt;<br />
- de gebieden waarin de kwaliteit van het milieu, of van één of meer onderdelen daarvan,<br />
bijzondere beschermings- of beheersmaatregelen nodig heeft;<br />
- de daartoe vereiste beperking van milieubelasting, sanering of herstel van het milieu;<br />
- de maatregelen die worden vooropgesteld om deze doelstellingen te bereiken, en ook de<br />
prioriteiten die daarbij gelden.<br />
Concreet betekent dit dat de gemeente in het plan moet schrijven wat ze wil bereiken<br />
(doelstellingen), op welke plaatsen, en hoe dit moet gebeuren.<br />
De gemeenteraad kan bepalingen van het actieplan bindend verklaren, de overige<br />
bepalingen zijn indicatief.<br />
Procedure<br />
De procedure voor de opmaak van het gemeentelijk milieubeleidsplan is nauwkeurig<br />
omschreven in het decreet.<br />
1. Het college van burgemeester en schepenen stelt een ontwerpplan op, waarbij reeds de<br />
meest belanghebbende overheidsorganen, instellingen en privaatrechtelijke organisaties<br />
worden betrokken.<br />
2. Na de vaststelling van het ontwerpplan door het schepencollege wordt het openbaar<br />
onderzoek voorbereid en de aanvangsdatum bepaald. Het openbaar onderzoek duurt<br />
zestig dagen.<br />
3. Na de vaststelling van het ontwerpplan en voor de opening van het openbaar onderzoek<br />
wordt het ontwerpplan bekendgemaakt en meegedeeld. De bekendmaking gebeurt door<br />
aanplakking en aankondiging in minimum twee dag- en/of weekbladen waarvan één met<br />
regionaal karakter.<br />
Het ontwerpplan wordt meegedeeld aan de Vlaamse regering, de gemeenteraadsleden,<br />
de administraties vertegenwoordigd in de provinciale milieuvergunningcommissie, de<br />
bestendige deputatie van de provincieraad en de door het schepencollege aangeduide<br />
adviesorganen of organisaties.<br />
4. Tijdens het openbaar onderzoek kunnen schriftelijke opmerkingen worden bezorgd aan<br />
het college van burgemeester en schepenen.<br />
Tijdens het openbaar onderzoek brengen de in punt 3 bedoelde instellingen, organen of<br />
organisaties een gemotiveerd advies uit.<br />
De bestendige deputatie onderzoekt het ontwerpplan in het bijzonder op haar<br />
verenigbaarheid met het gewestelijk en provinciaal milieubeleidsplan. Daarnaast waakt<br />
ze over de coördinatie van de diverse gemeentelijke milieubeleidsplannen in de<br />
provincie.<br />
5. Binnen zestig dagen na het verstrijken van de inzageperiode (d.w.z. 120 dagen na de<br />
opening van het openbaar onderzoek) onderzoekt de gemeenteraad de ingediende<br />
adviezen en opmerkingen en stelt zij het plan vast in een gemotiveerd besluit, waarin ze<br />
in het algemeen vermeldt wat ze omtrent deze adviezen en opmerkingen heeft<br />
overwogen.<br />
6. Na de vaststelling van het plan wordt het in twee exemplaren ter kennis gebracht van de<br />
in punt 3 bedoelde instanties. Het plan wordt ter inzage gelegd in de gemeente. Het<br />
wordt bekendgemaakt door aanplakking.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
7. De bestendige deputatie kan binnen drie maanden nadat het plan ter kennis werd<br />
gebracht, de bepalingen van het plan die in strijd zijn met de bindende bepalingen van<br />
het gewestelijk of provinciaal milieubeleidsplan vernietigen.<br />
8<br />
Opbouw plan<br />
In dit milieubeleidsplan werd geopteerd voor de thematische structuur van de<br />
samenwerkingsovereenkomst. Achtereenvolgens komen de volgende thema’s aan bod:<br />
instrumentarium, afval, milieuverantwoord productgebruik, water, hinder, energie, mobiliteit,<br />
natuur, bodem en duurzame ontwikkeling.<br />
Binnen elke opdeling die in dit plan aan bod komt, wordt eerst een algemene inleiding van<br />
het onderwerp gegeven.<br />
Daarna komt de actuele toestand aan bod waarbij de meest recente gegevens worden<br />
verwerkt.<br />
De actuele toestand wordt gevolgd door een algemene visie over het onderwerp.<br />
Het is immers de bedoeling in dit milieubeleidsplan per onderwerp een visie te bepalen die<br />
het gemeentelijk milieubeleid de volgende jaren zal sturen.<br />
Vervolgens worden de knelpunten geformuleerd en aan deze knelpunten worden acties<br />
verbonden.<br />
In dit milieubeleidsplan worden niet alle acties opgesomd die de gemeente de komende<br />
jaren zal realiseren. Het is immers de bedoeling dat, op basis van de visie uit het<br />
milieubeleidsplan, de acties jaarlijks, via het milieujaarprogramma, verder worden<br />
geconcretiseerd.<br />
In het milieujaarprogramma wordt ook de uitvoering van de acties beschreven via de<br />
rapportering en wordt de visie verder uitgewerkt en geactualiseerd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 2: Situering en korte schets van de<br />
gemeente<br />
A. Administratieve situering van de gemeente <strong>Essen</strong><br />
<strong>Essen</strong> is gelegen in het uiterste noorden van de provincie Antwerpen op 30 km van<br />
Antwerpen en 8 km van het Nederlandse Roosendaal. De grensgemeente wordt in het<br />
noorden, oosten en westen begrensd door Nederland, in het zuiden door de gemeente<br />
Kalmthout. De scheiding is louter administratief want <strong>Essen</strong> heeft landschappelijke en<br />
historische bindingen met de Nederlandse (buur)gemeenten Huybergen, Wouw,<br />
Roosendaal, Nispen, Rucphen en Zundert.<br />
<strong>Essen</strong> maakt deel uit van het arrondissement Antwerpen. Landschappelijk en fysischgeografisch<br />
behoort <strong>Essen</strong> tot de Noorderkempen.<br />
9<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> omvat 6 wijken: Centrum, Statie, Heikant, Horendonk, Hoek en Wildert.<br />
Figuur 1: Ligging van de gemeente <strong>Essen</strong><br />
De gemeente heeft een totale oppervlakte van 47,50 km² en 17.624 inwoners.<br />
Dit geeft een bevolkingsdichtheid van 371,01 inwoners per km 2 en een leefruimte van<br />
2.694,69 m²/inwoner.<br />
Figuur 2 geeft per bestemmingstype van het gewestplan aan hoeveel procent van het<br />
grondgebied <strong>Essen</strong> voor het bestemmingstype is voorbehouden. 66% van de gemeente is<br />
agrarisch gebied. 9% is voorbehouden voor natuurgebied. 1 % is parkgebied en 1 %<br />
bosgebied.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
10<br />
Figuur 2: bodemgebruik volgens het gewestplan<br />
B. Waterwegen<br />
<strong>Essen</strong> ligt op het scheidingsplateau tussen het Schelde- en het Maasbekken. Ten oosten<br />
van het plateau stroomt de Kleine Aa (36 km lang) van Kalmthout tot Volkerak (Maasvallei)<br />
en de Roosendaalse vaart. Ten westen van het plateau stroomt de Spillebeek langs de<br />
Zoom naar Bergen op Zoom.<br />
Op gemeentelijk niveau zijn de ondiepe en brede dalen van de Spillebeek en de Kleine Aa<br />
van belang.<br />
C. Landschap, natuur, bos en groen<br />
<strong>Essen</strong> heeft nog een uitgestrekt landgoed, dennenbossen, akkers en velden. Er zijn ook<br />
bijna 1.000 weekendverblijven gevestigd. Het zuidwestelijk deel van de gemeente sluit aan<br />
op het natuurgebied Kalmthoutse Heide. Het is een Ramsargebied (waterrijk gebied van<br />
internationale betekenis voor watervogels) en vogelrichtlijngebied (zone voor te beschermen<br />
vogelsoorten en geregeld voorkomende trekvogels).<br />
De groene grensgemeenten Kalmthout en <strong>Essen</strong> hebben veel recreatieve mogelijkheden. Er<br />
zijn meerdere wandel- en fietsroutes en er zijn verschillende musea terug te vinden in het<br />
gebied.<br />
De Wildertse Duintjes (40 ha, maakt deel uit van een grotere boszone die deels verkaveld is<br />
als weekendzone) en de gemeentebossen van Horendonk-<strong>Essen</strong>duinen (110 ha, het<br />
zuidelijk deel is eveneens verkaveld als weekendzone) zijn de belangrijkste natuurgebieden<br />
op het gemeentelijk grondgebied.<br />
Er is een toename in permanent wonen in de weekendzone waarneembaar. Het aantal<br />
percelen in de weekendzone neemt echter niet toe. Verdere uitbreiding van de verschillende<br />
zones werd ingevuld in het kader van het gemeentelijk structuurplan, dat in 2006 werd<br />
goedgekeurd.<br />
De agrarische bedrijvigheid is geëvolueerd naar een gespecialiseerde veeteeltbedrijven. Dit<br />
is zichtbaar in de uitgesproken dominantie van weiden in de ontveende beekdalen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
11<br />
D. Industrie<br />
<strong>Essen</strong> bezit een industrieterrein gelegen aan de Nieuwmoersesteenweg en enkele kleinere<br />
bedrijventerreinen langs Spijker en de Steenhovenstraat.<br />
Vandaag de dag breiden industriezones binnen de bestaande begrenzing zich nog steeds<br />
uit.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
12<br />
Hoofdstuk 3: Instrumentarium<br />
Algemene inleiding<br />
De gemeente ontwikkelt de nodige instrumenten voor het uitvoeren van een duurzaam,<br />
lokaal milieubeleid. Aandachtspunten hierbij zijn de organisatie van de gemeentelijke<br />
diensten, handhaving, inspraak en de ontwikkeling van een Milieu Management Informatie<br />
Systeem. Verder wordt ook het planmatig werken gestimuleerd.<br />
A. <strong>Gemeente</strong>lijke diensten<br />
a. Inleiding<br />
De gemeente wil haar diensten zo organiseren dat ze haar taken zo efficiënt mogelijk kan<br />
uitvoeren.<br />
b. Stand van zaken<br />
De milieudienst maakt deel uit van de afdeling Technische diensten. Hiertoe behoren ook de<br />
dienst Openbare infrastructuur en de dienst Ruimtelijke ordening en Wonen.<br />
De milieudienst staat onder leiding van de milieuambtenaar en bestaat uit:<br />
Functie # VTE bezig met gemeentelijk<br />
milieubeleid<br />
Milieuambtenaar 1 Statutair<br />
Duurzaamheidsambtenaar 1 Statutair<br />
Adm. Medewerker 0,8 Statutair<br />
Adm. Medewerker (vanaf<br />
najaar 2011)<br />
1 Contractueel<br />
Begraafplaatsbeheerder 0.8 Statutair<br />
Containerpark 4 1 Statutair, 4<br />
Contractueel<br />
Groendienst 14<br />
Begraafplaatsen 2 Statutair<br />
Bij de milieudienst is ook het containerpark ondergebracht en sinds eind 2009 ook de<br />
groendienst en het begraafplaatsbeheer (zie figuur 3).<br />
De duurzaamheidsambtenaar kwam pas op 1 september 2009 in dienst. De<br />
duurzaamheidsambtenaar heeft volgend takenpakket:<br />
ervoor zorgen dat de principes die met duurzame ontwikkeling te maken hebben,<br />
voldoende worden geïmplementeerd in het gemeentelijke milieubeleid<br />
oog hebben voor integratie tussen de verschillende onderdelen van deze overeenkomst<br />
en tussen de diverse beleidsdomeinen<br />
het nodige overleg opstarten en opvolgen tussen verschillende diensten<br />
het aanspreekpunt zijn binnen de gemeente met betrekking tot duurzaam lokaal<br />
milieubeleid<br />
instaan voor communicatie, informatie, sensibilisatie en educatie m.b.t. deze<br />
overeenkomst en duurzame ontwikkeling<br />
het actieplan opvolgen voor de realisatie van een intern milieuzorgsysteem, onder meer<br />
met betrekking tot het gemeentelijk energiebeleid<br />
het coördineren en organiseren van acties om te voldoen aan de samenwerkingsovereenkomst,<br />
zolang de gemeente hierop intekent<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
13<br />
advies uitbrengen over grote gemeentelijke (bouw)projecten.<br />
De milieudienst staat in voor een omvangrijk takenpakket. De belangrijkste taken zijn (nietlimitatieve<br />
lijst):<br />
organisatie van het containerpark<br />
organisatie van de groendienst en begraafplaatsbeheer<br />
invulling geven aan de doelstellingen van de samenwerkingsovereenkomst milieu<br />
opmaak van het milieujaarprogramma<br />
opmaak van de begroting en begrotingsvoorstellen<br />
milieu- en natuurklachtenbehandeling<br />
vergunningenbeleid:<br />
de adviezen en volledige afhandeling van vergunningsaanvragen met betrekking tot:<br />
Vlaremdossiers, natuurvergunningsaanvragen, vuurwerk, vergunningen voor eetwaren<br />
opvolgingen van de gemeentelijke vergunningen: zwembad, containerpark, …<br />
milieuvergunningendatabank<br />
vlaremtoezicht<br />
selectieve inzameling van afval:<br />
verkoop van restafvalzakken, GFT-stickers, PMD-zakken, compostvaten en -bakken,…<br />
uitbaten containerpark<br />
invullen jaarlijkse afvalstoffenenquête<br />
campagnes rond natuur-, milieu- en duurzaamheidsthema’s:<br />
communicatie van het lokale milieubeleid aan de gemeentelijke diensten, de bevolking<br />
en andere doelgroepen<br />
organiseren van bijzondere acties: haagplantacties, zwerfvuilacties, ….<br />
ondersteunen van initiatieven van natuurverenigingen, wildbeheereenheid, scholen en<br />
verenigingen, jeugdraad (aanplanten Geboortebos ‘Patersboske’ en Roefel (dag van<br />
het kind)), …<br />
bomenadvies op openbaar domein<br />
beheer van de gemeentebossen en -domeinen<br />
parkbeheer<br />
secretariaat van de MiNa-Raad, commissie Milieu, commissie voor de vaststelling van<br />
schade aan teelten<br />
aanvragen voor duurzaamheidspremie<br />
aanvragen i.v.m. de vrijstelling of vermindering van afvalwaterheffing<br />
verdeling van rattenvergif<br />
registreren slachtingen en afleveren van slachtbewijzen<br />
organiseren landbouw- en groentetelling<br />
afleveren attesten aankoop vuurwerk<br />
sluikstort<br />
bodemonderzoeken<br />
composteren, begeleiden compostmeesters, begeleiden demonstratieplaats, …<br />
opvolgen Plattelandsontwikkeling – LEADERprojecten<br />
uitvoeren pesticidenreductieprogramma<br />
interne milieuzorg<br />
energieboekhouding gemeentelijke gebouwen<br />
nazicht facturatie<br />
De groendienst staat onder meer in voor de uitvoering van:<br />
aanplantingen langs wegen en de ruilverkavelingwegen<br />
onderhoud van openbaar groen langs wegen, op pleinen, parken en plantsoenen<br />
veegwerken langs wegen, pleinen, enz.<br />
aanplanten en onderhoud van seizoensbeplanting<br />
opruimen van sluikstorten<br />
opkuisen zwerfvuil (ook langs landbouwwegen)<br />
leegmaken vuilbakjes<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
weekenddienst voor het leveren van feestmaterialen, plaatsen van nadarbarelen,<br />
verkeersborden, enz.<br />
sneeuwruimen en ijzelbestrijding<br />
14<br />
Figuur 3 : snoeiwerken groendienst<br />
De dienst begraafplaatsbeheer heeft o.a. volgende taken:<br />
onderhoud van de begraafplaatsen<br />
het grafdelven<br />
herinrichten van de kerkhoven naar parkbegraafplaatsen<br />
administratie begraafplaatsen<br />
De dienst ruimtelijke ordening en wonen staat in voor:<br />
de stedenbouwkundige vergunningen voor het rooien van bomen, ontbossingen, afbraak<br />
van gebouwen<br />
het doorsturen van gegevens naar de energieprestatiedatabank<br />
het controleren van de bouwaanvragen op de toepassing van de watertoets<br />
De dienst openbare werken zorgt voor:<br />
de opmaak van bestekken voor bermbeheer, ruimen van grachten 3 de categorie, enz.<br />
alsook de opvolging ervan<br />
eerstelijnszorg bij klachten i.v.m. riolering (het ruimen van de baangrachten en<br />
rioleringsbeheer is sinds 1 januari 2009 overgedragen aan INFRAX)<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Openbare<br />
infrastructuur<br />
Containerpark<br />
4 VTE<br />
15<br />
Technische diensten<br />
Milieudienst<br />
1 VTE milieuambtenaar, 1 VTE<br />
duurzaamheidsambtenaar, 1,8<br />
VTE administratieve<br />
medewerkers, 0.8 VTE<br />
begraafplaatsbeheerder<br />
Groendienst<br />
14 VTE<br />
Figuur 4: organigram Technische diensten - milieudienst<br />
Voor een aantal taken wordt beroep gedaan op intergemeentelijke medewerkers.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> is aangesloten bij de milieudienst van IGEAN milieu & veiligheid. Zij<br />
zorgt onder meer voor:<br />
juridisch-technische ondersteuning inzake milieu en natuur<br />
juridische ondersteuning in verband met de handhaving van de milieuwetgeving<br />
toelichting aan de gemeentelijke MiNa-Raad<br />
begeleiden bij de opmaak van het gemeentelijk milieubeleidsplan<br />
organisatie van de selectieve afvalinzameling<br />
inzamelen van diverse afvalfracties op het containerpark<br />
asbestmetingen op het containerpark<br />
cursussen voor het containerparkpersoneel inzake omgang met afvalfracties,<br />
veiligheidinstructies en dergelijke meer<br />
cursussen voor nieuwe compostmeesters, vervolmakingcursussen<br />
cursus voor het personeel van de groendienst, bijvoorbeeld rond veiligheid<br />
Het provinciebestuur en de gemeente <strong>Essen</strong> hebben een samenwerkingsovereenkomst<br />
afgesloten, waardoor de gemeente kan rekenen op een ondersteuning bij het milieu- en<br />
natuurbeleid. Het Provinciaal Instituut voor Hygiëne vervult hierbij een scharnierfunctie<br />
tussen de gemeentelijke milieudienst en de milieu- en natuurcel van de provincie waar<br />
diverse milieudeskundigen ondersteuning geven.<br />
De milieudienst spreekt haar gemeentelijke communicatiekanalen aan om zowel de inwoners<br />
als het eigen personeel te sensibiliseren en op de hoogte te brengen van haar activiteiten.<br />
De gemeentelijke communicatiekanalen bestaan uit de website, de digitale nieuwsbrief,<br />
persberichten, het gemeentelijk informatieblad (maandelijks), buurtinformatiebrieven,<br />
personeelsblad, enz.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017<br />
Ruimtelijke<br />
Ordening en Wonen<br />
Begraafplaats-<br />
Beheer<br />
2 VTE
c. Visie<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> wenst de werking van de gemeentelijke diensten blijvend te<br />
optimaliseren.<br />
16<br />
d. Knelpunten<br />
1. De milieudienst wordt belast met steeds meer en steeds complexere taken.<br />
De milieudienst beschikt niet altijd over voldoende middelen en personeel om deze<br />
taken uit te voeren.<br />
2. Bepaalde milieuonderwerpen evolueren snel. De milieudienst moet bijgevolg haar<br />
personeel regelmatig (laten) bijscholen.<br />
3. Duurzame ontwikkeling heeft betrekking op vele domeinen maar vele diensten<br />
hebben nog niet de reflex om beslissingen te toetsen aan de criteria van duurzame<br />
ontwikkeling.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
1. blijven middelen vrijmaken voor de bijscholing van al het personeel.<br />
2. . voor een aantal taken beroep doen op IGEAN milieu & veiligheid en andere externe<br />
samenwerkingsverbanden om op deze manier over een grotere kennis te<br />
beschikken.<br />
3. . meer middelen ter beschikking stellen ter ondersteuning van de milieudienst.<br />
Bijvoorbeeld: digitale agendaplanner, dienstwagen, …<br />
4. bij de aanvang van de volgende legislatuur een voldoende uitgebreid luik milieu en<br />
natuur opnemen in de strategische meerjarenplanning en in de beleidsnota.<br />
B. Milieu Management Informatie Systeem<br />
a. Inleiding<br />
Het Vlaamse Gewest gebruikt voor het beheer en het ter beschikking stellen van milieuinformatie<br />
een Milieu Management Informatie systeem (MMIS).<br />
Via dit MMIS worden alle beschikbare en relevante milieugegevens van alle<br />
milieuoverheidsinstellingen via internet raadpleegbaar gesteld.<br />
Het MMIS bestaat uit volgende databanken waaraan de gemeente een bijdrage moet<br />
leveren:<br />
Inventaris van de gebruikte hoeveelheid bestrijdingsmiddelen in het kader van het<br />
pesticidenreductieprogramma: via deze inventaris rapporteren de gemeenten jaarlijks<br />
over de door hen gebruikte bestrijdingsmiddelen.<br />
Het Milieuklachten, - registratie, en -opvolgingssysteem (MKROS): deze databank wordt<br />
door verschillende klachtenbehandelende diensten gebruikt voor de registratie, opvolging<br />
en analyse van milieuhinderklachten.<br />
Energieprestatiedatabank: deze databank zorgt ervoor dat een aantal procedures binnen<br />
de energieprestatieregelgeving geautomatiseerd worden.<br />
Inventaris risicogronden: de gemeente stelt een gemeentelijke inventaris op van de<br />
risicogronden en wisselt deze uit met de OVAM. Zo kent de OVAM de gronden waar er<br />
eventueel een bodemonderzoek moet gebeuren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
. Stand van zaken<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> voert de gegevens in in de databanken van het MMIS die reeds<br />
operationeel zijn.<br />
17<br />
Inventaris van de gebruikte hoeveelheden bestrijdingsmiddelen: Sinds 2009 vult de<br />
milieudienst in het kader van de pesticidenreductie de online inventaris van de gebruikte<br />
hoeveelheden bestrijdingsmiddelen in op www.zonderisgezonder.be. Meer informatie<br />
rond pesticidenreductie vindt men in deel A van hoofdstuk 6, Water.<br />
MKROS: Alle meldingen van klachten over geluidshinder, geurhinder, lichthinder, stof- of<br />
roethinder die bij de gemeente binnenkomen worden ingevoerd en opgevolgd in MKROS.<br />
Milieuklachten waarbij een vermoeden bestaat dat de menselijke gezondheid kan worden<br />
aangetast worden eveneens in MKROS geregistreerd. Meer informatie rond MKROS<br />
vindt men in hoofdstuk 7, hinder.<br />
Energieprestatiedatabank: De gemeentelijke dienst Ruimtelijke Ordening stuurt<br />
maandelijks de gevraagde gegevens door naar de energieprestatiedatabank.<br />
Milieuvergunningendatabank: De gemeente geeft alle milieuvergunningdossiers in in<br />
een programma. Door technische omstandigheden bij het Vlaams Gewest, provincie<br />
Antwerpen en de leverancier van software is de link met de gewestelijke milieuvergunningendatabank<br />
tot op heden nog niet operationeel.<br />
Inventaris risicogronden: De gemeentelijke inventaris voor risicogronden bestaat op dit<br />
moment deels op papier en deels digitaal. Wat betreft de digitale versie kunnen via de<br />
digitale milieuvergunningen VLAREBO bedrijven worden opgezocht. Een module<br />
risicogronden werd aangekocht, zodat de risicogronden in een afzonderlijk bestand<br />
opgeslagen en geraadpleegd kunnen worden.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil een voortrekker zijn op gebied van digitalisering. Ze voert gegevens in in<br />
de verschillende databanken zodat deze efficiënt opgelagen, verwerkt en opgezocht kunnen<br />
worden. Daarnaast oefent ze druk uit op de hogere overheid om op hoger niveau<br />
databanken te ontwikkelen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Hoewel het een meerwaarde zou zijn voor de gemeenten, kunnen ze de<br />
vergunningen die door de provincie en het Vlaamse Gewest worden afgeleverd nog<br />
niet digitaal raadplegen.<br />
2. Het ingeven van gegevens in de databanken vergt veel tijd maar is noodzakelijk om<br />
te kunnen rapporteren.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
5. zodra een databank actief en beschikbaar is, hierop aansluiten.<br />
6. . een inventaris opmaken van de risicogronden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
C. <strong>Gemeente</strong>lijke adviesraad voor milieu en natuur<br />
18<br />
a. Inleiding<br />
De milieuraad brengt advies uit over het ontwerp van het gemeentelijk milieubeleidsplan en<br />
de begroting en meer in het algemeen kan zij advies uitbrengen over milieu- of<br />
natuurdossiers die op de gemeente worden behandeld. Zij doet dit:<br />
ofwel op verzoek van het college van burgemeester en schepenen of van de<br />
gemeenteraad<br />
ofwel op verzoek van de bevoegde schepen van leefmilieu<br />
ofwel op eigen initiatief.<br />
Zij kan ook andere acties uitvoeren op niet dwingend verzoek of uit eigen beweging.<br />
Deze milieuraad is een belangrijke speler in het creëren van een draagvlak voor het<br />
gemeentelijk milieu- en natuurbeleid en in het stimuleren van maatschappelijk overleg over<br />
dit gemeentelijke milieu- en natuurbeleid.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> beschikt sinds einde 1992 over een MiNa-Raad die de gemeente<br />
adviseert over het gemeentelijk milieu- en natuurbeleid. De MiNa-Raad onderneemt zelf ook<br />
concrete acties zoals bv. ‘Behaag je landschap’. Minstens één keer per jaar organiseert de<br />
MiNa-raad een open milieuraad waarbij één of meerdere thema’s m.b.t. milieu- en<br />
natuurbeleid verder toegelicht worden aan haar leden en aan de inwoners van de gemeente.<br />
De MiNa-raad bestaat uit de leden van de gemeenteraadscommissie milieu, landbouw,<br />
water- en plattelandsbeleid aangevuld met vertegenwoordigers van de milieuverenigingen en<br />
van de verschillende maatschappelijke geledingen. Secretaris van de MiNa-raad is de<br />
milieuambtenaar.<br />
De gemeentelijke adviesraad kan altijd beroep doen op een deskundige om een<br />
welbepaalde materie toe te lichten. Deze deskundige neemt zonder stemrecht deel aan de<br />
vergadering.<br />
Bij activiteiten kunnen de verschillende adviesraden (Cultuurraad, Sportraad, Raad<br />
Openbare Werken, GECORO, …) op onderlinge ondersteuning rekenen.<br />
c. Visie<br />
De milieuraad is een volwaardig adviesorgaan en de gemeente volgt zijn adviezen op. Als dit<br />
niet het geval is wordt dit goed gemotiveerd en wordt hierover teruggekoppeld. Jaarlijks<br />
wordt minstens één adviesraad opengesteld voor geïnteresseerde inwoners om heel de<br />
gemeente te betrekken bij het milieubeleid.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Man-vrouwverhouding blijft een aandachtspunt.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
7. de huidige werking van de MiNa-raad verder zetten.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
D. Milieubarometer<br />
a. Inleiding<br />
De milieubarometer is een handig instrument om na te gaan hoe het gesteld is met<br />
verschillende aspecten van het duurzaam beleid. Met behulp van een aantal milieuindicatoren<br />
wordt de toestand van het milieu opgevolgd.<br />
19<br />
De milieubarometer is een leer- en communicatie-instrument bestemd voor iedereen die bij<br />
het duurzaam gemeentelijk milieubeleid betrokken is.<br />
Het toont jaarlijks via de geselecteerde milieu-indicatoren de evoluties en geeft zo input voor<br />
planning en beleidsprogramma’s zodat het duurzaam milieubeleid beter onderbouwd wordt.<br />
b. Stand van zaken<br />
De toestand van het milieu wordt opgevolgd aan de hand van de milieubarometer. Hiervoor<br />
werd in 2009 een indicatorenset samengesteld. De gemeente kiest voor een uitgebreide set<br />
van 27 indicatoren. Volgende tabel geeft de, in samenspraak met het college en de<br />
milieuraad gekozen, indicatoren die in de milieubarometer werden opgenomen:<br />
Indicatorenlijst milieubarometer<br />
Naam indicator Geeft informatie over<br />
Eigen werking gemeente<br />
1 Score interne milieu- en energiezorg van<br />
de gemeente als bedrijf (op basis van<br />
vragenlijst of survey).<br />
De stand van zaken van de implementatie van<br />
interne milieuzorg in de gemeente als bedrijf en<br />
daardoor de gemeente als voorbeeldfunctie.<br />
Beantwoorden van surveyvragenlijst interne<br />
milieuzorg gemeente als bedrijf.<br />
2 Papierverbruik gemeentelijke diensten Werking intern milieuzorgsysteem, onderdeel<br />
milieuverantwoord productgebruik en daarbij de<br />
voorbeeldfunctie.<br />
3 Hoeveelheid gebruikte<br />
bestrijdingsmiddelen door de<br />
gemeentelijke diensten.<br />
Werking intern milieuzorgsysteem, onderdeel<br />
milieuverantwoord productgebruik en daarbij de<br />
voorbeeldfunctie.<br />
4 Waterverbruik gemeentelijke gebouwen. Werking intern milieuzorgsysteem, onderdeel<br />
water en daarbij de voorbeeldfunctie.<br />
5 Elektriciteitsgebruik gemeentelijke<br />
gebouwen.<br />
Elektriciteitsverbruik van de eigen diensten.<br />
6 Gasverbruik gemeentelijke gebouwen. Aardgasverbruik van de eigen diensten.<br />
7 Percentage personeel die te voet, per<br />
fiets of met het openbaar vervoer naar het<br />
werk komt.<br />
Verplaatsingsgedrag personeel.<br />
8 Gewogen gemiddelde ecoscore van de<br />
gemeentelijke vloot.<br />
Milieuvriendelijke vloot.<br />
Afval<br />
9 Hoeveelheid totaal huishoudelijk afval. Omvang van de totale hoeveelheid afval<br />
(recupereerbaar en niet-recupereerbaar).<br />
10 Hoeveelheid niet-recupeerbaar<br />
huishoudelijk afval.<br />
11 Totaal in de gemeente opgehaalde<br />
kringloopgoederen.<br />
12 Aantal afvalaanbieders op het<br />
containerpark.<br />
Omvang van de hoeveelheid terminaal te<br />
verwijderen afval (verbranden).<br />
Hoeveelheid van goederen die in herbruik worden<br />
genomen.<br />
Bereidheid van de inwoners om afval selectief aan<br />
te bieden op het containerpark.<br />
13 Aantal verkochte compostvaten en - Aantal inwoners die composteren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
akken.<br />
Water<br />
14 Kwaliteit van het oppervlaktewater:<br />
Zuurstofhuishouding<br />
Kwaliteit van het oppervlaktewater.<br />
Natuur<br />
15 Totaal bosareaal. Bosoppervlakte in ha.<br />
16 Aantal soorten verdeeld over de<br />
verschillende rodelijstcategorieën voor<br />
alle groepen waar tot nu toe Rode Lijsten<br />
voor zijn opgesteld.<br />
Indicatie van planten- en diersoorten.<br />
17 Aantal doodgereden egels, reptielen en Versnipperingsgraad en het hierover gevoerde<br />
amfibieën.<br />
beleid<br />
Hinder<br />
18 Aantal klachten per hindercategorie<br />
(geluid, licht, geur).<br />
20<br />
De hoeveelheid milieuhinderklachten.<br />
19 Emissie van ammoniak door de veeteelt.<br />
20 Register verontreinigde bodems De inventarisatie en het onderzoek van de<br />
potentieel verontreinigde gronden.<br />
Mobiliteit<br />
21 Verhouding aantal km fietspaden t.o.v.<br />
aantal km wegen.<br />
Doelgroepen (zie eigen prioriteiten gemeente)<br />
Huishoudens<br />
22 Percentage gezinnen met een<br />
antireclame sticker.<br />
Scholen<br />
23 Aantal scholen die deelnemen aan het<br />
project Groene School of Milieuzorg op<br />
school<br />
Bedrijven en handelaars<br />
Landbouwers<br />
24 Evolutie van de veestapel (runderen,<br />
varkens, pluimvee).<br />
25 Totaal areaal goedgekeurde<br />
beheersovereenkomsten VLM.<br />
Bouwsector<br />
26 Aantal goedgekeurde subsidiedossiers<br />
duurzaamheidspremie.<br />
Gebiedsgericht beleid- ruimtelijke planning<br />
27 Evolutie bebouwde oppervlakte.<br />
In 2010-2011 werden opvolgingsfiches opgesteld en werden de eerste cijfers verzameld.<br />
c. Visie<br />
De milieubarometer zal ingezet worden als beleidsondersteunend en communicatief<br />
instrument. Door het meten en interpreteren van evoluties en afwijkingen zal de<br />
milieubarometer input geven aan de milieuplanning, -acties en –projecten van de gemeente.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
21<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het verzamelen van de nodige gegevens is tijdsintensief.<br />
2. De milieubarometer zou het milieubeleid nog beter kunnen sturen indien er voor elke<br />
indicator ook een streefdoel wordt vastgesteld.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
8. jaarlijks de milieubarometer opmaken en de trends opvolgen. De resultaten zullen<br />
dienen om het beleid te ondersteunen en waar nodig aan te passen.<br />
9. tegen eind <strong>2012</strong> aan elke indicator een streefcijfer koppelen en bepalen tegen<br />
wanneer dit streefcijfer dient te zijn gerealiseerd.<br />
10. jaarlijks rapporteren over de (evolutie van de) indicatoren in het milieujaarprogramma.<br />
11. de resultaten van de milieubarometer jaarlijks bekend maken aan haar inwoners.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 4: Afval<br />
22<br />
Algemene inleiding<br />
Het begrip "afval" wordt als volgt omschreven: "elke stof of elk voorwerp waarvan de houder<br />
zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen".<br />
De gemeente werkt, samen met de hogere overheid, het Vlaamse afvalstoffenbeleid uit<br />
binnen de eigen gemeentelijke diensten. De gemeente streeft hierbij naar een<br />
afvalstoffenbeleid met aandacht voor afvalpreventie, hergebruik, selectieve inzameling, het<br />
voorkomen van illegaal ontwijkgedrag, en ook handhaving.<br />
Daarnaast neemt de gemeente initiatieven voor de inwoners die duurzame<br />
gedragsveranderingen op vlak van afval veroorzaken.<br />
A. Afvalpreventie en hergebruik<br />
a. Inleiding<br />
Het belangrijkste doel in het afvalstoffenbeleid is het voorkomen van afvalstoffen (preventie).<br />
De afvalstoffen die ontstaan moeten zoveel mogelijk worden gerecupereerd (recyclage,<br />
compostering). Afvalstoffen die niet voorkomen of gerecupereerd kunnen worden, moeten op<br />
de meest milieuvriendelijke manier worden verwijderd, waarbij verbranding (met<br />
energierecuperatie) van afval de voorkeur verdient boven storten. Deze methode waarbij de<br />
voorkeur wordt gegeven aan de meest milieuvriendelijke verwerkingswijzen, heet de Ladder<br />
van Lansink.<br />
Figuur 5: De Ladder van Lansink<br />
b. Stand van zaken<br />
Doelgroepwerking in eigen diensten<br />
De gemeente heeft voor haar personeelsleden waterverdelers aangekocht.<br />
De gemeente stelt ook waterkannen voor kraantjeswater ter beschikking van haar<br />
personeel. Deze worden door verschillende personeelsleden gebruikt.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
De gemeente <strong>Essen</strong> koopt zoveel mogelijk drank en andere voedingsmiddelen aan in<br />
grootverpakkingen.<br />
23<br />
Eénzijdig bedrukt papier wordt gebruikt als kladpapier, om berichten aan te nemen, enz. Via<br />
dienstnota’s wordt regelmatig gewezen op verantwoord omgaan met kopies en briefpapier.<br />
Voor verzendingen worden kartonnen dozen zoveel mogelijk hergebruikt.<br />
Doelgroepwerking inwoners<br />
Op de milieudienst worden compostvaten en -bakken te koop aangeboden en ze worden<br />
gratis door de gemeentelijke diensten thuis geleverd. De vaten worden door de<br />
intergemeentelijke vereniging IGEAN gesubsidieerd aangekocht en door de gemeente<br />
verkocht tegen de helft van de aankoopprijs. Bij de levering wordt ook een brochure gegeven<br />
rond composteren dat door de gemeente werd opgemaakt. Hierin staan ook alle namen en<br />
contactgegevens van de compostmeesters vermeld. Bij vragen gaan zij ter plaatse kijken.<br />
De gemeente heeft ook een compostmeesterwerking met tien actieve compostmeesters<br />
om het thuiscomposteren te bevorderen.<br />
Op het gemeentelijk containerpark werd een demonstratieplaats voor composteren<br />
ingericht. Deze is tijdens de openingsuren van het containerpark toegankelijk voor de<br />
inwoners. Jaarlijks worden hier enkele compostdagen georganiseerd. De compostmeesters<br />
geven dan uitleg over composteren en er worden ook compostvaten en –bakken verkocht.<br />
In 2010 werden alle inwoners die de laatste jaren een compostvat/-bak hadden aangekocht,<br />
op deze dagen uitgenodigd.<br />
In de compostmaand werd o.a. een demonstratie mulchmaaien gegeven.<br />
De compostmeesters nemen ook deel aan verschillende activiteiten waarbij de promotie van<br />
het composteren centraal staat. Zo zijn ze aanwezig op de Dag van het Geboortebos waarop<br />
voor elk kindje dat het jaar voordien werd geboren of geadopteerd een boom wordt<br />
aangeplant. De compostmeesters voorzien de boompjes van de nodige compost.<br />
Ook op de driedaagse Fuchsiatentoonstelling zijn de compostmeesters jaarlijks aanwezig<br />
met een infostand.<br />
Op de milieudienst kan iedere inwoner van <strong>Essen</strong> gratis een antireclame sticker bekomen.<br />
Via de afvalkalender worden de inwoners hiervan op de hoogte gebracht. In 2009 waren er<br />
1059 brievenbussen met een antireclamesticker, dit wil zeggen 13% van de <strong>Essen</strong>se<br />
brievenbussen.<br />
De gemeente heeft sinds 1997 een samenwerkingsovereenkomst met een kringloopwinkel<br />
voor de inzameling van herbruikbare goederen. De inwoners kunnen hun herbruikbare<br />
goederen kwijt in het kringloopcentrum “De cirkel” in Brecht of Wuustwezel.<br />
Om de inwoners te stimuleren om nog zuiniger met hun afval om te springen en om<br />
appartementbewoners iets meer comfort te geven, wordt sinds 2009 naast de klassieke 60<br />
liter restafvalzak ook een kleiner formaat (30 liter) aangeboden.<br />
De gemeente stimuleert het gebruik van herbruikbare luiers en herbruikbaar<br />
incontinentiemateriaal door voor de aankoop of huur van een pakket met bijhorende<br />
benodigdheden (luiers, inleggers, overbroekjes) een subsidie toe te kennen Bij elke nieuwe<br />
geboorte wordt een aanvraagformulier en brochure over herbruikbare luiers meegegeven.<br />
Eind 2010 werd ook een infosessie rond herbruikbare luiers gegeven.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
De inwoners van <strong>Essen</strong> worden langs verschillende kanalen geïnformeerd over<br />
afvalpreventie: de gemeentelijke infokanalen, de afvalkalender, de dag van de<br />
compostmeesters, … . <strong>Essen</strong> verspreidt en werkt mee aan de afvalkrant van IGEAN rond<br />
afvalpreventie.<br />
Doelgroepwerking in scholen<br />
Scholen krijgen een gratis rondleiding op het containerpark. De kinderen mogen dan zelf<br />
een zakje met afval meenemen om op het containerpark juist te sorteren.<br />
24<br />
De gemeente heeft voor de scholen een Fost-Plus koffer ter beschikking. Deze koffer bevat<br />
pedagogisch materiaal over sorteren en recycleren. Deze wordt op regelmatige basis<br />
uitgeleend aan leerkrachten van de basisscholen binnen én buiten de gemeente.<br />
De kleuterscholen en lagere scholen kunnen ook gratis een compostkoffer ontlenen. In<br />
deze koffer zit heel wat informatie rond composteren én materiaal om met de leerlingen aan<br />
de slag te gaan.<br />
Alle kleuters van twee jaar krijgen een uitnodiging om zich in te schrijven in een <strong>Essen</strong>se<br />
school d.m.v. een brochure waarin de verschillende scholen worden voorgesteld. In deze<br />
brochure zit ook een kaart voor een gratis drinkbus met een woordje uitleg waarom deze<br />
actie wordt gevoerd (afval vermijden).<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> geeft extra ondersteuning aan de MOSscholen. MOS is een<br />
milieuzorgproject van kleuter- tot secundaire school. Het MOS-project helpt de school om<br />
een eigen milieuzorgsysteem uit te bouwen. Wanneer de school een aantal op voorhand<br />
vastgestelde zaken verwezenlijkt krijgt zij hiervoor een MOS-logo. De gemeente geeft aan<br />
die MOSscholen die logo 2 behalen drie compostvaten.<br />
Doelgroepwerking jeugd- en andere verenigingen<br />
Wanneer een vereniging een evenement organiseert krijgt zij van de gemeente oude GFTcontainers<br />
ter beschikking om het afval in te verzamelen.<br />
In de gemeentelijke polyvalente zaal REX geldt een verbod op het gebruik van plastieken<br />
wegwerpbekers. Bij fuiven, dansgelegenheden en optredens met dansgelegenheid of<br />
fuifgehalte is de gebruiker verplicht gebruik te maken van herbruikbare bekers. Er werd een<br />
afwasmachine speciaal voor deze bekers aangekocht.<br />
In het fuifcharter van de gemeente werd een clausule voorzien dat de organisatoren van<br />
een evenement zelf moeten instaan voor de inzameling en het opruimen van afvalstoffen.<br />
“De organisatie verbindt er zich toe de afval en vervuiling van de activiteit in de zaal zelf én<br />
de onmiddellijke omgeving rond de zaal/ het terrein op te ruimen na het evenement.”<br />
c. Visie<br />
De gemeente zal alle middelen aanwenden om de bevolking aan te zetten tot het voorkomen<br />
van afvalstoffen. Zelf geeft ze hierbij het goede voorbeeld.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
d. Knelpunten<br />
1. De herbruikbare bekers van zaal REX zijn ondertussen gekrast, waardoor het<br />
moeilijker is ze proper te krijgen.<br />
25<br />
2. Het inzamelcijfer voor herbruikbare goederen ligt laag. Een inzamelpunt/verkooppunt<br />
in <strong>Essen</strong> ontbreekt.<br />
3. De gemeentelijke administratie produceert enorm veel papier en er wordt te weinig<br />
gescand.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
12. zoveel mogelijk drank en voedingsmiddelen in grootverpakking blijven aankopen.<br />
13. compostvaten en compostbakken aan een voordelig tarief blijven verdelen onder haar<br />
inwoners.<br />
14. de huidige compostmeesterwerking verder zetten.<br />
15. op de parking van de Wildertse Duintjes een openbaar composttoilet plaatsen.<br />
16. het gebruik van een antireclame sticker blijven promoten via artikels in het<br />
gemeentelijk infoblad en in de afvalkalender.<br />
17. haar overeenkomst met de kringwinkel uitbreiden.<br />
18. naast de grote restafvalzak ook het klein formaat blijven verspreiden.<br />
19. het gebruik van herbruikbare luiers blijven promoten.<br />
20. de scholen en verenigingen blijven ondersteunen m.b.t. afvalpreventie en haar<br />
ondersteuning indien nodig uitbreiden.<br />
21. naast drinkbussen in de toekomst ook koekendozen voorzien voor kleuters.<br />
22. een oplossing zoeken voor de herbruikbare bekers van zaal REX. Deze zijn<br />
ondertussen gekrast, waardoor het moeilijker is ze proper te krijgen.<br />
23. actief blijven sensibiliseren rond afvalpreventie.<br />
24. een promotiecampagne voeren rond afvalarm winkelen.<br />
25. haar gemeentepersoneel attent maken op haar papiergebruik en toezien dat er vaker<br />
gescand wordt als alternatief.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
26<br />
B. Selectieve inzameling en restafval<br />
a. Inleiding<br />
De kerndoelstellingen en –uitgangspunten van het afvalbeleid staan in het Afvaldecreet en in<br />
het Vlaamse milieubeleidsplan. Zogenaamde ‘sectorale’ uitvoeringsplannen hernemen deze<br />
doelstellingen en werken ze uit tot concretere maatregelen en acties. Het belangrijkste<br />
afvalplan voor de gemeenten is het Uitvoeringsplan Milieuverantwoord Beheer van<br />
Huishoudelijke Afvalstoffen, kortweg ‘UMBHA’. Dit plan gaat over het afval dat voortkomt uit<br />
de normale werking van een particuliere huishouding en over gemeentevuil dat ontstaat bij<br />
gemeentelijke activiteiten. Het UMBHA schuift volgende doelstellingen naar voor:<br />
- het geproduceerde afval tot een minimum beperken.<br />
- wat we aan afval produceren, zoveel mogelijk recycleren, zodat het te verwijderen afval<br />
minimaal is. De concrete doelstelling daarbij is de hoeveelheid te verwijderen afval te<br />
verminderen tot gemiddeld 150 kg per inwoner op Vlaams niveau.<br />
- wat we niet recycleren zo optimaal mogelijk volgens de best beschikbare principes<br />
verwijderen.<br />
Om de kostprijs van de recyclage te drukken zamelt de gemeente die afvalstoffen die<br />
gerecycleerd kunnen worden, afzonderlijk of m.a.w. selectief in.<br />
b. Stand van zaken<br />
Inzamelfrequentie van de afvalfracties:<br />
De inzameling van afval georganiseerd door de gemeente is volledig afgestemd op het<br />
Uitvoeringsplan voor huishoudelijke afvalstoffen.<br />
In de gemeente <strong>Essen</strong> verloopt de inzameling als volgt:<br />
Afvalfractie Methode Frequentie<br />
KGA per wijk - chemocar<br />
containerpark<br />
maandelijks<br />
Wit en gekleurd glas glasbollen + containerpark doorlopend<br />
Restafval huis-aan-huis om de 2 weken<br />
GFT+ huis-aan-huis om de 2 weken – mei tot<br />
september wekelijks<br />
Grofvuil huis-aan-huis om de 2 maand<br />
containerpark - betalend doorlopend<br />
Papier en karton huis-aan-huis maandelijks<br />
containerpark doorlopend<br />
PMD huis-aan-huis om de 2 weken<br />
containerpark doorlopend<br />
Textiel huis-aan-huis om de 3 maand<br />
containers in de gemeente<br />
+ containerpark<br />
doorlopend<br />
Afgedankte elektrische en huis-aan-huis<br />
tweemaandelijks<br />
elektronische toestellen containerpark<br />
Asbesthoudende materialen containerpark<br />
Autobanden containerpark<br />
Autobatterijen containerpark<br />
Blauwe champignonbakjes containerpark<br />
Frituurolie- en vet containerpark<br />
Harde kunststoffen containerpark<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Afvalfractie Methode Frequentie<br />
Kaarsresten containerpark<br />
Kringloopmaterialen containerpark<br />
Kurkenstoppen containerpark<br />
Metalen containerpark<br />
Motorolie containerpark<br />
Piepschuim containerpark<br />
Plastic bloempotjes en<br />
plantentrays<br />
containerpark<br />
Plastic folies containerpark<br />
Vlak glas containerpark<br />
Tl-lampen containerpark<br />
Afvalhout containerpark – betalend<br />
Asbesthoudende materialen containerpark – betalend<br />
Gewapend beton containerpark – betalend<br />
Overig tuinafval containerpark – betalend<br />
Roofing containerpark- betalend<br />
Sloopafval containerpark – betalend<br />
Snoeihout en boomstronken containerpark – betalend<br />
Steenpuin containerpark – betalend<br />
27<br />
Deze informatie in verband met selectieve inzameling is opgenomen in de afvalkalender die<br />
naar alle inwoners van de gemeente wordt verspreid.<br />
De inwoners van straten met straatbomen kunnen in de herfst de bladeren van deze bomen<br />
in bladkorven deponeren. De bladkorven worden uitgezet in functie van de straatbomen.<br />
Deze worden geplaatst en één tot tweemaal per week leeggemaakt door de gemeentearbeiders.<br />
Twee keer per jaar worden alle straten met goten en/of aanpalende parkeerstroken geveegd<br />
waarbij in het voorjaar de nadruk ligt op onkruid verwijderen en voorkomen en in het najaar<br />
gecombineerd wordt met de bladopkuis.<br />
De gemeente heeft een overeenkomst met Wereld Missiehulp. In de gemeente staan van<br />
hen verschillende textielcontainers opgesteld, onder andere aan de kerken. Ook op het<br />
containerpark kan men met textiel terecht. Nog bruikbare textiel wordt daarnaast eveneens<br />
ingezameld in het Schakeltje vzw. Sinds 2010 is er in de gemeente ook een<br />
driemaandelijkse huis-aan-huis inzameling van textiel.<br />
Het bestek “Maaien van wegbermen volgens bermdecreet” bepaalt dat alle bermmaaisel<br />
binnen de 10 dagen moet worden afgevoerd.<br />
Inzameling afvalstoffen van bedrijven en landbouwers<br />
De gemeente aanvaardt de gesorteerde vergelijkbare bedrijfsafvalstoffen op het<br />
containerpark. Dit aan dezelfde tarieven als particulieren. Behalve voor het KGA en<br />
piepschuim moeten niet-particulieren de marktconforme prijs te betalen, terwijl dit voor<br />
particulieren gratis is. Ze rapporteert hierover jaarlijks aan OVAM via de jaarlijkse<br />
gemeentelijke inventaris huishoudelijke afvalstoffen.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> zamelt ook sommige afvalstoffen in van landbouwers die niet onder met<br />
huishoudelijke vergelijkbare afvalstoffen vallen. Dit is geen gemeentelijke verplichting, maar<br />
kadert binnen het duurzaam gemeentelijk landbouwbeleid.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
28<br />
IGEAN milieu & veiligheid startte in 2010 met de inzameling en afvoer van medisch afval bij<br />
landbouwers van de gemeenten Brecht, Wuustwezel en <strong>Essen</strong>. Aanleiding hiervoor is dat<br />
het medisch afval bij de landbouwer onder bedrijfsafval ressorteert en bijgevolg wettelijk niet<br />
mag aangeboden worden bij de inzameling van huishoudelijk afval. De inzameling van<br />
medisch afval bij landbouwbedrijven past binnen de doelstellingen van LEADER.<br />
LEADER staat voor "Liaison Entre Actions de Dévelopment de l'Economie Rurale". Het is<br />
een Europees subsidiëringsprogramma dat kansen biedt aan vernieuwende en duurzame<br />
initiatieven op het platteland, bedacht en uitgewerkt door de mensen van het platteland.<br />
Inzameling afvalstoffen van jeugdverenigingen<br />
Eén keer per jaar wordt het grofvuil opgehaald bij de jeugdverenigingen.<br />
Overzicht van de ingezamelde hoeveelheden van 1991 tot en met 2009<br />
Volgende afvalfracties worden tot de restafvalfractie gerekend:<br />
huisvuil<br />
grofvuil (inclusief grof vuil ‘gemeentelijke diensten’, voornamelijk van sluikstorten,<br />
ontruimingen, enz.)<br />
gemeentevuil (vanaf 2009 wordt het veegvuil nog voor 20% meegeteld)<br />
sorteerresidu van het PMD-afval ( 17,57 % in 2008)<br />
De evolutie in de restafvalfractie van de gemeente is terug te vinden in volgende grafiek:<br />
Figuur 6: De grafiek geeft het restafvalcijfer per inwoner per jaar<br />
De daling in 1996 is toe te schrijven aan de uitbreiding van de GFT+ ophaling naar de hele<br />
gemeente. In 1999 vond er opnieuw een sterke daling van de restafvalfractie plaats doordat<br />
het bedrijfsafval afzonderlijk geregistreerd werd.<br />
In 2000 werd er een duurdere huisvuilsticker ingevoerd. Dit heeft geen invloed gehad op de<br />
aangeboden hoeveelheden restafval, maar wel op het GFT.<br />
Sinds 2002 wordt het grof vuil doorgedreven geselecteerd opgehaald en opgesplitst in hout,<br />
metalen, … . Ook dit zorgde voor een verdere daling van het restafvalcijfer. Sinds 2005 blijft<br />
het restafvalcijfer onder de 150 kg/inwoner. Doordat de wegwerpluiers sinds 1 januari 2010<br />
niet meer in het GFT+ mogen, wordt verwacht dat de restafvalfractie opnieuw gaat stijgen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
29<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil wat het restafval betreft bij de 10% besten van Vlaanderen behoren. Ze zet<br />
hiervoor maximaal in op selectieve inzameling en onderzoekt ook nieuwe mogelijkheden in<br />
dit verband.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het hakselen van het snoeiafval van het containerpark en het leveren aan huis is zeer<br />
arbeidsintensief voor zowel milieu- als groendienst terwijl de kwaliteit van het<br />
hakselhout niet altijd zo goed is.<br />
2. Doordat de luiers sinds 1 januari 2010 mee in de restafvalzak moeten gestoken<br />
worden en het restafval slechts om de twee weken wordt opgehaald, ontstaat de<br />
vrees voor geurhinder.<br />
3. Er is vraag van de inwoners om snoeihout / tuinafval huis-aan-huis op te halen.<br />
4. De GFT containers zijn ondertussen oud (10 à 15 jaar oud) en scheuren vaak.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
26. het containerpark uitbreiden en herinrichten.<br />
27. de inwoners blijven informeren over de gevaren van asbest en de selectieve<br />
inzameling ervan op het containerpark.<br />
28. een externe grote veegwagen inzetten naast de eigen gemeentelijke veegcombinatie<br />
en de kleine gemeentelijke veegwagen vervangen.<br />
29. het restafvalcijfer onder de 100 kg/inwoner/jaar proberen te krijgen.<br />
30. nagaan of, nu de luiers tot het restafval horen, de inzamelfrequentie van de<br />
inzameling van het restafval dient verhoogt te worden of dat het restafval beter in<br />
containers ingezameld kan worden.<br />
31. nagaan of het mogelijk en zinvoller is het snoeiafval van het containerpark te drogen<br />
en te gebruiken als grondstof voor biomassacentrales.<br />
32. de inwoners stimuleren om snoeihout /tuinafval te hergebruiken in de tuin door het<br />
promoten van o.a. het gebruik van hakselaars en het toepassen van mulching.<br />
33. de mogelijkheden van afvalarm tuinieren onder de aandacht brengen.<br />
34. alle GFT containers vervangen met mogelijkheid tot inbouwen van een chip m.b.t.<br />
weging of ledigingfrequentie.<br />
C. Illegaal ontwijkgedrag<br />
a. Inleiding<br />
Afvalverwerking is duur. Iedereen betaalt hier aan mee, volgens het principe van de vervuiler<br />
betaalt. Er zijn helaas steeds mensen die zich goedkoper van hun afval willen ontdoen door<br />
dit op te stoken of langs de rand van de weg te dumpen. Het gemeentebestuur tracht hier<br />
samen met de politie tegen op te treden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
30<br />
b. Stand van zaken<br />
De groendienst staat in voor zowel het ophalen van sluikstort na meldingen of vaststelling<br />
door de eigen diensten als het verwijderen van zwerfvuil. Het afval dat zo verzameld wordt,<br />
wordt door de gemeente gegroepeerd afgevoerd via een container op het containerpark.<br />
Sinds mei 2009 worden alle opdrachten m.b.t. het verwijderen van sluikstort en zwerfvuil op<br />
een afzonderlijke lijst genoteerd.<br />
Sinds 2010 wordt deze lijst meer gedetailleerd opgemaakt onder meer met de vermelding<br />
van het nummer van het proces verbaal.<br />
Er zijn plaatsen in de gemeente waar vaak sluikstort wordt achtergelaten. Deze plaatsen zijn<br />
bij de milieudienst gekend en worden van dichtbij opgevolgd. Op vuilzakken die gesluikstort<br />
worden door mensen van appartementsgebouwen en waarvan de eigenaar bijgevolg niet<br />
gekend is, wordt een groot geel uitroepteken gekleefd met daarop de vermelding ‘Dit is<br />
sluikstorten. Opruimen a.u.b. Of verkiest u een PV?’. Alle bewoners van het<br />
appartementsblok ontvangen nog een kaartje van de milieudienst met daarop nogmaals het<br />
verzoek om hun medewerking te verlenen en het afval volgens het reglement buiten te<br />
plaatsen.<br />
De groendienst maakte in 2009 een inventaris op van het aantal vuilbakjes en hun locatie.<br />
Hieruit blijkt dat er een uniformisering nodig is naar het soort vuilbakjes en dat de plaatsing<br />
ervan moet herbekeken worden. Momenteel staan er 138 straatvuilbakjes opgesteld en 28<br />
hondenbakken. Op basis van de inventaris werden de locaties voor de nieuwe vuilbakken<br />
bepaald.<br />
In de toekomst zullen de vuilbakjes mee opgenomen worden in een GIS-toepassing.<br />
Om inwoners te sensibiliseren rond sluikstort en zwerfvuil worden elk jaar zwerfvuilacties<br />
georganiseerd in samenwerking met scholen/wijken/verenigingen. Hierbij leren de leerlingen<br />
op een ludieke wijze met afval omgaan. Zo werden één van de vorige jaren afvalschrikkers<br />
geknutseld met het opgeraapte afval. Ook particulieren worden gestimuleerd om zwerfvuil op<br />
te ruimen. De gemeente stelt het nodige materiaal ter beschikking zoals: vuilzakken,<br />
afvalknijpers, fluovestjes, enz.<br />
Figuur 7: zwerfvuilactie scholen<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
c. Visie<br />
Het openbaar domein heeft een net uitzicht.<br />
31<br />
d. Knelpunten<br />
1. De straatvuilbakjes verkeren in een slechte staat.<br />
2. Zwerfvuil in het algemeen.<br />
3. Ontbreken van een GAS-reglement (<strong>Gemeente</strong>lijke Administratieve Sanctie)<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
35. het opgehaalde en ingezamelde afval van zwerfvuil en sluikstort wegen van zodra er<br />
een weegbrug is op het containerpark.<br />
36. de straatvuilbakjes stelselmatig vervangen door een staander met daaraan één of<br />
twee vuilbakken.<br />
37. de tweevoudige vuilbakken voorzien van een verdeling aan één zijde, waardoor er<br />
geen restafvalzakken in kunnen gestopt worden en langs de andere zijde zal er een<br />
vuilbak worden gehangen met een gat erin voor het PMD afval.<br />
38. de bevolking blijven sensibiliseren in verband met de problematiek van zwerfvuil en<br />
afvalverbranding.<br />
39. een netheidsbarometer uitwerken. De netheidsbarometer is een ondersteunend<br />
instrument waarmee de gemeente op een snelle manier de netheid van het openbaar<br />
domein kan meten. Deze methode bepaalt niet de absolute hoeveelheden of het<br />
gewicht van het zwerfvuil en/of sluikstorten in de gemeente. Het is een graadmeter<br />
voor de netheid van het openbaar domein. Met de resultaten van de netheidsbarometer<br />
kunnen de opruim- en veeginspanningen efficiënter ingepland worden of<br />
de gegevens kunnen de basis vormen voor het beter plaatsen en legen van<br />
straatvuilnisbakken.<br />
40. de inrichting van het openbaar groen ook bekijken in functie van sluikstort.<br />
41. de verschillende zwerfvuilacties beter afstemmen op elkaar zodat de acties gespreid<br />
zijn in de tijd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 5: Milieuverantwoord productgebruik<br />
32<br />
Algemene inleiding<br />
Milieuverantwoord productbeleid is het efficiënt inzetten van producten en een keuze maken<br />
voor producten die de minste milieuschade veroorzaken in hun volledige levensloop (van<br />
grondstoffase over de productie- en gebruiksfase tot en met de afvalfase). Het gebruik van<br />
milieuverantwoorde producten is helemaal niet moeilijk. Tegenwoordig zijn ze alom<br />
verkrijgbaar en vaak zijn ze ook niet meer duurder dan 'gewone producten'.<br />
Milieuverantwoord productgebruik moet in de eigen diensten worden toegepast, maar ook de<br />
inwoners moeten worden gestimuleerd om duurzame producten te gebruiken.<br />
A. Implementatie binnen de eigen diensten<br />
a. Inleiding<br />
De gemeente wil dat milieuverantwoord productgebruik bij haar inwoners een gewoonte<br />
wordt en heeft hier in de eerste plaats een belangrijke voorbeeldfunctie te vervullen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente implementeert het gebruik van duurzaam geëxploiteerd hout en Copro<br />
gekeurd breekpuin in de werking van de gemeentelijke diensten.<br />
Sinds enkele jaren zijn alle aangekochte houten zit- en picknickbanken vervaardigd uit FSC-<br />
of PEFC-hout. Vanaf 2007 kan de gemeente op haar vraag FSC hout bekomen bij de<br />
<strong>Essen</strong>se houtleverancier. Gekeurd breekpuin wordt standaard opgenomen in de bestekken.<br />
Er wordt namelijk telkens verwezen naar standaardbestek 250.<br />
Alle compost die door de gemeente wordt gebruikt, wordt afgenomen van de DRANCOinstallatie<br />
van IGEAN milieu & veiligheid en heeft het Vlaco-label. Om dit Vlaco-label te<br />
bekomen moeten alle stappen van het productieproces aan strenge eisen voldoen. Meer<br />
bepaald gaat het dan om de kwaliteit van het selectief ingezamelde groen- of GFT-afval dat<br />
als ingangsmateriaal gebruikt wordt, het verwerkingsproces en de kwaliteit van het<br />
eindproduct.<br />
De gemeente biedt sinds 2009 aan haar inwoners compostbakken aan in gerecycleerde<br />
kunststof.<br />
Om de hoeveelheid grasafval van de openbare domeinen te verminderen past de gemeente<br />
het principe van mulchmaaien toe. Een mulchmaaier is zo gebouwd dat het gemaaide gras<br />
volledig wordt verpulverd en vervolgens tussen de grasmat wordt teruggeblazen, waar het<br />
een dunne mulchlaag vormt. Het maaisel verteert ter plaatse en geeft zijn voedingsstoffen<br />
terug aan de bodem en het gras. Er moeten dus ook minder meststoffen gebruikt worden.<br />
Het snoeihout dat vrij komt bij de snoeiwerken van de groendienst, wordt ter plaatse<br />
verhakselt en gebruikt als mulchlaag zodat onkruid minder kans krijgt om te groeien,<br />
waardoor er minder groenafval is. Dit hakselhout is van zeer goede kwaliteit. Het teveel aan<br />
hakselhout wordt sinds 2010 verkocht als brandstof aan een biomassacentrale.<br />
De gemeente hakselt de takken die op het containerpark worden ingezameld tot hakselhout<br />
en levert dit op vraag gratis bij haar inwoners.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> let ook bij de aankoop of de huur van kantoormateriaal op de milieuimpact<br />
van de materialen gedurende hun ganse levensduur. In het bestek voor de huur van<br />
kopieertoestellen werd milieu als criterium meegenomen, meer bepaald het geproduceerde<br />
geluid, het energieverbruik, warmteafgifte, emissie van stof, ozon en systreen,<br />
recycleerbaarheid van de toners enz.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
De gemeente gebruikt milieuvriendelijk papier, met PEFC of FSC label.<br />
33<br />
Bij de aankoop van de cateringsproducten wordt eveneens milieuverantwoord<br />
productgebruik toegepast. Zo wordt er in de keuken gebruik gemaakt van halve liter flessen<br />
melk. Het gemeentepersoneel maakt geen gebruik van plastic lepeltjes en bekertjes.<br />
De gemeente koopt koffie, thee, wijn en fruitsap van eerlijke handel.<br />
Er worden vier grote waterverdelers ter beschikking gesteld van het personeel waardoor het<br />
gebruik van losse flessen tot een minimum wordt beperkt. Ook in de technische loods wordt<br />
gebruik gemaakt van de waterverdelers. Er zijn ook waterkannen voor kraantjeswater<br />
beschikbaar voor het gemeentepersoneel.<br />
Figuur 8: (H)eerlijke Biobrunch<br />
In 2006 werden alle onderhoudsproducten geïnventariseerd. Als gevolg hiervan werd in<br />
2007 een nieuw systeem geïntroduceerd voor de verdeling en het gebruik van<br />
poetsproducten. Er wordt sindsdien gebruik gemaakt van biddons met dispensers. De<br />
producten worden in bulk aangekocht. Dit systeem heeft volgende voordelen naar milieu toe:<br />
vermindering van het verbruik met meer dan 30% in vergelijking met manueel doseerbare<br />
producten omwille van nauwkeurige en betrouwbare dosering.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
34<br />
vermindering van verpakkingsafval in gewicht en volume met minder uitstoot door<br />
transport tot gevolg.<br />
eenvoudiger te recycleren verpakkingsafval door een beperkt aantal onderdelen in het<br />
systeem.<br />
Voor het onderhoud van het interieur van de gemeentegebouwen worden enkel nog<br />
microvezeldoeken gebruikt. De gebruikte onderhoudsproducten werden met behulp van de<br />
producttest van OVAM gecontroleerd op hun milieuvriendelijkheid. Concreet gebeurt de<br />
analyse aan de hand van een in te vullen vragenlijst om een milieuscore toe te kennen aan<br />
de gebruikte producten. Deze score maakt een vergelijking tussen verschillende producten<br />
of producttypes mogelijk. Hoe hoger de score hoe meer milieuverantwoord (relatief) het<br />
product is. De vragenlijsten zelf geven een idee van waar verbeteringen mogelijk zijn. Ze zijn<br />
immers zo opgebouwd dat het eerste keuzeantwoord steeds de milieuvriendelijkste optie is<br />
en dus het beste scoort. Deze test kan ook gebruikt worden om offertes met elkaar te<br />
vergelijken.<br />
De magazijnier van de gemeente zorgt voor de implementatie van milieuverantwoord<br />
productgebruik door een degelijk stockbeheer en een doordacht en verantwoord<br />
aankoopbeleid (aankoop in grootverpakking waar mogelijk, efficiënt goederenvervoer enz.).<br />
c. Visie<br />
De gemeente breidt het gebruik van milieuverantwoorde producten verder uit. Ze licht het<br />
productgebruik van haar diensten systematisch door via de producttest<br />
(www.ovam.be/producttest). Het moet binnen alle diensten een reflex worden om<br />
duurzaamheid mee te nemen in bestekken. Minstens 75% van alle aankopen moet<br />
milieuvriendelijk zijn.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het is niet eenvoudig de gewoontes van mensen en diensten te veranderen.<br />
2. Het doorlichten naar milieuvriendelijkheid van een bepaalde productgroep vergt veel<br />
tijd.<br />
3. Uit analyse van de huidige schoonmaakproducten aan de hand van de producttest<br />
van OVAM, blijkt dat op vlak van milieuverantwoord productgebruik nog heel wat kan<br />
veranderen. In het verleden werd vooral gekeken naar dosering. Op dit ogenblik wordt<br />
echter gebruik gemaakt van wegwerpverpakkingen die niet selectief worden<br />
ingezameld. Bovendien zijn de producten zelf geen milieuverantwoorde producten.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
42. in een eerste fase werken rond inventarisatie van de verschillende productgroepen.<br />
43. in elk bestek voor de aankoop van hout- en houtproducten een standaardbestekvoorschrift<br />
duurzaam geëxploiteerd hout opnemen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
35<br />
44. in elk bestek voor ‘werken’ (definitie volgens Vlarea) het gebruik van Copro gekeurd<br />
breekpuin opnemen.<br />
45. vanaf 2015 alleen maar ecologisch verantwoorde was- en reinigingsproducten<br />
gebruiken in de gemeentelijke gebouwen. Voor een objectieve beoordeling van de<br />
milieuvriendelijkheid van de producten in offertes zal gebruik gemaakt worden van de<br />
producttest van OVAM. Hiervoor zijn ecologische fiches opgemaakt voor<br />
verschillende soorten schoonmaakproducten. Deze fiches worden toegevoegd aan<br />
het bestek en moeten per product door de aanbieder worden ingevuld en bijgevoegd<br />
aan de offerte. Op basis van deze fiches kan het productgamma van de verschillende<br />
aanbieders met elkaar vergeleken worden naar milieuvriendelijkheid.<br />
46. vanaf 2015 enkel nog biologische- streek- en fairtrade producten gebruiken bij de<br />
aankoop van cateringsproducten.<br />
47. 4milieuvriendelijkheid<br />
mee opnemen als één van de gunningcriteria in de overige<br />
2bestekken.<br />
.<br />
48. 4meer<br />
gebruik maken van mulchen in het gemeentelijk groenonderhoud.<br />
3<br />
.<br />
49. 4magazijnier<br />
en aankopers verder opleiden in / informeren over milieuverantwoord<br />
4productgebruik.<br />
.<br />
50. 4milieuverantwoorde<br />
houtverduurzamingsmiddelen, verven en vernissen gebruiken.<br />
5<br />
.<br />
51. controleren of haar koel- en airconditioningstoestellen werken op gefluoreerde<br />
broeikasgassen of op milieuvriendelijke alternatieven en indien nodig de toestellen die<br />
werken op broeikasgassen vervangen door milieuvriendelijke alternatieven.<br />
B. Sensibilisatie<br />
a. Inleiding<br />
Consumenten zijn niet altijd weigerachtig om zelf duurzaam aan te kopen of duurzame<br />
materialen te gebruiken. Onbekend is echter vaak onbemind. Kennis passief en actief<br />
overbrengen, aanmoedigen, sensibiliseren,…blijft daarom belangrijk.<br />
b. Stand van zaken<br />
De Ecowijzer die op verschillende evenementen en in het gemeentehuis ter beschikking ligt,<br />
sensibiliseert over herbruikbare luiers, schoonmaakproducten, duurzaam geëxploiteerd hout,<br />
milieusparend papier, duurzaam speelgoed en natuurverven, fair trade producten en<br />
biologische producten. Consumenten kunnen in deze gids gericht op zoek gaan naar de<br />
verkooppunten van lokale, biologische, eerlijke en duurzame producten. De Ecowijzer licht<br />
de verschillende labels en producten toe en somt de voordelen op. Op die manier willen de<br />
gemeenten <strong>Essen</strong>, Brecht, Kalmthout en Wuustwezel, als FairTrade<strong>Gemeente</strong>n, hun<br />
inwoners aansporen om gevarieerd en evenwichtig te winkelen.<br />
De Ecowijzer is ontstaan als een <strong>Essen</strong>s initiatief, de Groene Gids, in het kader<br />
van FairTrade<strong>Gemeente</strong> en groeide uit tot een gids die de nadruk legt<br />
op duurzaam consumeren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
36<br />
Jaarlijks wordt via de afvalkrant van IGEAN milieu & veiligheid gesensibiliseerd rond het<br />
gebruik van compost.<br />
Op de gemeentelijke website vinden de inwoners informatie over duurzaam bouwen en<br />
duurzaam leven. Hierbij worden volgende thema’s aangesneden: dakisolatie, duurzaam<br />
geëxploiteerd hout, isolatiematerialen uit nagroeibare grondstoffen, natuurverven en<br />
aanverwante afwerkingsproducten, het verwijderen van stookolietanks, herbruikbaar<br />
incontinentiemateriaal, herbruikbare luiers en mulchmaaien.<br />
De gemeente stimuleert dit duurzaam bouwen en duurzaam leven via de<br />
duurzaamheidspremies. Zo subsidieert de gemeente <strong>Essen</strong> volgende zaken:<br />
het plaatsen van dakisolatie in een bestaande woning<br />
het gebruik van milieuverantwoorde isolatiematerialen<br />
de aankoop van duurzaam geëxploiteerd hout<br />
de toepassing van natuurverven en aanverwante afwerkingproducten<br />
het verwijderen of opvullen van een buitengebruik gestelde stookolietank<br />
het plaatsen van een zonneboiler voor de productie van sanitair warm water<br />
het plaatsen van fotovoltaïsche zonnepanelen voor de productie van elektriciteit<br />
het plaatsen van een warmtepompsysteem voor de verwarming van sanitair water<br />
het plaatsen van een warmtepompsysteem voor de verwarming van een woning<br />
de aankoop of huur van een pakket herbruikbare luiers en herbruikbaar<br />
incontinentiemateriaal en bijhorende benodigdheden (luiers, inleggers, overbroekjes)<br />
de aankoop van een mulchmaaier of combimaaier<br />
De subsidies en de gestelde voorwaarden zijn terug te vinden op de gemeentelijke website.<br />
De gemeente sensibiliseert ook actief. Zo organiseerde ze in 2009 een ‘(h)eerlijke markt’,<br />
als onderdeel van de verenigingenmarkt. Op deze markt stonden allerlei milieuverantwoorde<br />
duurzame producten in de aandacht, zoals biologische groenten/fruit, ecologische<br />
schoonmaakmiddelen, milieuverantwoord speelgoed, ecologisch tuinieren, composteren,<br />
enz. De markt kende een grote opkomst.<br />
c. Visie<br />
De gemeente geeft het voorbeeld wat betreft milieuverantwoord productgebruik en<br />
sensibiliseert de bevolking.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De inwoners nemen nog te weinig ecologische criteria in overweging bij de keuze van<br />
hun aankopen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
52. 4blijven<br />
sensibiliseren over het thema milieuverantwoord productgebruik.<br />
6<br />
.<br />
53. 4het<br />
gebruik van milieuverantwoorde houtverduurzamingsmiddelen, verven en<br />
7 vernissen stimuleren bij haar bevolking.<br />
54. in het kader van de duurzaamheidspremie nieuwe mogelijkheden op vlak van<br />
milieuverantwoord productgebruik blijven onderzoeken (vb. subsidie hakselaar voor<br />
particulieren) en het bedrag van de premies jaarlijks evalueren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 6: Water<br />
37<br />
Algemene inleiding<br />
Waterlopen hebben verschillende functies: drinkwater, irrigatiewater, waterberging,<br />
energieleverancier, transport, recreatie, habitat- en verbindingsstructuur, biodiversiteit in en<br />
naast de waterloop, enz. Het is dan ook belangrijk om de kwaliteit van het water te bewaken.<br />
Niet alleen de kwaliteit, maar ook de kwantiteit van water vormt een probleem: steeds meer<br />
verharde oppervlakten en een te snelle afvoer van hemelwater zorgen ervoor dat het water<br />
minder in de bodem dringt, wat kan leiden tot verdroging, en doordat het water veel te snel<br />
weg vloeit met overstromingen tot gevolg.<br />
Oppervlaktewater, grondwater, waterbodems, oevers en de planten en dieren in en rondom<br />
het water vormen één functioneel geheel. Dit noemt men het watersysteem. Alles binnen dit<br />
watersysteem is met elkaar in een ‘dynamisch evenwicht’. Veranderingen of een verstoring<br />
op één plaats in het systeem, hebben meestal gevolgen op een andere plaats in het<br />
systeem. Het is daarom belangrijk steeds naar het hele watersysteem te kijken en de<br />
natuurlijke kenmerken van het watersysteem te respecteren, m.a.w. om een integraal<br />
waterbeleid uit te stippelen en uit te voeren.<br />
Op internationaal vlak vertaalde dit besef zich in een Europese kaderrichtlijn water. De<br />
richtlijn wil de watervoorraden en de waterkwaliteit in Europa veiligstellen en de negatieve<br />
gevolgen van overstromingen en perioden van droogte afzwakken. Als belangrijkste<br />
doelstelling wenst men tegen 2015 de Europese wateren terug op peil te hebben. Dit wil<br />
zeggen dat de oppervlaktewateren zich in een goede ecologische en een goede chemische<br />
toestand bevinden en dat het waterpeil en de chemische toestand van het grondwater goed<br />
is.<br />
De doelstellingen van deze richtlijn werden in Vlaanderen vertaald in een decreet integraal<br />
waterbeleid. Het decreet Integraal Waterbeleid:<br />
legt de doelstellingen en beginselen van integraal waterbeleid vast;<br />
introduceert de watertoets, de oeverzones, de overstromingsgebieden en de financiële<br />
instrumenten voor het integraal waterbeleid;<br />
bepaalt hoe de watersystemen ingedeeld worden in stroomgebieden en<br />
stroomgebiedsdistricten, bekkens en deelbekkens;<br />
schrijft voor hoe de overlegstructuren er moeten uitzien en hoe het waterbeleid moet<br />
worden voorbereid en opgevolgd;<br />
vertaalt de bijzondere verplichtingen voor de stroomgebiedsdistricten vanuit de Europese<br />
kaderrichtlijn Water.<br />
Figuur 9 geeft de verschillende waterlopen van de gemeente <strong>Essen</strong> weer. Met behulp van de<br />
verschillende kleuren wordt aangegeven tot welke categorie de waterlopen behoren. Deze<br />
categorieën bepalen wie de beheerder is van een waterloop. De gemeente is<br />
verantwoordelijk voor het beheer van de waterlopen van categorie III en baangrachten op<br />
haar grondgebied. De gemeente <strong>Essen</strong> deed voor het ruimen van de baangrachten binnen<br />
de bebouwde kom bevoegdheidsoverdracht aan Infrax. Waterlopen van categorie II worden<br />
beheerd door de provincie en waterlopen categorie I worden beheerd door de Vlaamse<br />
overheid. De beheerder van een waterloop staat onder meer in voor het onderhoud, de<br />
aanleg of heraanleg van overstromingsgebieden of het herstel van waterlopen.<br />
De gemeente is een belangrijke actor binnen het waterbeleid. De taken van een gemeente<br />
m.b.t. water zijn dan ook zeer divers. De gemeenten beschikken bijgevolg over heel wat<br />
kansen om het theoretische begrip ‘duurzaam waterbeleid’ in de praktijk te brengen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
38<br />
Figuur 9: waterlopen van <strong>Essen</strong><br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
39<br />
In bijlage 1 is een lijst van de gemeentelijke taken terug te vinden. In de lijst wordt ook<br />
telkens aangegeven wie verantwoordelijk is voor de taak en of het een verplichte taak is, een<br />
facultatieve of een taak die samenhangt met de samenwerkingsovereenkomst.<br />
A. Pesticidenreductie<br />
a. Inleiding<br />
In Vlaanderen worden nog al te vaak pesticiden gebruikt om onkruid of plagen te lijf te gaan.<br />
Helaas komt maar 20% van het product terecht waar het bedoeld is. En als het regent<br />
spoelen bestrijdingsmiddelen met het regenwater mee de riolen in. Of ze komen in het<br />
oppervlaktewater, in de bodem en zo in het grondwater terecht waar ze schadelijke effecten<br />
veroorzaken en een bedreiging vormen voor drinkwaterwinning. Ook voor de mens zijn<br />
sommige pesticiden gevaarlijk. Nadelige neveneffecten van chemische bestrijdingsmiddelen<br />
zijn onder andere ecotoxiciteit, bioaccumulerende eigenschappen en hormoonverstorende<br />
effecten. Nochtans zijn er alternatieven beschikbaar.<br />
Het Vlaamse Parlement besliste in 2001 om het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen<br />
voor het beheer van de openbare ruimte drastisch te verminderen. Er kon gekozen worden<br />
voor een nulgebruik vanaf 2004 of een stapsgewijze afbouw. Hier is ook de voorbeeldfunctie<br />
van de openbare diensten belangrijk. Zij kunnen door hun vernieuwde aanpak, ook aan<br />
privé-terreinbeheerders, landbouwers en particulieren tonen dat bestrijdingsmiddelen kunnen<br />
vermeden worden.<br />
b. Stand van zaken<br />
De laatste jaren werd het pesticidengebruik binnen de gemeente sterk afgebouwd. De<br />
gemeente voert nu telkens een risico-evaluatie uit aan de hand van de lijst met gedoogde<br />
producten die door de Vlaamse overheid beschikbaar gesteld wordt op<br />
www.zonderisgezonder.be. Er worden enkel nog gedoogde producten gebruikt. De<br />
gemeente houdt een inventaris bij van de gebruikte bestrijdingsmiddelen via de<br />
internettoepassing op www.zonderisgezonder.be.<br />
Bij heraanleg of omvorming van het openbaar domein wordt ook telkens de pesticidentoets<br />
toegepast. De pesticidentoets is in het leven geroepen via het uitvoeringsbesluit van 19<br />
december 2008. Zo gebeurt de omvorming met het oog op onkruidpreventie zodanig dat een<br />
efficiëntere bestrijding met bestaande niet-chemische methoden mogelijk wordt.<br />
Het toepassen van deze pesticidentoets zorgde er o.a. voor dat bij de heraanleg van de<br />
parking aan de Spijker de niet gebruikte verharding werd vervangen door traag groeiend<br />
gras. Ook het herinzaaien van de bermen in de Heyendlaan en omliggende straten gebeurde<br />
in het voorjaar 2011 met traaggroeiend gras. Bij de heraanleg van de Vredestraat wordt<br />
geopteerd om de niet gebruikte verhardingen te vervangen door laaggroeiende planten.<br />
In de plantsoenen maakt de gemeente gebruik van hakselhout om onkruidgroei te<br />
vermijden. Bij het beheer van openbaar domein wordt meer gebruik gemaakt van een<br />
veegwagen. Het vegen neemt immers de voedingsbodem voor onkruid weg.<br />
Bij heraanleg van openbaar domein wordt een aangepaste beplanting met bodembedekkers<br />
voorzien om de ruimte zo onderhoudsvrij mogelijk te houden. Daar waar gekozen<br />
wordt voor gras, wordt traag groeiend gras gezaaid. Hierdoor kan bespaard worden op het<br />
aantal maaibeurten en de hoeveelheid grasafval. Bovendien is het gekozen grasmengsel<br />
ziekteresistent, waardoor niet of minder gespoten moet worden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
40<br />
De gemeente gaf met de landbouwtelling een infobrief mee aan de landbouwers waarop de<br />
afspraken werden opgesomd waaraan de landbouwers zich moeten houden wanneer hun<br />
perceel grenst aan een waterloop. Hierin wordt ondermeer opgenomen dat het verboden is<br />
om over een zone van 1 meter langs de waterloop grondbewerking uit te voeren of<br />
bestrijdingsmiddelen te gebruiken.<br />
De gemeente voert ook op geregelde tijdstippen sensibilisatiecampagnes rond<br />
bestrijdingsmiddelen. Zo geeft ze via de gemeentelijke website en via het gemeentelijk<br />
infoblad tips om de natuur zo weinig mogelijk te belasten met chemische<br />
bestrijdingsmiddelen.<br />
c. Visie<br />
De gemeentelijke diensten zijn in 2015 pesticidenvrij. De concreet af te leggen weg wordt<br />
uitgewerkt in het Milieujaarprogramma. De bevolking wordt ook gestimuleerd om geen<br />
pesticiden te gebruiken.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het pesticidenvrij werken vraagt meer tijd en inspanning van de groendienst.<br />
2. Sommige landbouwers houden zich niet altijd aan de vrije oeverzones.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
55. 4de<br />
huidige werking rond pesticidenreductie verder zetten.<br />
8<br />
.<br />
56. projecten rond het verminderen van bestrijdingsmiddelen toelichten aan de hand van<br />
educatieve borden.<br />
57. 4bij<br />
de heraanleg of omvorming van openbaar domein telkens de pesticidentoets<br />
9blijven<br />
toepassen.<br />
.<br />
58. 5bij<br />
nieuwe aanplantingen steeds kiezen voor aangepaste beplanting zoals<br />
0bodembedekkers<br />
om de ruimte zo onderhoudsvrij mogelijk te houden. Op<br />
. verschillende plaatsen start de gemeente <strong>Essen</strong> vanaf <strong>2012</strong> met proefprojecten met<br />
aangepaste beplantingen om na te gaan met welke bodembedekkers de bodem<br />
onkruidvrij blijft.<br />
59. 5de<br />
inwoners blijven sensibiliseren rond bestrijdingsmiddelen.<br />
1<br />
.<br />
60. 5landbouwers<br />
overtuigen de oeverzones vrij te houden.<br />
2<br />
.<br />
61. 5in<br />
de bestekken rond het onderhoud van openbaar groen opleggen om pesticidenvrij<br />
3te<br />
werken.<br />
.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
41<br />
62. 5het<br />
personeel van de groendienst opleidingen laten volgen rond duurzame inrichting<br />
4en<br />
onderhoud van openbaar groen.<br />
.<br />
63. het vrijwillig braakleggen van stroken landbouwgrond langs waterlopen en/of Kleine<br />
Landschapselementen (KLE’s) stimuleren en ondersteunen (logistiek en financieel) en<br />
zet hiervoor een gestructureerd overleg op tussen landbouworganisaties en<br />
natuurverenigingen.<br />
B. Rationeel watergebruik<br />
a. Inleiding<br />
Ongeveer 70% van het aardoppervlak is bedekt met water. Toch is de voorraad water die<br />
geschikt is voor menselijke consumptie niet in overvloed aanwezig. Integendeel.<br />
Wetenschappers waarschuwen dat watertekorten in de toekomst een ernstige bedreiging<br />
zullen vormen. Daarom is het belangrijk dat er doordacht (rationeel) wordt omgegaan met<br />
onze watervoorraad.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente past momenteel in sommige van haar gemeentelijke gebouwen, zoals kleuter-<br />
en lagere school WIGO, bij de uitbreiding van het gemeentehuis (ook voor de<br />
brandweerkazerne en de gemeentelijke loods), hergebruik van regenwater toe. Bij alle<br />
gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen wordt nagegaan welke vormen van<br />
rationeel watergebruik kunnen worden toegepast.<br />
De gemeente probeert via verschillende sensibilisatiecampagnes rationeel watergebruik<br />
ingeburgerd te krijgen bij haar inwoners. Hiervoor verspreidt ze o.a. via haar loket de<br />
“Waterwegwijzer bouwen en verbouwen” van de Vlaamse milieumaatschappij. Deze<br />
wegwijzer gaat onder andere over de opvang, het hergebruik, de buffering en de lozing van<br />
het hemelwater. Duurzaam waterbeheer betekent ook dat de hoeveelheid afvalwater tot een<br />
minimum wordt beperkt. Dit afvalwater moet behandeld worden voor het geloosd wordt in het<br />
oppervlaktewater. Of je zelf verantwoordelijk bent voor deze zuivering en hoe dit dan moet<br />
gebeuren kan ook in de gids teruggevonden worden.<br />
Infrax beheert verzorgt binnen de gemeente <strong>Essen</strong> de exploitatie, het onderhoud en de<br />
ontwikkeling van alle leidinggebonden nutsvoorzieningen voor elektriciteit en riolering.<br />
Infrax geeft ook premies voor wie investeert in rationeel watergebruik (RWG). Een overzicht<br />
van alle premies is terug te vinden op de website van Infrax.<br />
c. Visie<br />
Omdat water een schaars en kostbaar product is, springt de gemeente rationeel om met<br />
water, geeft hierbij het goede voorbeeld en sensibiliseert de bevolking rond duurzaam<br />
watergebruik.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Vraagt grote aanpassingswerken, kan enkel bij verbouwingswerken<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
64. bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen steeds de principes van<br />
rationeel watergebruik toepassen.<br />
65. blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik, regenwaterrecuperatie,<br />
grondwaterwinning, enz.<br />
C. Terugdringen van waterverontreiniging en -overlast<br />
42<br />
a. Inleiding<br />
Onder waterverontreiniging wordt een verandering in de kwaliteit van het water verstaan met<br />
een schadelijk effect voor mensen, dieren of planten die met het water in contact komen.<br />
Waterverontreiniging kan zowel het gevolg zijn van menselijke als van natuurlijke activiteiten.<br />
Wateroverlast is een verzamelnaam voor situaties waarin mensen hinder ondervinden als<br />
gevolg van te veel water. Hierbij kan het gaan om overlast van regenwater of overlast als<br />
gevolg van het grondwater.<br />
Om wateroverlast en –verontreiniging op een planmatige manier te kunnen aanpakken is<br />
Vlaanderen ingedeeld in vier stroomgebieden. Een stroomgebied is het landoppervlak,<br />
waarvan het regenwater naar een bepaalde waterloop afstroomt en via die waterloop naar<br />
zee wordt afgevoerd. In het Vlaamse Gewest liggen vier stroomgebieden: het stroomgebied<br />
van de Schelde, de Maas, de IJzer en de Brugse Polders.<br />
Deze gebieden worden verder ingedeeld in deelstroomgebieden, wat in Vlaanderen<br />
overeenkomt met de 11 feitelijk afgebakende rivierbekkens. In een bekken stroomt elke<br />
druppel water naar dezelfde rivier, die een zijtak is van de waterlopen die het water naar zee<br />
voeren.<br />
Binnen deze rivierbekkens worden op analoge wijze deelbekkens afgebakend. Dat is<br />
noodzakelijk met het oog op het specifieke lokale beleid dat in een deelbekken moet worden<br />
gevoerd.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> behoort het deelbekken Kleine Aa, dat samen met de deelbekkens<br />
Weerijs, Mark en Aa-Leyloop deel uitmaakt van het Maasbekken. De vier deelbekkens zijn<br />
samengebracht in één waterschap Mark en Weerijs. Een waterschap is een overlegstructuur<br />
waarin de verschillende waterbeheerders binnen dat gebied samenkomen om hun decretale<br />
taken te volbrengen en om lokale aangelegenheden in verband met water te bespreken.<br />
Steden en gemeenten hebben een belangrijke verantwoordelijkheid in de overlegstructuren<br />
op deelbekkenniveau. De concrete oplossingen voor knelpunten en het uitwerken van<br />
mogelijkheden zijn immers zeer lokaal gebonden. De gemeentebesturen moeten de visie<br />
van integraal waterbeleid immers ook vertalen naar hun andere beleidsdomeinen.<br />
b. Stand van zaken<br />
waterkwaliteit in <strong>Essen</strong><br />
De kwaliteit van het water wordt opgevolgd via de verschillende meetnetten en<br />
meetdatabanken van de VMM. Op de website van de VMM vindt men voor de gemeente<br />
<strong>Essen</strong> de kwaliteit van het oppervlaktewater en de waterbodems terug.<br />
Figuur 10 geeft de kwaliteit van het oppervlaktewater weer aan de hand van de Prati-index<br />
(PIO). Deze index is een maat voor de kwaliteit van de zuurstofhuishouding van het<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
43<br />
oppervlaktewater. De zuurstofhuishouding is van cruciaal belang voor de leefbaarheid en het<br />
herstel van een biotoop. Hoe hoger de index hoe slechter de kwaliteit.<br />
Zwaar verontreinigde oppervlaktewateren komen over gans Vlaanderen nog maar uiterst<br />
zelden voor (in 2009: 5 op een totaal van 1.683 meetplaatsen, of 0,3%). In 1991 scoorde nog<br />
12% van de meetplaatsen slecht.<br />
Binnen de gemeente <strong>Essen</strong> is de kwaliteit van de Kleine Aa het beste. De Molenbeek en de<br />
Rozendaalsevaart zijn matig verontreinigd. Geen enkele waterloop is zwaar verontreinigd.<br />
Figuur 11 geeft de kwaliteit van de waterbodem weer aan de hand van de Triade Klasse<br />
Beoordeling. De triade doet een kwaliteitsbepaling van de waterbodem op basis van zowel<br />
de fysico-chemische, de ecotoxicologische als de biologische toestand van de waterbodem.<br />
Op die manier wordt een ecologisch oordeel over de kwaliteit van de waterbodem gevormd.<br />
Daardoor kan de triade gebruikt worden om waterbodems te rangschikken in functie van<br />
toenemende prioriteit voor saneringsonderzoek in het kader van het ecologisch herstel van<br />
rivieren/beken.<br />
Binnen de gemeente <strong>Essen</strong> moet geen enkele waterbodem prioritair gesaneerd te worden.<br />
Figuur 10: De kwaliteit van het oppervlaktewater aan de hand van de Prati-index. De Prati-index<br />
is een maat voor de kwaliteit van de zuurstofhuishouding in het oppevlaktewater.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Figuur 11: De kwaliteit van de waterbodem aan de hand van de Triade Klasse Beoordeling.<br />
44<br />
Naast de chemische kwaliteit (PIO) en de verontreiniging van de waterbodem wordt door de<br />
VMM ook de biologische waterkwaliteit opgevolgd (evenwel niet steeds jaarlijks) met behulp<br />
van de Belgische Biotische Index (BBI).<br />
Deze index steunt op de aan- of afwezigheid van macro-invertebraten in het water, zijnde<br />
ongewervelden, zoals insectenlarven, weekdieren, kreeftachtigen, wormen, die met het blote<br />
oog waarneembaar zijn.<br />
De in het voorliggend ontwerpplan opgenomen meetresultaten hebben enkel betrekking op<br />
het meetjaar 2009. Via de website van de VMM zijn de meetresultaten van de afgelopen 10<br />
jaar en zelfs eerder te raadplegen (zie http://www.vmm.be/geoview).<br />
Deelbekkenbeheerplannen<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> behoort tot het Maasbekken en wordt verder ingedeeld in het<br />
deelbekken Kleine Aa. Een klein deel van de gemeente behoort tot het deelbekken Weerijs.<br />
De bestaande deelbekkenbeheerplannen bevatten acties die problemen rond wateroverlast<br />
en waterverontreiniging zo veel mogelijk aan de bron proberen aan te pakken. De gemeente<br />
werkt de acties uit dit deelbekkenbeheerplan uit zodat tegen 2015 een goede toestand van<br />
het oppervlaktewater bekomen kan worden.<br />
Wateroverlast<br />
Sommige mensen bouwen op een terrein dat regelmatig overstroomt. Als ze hun terrein<br />
ophogen om zichzelf te beveiligen, zoekt het overstromingswater op een andere plaats een<br />
weg en kan het daar schade aanrichten. Ook andere wijzigingen van het reliëf of van het<br />
bodemgebruik beïnvloeden de toestand van het water.<br />
Om de kans op wateroverlast zoveel mogelijk terug te dringen en te voorkomen moet sinds<br />
24 november 2003 elk nieuw initiatief waarvoor er een vergunning nodig is (een<br />
stedenbouwkundige, een milieuvergunning of een andere) en elk plan of programma, vóór<br />
de goedkeuring aan de watertoets onderworpen worden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
45<br />
Figuur 12: Kleine Aa - Steenpaal<br />
De watertoets is een beoordeling waarbij wordt nagegaan of een initiatief schadelijke<br />
effecten veroorzaakt als gevolg van een verandering in de toestand van het<br />
oppervlaktewater, het grondwater of de waterafhankelijke natuur.<br />
Toont de watertoets aan dat het initiatief significante schade kan veroorzaken, dan moet men<br />
op zoek naar alternatieven of compenserende maatregelen. Is er, in uitzonderlijke gevallen,<br />
geen aanvaardbaar alternatief of remediëring mogelijk, dan wordt de vergunning of de<br />
goedkeuring voor het plan of programma geweigerd.<br />
De gemeente legde enkele wadi’s aan, vb. in de Kleiputtenlaan, omgeving Kerkhofweg /<br />
Veldweg en Statievelden. Deze zorgen ervoor dat overvloedig regenwater kan worden<br />
gebufferd, kan infiltreren in de bodem en vertraagd wordt afgevoerd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
46<br />
Rioleringsbeleid<br />
Het rioolbeheer en de verplichtingen in het kader van het zoneringsplan zijn overgedragen<br />
aan de intercommunale INFRAX.<br />
Wat betreft de subsidiedossiers voor investeringen in rioleringsprojecten is de gemeente en<br />
INFRAX afhankelijk van de kwartaalprogramma’s van VMM.<br />
Elke rioolbeheerder en/of gemeente kampt hierin met dezelfde problemen.<br />
Via Interrio wordt hiervoor naar een oplossing gezocht om hierover meer duidelijkheid te<br />
krijgen.<br />
De investeringen worden deels gefinancierd met de middelen uit de saneringsbijdrage en<br />
voor het overgrote deel uit de subsidies van VMM.<br />
Enerzijds is een herziening van het zoneringsplan aan de orde en anderzijds wordt meer<br />
duidelijkheid gevraagd over de financieringsmechanismen voor rioleringsprojecten.<br />
De timing hiervan is onduidelijk en afhankelijk van veel factoren.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil de kwaliteit van de waterlopen op zijn grondgebied verhogen, zowel op<br />
gebied van waterkwaliteit als bufferend vermogen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Meer en meer groene ruimte van particulieren wordt verhard, vb. voortuinen voor<br />
extra parkeerplaatsen. Hierdoor kan het water niet goed infiltreren.<br />
2. De oeverbreedte van waterlopen van zowel categroie II als categorie III in zowel het<br />
open als urbane gebied wordt niet altijd gerespecteerd.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
66. de kwaliteit van het water blijven opvolgen via de meetnetten van de VMM.<br />
67. de uitvoering van het deelbekkenbeheerplan verder opvolgen en concrete acties<br />
uitwerken in het milieujaarprogramma.<br />
68. bij vergunningsaanvragen steeds de watertoets controleren om na te gaan of de<br />
geplande werken een negatieve invloed kunnen hebben op de waterhuishouding.<br />
69. gemeentelijke waterlopen meer in de kijker plaatsen door onder meer naamborden<br />
van de waterlopen aan de bruggen te hangen, infoborden te plaatsen langs<br />
uitgevoerde ecologische herstelprojecten, enz.<br />
70. verharden van de open ruimte tegen gaan zodat regenwater optimaal kan infiltreren.<br />
71. de aangelanden wijzen op de verplichtingen m.b.t. het niet bemesten van en niet<br />
gebruiken van pesticiden op de oeverlopen van waterlopen. De controle hiervan ligt<br />
bij de VMM.<br />
72. de Magerbeek ontkoppelen van het rioleringsstelsel.<br />
73. verder wadi’s aanleggen om overvloedig regenwater kan gebufferd worden en kan<br />
infiltreren in de bodem.<br />
74. aanleg van groendaken stimuleren bij de inwoners en ook zelf toepassen op de<br />
gemeentelijke gebouwen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
D. Ecologische herstelprojecten<br />
47<br />
a. Inleiding<br />
Via ecologische herstelprojecten wil men de huidige gedegradeerde toestand wijzigen naar<br />
een goede ecologische toestand, ofwel naar een goed ecologisch potentieel wanneer er<br />
bepaalde functies onherstelbaar zijn aangetast. Bijvoorbeeld bij sterk gewijzigde waterlopen.<br />
b. Stand van zaken<br />
Kleine Aa<br />
De Kleine Aa was vroeger een sterk kronkelende beek. In het verleden is de Kleine Aa<br />
echter rechtgetrokken om grotere rechtere landbouwpercelen te bekomen. Omdat in een<br />
rechtgetrokken waterloop het water sneller wordt afgevoerd leidde dit tot overstromingen<br />
stroomafwaarts (dus in Nederland). Dit had ook lagere grondwaterpeilen in de gemeente tot<br />
gevolg.<br />
De Kleine Aa is een waterloop van 2 de categorie en wordt bijgevolg beheerd door de<br />
provincie Antwerpen. Zij werkten in samenwerking met de gemeente een project uit voor<br />
herstel en aantakking van de oude meanders. De vallei van de Kleine Aa zal door de werken<br />
het water meer ruimte bieden.<br />
Er zullen ook enkele ecologische herstelprojecten worden uitgevoerd, meer bepaald in de<br />
zones stroomafwaarts de Nieuwmoersesteenweg en verder stroomafwaarts <strong>Essen</strong>donkbos<br />
tot aan de grens. Een ecologisch herstel van de oever ter hoogte van het fietspad tussen<br />
Schanker en Over d’Aa, in combinatie met een nieuw fietspad, wordt samen met de<br />
Provinciale dienst Waterbeleid uitgewerkt.<br />
Magerbeek<br />
De natuurlijke loop van de Magerbeek verliep oorspronkelijk via de Oude Pastorij.<br />
De gemeente wil nagaan of deze oorspronkelijke situatie kan hersteld worden zodat de<br />
Magerbeek kan dienen als natuurlijke voeding voor de gracht aan de Oude Pastorij.<br />
c. Visie<br />
De gemeente gaat opnieuw ruimte geven aan de waterlopen vanuit hydrologisch en<br />
ecologisch oogpunt.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De aanwezigheid van stuwtjes verhindert vismigratie in de Kleine Aa.<br />
2. Het ontbreken van oeverinrichting van de vest rondom de Oude Pastorij.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
75. enkele verwaarloosde percelen ter hoogte van Horendonk langs de kleine Aa, die in<br />
bezit zijn van de gemeente, herwaarderen. Voor de beplanting zal gebruik worden<br />
gemaakt van streekeigen en waar mogelijk autochtoon plantmateriaal.<br />
76. in samenwerking met de provincie ecologische herstelprojecten in de vallei van de<br />
Kleine Aa uitvoeren.<br />
77. een actief grondenaankoopbeleid blijven voeren zodat aan de Kleine Aa en de<br />
Roosendaalse vaart nog meer groene “stepping stones” kunnen ontwikkeld worden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 7: Hinder<br />
48<br />
Algemene inleiding<br />
Hinder kan beschreven worden als een onaangenaam zintuiglijk gevoel met zowel een<br />
objectief als een subjectief karakter. In tegenstelling tot andere milieuvervuilingen waar de<br />
mens zich meestal niet dadelijk van bewust is, is hinder onmiddellijk merkbaar. Dit zorgt voor<br />
een aantasting van de levenskwaliteit op geestelijk en lichamelijk vlak.<br />
Geluidshinder<br />
Geluidshinder is één van de belangrijkste milieuproblemen van deze tijd en bovendien vaak<br />
een lokaal probleem. De voornaamste bronnen van geluidshinder komen van het verkeer,<br />
industrie, luidruchtige recreatie en burenlawaai. Het hindergevoel is afhankelijk van<br />
objectieve factoren zoals: het geluidsniveau, de frequentie, de duur, de variabiliteit van het<br />
geluid, het tijdstip en de plaats waarop het geluid zich voordoet, maar ook van subjectieve<br />
factoren zoals persoonlijke gevoeligheid.<br />
Lawaai kan leiden tot slaapverstoring, stress en zelfs hart- en vaatziekten.<br />
Lichthinder<br />
Lichthinder is de overlast die mens en milieu ondervinden van kunstlicht in open lucht.<br />
Mensen ondervinden overlast in de vorm van verblinding en onbehagen. Ook de fauna en<br />
flora ondervinden negatieve effecten. Bij dieren bijvoorbeeld door aanrijdingen door<br />
lichtaantrekking, het vroegtijdig uit de winterslaap komen, desoriëntatie,...<br />
Bij planten kunnen processen als zaadkieming, bloei en bladval ontregeld worden.<br />
Men spreekt van lichtvervuiling als er een verhoogde helderheid van de nachtelijke omgeving<br />
door kunstlicht is. De belangrijkste oorzaak van lichtvervuiling in Vlaanderen is de openbare<br />
verlichting en dan vooral de straatverlichting.<br />
Geurhinder<br />
Geur begint met de emissie van vluchtige verbindingen die zich in de lucht verspreiden en<br />
waargenomen worden met de menselijke neus. Stank treedt op wanneer het waarnemen van<br />
geuren als hinderlijk wordt ervaren. Verkeer en buren blijken de meest hinderlijke<br />
geurbronnen te zijn. Het hindergevoel is afhankelijk van de frequentie, de duur en intensiteit<br />
van de geur, maar ook van de aard van de geur en de persoonlijke gevoeligheid.<br />
Geurhinder kan leiden tot o.a. hoofdpijn, stress en braakneigingen.<br />
Luchtverontreiniging<br />
Luchtverontreiniging kan worden omschreven als door de mens in de lucht geloosde vaste,<br />
vloeibare of gasvormige stoffen die, alleen of samen met andere stoffen, nadelig zijn voor de<br />
menselijke gezondheid of schadelijk zijn voor dieren, milieu maar ook bijvoorbeeld<br />
gebouwen.<br />
De verschillende bronnen van luchtverontreiniging zijn: natuurlijke bronnen, energieproductie<br />
en gebouwenverwarming, gemotoriseerd verkeer en industriële processen.<br />
A. Behandelen van milieuhinderklachten<br />
a. Inleiding<br />
Onder milieuhinderklachten worden klachten verstaan die het gevolg zijn van een probleem<br />
van geluidshinder, geurhinder, lichthinder, stof- of roethinder, water- of bodemverontreiniging,<br />
al dan niet gerelateerd aan een vergunningsplichtige inrichting of activiteit.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
49<br />
Milieuklachten worden via handhaving (zie punt B) zo veel mogelijk voorkomen. Als er toch<br />
hinderklachten zijn moeten die, na melding via het centraal meldpunt, op een correcte en<br />
gestructureerde manier behandeld worden.<br />
Aangezien bepaalde vormen van milieuhinder een effect kunnen hebben op de gezondheid,<br />
neemt de gemeente indien nodig contact op met het LOkaalGezondheidsOverleg. Bij dit<br />
LOkaalGezondheidsOverleg werken Medische Milieudeskundigen, waarbij men terecht kan<br />
voor vragen rond Milieu en Gezondheid.<br />
b. Stand van zaken<br />
Centraal meldpunt<br />
De inwoners kunnen tijdens de kantooruren steeds terecht bij de milieudienst via email<br />
(milieu@essen.be), telefoon (03/670.01.42), via e-loket of aan de balie. Dit meldpunt wordt<br />
via de gemeentelijke website en de afvalkalender aan de bevolking bekendgemaakt.<br />
Buiten de kantooruren kunnen de inwoners hun milieuklachten rechtstreeks via e-loket<br />
melden aan de milieudienst of kunnen ze contact opnemen met de politie (03/670.09.20) die<br />
24 uur permanentie verleent.<br />
MKROS: digitale registratie, opvolging en doorlichting van milieuhinderklachten<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> kiest ervoor om voor de registratie en opvolging van haar klachten over<br />
milieuhinder gebruik te maken van MKROS, het milieuklachten registratie- en<br />
opvolgingsysteem. Via deze internettoepassing worden klachten geregistreerd in een<br />
centrale databank en kan zo de opvolging ervan gestructureerd aangepakt worden.<br />
De gemeente wilt de klachten die zich voordoen op haar grondgebied op deze manier zo<br />
goed mogelijk afhandelen, maar blijft het voorkomen van klachten steeds als hoofddoel<br />
behouden. Hiertoe registreert en behandelt de gemeente niet enkel de klachten, maar zal ze<br />
ook jaarlijks de klachten analyseren. MKROS bevat hiervoor een aparte opvolgingsmodule.<br />
Uit de inventarisatie van de klachten die bij de milieudienst terechtkomen kunnen tot hiertoe<br />
volgende conclusies getrokken worden:<br />
Het grootste deel van de klachten gaat over sluikstort. Daarnaast springen ook de<br />
klachten over geluidshinder van buren/activiteiten in het oog.<br />
Het grootste deel van de klachten worden ofwel mondeling op de milieudienst of wel via<br />
mail/meldingskaart gemeld. Dit wil zeggen dat het milieuloket voldoende toegankelijk is<br />
voor de inwoners en dat het systeem van de meldingskaarten in het gemeentelijk infoblad<br />
goed werkt.<br />
De meeste meldingen komen bij de politie terecht. Deze klachten betreffen voornamelijk<br />
geluidshinder van muziek en personen, sluikstorten en verbranden van afval.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil milieuklachten voorkomen en snel, efficiënt en krachtdadig optreden zodat<br />
ontradend gewerkt wordt.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De samenwerking met de politie loopt goed, maar is nergens officieel op papier<br />
vastgelegd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
78. het centraal meldpunt blijven bekend maken bij haar inwoners.<br />
50<br />
79. de huidige werkwijze rond klachtenregistratie, opvolging en analyse verder zetten.<br />
80. de samenwerking tussen de politie en de milieudienst rond de behandeling van<br />
klachten en het centraal meldpunt milieuklachten officieel in een overeenkomst<br />
vastleggen.<br />
81. indien nodig contact op met het LOkaalGezondheidsOverleg. Bij dit<br />
LOkaalGezondheidsOverleg werken Medische Milieudeskundigen, waarbij men<br />
terecht kan voor vragen rond Milieu en Gezondheid.<br />
B. Handhaving<br />
a. Inleiding<br />
De wettelijke basis voor de bestrijding van milieuverontreiniging door hinderlijke inrichtingen<br />
in Vlaanderen wordt geleverd door Vlarem I en Vlarem II. Beiden zijn uitvoeringsbesluiten<br />
van het Decreet van 28 juni 1985 betreffende de Milieuvergunning. Hinderlijke inrichtingen<br />
worden ingedeeld in drie klassen naargelang de aard en de belangrijkheid van de milieueffecten<br />
die eraan verbonden zijn. Elke activiteit die een klasse 1 of 2 inrichting is, kan<br />
slechts legaal worden geëxploiteerd wanneer voorafgaand de noodzakelijke vergunning is<br />
bekomen van de bevoegde overheid. De vergunning voor klasse 1-inrichtingen wordt<br />
verleend door de bestendige deputatie, de vergunning voor een inrichting van 2de klasse<br />
door het schepencollege. Een klasse 3-inrichting moet gemeld worden aan het<br />
schepencollege van de gemeente waar de exploitatie gepland is.<br />
In de praktijk komt het erop neer dat bijna elke activiteit onder één of meerdere rubrieken van<br />
de indelingslijst van Vlarem I ressorteert en bijgevolg door de milieuvergunningsreglementering<br />
gevat wordt. Bij de exploitatie van deze inrichtingen moeten de algemene, sectorale en<br />
bijzondere milieuvoorwaarden in acht genomen worden.<br />
In het verleden diende elke gemeente te beschikken over minstens één persoon met een<br />
Vlarem bekwaamheidsbewijs. Deze mensen waren enkel bevoegd voor de controle van<br />
hinderlijke inrichtingen klasse 2 en 3 naar naleving van de Vlarem-regelgeving.<br />
Volgens het besluit uitvoering titel XVI van het Decreet Algemene Bepalingen Milieubeleid<br />
(DABM), moest elke gemeente tegen mei 2010 beroep kunnen doen op minstens één<br />
toezichthouder, hetzij een gemeentelijke toezichthouder, hetzij een toezichthouder van een<br />
intergemeentelijke vereniging, hetzij een toezichthouder van een politiezone.<br />
Tegen 1 mei 2011 moet een gemeente met meer dan driehonderd inrichtingen van klasse 2<br />
minstens een beroep kunnen doen op twee gemeentelijke, intergemeentelijke toezichthouders<br />
of toezichthouders van politiezones.<br />
Om aan deze bepalingen te kunnen voldoen, werd in het DABM gesteld dat de Vlarem<br />
bekwaamheidsbewijzen tot 01.05.<strong>2012</strong> blijven gelden. Dit Vlarembewijs kan ingeruild worden<br />
voor een nieuw bekwaamheidsbewijs. Hiermee worden de bevoegdheden van de Vlarem<br />
ambtenaar ook uitgebreid tot de bevoegdheden van een lokale toezichtshouder in het kader<br />
van het DABM.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
51<br />
De lokale toezichthouders oefenen, voor de inrichtingen van klasse 2 en 3, voor de nietingedeelde<br />
inrichtingen en voor de vrije velddelicten, het toezicht uit op de toepassing van de<br />
relevante milieuwetgeving 1 .<br />
Bij de inrichtingen van klasse 1 kunnen zij, voor de bovenvermelde wetten, decreten en<br />
verordeningen en hun uitvoeringsbesluiten, enkel vaststellingen doen.<br />
In het DABM wordt een onderscheid gemaakt tussen milieu-inbreuken en milieumisdrijven.<br />
Milieu-inbreuken worden administratief vervolgd, milieumisdrijven gerechtelijk. Als de<br />
procureur des Konings beslist om een milieumisdrijf niet te vervolgen, kan dit alsnog<br />
administratief beboet worden.<br />
De lokaal toezichthouder heeft bij het vaststellen van een inbreuk en/of misdrijf ook de<br />
mogelijkheid om volgende bestuurlijke maatregelen op te leggen: het beëindigen van de<br />
overtreding, de stopzetting van de activiteiten of hij kan zelf handelingen uitvoeren om de<br />
inbreuk of het misdrijf te stoppen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De milieuambtenaar en één inspecteur van de politiezone Grens beschikken over een<br />
Vlarem-bekwaamheidsbewijs. De inspecteur is binnen de Lokale politiezone Grens<br />
aangesteld voor drie gemeenten: <strong>Essen</strong>, Kalmthout en Wuustwezel.<br />
In afwachting van de intergemeentelijke samenwerking, stelde het schepencollege in april<br />
2010 de milieuambtenaar 2 , opnieuw aan als gemeentelijk toezichthouder in het kader van<br />
titel XVI van het DABM. Dit aanstellingsbesluit werd overgemaakt aan de Afdeling<br />
Erkenningen van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie.<br />
De gemeente tekende midden 2011 ook in voor een gedeeltelijke samenwerking met de<br />
intergemeentelijke vereniging IGEAN milieu & veiligheid, die twee mensen van hun eigen<br />
milieudienst aanstelt als intergemeentelijk toezichthouders. Daarnaast wordt het team<br />
intergemeentelijke toezichthouders aangevuld vanuit de gemeentelijke ambtenaren die<br />
voldoen aan de bepalingen van het milieuhandhavingsdecreet en –uitvoeringsbesluit. Op<br />
termijn wenst IGEAN milieu & veiligheid ook toezichthouders van de politiezones op te<br />
nemen in de intergemeentelijke werking.<br />
Deze werking zal geleidelijk aan opgebouwd worden en zich in de eerste plaats toeleggen op<br />
het opstellen en voorbereiden van verschillende documenten, checklists, e.d. en het<br />
begeleiden van de opmaak van de inventaris van hinderlijke inrichtingen klasse 2 en 3.<br />
Daarna kan een pro-actieve actie voorbereid en opgestart worden. Uiteraard zullen ook de<br />
eventuele klachten in overleg met de betrokken gemeente behandeld en opgevolgd worden.<br />
Het gedeeltelijke takenpakket omvat alle dienstverlening van het intergemeentelijk team,<br />
bestaande uit de inventaris, administratieve documenten en procedure tot de proactieve<br />
acties. Een eventueel controlebezoek maakt echter geen deel uit van dit takenpakket en zal<br />
door de eigen toezichthouder moeten gebeuren.<br />
1 titel III van het decreet; de wet Luchtverontreiniging; de wet Oppervlaktewateren wat de lozing van<br />
afvalwater en de opsporing van elke vorm van waterverontreiniging betreft; de wet Geluidshinder;<br />
artikelen 11, 12, 13, 14, 17, 18 en 20 van het Afvalstoffendecreet; het Grondwaterdecreet; het<br />
Milieuvergunningendecreet; het Mestdecreet; de uitvoeringbesluiten van de eerder genoemde wetten<br />
en decreten; verordening (EG) nr. 2037/2000 van het Europees Parlement en de Raad van 29 juni<br />
2000 betreffende de ozonlaagafbrekende stoffen; verordening (EG) nr. 1774/2002 van het Europees<br />
Parlement en de Raad van 3 oktober 2002 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet<br />
voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten; verordening (EG) nr. 850/2004 van het<br />
Europees Parlement en de Raad van 29 april 2004 betreffende de persistente organische<br />
verontreinigde stoffen en tot wijziging van richtlijn 97/117/EEG; verordening (EG) nr. 1013/2006 van<br />
het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen.<br />
2 In uitvoering van artikel 16.3.5.1° van het decreet van 21 december 2007 tot aanvulling van het<br />
decreet van 5 april 1995 houdende algemene bepalingen inzake milieubeleid met titel XVI “Toezicht,<br />
handhaving en veiligheidsmaatregelen”.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
52<br />
In het verleden heeft de milieudienst de controles op de klasse 2- en 3- inrichtingen samen<br />
met de Lokale politie Grens gedaan. Door tijdsgebrek wordt dit voorlopig voornamelijk<br />
beperkt tot administratieve controles, controles naar aanleiding van klachten en preventies.<br />
De kapmachtigingen op basis van het Bosdecreet en al wat met de natuurvergunningen<br />
heeft te maken, worden door de boswachter van het Agentschap voor Natuur en Bos<br />
opgevolgd.<br />
Daarnaast zijn er een hele reeks kleine hinderfeiten die niet onder titel XVI van het DABM<br />
vallen, zoals het achterlaten van zwerfvuil, afsteken van vuurwerk, nachtlawaai, boomcars,<br />
niet reinigen van de straat, graffiti spuiten, wildplakken, wildplassen,... . Deze feiten<br />
verdwenen in 2005 ook uit de strafwet. De wet op de gemeentelijke administratieve<br />
sancties, kortweg GAS genoemd, trad op dezelfde datum in werking. Deze wet maakt het<br />
mogelijk voor steden en gemeenten om zelf boetes van maximaal 250 euro op te leggen<br />
voor zaken die overlast veroorzaken of uit de strafwet verdwenen.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> werkt in samenwerking met de andere gemeenten uit de politiezone<br />
Grens een GAS-reglement uit waarin ook bepalingen rond milieuhinder worden opgenomen.<br />
Voor het uitvoeren van de nodige metingen in geval van geluidsklachten, wordt<br />
samengewerkt met het provinciaal instituut voor hygiëne (PIH).<br />
c. Visie<br />
De gemeente gaat consequent toezicht houden en proactieve controles uitvoeren op de<br />
naleving van de wettelijke verplichtingen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Er wordt door tijdsgebrek bijna uitsluitend toezicht uitgeoefend op basis van klachten.<br />
2. De gemeente <strong>Essen</strong> beschikt momenteel niet over een wettelijk kader om op te<br />
treden tegen de hinderlijke activiteiten die in 2005 uit het strafwetboek verdwenen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
82. meewerken aan initiatieven rond preventieve controles op provinciaal of Vlaams<br />
niveau.<br />
83. binnen het kader van het handhavingsdecreet een intergemeentelijke<br />
toezichthoudend ambtenaar aanstellen.<br />
84. aan de intergemeentelijke toezichthouder van IGEAN milieu & veiligheid vragen om<br />
proactieve controles uit te voeren.<br />
85. bepalingen over milieuhinder opnemen in een gemeentelijk GAS-reglement en dit<br />
bekend maken via het gemeentelijk infoblad.<br />
86. een specifiek opgeleide ambtenaar aanwijzen die in het kader van het GAS-reglement<br />
op basis van de gedane vaststellingen een geldboete kan opleggen in verhouding tot<br />
de gepleegde feiten en in verhouding tot de ernst van de gevolgen van de<br />
overtreding.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
C. Systematisch overleg milieuhandhavende en milieuklachten<br />
behandelende diensten<br />
a. Inleiding<br />
Om de samenwerking tussen de verschillende milieuklachten behandelende diensten te<br />
verbeteren, is systematisch overleg nodig tussen de verschillende diensten die belast zijn<br />
met de handhaving van milieuhinder en de behandeling van milieuklachten. Deze actie is<br />
ook opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst onder het basisniveau.<br />
53<br />
b. Stand van zaken<br />
Er is een vlotte samenwerking tussen de milieuhandhavende en milieuklachten<br />
behandelende diensten. In geval van sluikstort schrijft de milieudienst een werkbon uit voor<br />
de groendienst. De groendienst geeft zijn werkuren en de opgeruimde afvalsoort door aan de<br />
milieudienst. Op basis van deze gegevens kan de financiële dienst een factuur opmaken.<br />
Wanneer bij het sluikstort een adres wordt teruggevonden, wordt contact opgenomen met de<br />
politie. Zij krijgen dan ook het factuur toegestuurd zodat de onkosten voor het opruimen van<br />
het zwerfvuil aan de dader kunnen worden doorgerekend.<br />
Voor stoken en geuroverlast wordt met de brandweercommandant of controleur der werken<br />
samengewerkt voor een eerste controle. Afhankelijk van de bevindingen ter plaatse wordt de<br />
klacht doorgegeven aan de politie.<br />
Bij de politiezone Grens is er één inspecteur met het Vlarembekwaamheidsattest die<br />
controlerend en verbaliserend mag optreden. Voor de administratieve voorbereiding en<br />
andere technische informatie contacteert hij altijd de milieudienst.<br />
c. Visie<br />
Via een goede samenwerking tussen de milieuadministratie en de politie zorgt de gemeente<br />
voor een efficiënte milieuhandhaving.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het klachtensysteem van de politie is nog niet gelinkt aan het MKROS-systeem. Het<br />
overgrote deel van de hinderklachten komt bij de politie terecht door de 24 u<br />
permanentie.<br />
2. Hinder is een complexe materie en hangt steeds samen met een subjectieve<br />
beleving. Deze problematiek vraagt ook een degelijke opleiding van het personeel<br />
over de verschillende hinderthema’s.<br />
3. De inspecteur van de politiezone Grens staat in voor het toezicht in de drie<br />
gemeenten Wuustwezel, Kalmthout en <strong>Essen</strong>. Hier is versterking nodig.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
87. aan de politie vragen om de klachten die bij hen binnenkomen ook systematisch in te<br />
voegen, zodra het klachtensysteem van de politie gekoppeld is aan het MKROSsysteem.<br />
88. nagaan of er binnen de politiezone Grens een volledige milieucel kan uitgebouwd<br />
worden.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
D. Sensibilisatie<br />
54<br />
a. Inleiding<br />
Door het direct merkbare karakter van milieuhinder is het belangrijk dat de inwoners zich<br />
bewust zijn van de hinderproblematiek. Daarvoor voert de gemeente sensibilisatie rond de<br />
verschillende hinderthema’s.<br />
b. Stand van zaken<br />
Doelgroep inwoners<br />
De gemeente sensibiliseert jaarlijks via het gemeentelijk infoblad over minstens twee<br />
hinderthema’s zoals:<br />
slimmer stoken: verbranden van afval in open lucht en stoken in kachels<br />
geluidshinder: burenhinder door klusjes in de tuin<br />
Geregeld organiseert de gemeente een activiteit, gerelateerd aan de Nacht van de<br />
Duisternis, bijvoorbeeld: nachtwandeling of sterrekijkavond.<br />
Terugdringen van hinder in eigen beheer<br />
De gemeente bezit zelf ook een aantal inrichtingen die milieuhinder kunnen veroorzaken<br />
zoals: polyvalente zalen, sportzalen, openbare verlichting, enz. De gemeente onderneemt<br />
vanuit haar voorbeeldfunctie allerlei acties om de hinder te voorkomen of beperken.<br />
Zo kocht de gemeente een geluidsbegrenzer aan om geluidshinder ten gevolge van de<br />
fuiven in de gemeentelijke polyvalente zaal Rex te voorkomen. Er werden ook akoestische<br />
deuren en baffels aangebracht.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil milieuhinder beheersen, beperken en sensibiliseert de bevolking.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het bestaande wettelijk kader rond hinder is versnipperd en bijgevolg onvoldoende<br />
bekend bij de inwoners.<br />
2. De klemtoonverlichting in de gemeente <strong>Essen</strong> is niet goed geplaatst. Er wordt nog te<br />
veel onnodig verlicht.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
89. jaarlijks blijven sensibiliseren rond hinderthema’s, waaronder ook fijn stof.<br />
90. een inventarisatie maken van de gemeentelijke verlichting (openbare verlichting en<br />
klemtoonverlichting), nagaan waar en hoe lichthinder moet aangepakt worden en<br />
deze initiatieven bekend maken bij de inwoners.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 8: Energie<br />
55<br />
Algemene inleiding<br />
Verwarmen, verlichten, koken, koelen, wassen, … het vraagt allemaal een pak energie. In<br />
ons dagelijks leven gebruiken we stookolie, gas, steenkool en elektriciteit. Elektriciteit wordt<br />
voornamelijk opgewekt door de verbranding van steenkool of gas of via kernenergie. De<br />
reserves aan steenkool, aardolie en aardgas zijn echter beperkt. Daarnaast komt bij de<br />
verbranding van fossiele brandstoffen koolstofdioxide (CO2) vrij dat in belangrijke mate<br />
bijdraagt tot het broeikaseffect.<br />
We moeten dus verantwoord omgaan met onze energiebronnen. In de eerste plaats door<br />
minder te verbruiken: isolatie, thermostaat een graadje lager, de auto langs de kant laten<br />
staan en kiezen voor het openbaar vervoer. Maar daar mag het niet bij blijven. Voor de<br />
resterende behoefte moet zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van duurzame energie<br />
zoals wind- en zonne-energie. Daar waar duurzame energie niet volstaat moet zuinig en<br />
efficiënt gebruik gemaakt worden van de fossiele bronnen. Dit kan bijvoorbeeld door<br />
optimaal gebruik te maken van de CO2-arme elektriciteit van een afvalverbrandingsinstallatie.<br />
Dit driestappenplan om stap voor stap klimaatneutraal te worden heet Trias Energetica.<br />
Figuur 13: Trias Energetica - driestappenplan om stap voor stap klimaatneutraal te worden.<br />
Op 26 maart 2008 ondertekende de gemeente het Lokaal Kyotoprotocol. Hiermee<br />
engageerde de gemeente zich om het energieverbruik en de CO2-uitstoot van de eigen<br />
werking te verminderen en inwoners en bedrijven op haar grondgebied te stimuleren om<br />
hetzelfde te doen. Ook acties in het kader van het thema mobiliteit kaderen in dit<br />
Kyotoprotocol.<br />
A. REG in gemeentegebouwen<br />
a. Inleiding<br />
Rationeel energiegebruik, ofwel REG, is evenveel (of meer) doen met minder energie en dit<br />
zonder aan comfort in te boeten.<br />
Door middel van een energieboekhouding en door het uitvoeren van energieaudits wordt het<br />
energieverbruik van de gemeentelijke gebouwen in kaart gebracht en worden eventuele<br />
lekkages opgespoord. Aan de hand van de resultaten worden voor de verschillende<br />
gebouwen REG-actieplannen opgemaakt. Na het uitvoeren van de geplande acties moet het<br />
gerealiseerde energieverbruik via de energieboekhouding af te lezen zijn.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
56<br />
b. Stand van zaken<br />
Energieboekhouding<br />
Sinds 2006 wordt een energieboekhouding bijgehouden voor volgende zes gemeentelijke<br />
gebouwen: gemeentehuis, sporthal/technische loods/brandweer, zwembad, WIGO lagere en<br />
kleuterschool en Muzarto muziekschool. De verbruiken van deze gebouwen worden zowel<br />
maandelijks als jaarlijks opgevolgd. Indien er een uitzonderlijk hoog verbruik wordt<br />
vastgesteld, wordt het gebouw onderzocht op lekkages of foutgebruik. In 2010 besliste de<br />
gemeente haar energieboekhouding uit te breiden met: de bibliotheek, OCMW, REX, Oude<br />
Pastorij en jongensschool Hoek. De gemeente zal zo dus voor 11 gemeentelijke gebouwen<br />
de energieboekhouding bijhouden en opvolgen.<br />
Energieprestatiecertificaten<br />
Voor vijf gebouwen in de gemeente werden energieprestatiecertificaten (EPC’s) opgemaakt:<br />
het gemeentehuis, bibliotheek, WIGO lagere en kleuterschool, sporthal. Het EPC geeft een<br />
idee van hoe energiezuinig een gebouw is. Op het EPC staat een kengetal (score). Deze<br />
score wordt berekend op basis van de eigenschappen van het gebouw, zoals de gebruikte<br />
materialen en de isolatiewaarden van muren en dak, ramen en deuren, en de installaties<br />
voor verwarming en warm water. Het kengetal wordt uitgedrukt in kWh/m² en drukt uit wat<br />
het berekende jaarverbruik is ten opzichte van de bruikbare vloeroppervlakte van het<br />
gebouw. Hoe hoger het kengetal, hoe hoger het berekend energieverbruik en hoe minder<br />
energiezuinig de woning is.<br />
In onderstaande tabel worden de kengetallen van de gemeentelijke gebouwen naast deze<br />
van de vergelijkbare gebouwen geplaatst.<br />
Gebouw Kengetal gebouw (kWh/m 2 ) Kengetal vergelijkbaar gebouw<br />
(kWh/m 2 )<br />
Bibliotheek 106.46 281<br />
Heuvelhal 336.21 301<br />
<strong>Gemeente</strong>huis 210.89 281<br />
WIGO lagere<br />
School<br />
124.51 213<br />
WIGO<br />
kleuterschool<br />
125.87 213<br />
Hieruit kan worden afgeleid dat voor de lagere en kleuterschool WIGO, de bibliotheek en het<br />
gemeentehuis geldt dat deze gebouwen een beter kengetal hebben (en dus energiezuiniger<br />
zijn) dan een vergelijkbaar gebouw. Enkel de sporthal heeft een slechter kengetal dan een<br />
vergelijkbaar gebouw.<br />
Naast deze 'score' bevat het energieprestatiecertificaat ook een reeks energiebesparende<br />
aanbevelingen. Deze aanbevelingen zijn niet verplicht uit te voeren.<br />
De EPC’s werden op een voor het publiek zichtbare plaats in het gebouw aangebracht.<br />
Energieaudits<br />
De voorbije jaren liet de gemeente enkele globale energieaudits en thema-audits (vb.<br />
verwarming) uitvoeren voor die gebouwen die opgenomen zijn in de energieboekhouding.<br />
De maatregelen die in deze studies worden voorgesteld worden systematisch uitgevoerd.<br />
Zo werd reeds overgegaan tot vervanging van de stookinstallaties van de lagere en<br />
kleuterschool WIGO en de muziekschool Muzarto. Hierbij werd overgeschakeld van stookolie<br />
naar gas.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
57<br />
De uitvoering van kleine en middelgrote maatregelen zoals bijvoorbeeld isoleren,<br />
aanbrengen van radiatorfolie, afstellen van deurpompen en vervangen van verlichting in het<br />
gemeentehuis, Muzarto en WIGO werden in de begroting van 2011 opgenomen.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> voert ook jaarlijks REG-programma’s uit voor de openbare verlichting.<br />
De openbare verlichting in de gemeente <strong>Essen</strong> bestaat uit 3.200 opgestelde lampen op<br />
3.143 plaatsen met een totaal opgestelde wattage van 402.374 Watt. Van deze lampen<br />
worden er jaarlijks via de REG-programma’s telkens een deel vervangen door energiezuinige<br />
lampen en/of armaturen.<br />
ESCO-project<br />
In 2010 besliste de gemeente om in te stappen in het ESCO-project. ESCO staat voor<br />
Energy Services Company en is een dienst van Infrax die ondersteuning biedt aan lokale<br />
besturen rond energie-efficiënte gebouwen.<br />
Er werd een prioriteitenlijst opgemaakt van gemeentelijke gebouwen die via dit project zullen<br />
worden aangepakt.<br />
Voor elk van deze gebouwen zal:<br />
een energieboekhouding opgestart worden waarbij de meterstanden automatisch (via<br />
telemetrie) naar de internettoepassing worden gestuurd;<br />
een monitoringsysteem opgezet worden met een automatische terugkoppeling naar en<br />
een opvolgingstool voor gebouwenbeheerders;<br />
een haalbaarheidsstudie (globale energieaudit) uitgevoerd worden;<br />
een energiekadaster met de belangrijkste gegevens rond vb. gebouwschil, verwarmingstoestellen,<br />
enz. opgemaakt worden.<br />
Binnen de haalbaarheidsstudie zal voor elk gebouw een maatregelenpakket van<br />
energiebesparende maatregelen worden uitgewerkt. Vervolgens zullen deze maatregelen<br />
systematisch worden uitgevoerd.<br />
c. Visie<br />
Via een stappenplan zullen alle gemeentelijke gebouwen een energiedoorlichting krijgen en<br />
worden de aanbevelingen die hieruit komen opgevolgd zodat tegen 2017 een<br />
energiebesparing van minstens 25% gerealiseerd wordt.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het bijhouden en opvolgen van de energieboekhouding is heel tijdrovend.<br />
2. De gemeente bezit nog heel wat kleine gebouwen met enkel glas, slechte isolatie, ….<br />
Er bestaat nog geen overzicht van deze gebouwen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
91. de energieboekhouding verder uitbreiden naar andere gemeentelijke gebouwen.<br />
92. in volgorde van prioriteit gebouwen uitrusten met telemetrie voor het doorsturen van<br />
meterstanden naar het energieboekhoudprogramma.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
58<br />
93. systematisch voor alle gemeentelijke gebouwen REG-actieplannen opmaken aan de<br />
hand van haalbaarheidsstudies (ESCO).<br />
94. prioritair gemeentelijke gebouwen isoleren.<br />
95. de nodige maatregelen blijven nemen om het energieverbruik terug te dringen.<br />
96. bij de herinrichting van het openbaar domein steeds kiezen voor energiezuinige<br />
verlichting.<br />
97. een inventaris maken van de kleine gemeentelijke gebouwen waar het enkel glas<br />
vervangen moet worden of waar geïsoleerd moet worden en deze werken prioritair<br />
uitvoeren.<br />
B. Hernieuwbare energie<br />
a. Inleiding<br />
Hernieuwbare energie is energie die gewonnen wordt uit onuitputtelijke bronnen. Vormen<br />
van hernieuwbare energie zijn: bio-energie (biomassa), geothermische energie, zonneenergie,<br />
energie uit water en windenergie.<br />
b. Stand van zaken<br />
Groene stroom<br />
Groene stroom is elektriciteit opgewekt uit duurzame energiebronnen, want groene stroom is<br />
onuitputtelijk. Bovendien is groene energie milieuvriendelijker, omdat bij de productie van<br />
groene stroom minder koolstofdioxide (CO2) en andere schadelijke emissies vrijkomen dan<br />
bij de verbranding van fossiele brandstoffen.<br />
De gemeente koopt voor de gemeentelijke gebouwen en openbare verlichting sinds 1 januari<br />
2011 100% groene stroom aan.<br />
Bovendien werkt de gemeente mee aan het initiatief van de provincie Antwerpen om een<br />
samenaankoop voor groene stroom te organiseren voor de inwoners van de provincie.<br />
Op de vroegere site van de firma Beckers in het bedrijventerrein Rijkmaker realiseert IGEAN<br />
dienstverlening, in opdracht van de gemeente, een CO2-neutraal bedrijventerrein. Aan de<br />
bedrijven wordt de verplichting opgelegd om voor 100 % groene stroom aan te kopen.<br />
Investeren in gemeentegebouwen<br />
De gemeente bekijkt waar zij zelf kan investeren in het opwekken van hernieuwbare energie<br />
in haar gemeentegebouwen. Zo werd ook nagegaan of op de gemeentelijke loods en op het<br />
dak van WIGO en Muzarto zonnepanelen geplaatst kunnen worden en waaraan deze<br />
installaties moeten voldoen. Voor het zwembad werd bekeken of een zonneboiler geplaatst<br />
kan worden, maar door de lange terugverdientijd is het voor het zwembad niet aangewezen.<br />
Het zou dan louter als voorbeeldwaarde van de gemeente rond rationeel energieverbruik<br />
gelden, maar voor het zwembad zijn er op het vlak van rationeel energieverbruik andere<br />
maatregelen meer relevant.<br />
Stimuleren van het gebruik en de productie van hernieuwbare energie<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> heeft een subsidiereglement voor het plaatsen van zonneboilers,<br />
zonnepanelen en warmtepompen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
59<br />
Figuur 14: zonnepanelen<br />
Bovendien steunt de gemeente ook grotere projecten rond hernieuwbare energie op haar<br />
grondgebied. Zo organiseerde zij voor een windmolenpark Rijkmaker samen met de<br />
exploitant een inspraakavond voor de inwoners van de gemeenten en gaf zij positief advies<br />
voor de milieuvergunning.<br />
c. Visie<br />
De gemeente gebruikt enkel 100% groene stroom en investeert in hernieuwbare energie om<br />
de CO2 emissie van de gemeente te beperken. Ze ondersteunt en sensibiliseert haar<br />
bevolking om dit ook te doen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Hernieuwbare energie vergt vaak grote investeringen<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
98. verder onderzoeken waar en wanneer de gemeente kan investeren in hernieuwbare<br />
energie en de nieuwste ontwikkelingen op dit vlak opvolgen.<br />
99. 100% groene stroom blijven aankopen.<br />
100.<br />
101.<br />
subsidies voor hernieuwbare energie blijven behouden en het bedrag van de subsidie<br />
jaarlijks evalueren.<br />
bij de uitbreiding van het industrieterrein Postbaan een locatie voor windmolens<br />
voorzien in het RUP.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
60<br />
C. Energie-efficiëntie in het aankoopbeleid<br />
a. Inleiding<br />
De gemeente neemt energie-efficiëntie op als evaluatiecriterium bij overheidsopdrachten.<br />
b. Stand van zaken<br />
Bij de aanbesteding van ‘huur en omnium onderhoud van kopieermachines’ in 2009 werd in<br />
het bestek energieverbruik opgenomen als criterium. De kopieermachines die werden<br />
gehuurd dragen het EU Energy star label. De aangekochte ijskast draagt het A++ label.<br />
c. Visie<br />
De gemeente neemt energie-efficiëntie op bij al haar aankopen om zo het energieverbruik<br />
van de gemeente te verminderen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Aankoopbeleid van de gemeente werd nog niet in zijn totaliteit doorgelicht op<br />
milieuvriendelijkheid.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
102. bij haar toekomstige aanbestedingen energie-efficiëntie als criterium opnemen.<br />
D. Implementatie van de energieprestatieregelgeving<br />
a. Inleiding<br />
De gemeente werkt mee aan de implementatie van de energieprestatieregelgeving. Het doel<br />
van de energieprestatieregelgeving is om energiezuinige, comfortabele gebouwen te<br />
realiseren in Vlaanderen, in nieuwbouw of via renovatie. Alle gebouwen waarvoor vanaf<br />
1 januari 2006 een aanvraag om te bouwen of verbouwen wordt ingediend, moeten een<br />
bepaald niveau van thermische isolatie, energieprestatie (isolatie, energiezuinige<br />
verwarmingsinstallatie, ventilatie, ...) en een gezond binnenklimaat behalen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente werkt mee aan de implementatie van de energieprestatieregelgeving. Hiervoor<br />
stuurt de dienst Ruimtelijke Ordening maandelijks de gegevens van stedenbouwkundige<br />
vergunningen (administratieve gegevens en energieprestatiedossiernummers) elektronisch<br />
door naar de energieprestatiedatabank van het Vlaams Energieagentschap (VEA). De<br />
energieprestatiebank heeft als doel de gegevens van de stedenbouwkundige vergunningen<br />
van bouwprojecten, elektronisch door te sturen naar, en centraal te laten beheren door, het<br />
Vlaams Energieagentschap. Dit agentschap heeft als belangrijkste taken: het stimuleren van<br />
rationeel energiegebruik en milieuvriendelijke energieproductie en het bijdragen tot<br />
beleidsuitvoering en -ondersteuning.<br />
c. Visie<br />
De gemeente werkt mee aan de implementatie van de energieprestatieregelgeving.<br />
d. Knelpunten<br />
1.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
61<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
103. de geldende energieprestatieregelgeving verder uitvoeren.<br />
E. Sensibilisatie rationeel energiegebruik<br />
a. Inleiding<br />
Investeren in energiebesparing brengt heel wat voordelen met zich mee en niet enkel voor<br />
het milieu. Volgens schatting kan een gezin gemiddeld 30% energie, en dus geld besparen,<br />
door een combinatie van zeer eenvoudige (spaarlampen, tochtstrips, thermostatische<br />
kranen) en complexere ingrepen (energie-audits, plaatsen dakisolatie, plaatsen van dubbele<br />
beglazing, plaatsen muurisolatie).<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> sensibiliseert rond rationeel energieverbruik.<br />
Ze publiceert jaarlijks verschillende artikels over duurzaam energiegebruik rond:<br />
energiescans, premies, isoleren van daken, maand van de energiebesparing, enz.<br />
De duurzaamheidsambtenaar volgde in 2010 een technische opleiding rond energie en/of<br />
energiezuinig bouwen. Hierdoor kan zij deskundige adviezen geven inzake energiedossiers<br />
van de gemeentelijke gebouwen en aan de inwoners.<br />
De gemeente ondersteunt duurzame energie-investeringen zoals het plaatsen van<br />
dakisolatie, PV-panelen, zonneboiler en warmtepompen.<br />
Jaarlijks voert de gemeente <strong>Essen</strong> ook actieve sensibilisatiecampagnes.<br />
- Zo neemt de gemeente regelmatig deel aan de Dikke Truiendag.<br />
- De gemeente heeft een subsidiereglement voor het plaatsen van dakisolatie en isolatie uit<br />
nagroeibare materialen.<br />
- Om een idee te krijgen van het warmteverlies in de gemeente liet <strong>Essen</strong> samen met 20<br />
andere steden en gemeenten in de provincie Antwerpen en Oost-Vlaanderen een<br />
thermografische foto maken van haar grondgebied. Het resultaat hiervan kan bekeken<br />
worden op www.antwerpen.be/zoominopuwdak. Hier kan iedere inwoner van <strong>Essen</strong><br />
inzoomen op zijn eigen dak en zo op eenvoudige wijze te weten komen hoeveel warmte<br />
er uit het dak ontsnapt.<br />
De gemeente stelde in een open milieuraad de thermografische foto voor en gaf meer<br />
informatie over de interpretatie ervan. Hieraan gekoppeld werd toegelicht hoe een huis<br />
goed kan geïsoleerd worden. Dit werd ook geïllustreerd met het isolatiehuisje van de<br />
provincie Antwerpen.<br />
- De gemeente verleent sinds 2008 haar medewerking aan het project Energiescans.<br />
Iedereen kan een gratis energiescan laten uitvoeren door een energiesnoeier. Het<br />
energieverbruik van de woning wordt doorgelicht. Tijdens het bezoek worden ook enkele<br />
kleine aanpassingen uitgevoerd zoals het plaatsten van spaarlampen, spaardouchekop<br />
e.d. Daarnaast bezorgt de energiesnoeier een volledig rapport over het energieverbruik<br />
en de nodige tips om energie te besparen.<br />
c. Visie<br />
Het gemeentelijk beleid zal erop gericht zijn om het duurzame en efficiënte gebruik van<br />
energie maximaal te stimuleren en te promoten naar haar inwoners toe.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
d. Knelpunten<br />
1. Het is vaak moeilijk om een campagne te vinden die aanslaat bij de inwoners.<br />
62<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
104. de inwoners jaarlijks informeren en sensibiliseren over duurzaam energiegebruik.<br />
105.<br />
106.<br />
107.<br />
108.<br />
verder meewerken aan het project Energiescans.<br />
verder communiceren over de thermografische kaart en het belang van een goede<br />
isolatie.<br />
de bevolking sensibiliseren over het belang en de verplichting van de periodieke<br />
inspectie en onderhoud van verwarmingsinstallaties, de eenmalige verwarmingsaudit<br />
en de vervanging van oude, slecht werkende en/of energieverslindende ketels.<br />
de bestaande subsidies voor jeugdverenigingen, zoals jeugdinfrastructuur en het<br />
inrichten van de directe omgeving van jeugdlokalen, herbekijken in het kader van<br />
duurzaamheid. Zo kan de subsidie jeugdwerkinfrastructuur uitgebreid worden<br />
waardoor ook energiebesparende maatregelen gesubsidieerd worden.<br />
109. duurzaamheidspremie uitbreiden in functie van de ontwikkelingen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 9: Mobiliteit<br />
63<br />
Algemene inleiding<br />
Ook voor mobiliteit moet het beleid duurzaam zijn. Ruimte, milieu en mobiliteit grijpen op<br />
elkaar in en komen met elkaar in botsing. Het verkeer en de verkeersinfrastructuur zorgen<br />
voor tal van problemen met impact op milieu zoals: luchtverontreiniging, geluidsoverlast (link<br />
met thema hinder) en versnippering van de natuur (link met thema natuur). Een duurzaam<br />
mobiliteitsbeleid is geen anti-autobeleid, maar een beleid dat vertrekt vanuit het STOPprincipe:<br />
voorrang voor voetgangers (Stappers), fietsers (Trappers) en collectief vervoer<br />
(Openbaar vervoer). Pas als de eerste drie alternatieven onmogelijk zijn is het gebruik van<br />
de auto (Personenwagens) te verantwoorden. <strong>Gemeente</strong>n die hun mobiliteitsbeleid vanuit dit<br />
uitgangspunt opbouwen, worden leefbaarder, veiliger en bereikbaarder.<br />
Figuur 15: Het STOP principe: de nieuwe manier om met mobiliteit om te gaan.<br />
De gemeente wil een beleid voeren dat integratie van milieu, mobiliteit en ruimtelijke<br />
ordening bevordert. Zo tracht de gemeente bij te dragen tot een vermindering van de druk op<br />
het leefmilieu, uitgeoefend door de sector verkeer en vervoer.<br />
A. Milieuvriendelijke voertuigen<br />
a. Inleiding<br />
Het gemeentepersoneel milieuvriendelijk leren rijden is een eerste stap om de uitstoot van<br />
schadelijke polluenten van de gemeente te verminderen, maar ook het wagenpark op zich<br />
moet voldoende milieuvriendelijk zijn.<br />
Om dit te realiseren moet het gemeentelijk wagenpark worden geïnventariseerd en<br />
geanalyseerd. Als objectief instrument om de milieuvriendelijkheid van de voertuigen te<br />
bekijken kan de ecoscore gebruikt worden op www.ecoscore.be. In de ecoscore worden<br />
verschillende factoren mee in rekening gebracht: de emissie van broeikasgassen die aan de<br />
basis liggen van het broeikaseffect, de emissies die een rechtstreekse negatieve impact<br />
hebben op de gezondheid van de mensen, emissies op de ecosystemen en de<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
64<br />
geluidsproductie. De ecoscore bedraagt een waarde tussen 0 en 100. Hoe dichter een<br />
voertuig bij 100 komt, hoe milieuvriendelijker het is.<br />
Op basis van de evaluatie kan dan een actieplan worden opgemaakt om te komen tot een<br />
milieuvriendelijk voertuigenpark.<br />
b. Stand van zaken<br />
Met het programma Milieutoetsing Voertuigenpark op www.ecoscore.be werd een<br />
inventaris en milieuevaluatie opgemaakt van het wagenpark van de gemeente<br />
(personenwagens, kleine bestelwagens en grote bestelwagens). Deze inventarisatie geeft<br />
een indicatie van welke voertuigen in het voertuigenpark het minst milieuvriendelijk zijn of<br />
door hun gebruik het meeste ruimte bieden tot vermindering van de uitstoot van schadelijke<br />
emissies.<br />
Uit deze inventaris blijkt dat de gemeentelijke voertuigen niet zo goed scoren op milieuvlak.<br />
Voertuigen met een ecoscore lager dan 50 worden beschouwd als milieuonvriendelijk.<br />
Voertuigen met een ecoscore hoger dan 70 worden beschouwd als milieuvriendelijk. Van de<br />
voertuigen in de gemeentelijke vloot hebben er slechts drie een ecoscore hoger dan 50.<br />
Geen enkel voertuig scoort beter dan 70. De gemeente moet dus evolueren naar een<br />
milieuvriendelijker wagenpark.<br />
De inventaris geeft wel aan dat de voertuigen op dit moment goed worden ingezet. Zowel bij<br />
de kleine als bij de grote bestelwagens worden de minst milieuvriendelijke voertuigen ook het<br />
minst gebruikt (tenzij ze speciaal voor een bepaalde taak zijn uitgerust).<br />
De gemeente laat chauffeurs van technische en groendienst een cursus milieuvriendelijk<br />
rijden volgen.<br />
c. Visie<br />
De gemeente zorgt voor een milieuvriendelijk wagenpark om zo de uitstoot van schadelijke<br />
stoffen door de gemeente te beperken.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De aankoop van een milieuvriendelijk voertuig (vb. elektrisch voertuig) vraagt vaak<br />
een grotere investering.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
110. bij de vervanging van voertuigen eerst die voertuigen vervangen met de laagste<br />
ecoscore.<br />
111.<br />
112.<br />
113.<br />
114.<br />
bij de aankoop en vervanging van voertuigen rekening houden met de milieuaspecten.<br />
De gemeente zal zich hiervoor baseren op de handleiding en het voorbeeldbestek<br />
‘opname milieuaspecten in bestek aankoop milieuvriendelijk voertuig’ dat door de<br />
Vlaamse overheid ter beschikking werd gesteld.<br />
telkens nieuwe voertuigen worden aangekocht of voertuigen uit gebruik worden<br />
genomen de inventarisatie actualiseren.<br />
de inventaris uitbreiden met de vrachtwagens.<br />
bij de aankoop van nieuwe voertuigen nagaan of alternatieven zoals elektrische of<br />
hybride wagens of wagens op aardgas voordeliger zijn op vlak van<br />
milieuvriendelijkheid.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
115.<br />
116.<br />
65<br />
onderzoeken of het zinvol is om elektrische fietsen in te zetten in de gemeentelijke<br />
werking.<br />
enkel nog klimaatneutraal vliegen en onderzoekt de mogelijkheden om al het<br />
gemeentelijk vervoer (dienstverplaatsingen) klimaatneutraal te maken.<br />
B. Bedrijfsvervoersplan<br />
a. Inleiding<br />
De bedrijfsvervoerplannen moeten het woon-werkverkeer efficiënter helpen verlopen. Het<br />
realiseren van een bedrijfsvervoerplan kan aanzienlijke voordelen opleveren voor zowel<br />
werknemer als werkgever.<br />
De werkgever kan gemakkelijker de juiste werknemers aantrekken en behouden, moet<br />
minder parkeerplaatsen voorzien en heeft minder te kampen met ziekteverzuim. De<br />
werknemers hebben immers minder stress (openbaar vervoer i.p.v. de file bijvoorbeeld) en<br />
zijn fitter (als ze fietsen of stappen). Meestal wordt de werknemer er ook financieel beter van<br />
(tussenkomst openbaar vervoer, fietsvergoeding en minder brandstofkosten). Het beperken<br />
van het wagengebruik heeft ook een vermindering van schadelijke emissies zoals fijn stof en<br />
broeikasgassen tot gevolg en een verhoging van de levenskwaliteit.<br />
Naast het verplaatsingsgedrag van haar eigen personeel brengt het bedrijfsvervoerplan ook<br />
andere vormen van mobiliteit door de gemeentelijke diensten veroorzaakt in kaart. Hierbij<br />
wordt in de eerste plaats gedacht aan de verplaatsing van bezoekers en leveranciers.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> heeft nog geen bedrijfsvervoersplan laten opstellen, maar volgt het<br />
woon-werkverkeer op via de diagnostiek woon-werkverkeer van de federale overheid.<br />
Via deze diagnostiek meet de gemeente om de drie jaar haar evolutie op: welke maatregelen<br />
(bijvoorbeeld fietsvergoeding, douches, …) zijn reeds genomen, wat zijn de gevolgen hiervan<br />
geweest op de gekozen vervoersmodi, welke problemen worden nog ondervonden en welke<br />
maatregelen kunnen nog genomen worden.<br />
Uit de diagnostiek van 2008 blijkt dat het grootste aantal werknemers, namelijk 84%, in de<br />
gemeente zelf wonen. De andere werknemers wonen voornamelijk in de buurgemeenten.<br />
Van de werknemers komt 49% met de wagen, 46% met de fiets en de overigen komen met<br />
de trein, bromfiets of te voet.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> werkt ook mee aan de opmaak van de bedrijfsvervoerplannen voor het<br />
bedrijventerrein Rijkmaker om ook hier tot duurzame verplaatsingen in het kader van woonwerkverkeer<br />
en werkverplaatsingen te komen.<br />
c. Visie<br />
De gemeente maakt een bedrijfsvervoerplan op om zo een duurzaam woon-werkverkeer te<br />
verkrijgen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De gemeente beschikt nog niet over een bedrijfsvervoerplan.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
66<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
117. een mobiliteitsscan voor de gemeente uitvoeren in samenwerking met de provincie.<br />
118.<br />
119.<br />
een bedrijfsvervoersplan voor de gemeente opmaken.<br />
bedrijven/bedrijventerreinen ondersteunen bij de opmaak van bedrijfsvervoersplannen.<br />
C. Milieu in het mobiliteitsplan<br />
a. inleiding<br />
Het mobiliteitsplan is cruciaal voor de uitbouw van een duurzaam gemeentelijk<br />
mobiliteitsbeleid. In het mobiliteitsplan wordt beschreven hoe het beleid de groeiende<br />
mobiliteitsbehoefte van de inwoners in goede banen wil leiden. Verkeersveiligheid,<br />
fietsnetwerk, parkeerbeleid en openbaar vervoer zijn enkele van de thema’s die in het<br />
mobiliteitsplan aan bod komen.<br />
De sneltoets heeft als doel het gemeentelijk mobiliteitsplan te toetsen op zijn<br />
actualiteitswaarden en zo richting te geven aan het toekomstige gemeentelijk<br />
mobiliteitsbeleid.<br />
Via de gemeentelijke begeleidingscommissie (GBC) wordt de uitvoering van het<br />
mobiliteitsplan opgevolgd.<br />
b. Stand van zaken<br />
Via de sneltoets werd nagegaan of het mobiliteitsplan van 2000 nog actueel was. Hieruit<br />
bleek dat het mobiliteitsplan moest worden verbreed/verdiept. In heel dit proces van<br />
verbreden en verdiepen werd de impact op milieu meegenomen om zo te komen tot een<br />
duurzaam mobiliteitsbeleid.<br />
In 2010 werd het vernieuwde mobiliteitsplan afgerond. Het duurzaam mobiliteitsbeleid van de<br />
gemeente vertrekt vanuit het STOP principe.<br />
De milieuaspecten werden als volgt geïntegreerd:<br />
In het beleidsplan, en ook in het actieprogramma, wordt een goede samenwerking tussen<br />
de diensten openbare werken, milieu en ruimtelijke ordening vooropgesteld.<br />
Het beleid rond Trage wegen is geïntegreerd in het mobiliteitsplan.<br />
Er wordt gesteld in het mobiliteitsplan dat bij het verder uitwerken van de acties in het<br />
kader van:<br />
strategische ruimtelijke projecten<br />
herinrichtingsprojecten<br />
mobiliteitsbeleid algemeen<br />
rekening moet worden gehouden met de milieuaspecten. Er wordt in het mobiliteitsplan<br />
concreet verwezen naar volgende milieuthema’s die telkens in overweging moeten<br />
genomen worden:<br />
versnippering<br />
luchtvervuiling<br />
energieverbruik en emissie van broeikasgassen<br />
lichthinder<br />
geluidshinder en trillingen<br />
ruimtelijke planning<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
groeninrichting<br />
afval<br />
water<br />
milieuhinderklachtenregistratie.<br />
Van de 79 acties die zijn opgenomen in het actieprogramma van het mobiliteitsplan<br />
hebben 15 acties als hoofddoelstelling milieu.<br />
67<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil komen tot een duurzaam mobiliteitsbeleid waarbij het STOP-principe wordt<br />
gehanteerd. Bij het concreet uitwerken van mobiliteitsprojecten zal telkens rekening<br />
gehouden worden met de impact op het milieu.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De gemeente heeft geen mobiliteitsambtenaar.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
120. bij het uitwerken van mobiliteitsprojecten telkens rekening houden met de impact op<br />
het milieu.<br />
121.<br />
122.<br />
de duurzaamheidsambtenaar de uitvoering van het mobiliteitsplan laten opvolgen<br />
door deelname aan de <strong>Gemeente</strong>lijke Begeleidingscommissie (GBC).<br />
bekijken of de aanwerving van een mobiliteitsambtenaar mogelijk is.<br />
D. Herwaarderen van trage wegen<br />
a. Inleiding<br />
Paden of wegjes voornamelijk bedoeld of geschikt voor niet-gemotoriseerd verkeer, bekend<br />
onder de vorm van voet- en buurtwegen, holle wegen en jaagpaden, vallen onder de noemer<br />
Trage Wegen. Deze trage wegen bieden heel wat mogelijkheden als wandel- of fietspad,<br />
hebben een cultuurhistorische en ecologische waarde, of kunnen gebruikt worden als veilige<br />
verbinding voor zwakke weggebruikers.<br />
b. Stand van zaken<br />
In en rondom <strong>Essen</strong> liggen er nog verschillende trage verbindingen. Toch zijn de laatste 30<br />
jaar sommige wegen door verwaarlozing of onbruik bijna niet meer herkenbaar of zijn<br />
verdwenen. Ook zijn er doodlopende stukjes trage weg die – mits een nieuw stukje weg –<br />
aaneensluitend kunnen worden en zo nieuwe verbindingen kunnen maken. Aan de andere<br />
kant wordt er gezocht naar veilige routes voor zwakke weggebruikers zoals schoolgaande<br />
jeugd, recreanten, enz.<br />
De gemeente heeft daarom de trage wegen in het gebied ten westen van de spoorweg in<br />
kaart gebracht. Hiervoor werd een actieplan uitgewerkt. Als eerste project werd de omgeving<br />
van de Duinzandlaan aangepakt. Om toegang te geven tot dit mooie wandelpad werd onder<br />
meer een herstelling uitgevoerd van het bruggetje. De trage wegen werden hier voorzien van<br />
een duidelijk herkenbaar naambord.<br />
Ook de wegen in het oostelijk deel werden geïnventariseerd en zullen worden opgenomen in<br />
een actieplan.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
c. Visie<br />
<strong>Essen</strong> ziet Trage Wegen als een veilige verbinding met recreatieve en ecologische<br />
voordelen. Ze wil daarom alle mogelijkheden maximaal benutten.<br />
68<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het openstellen van trage wegen is niet altijd zo evident.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
123. een actieplan trage wegen uitwerken voor het oostelijk deel van de gemeente.<br />
124.<br />
125.<br />
126.<br />
de actieplannen trage wegen van de gemeente verder uitwerken en jaarlijks<br />
evalueren.<br />
op geregelde tijdstippen communiceren over de trage wegen via verschillende<br />
communicatiekanalen.<br />
een kaart uitwerken rond trage wegen voor voetgangers en fietsers.<br />
E. Sensibilisatie<br />
a. Inleiding<br />
Er is een mentaliteitswijziging nodig bij vele inwoners en bij het gemeentepersoneel, die<br />
maar al te gemakkelijk kiezen voor de auto. Om deze mentaliteitswijziging te bekomen, voert<br />
de gemeente sensibilisatiecampagnes uit m.b.t. het STOP-principe waarbij een duidelijke<br />
milieulink aanwezig is.<br />
b. Stand van zaken<br />
Doelgroep inwoners<br />
De gemeente sensibiliseert haar inwoners via haar communicatiekanalen over de<br />
verschillende thema’s van mobiliteit en milieu zoals autodelen, milieuvriendelijk rijden,<br />
milieuvriendelijke voertuigen, …<br />
Ze organiseert ook acties zoals “Met belgerinkel naar de winkel” om het fietsen te<br />
bevorderen, autoloze zondag om de voordelen van alternatieve vervoerswijzen onder de<br />
aandacht te brengen en educatieve modules rond mobiliteit.<br />
Doelgroep gemeentepersoneel<br />
Ook het gemeentepersoneel wordt in het kader van interne milieuzorg rond het effect van<br />
mobiliteit op het milieu gesensibiliseerd, door bijvoorbeeld deel te nemen aan acties als<br />
“Fiets naar Kyoto” en zo de werknemers die met de auto naar het werk komen te overtuigen<br />
om over te stappen naar een milieuvriendelijk alternatief.<br />
Om de uitstoot van de gemeentevoertuigen en het brandstofverbruik te verminderen wordt<br />
voor de gemeentelijke medewerkers die op regelmatige basis met de gemeentelijke<br />
voertuigen rijden een cursus milieuvriendelijk rijden georganiseerd.<br />
De gemeente geeft reeds jaren een fietsvergoeding van 0,15 euro per afgelegde km aan het<br />
gemeentepersoneel. De gemeente heeft ook 2 dienstfietsen ter beschikking gesteld. Hier<br />
wordt bijvoorbeeld geregeld gebruik van gemaakt door de ‘mobiele ambtenaar’ van de<br />
bevolkingsdienst.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
69<br />
In de gemeente is voor het gemeentepersoneel een overdekte fietsenstalling voorzien met<br />
30 plaatsen. Ook kunnen fietsers gebruik maken van douches en kleedruimtes.<br />
Gebruik van het openbaar vervoer voor woon-werkverkeer wordt gestimuleerd via een<br />
terugbetaling van abonnementen.<br />
Figuur 16: animatie op autovrije zondag<br />
De mobiele ambtenaar gebruikt voor huisbezoeken de dienstfiets. Ook OCMW-arbeiders<br />
gebruiken voor kleine klusjes deze fiets.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil er voor zorgen dat inwoners en gemeentepersoneel het STOP-principe<br />
toepassen om zo de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Dit soort sensibilisatiecampagnes moet regelmatig terug herhaald worden omdat<br />
mensen snel vervallen in hun oude gewoontes.<br />
2. Met dienstvoertuigen wordt minder naar verbruik gekeken dan met eigen voertuigen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
127. haar inwoners en het eigen gemeentepersoneel blijven sensibiliseren over het effect<br />
van mobiliteit op het milieu.<br />
128.<br />
129.<br />
het woonwerkverkeer met de fiets en het openbaar vervoer blijven stimuleren.<br />
op regelmatige basis een cursus ecodriving organiseren en het resultaat evalueren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 10: Natuur, bos, landschap en groen<br />
Algemene inleiding<br />
De laatste decennia kenmerken zich door een toenemende aantasting van de open<br />
ruimte, natuur- en bosgebieden en een zeer sterke achteruitgang van de biodiversiteit.<br />
In Vlaanderen zijn in de loop van deze eeuw honderden inheemse planten en diersoorten<br />
uitgestorven, en meer dan één derde van de inheemse fauna is bedreigd.<br />
70<br />
Het GNOP (gemeentelijk natuurontwikkelingsplan) is een document met weinig of geen<br />
juridische basis,maar het blijft in het raam van de lokale zorg voor de biodiversiteit van erg<br />
groot belang. Het vormt tevens de basis van de meer “groene” stukken in het goedgekeurd<br />
gemeentelijk ruimtelijk structuurplan. De doelstellingen voor natuur, landschap, groen en bos<br />
zijn voor een deel dezelfde, maar tegelijk zeer specifiek. Landschap vraagt specifieke<br />
aandacht voor beeldkwaliteit en verleden. Natuur en bos situeren zich vooral in open<br />
ruimten, o.a. langs waterlopen. Groen situeert zich binnen de bebouwde omgeving. Natuur is<br />
overal aanwezig, ook buiten de natuurreservaten.<br />
A. Natuur<br />
a. Inleiding<br />
Op het grondgebied van <strong>Essen</strong> bevinden er zich belangrijke landschappen,<br />
natuurgebieden en beekvalleien die structuurbepalend zijn op Vlaams of provinciaal<br />
niveau:<br />
De uitgestrekte heidegebieden van de Noorderkempen op gedeeltelijk actief stuifzand zijn<br />
zeer waardevol. Het heidegebied van Kalmthout (Kalmthoutse Heide) loopt gedeeltelijk<br />
door op het grondgebied van de gemeente <strong>Essen</strong> (Wildertse Duintjes, <strong>Gemeente</strong>bossen<br />
van Horendonk en <strong>Essen</strong>duinen). De Wildertse Duintjes en de Horendonkse bossen zijn<br />
biologisch waardevolle natuur- en bosgebieden.<br />
Het gebied van de Kalmthoutse heide is als Vogelrichtlijngebied aangeduid. Op het<br />
grondgebied van <strong>Essen</strong> heeft dit gevolgen voor het ganse gebied rondom het "Wildven",<br />
samen met de gebieden van PIDPA en de Nol.<br />
In de gemeente <strong>Essen</strong> werden, in het kader van de afbakening van het Vlaams<br />
Ecologisch Netwerk (VEN), volgende gebieden aangeduid als Grote Eenheden Natuur<br />
(GEN) of Grote Eenheden Natuur in Ontwikkeling (GENO):<br />
De omgeving Wildven en Pidpa, ten zuiden van de gemeente, werden opgenomen als<br />
GEN samen met de Kalmthoutse Heide.<br />
Ook de Wildertse Duintjes en de Horendonkse bossen werden als structuurbepalend<br />
op Vlaams niveau aangeduid. Vermoedelijk kunnen ook deze gebieden in een latere<br />
afbakening van het VEN terechtkomen.<br />
b. Stand van zaken<br />
Het <strong>Gemeente</strong>lijk Natuurontwikkelingsplan (GNOP)<br />
De hoofddoelstelling van het GNOP is het beleid van de gemeente op het vlak van<br />
natuurbehoud uit te werken. Op de eerste plaats richt dit beleid zich tot de ontwikkeling en de<br />
vergroting van de aanwezige natuurwaarden van gebieden, soorten, leefgemeenschappen,<br />
kleine landschapselementen, en het vergroten van het maatschappelijk draagvlak door<br />
sensibilisatie en educatie.<br />
Voortvloeiend uit de inventaris en het knelpuntenoverzicht zijn de volgende algemene<br />
doelstellingen afgeleid:<br />
Behouden en uitbreiden van de ecologische infrastructuur, met andere woorden het<br />
aanleggen van een netwerk van verbindingselementen zoals bomen- en knotrijen, poelen,<br />
houtkanten… tussen bosgebieden en waterlopen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
71<br />
Ontwikkelen van potentieel geschikte biotopen voor amfibieën.<br />
Behouden en uitbreiden van de ecologische waarden van de in het GNOP besproken<br />
gebieden waarvoor algemene richtlijnen zijn geformuleerd om de aanwezige<br />
natuurwaarden te versterken en knelpunten op te lossen.<br />
Verstrekken van informatie en sensibiliseren om het actief natuurontwikkelingsbeleid te<br />
laten slagen.<br />
Deze doelstellingen werden in een 20-tal acties geformuleerd. O.a. volgende acties werden<br />
sinds 1996 door het GNOP ondernomen:<br />
opmaak gemeentelijk milieubeleidsplan.<br />
controle op schermaanplantingen en op heraanplantingen opgelegd in kapmachtigingen.<br />
aankoop waardevolle stukjes groen.<br />
verplichten om streekeigen aanplantingen te gebruiken in de recreatiezones Horendonk<br />
en Wildert.<br />
maaien van bermen volgens het bermdecreet.<br />
plantactie: ‘Behaag je landschap’.<br />
gemeentelijke ‘groene’ eigendommen inventariseren en aanplanten van houtkanten en<br />
bomenrijen in het landelijk gebied.<br />
Figuur 17: Bospad Wildertse Duintjes<br />
Natuurverenigingen<br />
Binnen de gemeente <strong>Essen</strong> zijn er verschillende natuurverenigingen actief: De Werkgroep<br />
Leefmilieu, Natuurpunt Noorderkempen vzw (vroeger De Wielewaal, afdeling<br />
Noorderkempen), de wildbeheereenheid (WBE) <strong>Essen</strong>, …<br />
De Wildbeheerseenheid houdt zich niet enkel bezig met wildbeheer. Ze werken ook mee aan<br />
de bestrijding van de Amerikaanse vogelkers in het Rijkmakersbos, de “Behaag je<br />
landschap” actie, zwerfvuilacties,….<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
72<br />
In 2003 gaf het schepencollege principieel akkoord om toe te treden tot de Stichting<br />
Kempens Landschap. De doelstelling van vzw Kempens Landschap is het veiligstellen van<br />
het zo typische Kempense landschap en het natuur- en cultuurpatrimonium op het<br />
grondgebied van de provincie Antwerpen. Dit doet de v.z.w. door gericht gebieden aan te<br />
kopen of in beheer te nemen en te beschermen zodat versnippering en verbrokkeling van<br />
gebieden kan worden tegengegaan.<br />
Bermbeheer<br />
De gemeente maait ongeveer 132 km bermen volgens de bepaling uit het bermbesluit<br />
waarvan 114 km bermen onderhouden worden via aanbesteding en de overige 18 km door<br />
vrijwilligers van de Werkgroep Leefmilieu. Het bermmaaisel wordt afgevoerd naar een door<br />
OVAM erkende verwerkingseenheid.<br />
De belangrijkste ecologische bermen op dit moment in <strong>Essen</strong>, in totaal 33 km, zijn:<br />
Beylestraat, Roosbroek, Kasteelbeemd, Schamse Dijk, Rose Grononpad, Hanneken Tas,<br />
Akkerstraatje, Sint-Jansstraat, Oever Kleine Aa tussen Schanker en Over d’Aa, Ringelse<br />
Hoeve, IJkensbeemd, Schanker ten oosten van de Kleine Aa, De Vondert, Huybergsebaan.<br />
Bermen die worden onderhouden door de Werkgroep Leefmilieu, in totaal ± 18 km, zijn :<br />
Beylestraat, Kasteelbeemd, Schamse Dijk, Rose Grononpad, Akkerstraatje (gedeelte),<br />
St Jansstraat (gedeelte), Schriek (gedeelte), Raaiberg, Dondersteen, Heiblok (gedeelte).<br />
Deze bermen worden éénmaal per jaar gemaaid door een groep vrijwilligers.<br />
Een aantal van bovenvermelde bermen zijn in 2005 ingezaaid met verschillende soorten<br />
planten om te komen tot een bloemrijke vegetatie. De biodiversiteit is hiermee verhoogd<br />
(insecten, vogels en amfibieën). Door het aangepaste maaibeheer wordt een stabiele<br />
gevarieerde vegetatie bereikt (eenjarige, tweejarigen en vaste planten). Sommige bermen<br />
komen in een stadium terecht waar geen maaibeurt meer nodig is vanwege de uitgelokte<br />
verarming van de bodem.<br />
Soortenbescherming<br />
Sommige diersoorten zijn typisch voor de streek of voor een kleinschalig landschap. De<br />
Noorderkempen fungeert bij deze soorten als de uitvalsbasis voor een grotere verspreiding.<br />
Volgende diersoorten genieten daarom extra bescherming: roodborsttapuit, kneu, steenuil,<br />
kievit en vleermuis. De bescherming van deze specifieke soorten is ook voor andere soorten<br />
gunstig.<br />
Aan de noordzijde van het grootste natuurreservaat van Vlaanderen, het Grenspark de<br />
Zoom-Kalmthoutse Heide, op het grondgebied van de gemeente <strong>Essen</strong> leven verschillende<br />
populaties amfibieën. De soortenrijkdom heeft er toe geleid dat dit gebied is uitgeroepen tot<br />
één van de 10 belangrijkste locaties voor amfibieën en reptielen in Vlaanderen.<br />
Een belangrijke weg, de Huybergsebaan snijdt doorheen het biotoop van deze diertjes. Op<br />
weg naar hun voortplantingsgebieden moeten padden, kikkers en salamanders deze drukke<br />
verkeersweg kruisen. Om te voorkomen dat deze dieren onder de wielen belanden werden<br />
er amfibietunnels aangelegd.<br />
In de Horendonkse bossen werden ter uitvoering van het beheersplan ‘Horendonkse bossen<br />
en omgeving’ reewildspiegels geplaatst. Deze weerkaatsen de autolichten en schrikken de<br />
reeën af om de straat over te steken.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
73<br />
Sensibilisatie<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> beschikt sinds 2003 over een subsidiereglement voor de realisatie van<br />
milieuprojecten. Volgende projecten komen in aanmerking voor een toelage:<br />
projecten gericht op de verbetering van natuurlijke biotopen;<br />
projecten gericht op de bescherming van een bepaalde diergroep of diersoort;<br />
projecten gericht op milieueducatieve acties voor een ruim publiek.<br />
De voorgestelde projecten moeten zich tot het grondgebied en/of de inwoners van de<br />
gemeente <strong>Essen</strong> richten en dienen een duurzaam karakter te hebben.<br />
De gemeente neemt geregeld deel aan de Dag van de Natuur. De gemeente organiseerde<br />
in het verleden op die dag o.a. al een infoavond over de biodiversiteit in <strong>Essen</strong>.<br />
De gemeente promoot het gebruik van streekeigen en autochtone soorten. Streekeigen<br />
soorten hebben immers talrijke voordelen: ze groeien sneller, hebben een langere<br />
levensduur en zijn beter bestand tegen plaatselijke weersgrillen, ziekten en (insecten)plagen.<br />
Streekeigen bomen en struiken sluiten aan op het omringende landschap. De plaatselijke<br />
dierenwereld (vlinders, vogels, egels, ...) komt er schuilen, eten en verblijven. Streekeigen<br />
plantgoed kan soms autochtoon zijn. Dat zijn plantensoorten die rechtstreeks afstammen van<br />
hun voorouders die na de laatste ijstijd, 10.000 jaar geleden, het landschap “veroverden”.<br />
Hun genen zijn dus van onschatbare waarde omdat deze planten perfect afgestemd zijn op<br />
hun leefomgeving. Ze zorgen voor een evenwicht in de natuur.<br />
De gemeente gebruikt, vanuit haar voorbeeldfunctie, bij de aanplanting van plantsoenen<br />
streekeigen planten. Voor de aanplantingen van het geboortebos ‘Patersboske’ werden in<br />
2009 telkens 50 stuks van volgende soorten aangeplant: zwarte els, Europese vogelkers,<br />
sporkehout en geoorde wilg. Als generatieboom werd gekozen voor de zomereik.<br />
Het geboortebos werd verder ingericht met een haag uit autochtoon plantmateriaal, meer<br />
bepaald: Rosa canina, meidoorn en sleedoorn.<br />
Ook de inwoners van de gemeente <strong>Essen</strong> worden aangespoord om waar mogelijk<br />
streekeigen planten aan te planten. In 2010 werd een haagplantactie georganiseerd, waarbij<br />
de aan te kopen hagen allen streekeigen soorten en drie vierde autochtone soorten<br />
betroffen. De dienst Ruimtelijke ordening geeft een lijst mee aan de bewoners van de<br />
weekendzone met streekeigen planten. Ook bij een kapvergunning wordt bij heraanplanten<br />
in landelijk gebied inheemse beplanting opgelegd evenals voor de aanleg van een<br />
groenscherm bij bedrijven.<br />
c. Visie<br />
Het <strong>Essen</strong>s natuurbeleid zal zich toespitsen op soortenbehoud, behoud overgangsgebieden<br />
zoals bermen en KLE en zorgt voor een structurele samenwerking met de<br />
natuurverenigingen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De bermbreedte wordt op tal van plaatsen door particulieren en landbouwers niet<br />
gerespecteerd. Daar waar de maïs tot aan de weg tot 2 m hoog staat, wordt de<br />
zichtbaarheid voor de weggebruikers beperkt.<br />
2. De berm wordt eveneens op verscheidene plaatsen verhard of gebruikt voor het<br />
stockeren van materialen, om afval te dumpen, als voortuinstrook ingenomen,…<br />
3. Het <strong>Gemeente</strong>lijk Natuurontwikkelingsplan (GNOP) is niet meer actueel.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
74<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
130. aan de hand van de ruilverkavelingplannen in samenwerking met de landbouwers<br />
bermbreedte en grachten controleren en deze bermbreedtes herstellen.<br />
131.<br />
132.<br />
133.<br />
134.<br />
135.<br />
136.<br />
137.<br />
138.<br />
139.<br />
B. Bos<br />
met landbouwsector afspraken maken om de zichtbaarheid op de kruispunten te<br />
garanderen.<br />
de inwoners informeren over wat wel en niet toegelaten is op gemeentelijke bermen<br />
en waarom.<br />
jeugdverenigingen betrekken bij snoei- en beplantingswerken in het Patersboske.<br />
enkele Trage wegen, die geen verbindingsfunctie hebben voor de zwakke<br />
weggebruiker, aanplanten als heg. vb. Hollandse/Brabantse Dreef.<br />
een brochure ‘Biodiversiteit in tuin en plantsoen’ opmaken met:<br />
- informatie over de biodiversiteit in de gemeente <strong>Essen</strong>: soorttabellen van planten<br />
die bijen,vlinders, dieren of vogels aantrekken.<br />
- informatie over hoe we de natuur nieuwe levenskansen kunnen geven en dichter<br />
bij huis halen en hen daarmee nieuwe levenskansen biedt.<br />
- tips over beplantingscombinaties en andere creatieve initiatieven.<br />
bij aanplantingen in buitengebied steeds streekeigen planten en waar mogelijk<br />
autochtoon plantmateriaal gebruiken.<br />
een bermbeheersplan opmaken.<br />
de Mina-raad ondersteunen bij de organisatie van een gemeentelijke wedstrijd waarbij<br />
verenigingen en particulieren de kans krijgen een dier of plant te adopteren. In ruil<br />
voor een concrete actie voor dit dier of plant (hoe groot of hoe klein ook)kunnen zij<br />
een bepaalde prijs winnen.<br />
het <strong>Gemeente</strong>lijk Natuurontwikkelingsplan actualiseren.<br />
a. Inleiding<br />
Ter vervanging van het boswetboek werd het bosdecreet ingevoerd dat op alle bossen in<br />
Vlaanderen (ongeacht de gewestplanzone) van toepassing is. Het erkent en regelt de<br />
verschillende bosfuncties en maakt een deskundig en educatief beheer van bossen mogelijk.<br />
Terwijl vroeger het bos enkel voor bosbouw diende, hebben bossen nu tegelijkertijd een<br />
economische, een sociaalrecreatieve en een ecologische functie.<br />
Voor de gemeente is het bosdecreet een belangrijk juridisch kader:<br />
er bestaat een verbod op het kappen van bossen (dat kan alleen nog voor aantoonbaar<br />
algemeen belang!), tenzij voor woongebieden, industriegebieden en hiermee<br />
gelijkgestelde gebieden;<br />
openbare en privéparken vallen onder toepassing van het bosdecreet (artikel 4 bis);<br />
bossen zijn openbaar tenzij anders aangeduid (algemene toegankelijkheid);<br />
oprichting bosgroeperingen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Bosgroepen vormen een belangrijke schakel tussen boseigenaar en het bosbeleid van de<br />
Vlaamse overheid door de boseigenaars te informeren over de steeds veranderende<br />
wetgeving. Daarnaast bieden ze een uitgebreide dienstverlening aan die de vele<br />
boseigenaars helpt bij het beheren van hun bossen. Via de bosgroepen tracht het<br />
Agentschap voor Natuur en Bos een antwoord te geven op de problemen die de<br />
versnippering van het bos met zich meebrengt. De gemeente <strong>Essen</strong> is aangesloten bij<br />
Bosgroep Antwerpen Noord.<br />
75<br />
b. Stand van zaken<br />
Bosbeheerplannen<br />
Voor alle openbare bossen en voor particuliere bossen groter dan vijf ha moet een<br />
bosbeheersplan opgesteld worden.<br />
Voor privé-bossen die niet gelegen zijn in het Vlaams Ecologisch Netwerk (VEN) is een<br />
beperkt bosbeheerplan voldoende. Voor de privé-bossen gelegen in het Vlaams Ecologisch<br />
Netwerk (VEN) en voor alle openbare bossen moet een uitgebreid bosbeheerplan worden<br />
opgesteld. Voor privé-bos, kleiner dan 5 ha, is het opstellen van een beheerplan niet<br />
verplicht.<br />
Het Agentschap Natuur en Bos en de gemeente <strong>Essen</strong> zijn gestart met de opmaak van het<br />
Uitgebreid Bosbeheerplan (UBP) en wensen zoveel mogelijk privé-boseigenaren te<br />
betrekken bij de opmaak van dit plan. Het samen indienen van zo’n plan en bijgevolg het<br />
gezamenlijk beheer van vele versnipperde bospercelen is veel efficiënter. Een gezamenlijk<br />
beheerplan wordt ingediend door een gevolmachtigde of door een erkende bosgroep. Voor<br />
de gemeente <strong>Essen</strong> is dit de Bosgroep Antwerpen Noord. Deze bosgroep organiseerde al<br />
een informatievergadering voor alle privé-boseigenaren met oproep om aan te sluiten bij de<br />
opmaak van het uitgebreid bosbeheerplan.<br />
Speelbossen - Geboortebos<br />
Bossen en natuurreservaten zijn alleen toegankelijk op de paden. Dat is om dieren en<br />
planten te behoeden voor vertrappeling. Om een 'echt' bosspel of sluipspel te spelen, om de<br />
natuur van dichtbij te beleven of voor allerhande spelletjes in het bos heb je altijd<br />
toestemming nodig van de eigenaar of bevoegde boswachter. Voor speelzones is dit niet<br />
nodig. Een speelzone is volgens de wet: een (deel van een) bos of natuurgebied, dat<br />
permanent of gedurende een vaste periode toegankelijk is voor min-18-jarigen en hun<br />
begeleiding en voor het jeugdwerk. De speelzones zijn opgenomen in het toegankelijkheidsreglement<br />
en in het beheerplan van het bos of van het natuurreservaat. Ter plaatse worden<br />
ze aangeduid met het speelzonebord van het Agentschap voor Natuur en Bos.<br />
De term 'speelbos' is een populaire benaming voor een speelzone, maar wordt niet<br />
gedefinieerd in de wet.<br />
<strong>Essen</strong> was er van het prille begin bij om zijn jeugd vrij te laten spelen in de bossen. Al in<br />
1990 werden er drie verschillende bossen expliciet opengesteld voor de activiteiten van<br />
kinderen en jongeren: Het Statiebos, het gemeentebos en de Achterste Duinen.<br />
In 1996 werd <strong>Essen</strong> bovendien geselecteerd als pilootgemeente door de provincie<br />
Antwerpen, die toen bezig was met de problematiek van de recreatie in bossen.<br />
In 2005 kocht de gemeente het terrein aan op de hoek van de Velodreef en de Pater<br />
Godtslaan (Heikant). Dit Patersbos werd het vierde speelbos in de gemeente.<br />
Sinds 2006 is het Patersboske ook een geboortebos, waar voor elk kindje dat in de<br />
gemeente geboren wordt, een boom wordt geplant. Het eerste geboortebos bevond zich aan<br />
de Leegtestraat en werd vol geplant met boompjes voor de kindjes geboren tussen 1994 en<br />
2004. Het geboortebos van kinderen geboren in 2005 bevond zich aan de Wildertse<br />
Duintjes.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
76<br />
c. Visie<br />
Alle bossen op het grondgebied beschikken over een bosbeheerplan. Het openbaar groen<br />
wordt ingericht met oog voor de aanwezige natuurwaarden, gebruik inheems materiaal en<br />
verbod op gebruik van bestrijdingsmiddelen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De gemeente <strong>Essen</strong> beschikt nog niet over bosbeheerplannen.<br />
2. De speelbossen verdienen meer promotie.<br />
3. De zones voor verblijfrecreatie Wildert en Horendonk zijn voormalige bossen die<br />
verkaveld werden. De kwaliteit van het bos en de oppervlakte is sterk achteruit<br />
gegaan. Een algemene ‘vertuining’ van het bos doet zich voor.<br />
4. De bosoppervlakte neemt af, zowel binnen als buiten de weekendzone.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
140. een uitgebreid bosbeheersplan opmaken voor de gemeentebossen: Wildertse<br />
Duintjes, De Werf, Rijkmaker, Scham, Grote Horendonk, Kwatse brug, Smoutebos,<br />
Statieboske, Paviljoen, Paterboske: in totaal + 170 ha.<br />
141.<br />
142.<br />
143.<br />
144.<br />
Na het bekomen van een uitgebreid bosbeheerplan streven naar een FSCcertificering<br />
van de gemeentebossen.<br />
privé-boseigenaren aanzetten aan te sluiten bij de opmaak van het bosbeheersplan.<br />
zoeken naar een nieuwe locatie voor het Geboortebos.<br />
de speelbossen, speelpleintjes en de omgeving van de jeugdlokalen in samenwerking<br />
met de groendienst veranderen naar meer natuurvriendelijke inrichtingen door<br />
bijvoorbeeld: tunnels aan te leggen met snoeiafval, wilgententen te bouwen,<br />
speeltoestellen van natuurlijke materialen te gebruiken, …<br />
145. het 1 bosdecreet strikter toepassen in de zones voor verblijfrecreatie en het gebruik van<br />
inheemse en streekeigen beplanting er stimuleren.<br />
C. Landschap<br />
a. Inleiding<br />
Een landschap wordt gedefinieerd als een gebied zoals dat door mensen wordt<br />
waargenomen en waarvan het karakter bepaald wordt door natuurlijke en/of menselijke<br />
factoren en de interactie daartussen.<br />
b. Stand van zaken<br />
Beschermende Landschappen en monumenten<br />
Het decreet van 16 april 1996 regelt de bescherming van landschappen.<br />
Een landschap dat van algemeen belang is wegens zijn natuurwetenschappelijke,<br />
historische, esthetische of sociaal-culturele waarde, kan worden beschermd met inbegrip van<br />
een overgangszone die deze waarden van het landschap ondersteunen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
77<br />
De gemeente wordt in deze beschermingsprocedure betrokken doordat ze verantwoordelijk<br />
is voor de organisatie van het openbaar onderzoek. Daarnaast organiseert het decreet ook<br />
de instandhouding, het herstel en het beheer van de beschermde landschappen.<br />
De Oude Pastorij en de aangrenzende parkomgeving te <strong>Essen</strong>donk werden op 18 augustus<br />
1976 als beschermd monument en landschap geklasseerd.<br />
Landschapsatlas<br />
De “Atlas van de relicten van de traditionele landschappen”, opgemaakt door de afdeling<br />
Monumenten en Landschappen (Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap) is een<br />
historische momentopname van de Vlaamse landschappen op het einde van de 20 ste eeuw.<br />
Bij het samenstellen van deze atlas werd gelet op zowel natuurwetenschappelijke,<br />
historische of esthetische en sociaal-culturele waarde van het landschap.<br />
In de traditionele landschappen werden relicten geselecteerd op basis van de criteria<br />
herkenbaarheid, gaafheid en samenhang. Ze worden ingedeeld in relictzones,<br />
ankerplaatsen, lijnrelicten en puntrelicten.<br />
Een traditioneel landschap is een combinatie van landschappen met een eigen identiteit ,<br />
waarvan de landschapskenmerken het resultaat zijn van een min of meer uitgesproken<br />
landschapsecologisch evenwicht tussen natuur en cultuur dat er in de loop der tijden is<br />
ontstaan.<br />
In <strong>Essen</strong> komen volgende traditionele landschapstypes voor:<br />
Vallei van de Kleine Aa<br />
<strong>Essen</strong> Hoek en Hemelrijk<br />
<strong>Essen</strong> Akker<br />
<strong>Essen</strong> Duinen en Klein Horendonkse Heide<br />
De Nol<br />
Figuur 18 op de volgende pagina geeft de punt- en lijnrelicten binnen de gemeente <strong>Essen</strong><br />
weer. Relicten zijn objecten of gestructureerde complexen van objecten die getuigen van een<br />
vroegere toestand. Puntrelicten stemmen overeen met monumenten, kunstwerken,<br />
bouwelementen, … . Lijnrelicten worden gevormd door beken, kanalen, wegtracés, steile<br />
reliëfovergangen, … . Relictzones zijn gebieden met een grote dichtheid aan punt- of<br />
lijnrelicten en ankerplaatsen, waarin de verbondenheid tussen de waardevolle<br />
landschapselementen belangrijk is voor de gehele landschappelijke waardering.<br />
In 2010 richtte de gemeente <strong>Essen</strong> een erfgoedcel op. Dit gemeentelijk orgaan brengt in<br />
samenwerking met de heemkring het erfgoed in kaart en zal het gemeentebestuur adviseren<br />
in verband met het beleid terzake en de organisatie van evenementen zoals de Open<br />
Monumentendag.<br />
c. Visie<br />
De gemeente zal kleine waardevolle stukjes groen kopen langs de waterlopen en een<br />
compensatiereglement uitwerken voor het verdwijnen van bomen in het landschap.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het nagenoeg ontbreken van heraanplantingen van bomen langs de gewestwegen<br />
Nieuwmoersesteenweg – Antwerpsesteenweg – Kalmthoutsesteenweg en<br />
Moerkantsebaan.<br />
2. Er verdwijnen nog steeds bomen in het landbouwlandschap. De stedenbouwkundige<br />
vergunning is niet voldoende om het landschap op zich te behouden. Een aangepast<br />
vergunningsbeleid is noodzakelijk.<br />
3. Er is slechts beperkt toezicht op de kapvergunningen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
4. Er ontbreekt een beheersvisie voor onder meer: het Paviljoen, Sportpark -<br />
dierenparkje - beukenbos, Statieboske, enz.<br />
5. Verplichte erfbeplantingen bij bedrijven in de open ruimte worden soms niet of<br />
gebrekkig uitgevoerd en de gemeente komt onvoldoende tot controle.<br />
78<br />
Type van relict Benaming Nummer<br />
op kaart<br />
Puntrelict - Klokhoeve<br />
P10001<br />
- Kiekenhoeve<br />
P10002<br />
- Hemelrijk Quarantainestallen<br />
P10003<br />
- Kerk St. Antonius van Padua<br />
P10004<br />
- O.L.V. kerk en oude molenromp<br />
P10005<br />
- Heuvelplein met gemeentehuis, pastorie en monument P10006<br />
- Ringelse hoeve<br />
P10007<br />
- Kerk St.-Vincentius à Paulo en herberg De Uil<br />
P10008<br />
- Grote Horendonkse hoeve<br />
P10009<br />
- Gehucht Vaartkant<br />
P10010<br />
- Oude Molenromp<br />
P10011<br />
- St.-Pieterskerk <strong>Essen</strong>hoek<br />
P10012<br />
- Merkwaardige solitaire boom<br />
P10013<br />
- Roode hoef<br />
P10014<br />
- Ringvenhoef<br />
P10015<br />
- Blauwe hoef<br />
P10016<br />
- Voorste hoeve<br />
P10017<br />
- voormalige Rouwmoershoeve en Gerardusklooster P10018<br />
- O.L.V. kerk Nieuwmoer<br />
P10019<br />
- Achterste hoeve<br />
P10020<br />
- Verbrande hoeve<br />
P10021<br />
- St.-Jan-de-Doperkerk<br />
P10022<br />
- Bakkersmolen<br />
P10023<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Lijnrelicten - Oude Moervaart<br />
- Oude Postbaan<br />
- Vertakkingsvaart<br />
- Roosendaalse Vaart<br />
- Wuustwezelse Vaart<br />
79<br />
Figuur 18: Punt- en lijnrelicten in de gemeente <strong>Essen</strong><br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
146. een landschapsbeheersplan opmaken voor de Oude Pastorij.<br />
147.<br />
148.<br />
149.<br />
150.<br />
151.<br />
152.<br />
153.<br />
154.<br />
155.<br />
156.<br />
157.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017<br />
L10001<br />
L10002<br />
L10003<br />
L10004<br />
L10005<br />
L10006<br />
de mogelijkheid onderzoeken om via het Kempens Landschap de ‘Gronden Van<br />
Agtmael’, gelegen achter De Bijster, aan te kopen om versnippering tegen te gaan en<br />
te streven naar herstel en behoudt van dit landschappelijk waardevol coulissenlandschap.<br />
de mogelijkheid onderzoeken om via het Kempens Landschap nog andere projecten<br />
aan te kopen of via hun landschapsloket te laten ondersteunen.<br />
actief zoeken om langsheen de waterlopen een aaneenschakeling of opeenvolging<br />
van ‘waardevolle stukjes groen’ aan te kopen.<br />
aansluiten bij het Regionaal Landschap: dit geeft mogelijkheden om gezamenlijke<br />
acties rondom natuur en landschap (inventariseren van beeldbepalende elementen,<br />
opzetten van acties die kaderen in een ruimere omgeving, cultuurhistorie, …) te<br />
organiseren en de initiatieven via de ‘landschapskrant’ aan elke <strong>Essen</strong>aar mee te<br />
delen.<br />
een werkgroep binnen de Minaraad oprichten ter voorbereiding van een aangepast<br />
vergunningenbeleid rond bescherming, behoud of degelijke compensatie van bomen<br />
en Kleine Landschapselementen (KLE’s).<br />
bij gemeentelijke weilanden waarvan de pacht naar zijn einde toe loopt, onderzoeken<br />
of de gronden in gebruik kunnen gegeven worden mits perceelrandbeheer, aanleg<br />
poel, ….<br />
dreven zoals: Beukendreef/Velodreef, Dreef, drevenpatroon Paviljoen,…<br />
herwaarderen.<br />
aandringen op het heraanplanten van gewestwegen rekeninghoudende met de<br />
geplande rioleringswerken aan de Moerkantsebaan.<br />
bomen en beplantingen langs ruilverkavelingswegen behouden en versterken.<br />
de inventaris van de knotwilgen uitbreiden met andere kleine landschapselementen<br />
en een beheersvisie opmaken voor onder meer: het Paviljoen, park Oude Pastorij,<br />
Sportpark - dierenparkje - beukenbos, …<br />
een lijst opmaken van waardevolle objecten of gestructureerde complexen in de<br />
gemeente die niet aangeduid werden als relict en die behouden moeten blijven. De<br />
gemeente zal nagaan welke maatregelen zij kan nemen om deze te behouden.
158.<br />
159.<br />
D. Groen<br />
80<br />
in samenwerking met het Regionaal Landschap het belang van historische<br />
hakhoutwallen, bomenrijen en solitaire bomen in de kijker zetten en een<br />
subsidiereglement uitwerken voor de bescherming, onderhoud en versterking ervan.<br />
Dit werkpunt staat nu al op het programma van RL de Voorkempen.<br />
via de stedenbouwkundige vergunning de aanplanting van streekeigen beplanting<br />
verplichten bij het verharden van lange opritten of wegen in open landelijk gebied.<br />
a. Inleiding<br />
Mensen stellen hoge eisen aan hun leefomgeving. Zeker in sterk verstedelijkte, dichtbevolkte<br />
omgevingen, klinkt steeds nadrukkelijker de roep naar meer natuur, meer groen.<br />
Gevarieerde, verrassende aanplantingen van verstandig gecombineerde vaste planten,<br />
heesters en bomen zorgen voor een plezierige groene omgeving. In een modern openbaar<br />
groenbeleid gebeurt dat met onderhoudsvriendelijke aanplantingen en met een zo beperkt<br />
mogelijk gebruik van chemische middelen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De groendienst is einde 2009 bij de milieudienst gevoegd. Sinds augustus 2009 kreeg de<br />
groendienst, na jaren, opnieuw een ploegbaas.<br />
In 2009 werd een deel van het openbaar groen geïnventariseerd.<br />
Een deel van het gemeentelijk openbaar groen wordt jaarlijks uitbesteed aan derden.<br />
Omdat er geen overzicht bestond van wat er door de groendienst moet onderhouden worden<br />
of wat door derden wordt uitgevoerd, werd door de groendienst dat wat wordt uitbesteed aan<br />
een sociale tewerkstellingsplaats gefotografeerd, gekarteerd en omschreven.<br />
De overheidsopdracht “onderhoud gemeentelijk openbaar groen”-bestek 2010 werd<br />
herwerkt.<br />
De belangrijkste nieuwigheden in het bestek zijn:<br />
de aanpassing van de uitvoeringsperiode<br />
de beschrijving van de technische bepalingen nl.:<br />
het grasmaaien, onderhoud van perken en plantsoenen, snoeien, verwijderen van<br />
zwerfvuil en onderhoud van de verhardingen is omschreven in kwaliteitsdoelstellingen<br />
met daaraan gekoppeld een werkmethodiek.<br />
voorbeeld zwerfvuil:<br />
Kwaliteitsdoelstellingen:<br />
Zwerfvuil wordt niet geduld en onmiddellijk verwijderd.<br />
Werkmethodiek:<br />
Zwerfvuil wordt verwijderd uit de plantsoenen bij elk maandelijks bezoek en mag<br />
in de vuilzakken worden afgevoerd naar het containerpark. Wanneer dit vermeld<br />
is bij de locatie, moet ook de omgeving van het plantsoen zwerfvuilvrij gemaakt<br />
worden. Vuilbakjes die in het plantsoen staan worden leeggemaakt door de<br />
gemeentelijke diensten, tenzij anders vermeld. Verwijderen van zwerfvuil gebeurt<br />
ook bij elke maaibeurt van de gazons en het gras. Dat betekent dat elke locatie<br />
minstens éénmaal per maand wordt bezocht en dat de nodige onderhoudswerken<br />
worden uitgevoerd.<br />
Bij de kwaliteitsdoelstellingen van verhardingen is dan weer opgenomen dat bij<br />
geringe onkruidgroei, namelijk in de voegen, geen pollen is toegestaan<br />
overeenkomstig het eindbeeld klasse 2 zoals vermeld in de Pesticidentoets. De foto’s<br />
van de onkruidklassen zijn eveneens bij het bestek gevoegd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
81<br />
In 2010 werd binnen de groendienst geïnvesteerd in:<br />
Uitbatingsmateriaal: aankoop van een frontkeerborstel voor zowel het sneeuwvrij houden<br />
van de fietspaden als het vegen van de fietspaden in de zomer en herfstperiode,<br />
bladblazer op wielen, grondboormachine, vervanging van bladblazers, bosmaaier,<br />
trapladders, rugsproeier… en de introductie van ergonomisch materiaal zoals een<br />
heggenschaar.<br />
Persoonlijk veiligheidsmateriaal: kettingzaagvesten, oorbeschermers,…<br />
Inrichting van de loods voor de groendienst.<br />
Opleiding voor de werkmannen: zoals aanplanten van bomen, veilig werken in bomen,<br />
snoeien van tuinbomen, heesters, struiken en klimplanten,…<br />
Extra ondersteuning door de inzet van twee seizoensgroenarbeiders en jobstudenten om<br />
de zomerverlofperiode te overbruggen.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> vroeg extra bomenadvies voor:<br />
Oude Pastorij en omgeving<br />
Beuken kerkhof Centrum<br />
Bomen Paviljoen<br />
Bomen Velodreef – weekendzone<br />
Bomen weekendzone Wildert – achter de Paterstuin<br />
Straatbomen Heyendlaan en omgeving<br />
Rondom de kerk Statie<br />
Op basis van de bevindingen werden volgende werkzaamheden uitgevoerd/gepland:<br />
Om veiligheidsreden werden er bomen aan de Oude Pastorij geveld en kregen andere<br />
parkbomen een snoeibeurt om ze in stand te houden of om hun ontwikkeling te<br />
bevorderen. Voor deze werken en andere werken aan de Oude Pastorij kreeg de<br />
gemeente een onderhoudspremie. Onderhoudspremies worden toegekend voor<br />
onderhoudswerken aan landschappen of monumenten.<br />
De beuken op het kerkhof Centrum werden gesnoeid.<br />
De afgelopen jaren werden enkele bomen door de brandweer verwijderd omwille van de<br />
openbare veiligheid. Op basis van het extern advies werden nog enkele bomen als<br />
risicobomen aangewezen, zoals de bomen in: Boterpotlaan, Bosbessenlaan,<br />
Vogelkerslaan, Zonnedauwlaan en Eikendreef. Deze bomen werden geveld.<br />
In de drukke doorgangsweg Velodreef werden alle dode en gevaarlijke overhangende<br />
takken gesnoeid op het gedeelte tussen de Pater Godtslaan en de Huybergsebaan. Deze<br />
werken gebeurden door een gespecialiseerde firma, in samenwerking met de<br />
groendienst.<br />
Op het Paviljoen werd één zwaar ingerotte boom ingerooid. Bij de bomen die grenzen aan<br />
de achtertuinen van het Zwartven en de Leemstraat werden de dode en hinderlijke takken<br />
weggenomen.<br />
….<br />
In 2010 werd voor de eerste keer de bomen in de wijk in zijn totaliteit bekeken.<br />
Het bomenbestand in de wijk Hey-end kreeg een rommelig uitzicht: sommige bomen<br />
werden te groot, andere vertoonden ziekten of vormden overlast door opduwende wortels en<br />
op nog andere plaatsen ontbreken er bomen. Daarom deed het schepencollege beroep op<br />
een expert om het probleem integraal te onderzoeken. De landschapsarchitecte gaf volgend<br />
advies waarbij alle straten als volgt aan bod komen:<br />
straten waar bomen moeten worden gerooid + nieuwe aanplantingen:<br />
Baertshoek, Heyendlaan, Tichelrei, Kleiputtenlaan, Hellebloklaan, Struisven<br />
straten waar ontbrekende bomen moeten worden ingevuld:<br />
Eikenblok, Groenlaan, Rooiendamlaan<br />
Het voorstel werd aan de milieuraad voorgelegd en de buurt werd geïnformeerd.<br />
De groendienst is ook gestart met enkele proefterreinen met traaggroeiend gras, het<br />
uitbreiden van de zomerbebloeming, het introduceren van narcissen en krokussen in de<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
82<br />
plantsoenen en het herinrichten van het openbaar groen in functie van de pesticidenreductie,<br />
het onderhoudsgemak en om plantsoenen op te frissen.<br />
De groendienst zorgt ook voor: het ledigen van alle vuilbakken, het vullen van<br />
hondenpoepzakautomaten, het opruimen van sluikstort, het verzamelen van zwerfvuil,<br />
weekenddienst voor plaatsing van nadarbarelen bij festiviteiten en sportmanifestaties,<br />
sneeuw- en ijzelbestrijding van de fietspaden, onderhoud van de stationsparking, …<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil een krachtdadige en efficiënte groendienst op gebied van onderhoud van<br />
het bestaande patrimonium.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De inventaris en het werkplan van de groendienst dient nog te worden vervolledigd.<br />
2. De groendienst staat ook in voor het vegen van de straatgoten en aanliggende<br />
parkings. Sinds 2010 wordt hiervoor ook beroep gedaan op een externe grote<br />
veegwagen, aangezien de eigen gemeentelijke veegcombinatie continu in herstelling<br />
moet.<br />
3. De gemeente heeft geen bomenvisie en/of –beleidsplan.<br />
4. Het groenonderhoud bij verkavelingen wordt na verloop van tijd zonder overleg<br />
overgeheveld naar de gemeente. De groendienst wenst inspraak in het ontwerp en de<br />
plantkeuze in functie van het onderhoud.<br />
5. Ontbreken van een inrichtings- en beheersvisie voor de 6 begraafplaatsen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
160. investeren in de verdere uitbouw van de gemeentelijke groendienst zowel qua<br />
materiaal als personeel.<br />
161.<br />
162.<br />
163.<br />
164.<br />
165.<br />
166.<br />
167.<br />
168.<br />
de gemeentelijke veegcombinatie eerst laten herstellen en later vervangen door een<br />
nieuw exemplaar.<br />
tegen 2013 een bomenvisie opstellen en tegen 2014 – 2015 beschikken over een<br />
goedgekeurd bomenbeleidsplan.<br />
locaties oplijsten die zich lenen voor het aanplanten van solitaire of enkele parkbomen<br />
die alle ruimte kunnen krijgen om tot monumentale bomen uit te groeien.<br />
het aanplanten van solitaire bomen gefaseerd aanpakken.<br />
naar analogie van de wijk Hey-end het bomenbestand per wijk bekijken.<br />
juridische bescherming uitwerken voor bomen op de Bijzondere-bomenlijst.<br />
uitvoeren van een herinneringsdreef- en bos<br />
een bomenverkiezing organiseren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
169.<br />
170.<br />
171.<br />
inventarisatie van graven, grafmonumenten, aanwezig groen van alle<br />
begraafplaatsen.<br />
83<br />
een beleidsvisie opmaken op lange termijn waarin verschillende aspecten worden<br />
opgenomen zoals de structuur van de begraafplaatsen, capaciteit, algemeen uitzicht,<br />
voorzieningen, enz.<br />
de kerkhoven omvormen tot parkbegraafplaatsen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 11: Bodem<br />
84<br />
Algemene inleiding<br />
De bodem is de bovenste laag van de aardkorst met de zich daarin bevindende vaste,<br />
vloeibare en gasvormige bestanddelen en levende organismen. Tot de bodem worden ook<br />
de waterbodems gerekend.<br />
Bij bodemverontreiniging komt door activiteiten van de mens milieugevaarlijke stoffen op of<br />
in de bodem terecht waardoor de bodemkwaliteit vermindert. Dit kan het gebruik van de<br />
bodem aanzienlijk beperken. In sommige gevallen is sanering nodig en zelfs dringend omdat<br />
de gezondheidsrisico’s voor de mens (bijvoorbeeld via het drinkwater of de voedselketen),<br />
de risico’s voor ecosystemen of de verspreidingsrisico’s te groot zijn.<br />
Enkele oorzaken van bodemverontreiniging zijn: industriële activiteiten, ongelukken, infiltratie<br />
van afvalwater vanuit lekkende tanks en pijpleidingen of vanuit plaatselijke grachten,<br />
immissie van gasvormige componenten of stof (bv. via de schoorsteen), opslag van vaste of<br />
vloeibare (koelwater, afvalwater,...) afvalstoffen in de bodem, het ophogen van terreinen met<br />
verontreinigde stoffen, ...<br />
In Vlaanderen worden meestal de volgende verontreinigde stoffen teruggevonden:<br />
petroleumproducten (benzine en oliën);<br />
oplosmiddelen zoals aceton, ethanol, terpentijn, …;<br />
zware metalen;<br />
pesticiden;<br />
cyaniden, een stof die voorkomt in veel dierenbestrijdingsmiddelen;<br />
fenolen, vaak gebruikt als bestrijdingsmiddel;<br />
verontreiniging door zouten.<br />
A. <strong>Essen</strong> en het Vlaamse bodembeleid<br />
a. Inleiding<br />
Het Vlaamse bodembeleid wordt vastgelegd in het decreet van 27 oktober 2006 betreffende<br />
de bodemsanering en de bodembescherming. Het beleid rond bodemsanering heeft als doel<br />
om zoveel mogelijk de richtwaarden voor bodemkwaliteit te realiseren. Het beleid rond<br />
bodembescherming is erop gericht de bodem te beschermen tegen verontreiniging en<br />
verstoring en de waardevolle bodems te vrijwaren. Het decreet bevat: een regeling voor de<br />
identificatie van verontreinigde gronden, een register van bodems, een regeling voor nieuwe<br />
en historische verontreiniging en administratieve verplichtingen in geval van overdracht in de<br />
meest ruime betekenis van het woord.<br />
Het decreet werd uitgewerkt in het Vlarebo (Vlaams Reglement betreffende de<br />
Bodemsanering). Hierin kan men ook een lijst vinden van zogenaamde Vlarebo-plichtige<br />
activiteiten, die gekoppeld is aan de indelingslijst van Vlarem I. Vlarebo-plichtige activiteiten<br />
zijn verplicht om op regelmatige basis een oriënterend bodemonderzoek uit te voeren.<br />
Ook Vlarem II bevat voor vergunningsplichtige en meldingsplichtige (en enkele niet<br />
ingedeelde) activiteiten enkele voorwaarden om bodemverontreiniging te voorkomen.<br />
b. Stand van zaken<br />
Eigen gemeentelijke diensten<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> respecteert de regelgeving rond grondverzet bij gemeentelijke werken.<br />
In het geval van acute bodemverontreiniging stelt de gemeente een bodemsaneringsdeskundige<br />
aan om verdere maatregelen te treffen zoals voorgeschreven in het<br />
bodemsaneringsdecreet.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
85<br />
Tijdelijke opslagplaats bodem (TOP)<br />
De gemeente baseert zich voor het vergunnen van TOP’s op de code van goede praktijk<br />
opgesteld door de OVAM. De TOP’s zijn via de milieuvergunning ook gebonden aan de<br />
Vlarem voorwaarden die als doel hebben om verspreiding van bodemverontreiniging te<br />
voorkomen.<br />
Onderzoek verontreinigde woonzones<br />
De Suzannalaan ligt in een zone voor verblijfsrecreatie. Op dezelfde plaats lag vroeger een<br />
ontginningsput voor klei, die later als stortplaats voor allerlei afvalstoffen werd gebruikt. Door<br />
die stortactiviteiten in het verleden moesten de huidige eigenaars bij de verkoop van hun<br />
grond een bodemonderzoek laten uitvoeren.<br />
Overeenkomstig artikel 47 van het bodemsaneringsdecreet werd de ‘Woonzone<br />
Suzannalaan’ als site vastgesteld. Naar aanleiding van de Suzannalaan werkte de OVAM<br />
een concept van aanpak uit waarin de OVAM, voor woonzones die conform artikel 47 van<br />
het bodemsaneringsdecreet als site worden verklaard, het oriënterend en het beschrijvend<br />
bodemonderzoek zelf uitvoert en financiert. Op basis hiervan werden voor de artikelen 48 en<br />
48 ter van het bodemsaneringsdecreet een afwijking voorzien.<br />
De conclusie van het globale bodemonderzoek voor de Suzannalaan luidde dat de vroegere<br />
stortplaats niet gesaneerd hoeft te worden omdat de bodemverontreiniging niet ernstig is.<br />
Het grondwater is echter niet geschikt voor consumptie. De eigenaars van de in de totaal 33<br />
percelen die deel uitmaken van de site hebben niet langer een onderzoeksplicht voor deze<br />
historische verontreiniging. Zij kunnen hun percelen nu verkopen zonder dat er nog een<br />
oriënterend bodemonderzoek moet uitgevoerd worden.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil op heel haar grondgebied een duurzaam bodembeleid, waarbij de bodem<br />
zodanig beheerd wordt dat de bodemkwaliteit wordt beschermd voor mens en milieu en er<br />
tegelijk ruimte is voor maatschappelijke ontwikkelingen. Hierdoor kunnen toekomstige<br />
generaties de bodem blijven gebruiken voor landbouw, natuur, drinkwater en woningbouw.<br />
d. Knelpunten<br />
1.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
172. de huidige regelgeving respecteren bij gemeentelijke werken om verspreiding van<br />
bodemverontreiniging tegen te gaan.<br />
173.<br />
174.<br />
175.<br />
176.<br />
indien zich er een acuut geval van bodemverontreiniging voordoet, een<br />
bodemsaneringsdeskundige aanstellen om verdere maatregelen te treffen zoals<br />
voorgeschreven in het bodemsaneringsdecreet.<br />
meewerken aan en opvolgen van onderzoek rond bodemverontreiniging van zones op<br />
het grondgebied van de gemeente.<br />
enkel een vergunning afleveren voor het inrichten van een tijdelijke opslagplaats<br />
(TOP) indien de betrokken persoon de TOP heeft voorzien volgens de code van<br />
goede praktijk, opgesteld door de OVAM.<br />
de bevolking sensibiliseren m.b.t. de toepassing van het bodemsaneringsdecreet.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
86<br />
B. Register van verontreinigde gronden<br />
a. Inleiding<br />
Het bodemsaneringsdecreet en het Vlarebo bepalen dat bij elke overdracht van een grond<br />
een bodemattest afgeleverd moet worden. Hierop staan gegevens over onder meer: het al<br />
dan niet aanwezig zijn van bodemverontreiniging, het feit of er ingedeelde rubrieken op het<br />
perceel werden uitgevoerd en of er saneringen zijn gebeurd. Meestal zijn de overgeleverde<br />
attesten blanco, wat nog niet wil zeggen dat het desbetreffende perceel vrij is van bodemverontreiniging.<br />
Het is vaak moeilijk te achterhalen welke vroegere activiteiten op een bepaald terrein hebben<br />
plaatsgevonden. Daarom moet de gemeente volgens het decreet betreffende de<br />
bodemsanering en de bodembescherming een inventaris van risicogronden die op haar<br />
grondgebied gelegen zijn (gemeentelijke inventaris) aanleggen.<br />
Gronden kunnen in dit register opgenomen worden op basis van:<br />
relevante gegevens over risico-inrichtingen in de gemeente;<br />
gegevens die in het bezit zijn van de gemeente of die haar worden bezorgd door<br />
bodemsaneringsdeskundigen, bevoegde instanties en politiediensten.<br />
In het Vlarebo staat bijgevolg ook letterlijk vermeld: “De gemeente staat niet in voor de<br />
juistheid van de gegevens die haar overeenkomstig dit besluit rechtstreeks of onrechtstreeks<br />
worden verstrekt.”<br />
Het register bevat per risicogrond minstens volgende gegevens:<br />
De ligging van de grond: de kadastrale gegevens of een duidelijke ruimtelijke afbakening<br />
van de grond op basis van het in het Vlaamse Gewest gehanteerde coördinatiestelsel;<br />
De risico-inrichtingen die op de grond gevestigd zijn of waren met: nummer, beschrijving<br />
en categorie van de risico-inrichting, zoals ingedeeld in de lijst van de risico-inrichtingen,<br />
de start- en einddatum van de exploitatie en de identiteit van de eigenaar.<br />
Bij opname van een grond in het gemeentelijk register worden de nodige gegevens ook aan<br />
de OVAM bezorgd.<br />
b. Stand van zaken<br />
Op gronden waarop bodemverontreinigende activiteiten worden of werden uitgevoerd moet<br />
in de volgende gevallen een oriënterend bodemonderzoek uitgevoerd worden:<br />
bij overdracht<br />
bij sluiting en stopzetting van de risico-inrichtingen<br />
bij faillissement en vereffening van de exploitant<br />
bij onteigening<br />
bij de opstart en daarna volgens een bepaalde periodiciteit (zie indelingslijst Vlarem I<br />
kolom 8)<br />
Brengt het oriënterend onderzoek een verontreiniging aan het licht dan zal in een aantal<br />
gevallen een beschrijvend bodemonderzoek moeten gebeuren. Uit het beschrijvend<br />
bodemonderzoek blijkt of een bodemsaneringsproject nodig is. Wanneer na de sanering de<br />
doelstellingen worden bereikt, levert OVAM een eindverklaring af. Onderstaande kaarten<br />
geven respectievelijk weer waar in de gemeente <strong>Essen</strong> reeds een oriënterend, een<br />
beschrijvend bodemonderzoek en een bodemsaneringsproject werden uitgevoerd. De laatste<br />
kaart geeft die projecten weer waarvoor reeds een eindverklaring werd afgeleverd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
87<br />
Figuur 19: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een oriënterend<br />
bodemonderzoek is uitgevoerd.<br />
Figuur 20: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een beschrijvend<br />
bodemonderzoek is uitgevoerd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
88<br />
Figuur 21: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waar reeds een bodemsanering<br />
werd uitgevoerd.<br />
Figuur 22: Overzichtskaart met plaatsen in <strong>Essen</strong> en omgeving waarvoor een eindverklaring<br />
van de sanering werd afgeleverd.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Het register, zoals onder punt a beschreven, zal in 2011 worden opgezet.<br />
Ook de gronden in eigendom van de gemeente en waarop risico-activiteiten plaatsvinden<br />
worden opgenomen in het register.<br />
Verder houdt de gemeente de bodemattesten, afgeleverd door OVAM, alfabetisch<br />
gerangschikt bij in een register.<br />
c. Visie<br />
De gemeente wil een volledige registratie van alle risico-activiteiten op haar grondgebied.<br />
d. Knelpunten<br />
1. De inventaris van de risicogronden bestaat momenteel enkel op papier.<br />
89<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
177. kopers van onroerende goederen op haar grondgebied blijven informeren of het<br />
gekochte perceel al dan niet is opgenomen in het register via notarisbrieven en via het<br />
loket van zowel de dienst Ruimtelijke Ordening als de dienst Milieu.<br />
178.<br />
179.<br />
180.<br />
181.<br />
182.<br />
183.<br />
184.<br />
bij vermoeden van vervuiling een oriënterend bodemonderzoek opleggen bij nieuwe<br />
verkavelingen.<br />
een bodemonderzoek laten uitvoeren bij de aan- en verkoop van gronden door de<br />
gemeente, ook wanneer dit niet verplicht is.<br />
de gronden van de gemeente screenen op bodemverontreiniging.<br />
de milieuvergunningen blijven ingeven in de databank risicogronden.<br />
het register van de bodemattesten blijven bijhouden.<br />
indien er zich een acuut geval van bodemverontreiniging voordoet, een<br />
bodemsaneringsdeskundige aanstellen om verdere maatregelen te treffen zoals<br />
voorgeschreven in het bodemsaneringsdecreet.<br />
een inventaris risicogronden opzetten.<br />
C. Stookolietanks<br />
a. Inleiding<br />
Bodemverontreiniging hoeft niet altijd spectaculaire vormen aan te nemen. Lekkage bij<br />
verouderde of, erger nog, vergeten brandstofopslagtanks, kan ernstige lokale<br />
bodemverontreiniging veroorzaken. In stookolietanks blijft er steeds een hoeveelheid<br />
stookolie achter. Wanneer een ondergrondse tank gaat roesten komt die rest stookolie<br />
immers in de bodem en in het grondwater terecht. Vandaar dat de milieuwetgeving oplegt<br />
dat elke tank die definitief buiten gebruik wordt gesteld, eerst leeg gemaakt, gereinigd en<br />
uiteindelijk verwijderd moet worden of, als verwijderen technisch onmogelijk is, moet worden<br />
opgevuld met een inert materiaal.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
90<br />
b. stand van zaken<br />
De gemeente moedigt het saneren en verwijderen van oude stookolietanks aan via een<br />
duurzaamheidspremie. Ze neemt ook deel aan het project Tankslag georganiseerd door<br />
IGEAN milieu & Veiligheid zodat houders van oude of ongebruikte stookolietanks voor een<br />
voordelige prijs en met zo weinig mogelijk papierwerk hun tank kunnen laten saneren of<br />
verwijderen.<br />
c. Visie<br />
De gemeente ondersteunt haar bevolking bij het verwijderen van stookolietanks.<br />
Figuur 23: tankslag<br />
d. Knelpunten<br />
1. Vervuild water afkomstig van ‘ondergelopen’ stookolietanks wordt afgepompt en soms<br />
geloosd in de gracht of riolering.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
91<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
185. jaarlijks samen met IGEAN milieu & veiligheid evalueren of er nog voldoende vraag is<br />
voor een nieuwe tankslagactie.<br />
186.<br />
187.<br />
haar inwoners financieel blijven ondersteunen bij het saneren van de stookolietank.<br />
particulieren en ondernemers sensibiliseren om met stookolie vervuild water juist af te<br />
voeren naar het containerpark.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
Hoofdstuk 12: Duurzame ontwikkeling<br />
92<br />
Algemene inleiding<br />
“Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden<br />
zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in<br />
gevaar te brengen.” (Our common future – Brundtland rapport 1987)<br />
Een belangrijk punt in deze definitie is dat de ‘behoeften’ en dan in het bijzonder de<br />
basisbehoeften van de armen de hoogste prioriteit moeten krijgen (Noord-Zuidcontext).<br />
De termen duurzaamheid en duurzaam gebruik komen van oorsprong uit de bosbouw. Later<br />
zijn ze ook in de visserijbiologie gebruikt. In beide gevallen was de betekenis verwant met<br />
begrippen uit de ecologie. Het ging er om de natuur zodanig te beheren dat de natuurlijke<br />
structuren en processen niet principieel werden aangetast. Concreet wil dit zeggen dat aan<br />
visgronden en bossen niet méér vis of hout mag worden onttrokken dan er door natuurlijke<br />
aanwas vanzelf weer bij zou komen. Het respecteren van deze ‘gebruiksruimte’ betekent dat<br />
ook toekomstige generaties er gebruik van kunnen blijven maken.<br />
Bij duurzame ontwikkeling is dus sprake van een ideaal evenwicht tussen ecologische,<br />
economische en sociale belangen.<br />
Duurzame ontwikkeling zit vervat in de verschillende milieuthema’s van dit milieubeleidsplan.<br />
De meeste van de eerder vernoemde acties geven dan op één of andere wijze uitvoering<br />
aan de duurzame beleidsdoelstellingen van het gemeentebestuur. In dit hoofdstuk worden<br />
enkele bijkomende beleidsacties op een rijtje gezet die in de overige hoofdstukken geen of<br />
minder aandacht kregen.<br />
A. Duurzaam bouwen en wonen<br />
a. Inleiding<br />
De aangroei van het aantal woningen voor steeds kleinere gezinnen en de toename van het<br />
aantal huishoudens, de vernieuwing van de bestaande woningen en de steeds hogere eisen<br />
rond wooncomfort zorgen ervoor dat we steeds meer natuurlijke bronnen onder de vorm van<br />
grondstoffen, water en energie gebruiken. Dat is dan weer de oorzaak van emissies in lucht,<br />
water en bodem en een verhoogde productie van afvalstoffen. Daarom moeten we duurzaam<br />
bouwen.<br />
Duurzaam bouwen is bouwen met respect voor mens en milieu. Het steunt op drie principes:<br />
beperk de vraag tot het noodzakelijke, tot de werkelijke behoeften;<br />
gebruik zoveel mogelijk duurzame materialen en bronnen;<br />
ga zo efficiënt mogelijk om met ruimte, energie, water en materialen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente stimuleert en ondersteunt duurzaam bouwen en wonen.<br />
Bij de gemeente kunnen de inwoners terecht voor alle informatie in verband met duurzaam<br />
bouwen en ook de premies die bij de verschillende overheden en distributiebeheerders<br />
kunnen verkregen worden. De gemeente sensibiliseert ook regelmatig over de verschillende<br />
aspecten van duurzaam bouwen en wonen via artikels in het gemeentelijk infoblad of<br />
infoavonden (dakisolatie, warmtepompen, enz.)<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
93<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> beschikt ook over een subsidieregelement voor duurzaam bouwen en<br />
leven en investeren in hernieuwbare energie. Hierin worden de subsidies vastgelegd voor:<br />
bio-ecologische bouwmaterialen:<br />
isolatiematerialen uit nagroeibare grondstoffen<br />
natuurverven<br />
hout met FSC-label (of gelijkwaardig) zonder preventieve chemische verduurzaming<br />
rationeel energiegebruik:<br />
dakisolatie<br />
hernieuwbare energie:<br />
zonne-energie<br />
warmtepompen<br />
De gemeente past ook zelf de principes van duurzaam bouwen toe bij verbouwingen en<br />
nieuwbouw. Zo werd bij de uitbreiding van het gemeentehuis bv. een groot groendak<br />
voorzien.<br />
c. Visie<br />
De gemeente bouwt en verbouwt enkel nog duurzaam en zet ook haar bevolking aan om dit<br />
te doen.<br />
d. Knelpunten<br />
1. Het gemeentepersoneel is momenteel onvoldoende opgeleid om de inwoners hierin te<br />
ondersteunen.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
188. nagaan of een informatiepunt duurzaam bouwen kan worden ingericht en als dusdanig<br />
bekendgemaakt aan de inwoners. Hiervoor zullen dan de nodige opleidingen gevolgd<br />
worden door de medewerkers van de milieudienst en de bouwdienst.<br />
189.<br />
bij verbouwingen of nieuwbouw van gemeentelijke gebouwen de principes van<br />
duurzaam bouwen toepassen.<br />
190. een cursus rond duurzaam bouwen organiseren voor de inwoners.<br />
191. het gemeentepersoneel opleidingen rond duurzaam bouwen laten volgen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
94<br />
B. Maatschappelijk verantwoord ondernemen<br />
a. Inleiding<br />
Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een vorm van ondernemen gericht op<br />
economische prestaties (profit), met respect voor de sociale kant (people), binnen de<br />
ecologische randvoorwaarden (planet): de triple-P benadering. Bij maatschappelijk<br />
verantwoord ondernemen gaat het om het vinden van een balans tussen people, planet en<br />
profit.<br />
Figuur 24: De triple-P benadering.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente wil aan maatschappelijk verantwoord ondernemen doen en houdt hiervoor in<br />
haar aankoopbeleid naast milieuaspecten ook rekening met sociale aspecten.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> draagt sinds 2007 de titel FairTrade<strong>Gemeente</strong>.<br />
Een FairTrade<strong>Gemeente</strong> wil op een heel concrete manier bijdragen aan een waardig<br />
bestaan voor de kleine boer in het Zuiden en de duurzame producent in het Noorden.<br />
Via een aantal criteria wordt ingespeeld op de vraag naar en het aanbod van eerlijke, lokale<br />
en duurzame producten.<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> heeft beslist om enkel nog fairtrade koffie, -wijn en -fruitsap aan te<br />
bieden op haar evenementen en voor eigen gebruik van het gemeentepersoneel. Bovendien<br />
promoot de gemeente op regelmatige basis het bewustzijn rond Fair Trade via communicatie<br />
naar haar personeel en inwoners.<br />
De gemeente doet ook inspanningen om andere instanties en haar inwoners te stimuleren<br />
fairtradeproducten en andere duurzame producten te gebruiken en/of aan te bieden. De<br />
gemeente stelde hiervoor de Ecowijzer samen. Consumenten kunnen in deze gids gericht op<br />
zoek gaan naar de verkooppunten van lokale, biologische, eerlijke en duurzame producten<br />
(zie ook Hoofdstuk 5: milieuverantwoord productgebruik). Deze ecowijzer wordt op<br />
verschillende evenementen en in het gemeentehuis ter beschikking gelegd.<br />
c. Visie<br />
De gemeente zal haar titel “FairTrade<strong>Gemeente</strong>” actief gestalte geven door maatschappelijk<br />
verantwoord ondernemen te stimuleren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
d. Knelpunten<br />
1.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
192. in haar aankoopbeleid naast milieuaspecten ook rekening houden met sociale<br />
aspecten.<br />
193.<br />
95<br />
haar voorbeeldrol in het gebruik van en de sensibilisatie over fairtradeproducten<br />
vervullen.<br />
C. Duurzame ontwikkeling in een Noord-Zuidcontext<br />
a. Inleiding<br />
Het gemeentebestuur kadert ook haar beleid ontwikkelingssamenwerking binnen een beleid<br />
van duurzame ontwikkeling dat moet leiden tot een situatie waarbij de hele wereldbevolking<br />
in staat is in zijn eigen behoefte te voorzien, zonder daarmee de mogelijkheden van de<br />
toekomst in het gedrang te brengen.<br />
Een degelijk Noord-Zuidbeleid is echter pas mogelijk als de inwoners hier rechtvaardige<br />
internationale samenwerking als een belangrijk beleidsthema ervaren en bereid zijn de<br />
gevolgen daarvan mee te helpen dragen. Sensibilisatie maakt de inwoners gevoelig voor de<br />
leefomstandigheden van de mensen in het Zuiden en biedt zo een draagvlak voor een<br />
duurzame internationale samenwerking.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> sloot een convenant af met de Vlaamse Gemeenschap inzake<br />
ontwikkelingssamenwerking. Het huidige convenant met stedenband loopt van 2009 tot en<br />
met 2011.<br />
Er zijn drie missies:<br />
1. De inwoners meer bewust maken van het Noord-Zuid-thema en hen sensibiliseren om zo<br />
de kloof tussen Noord en Zuid te dichten.<br />
2. Duurzame ontwikkeling intern en extern bevorderen.<br />
3. Uitwisselen van kennis, ervaring en middelen tussen de gemeentelijke actoren in Noord<br />
en Zuid.<br />
De gemeente organiseert en ondersteunt tentoonstellingen, film en toneelvoorstellingen,<br />
infoavonden, sensibilisatieacties waarbij gewezen wordt op verbanden tussen de leefwijze in<br />
de geïndustrialiseerde landen en problemen in ontwikkelingslanden, en de verwevenheid van<br />
ecologische, sociale en economische problemen op wereldvlak (1 ste missie).<br />
In de convenant concentreert de duurzame ontwikkeling (2 de missie) zich op de verdere<br />
ontwikkeling als FairTrade<strong>Gemeente</strong> en het eigen maken van het gebruik van FairTrade<br />
producten door de inwoners (promoten en sensibiliseren via activiteiten voor verschillende<br />
doelgroepen).<br />
De derde missie wordt verwezenlijkt in de vorm van een stedenband die de gemeente <strong>Essen</strong><br />
sinds 2002 heeft met de gemeente Witzenberg in Zuid-Afrika. Deze stedenband is gericht<br />
op capaciteitsopbouw van lokaal bestuur en jongeren. Witzenberg bevindt zich in de<br />
Westkaap-provincie, 150 km ten Noordoosten van Kaapstad. De West-Kaap wordt aanzien<br />
als een rijkere regio in Zuid-Afrika en de lokale overheid kan in vergelijking met andere<br />
regio’s minder een beroep doen op de financiële ondersteuning van de nationale overheid.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
De steun van <strong>Essen</strong> binnen het Vlaamse convenant is gericht op het uitwerken van een<br />
welzijnsbeleid in de Chris-Haniwijk in Tulbagh (deelgemeente van Witzenberg). Hier werd<br />
onder meer de plaatselijke crèche uitgebouwd tot een Early Childhood Center (ECC)<br />
(kleuterschool). Er werd ook ruimte gecreëerd voor welzijnsinitiatieven en plaatselijke<br />
kantoren voor gemeentelijke dienstverlening. De vergroening van de omgeving van de<br />
crèche werd opgestart. Daarnaast worden ‘food gardens’ opgericht waarvan de groenten<br />
worden gebruikt door de crèche zelf en voor de soepbedeling.<br />
96<br />
Figuur 25: stedenband Witzenberg Zuid-Afrika<br />
De gemeente neemt ook deel aan het federale programma voor gemeentelijke internationale<br />
samenwerking. Het huidige federaal meerjarenprogramma loopt van 2009 tot en met <strong>2012</strong>.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
97<br />
De focus van het federale programma ligt op de capaciteitsuitbouw van de zustergemeente<br />
op bestuurlijk en ambtelijk niveau met de focus op afval- en jeugdbeleid. In dit kader werd<br />
een jeugdcentrum opgericht, werden jeugdwerkers opgeleid en werden twee<br />
milieuambtenaren aangeworven. De doelstelling is om de jeugd in Tulbagh zich meer<br />
verantwoordelijk te doen voelen voor hun leefomgeving. Dit door een vergroening van de<br />
omgeving (planten van bomen die voor schaduw zorgen) en het opstarten van een nieuw<br />
afvalophalingssysteem (wheelybin project).<br />
<strong>Essen</strong> beschouwt haar actieve stedenband met het Zuid-Afrikaanse Witzenberg als een<br />
manier om ontwikkelingsamenwerking op een daadwerkelijke manier gestalte te geven en de<br />
betrokkenheid, solidariteit en het mondiale bewustzijn van de <strong>Essen</strong>aren te verhogen.<br />
c. Visie<br />
De gemeente zal haar samenwerkingsverbanden met alle zustergemeenten actief verder<br />
zetten en zo van alle <strong>Essen</strong>aren solidaire, sociale, bewuste en betrokken wereldburgers<br />
maken. Daarnaast wil de gemeente dat de <strong>Essen</strong>aren beseffen dat onze dagelijkse manier<br />
van handelen belangrijke gevolgen heeft voor het leven in het Zuiden en haar inwoners<br />
stimuleren tot een (meer) duurzaam gedrag.<br />
d. Knelpunten<br />
1.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
194. milieu- en duurzaamheidsacties (vb. vergroening van kwetsbare gebieden en afval)<br />
uitwerken in samenwerking met Witzenberg voor het nieuwe strategische plan in het<br />
kader van het Vlaamse convenant ontwikkelings-samenwerking en het nieuwe<br />
meerjarenprogramma in het kader van het federale programma voor gemeentelijke<br />
internationale samenwerking.<br />
195.<br />
196.<br />
een project rond jeugd en afval (afvalsortering, composteren) uitwerken in<br />
samenwerking met de milieudienst van Witzenberg en de jeugdwerker.<br />
samen met Witzenberg milieuacties uitwerken zoals bijvoorbeeld zwerfvuilacties in de<br />
‘clean-up’ week, acties rond de nationale bomenweek (geboortebos) en nationale<br />
ecoweek in Zuid-Afrika.<br />
D. Sensibilisatie<br />
a. Inleiding<br />
De gemeente <strong>Essen</strong> voert een duurzaam beleid zodat ook de toekomstige generaties in hun<br />
eigen behoeftes kunnen voorzien. De gemeente probeert niet alleen binnen de eigen<br />
gemeentelijke diensten te werken volgens duurzame principes, maar probeert deze principes<br />
ook bij haar inwoners ingeburgerd te krijgen.<br />
b. Stand van zaken<br />
De gemeente sensibiliseert haar inwoners rond thema’s van duurzame ontwikkeling via<br />
publicaties in het gemeentelijk infoblad en andere kanalen zoals over het thema duurzaam<br />
bouwen of via acties zoals het aanbieden van eerlijke producten bij gemeentelijke<br />
evenementen zoals de internationale burendag.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
c. Visie<br />
De gemeente vindt duurzame ontwikkeling belangrijk. Het blijvend sensibiliseren van de<br />
inwoners is een belangrijke taak van de gemeente.<br />
98<br />
d. Knelpunten<br />
1. Dit soort sensibilisatiecampagnes moet regelmatig herhaald worden omdat mensen<br />
snel vervallen in hun oude gewoontes.<br />
e. Acties<br />
De gemeente zal:<br />
197. haar inwoners op geregelde basis sensibiliseren rond duurzame ontwikkeling.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
99<br />
Bijlage 1: Samenvattende actielijst<br />
HOOFSTUK 3: INSTRUMENTARIUM<br />
Actienr. actie<br />
1. De gemeente zal blijven middelen vrijmaken voor de bijscholing van al het<br />
personeel.<br />
2. De gemeente zal voor een aantal taken beroep doen op IGEAN milieu &<br />
veiligheid en andere externe samenwerkingsverbanden om op deze manier<br />
over een grotere kennis te beschikken.<br />
3. De gemeente zal meer middelen ter beschikking stellen ter ondersteuning<br />
van de milieudienst. Bijvoorbeeld: digitale agendaplanner, dienstwagen, …<br />
4. De gemeente zal bij de aanvang van de volgende legislatuur een voldoende<br />
uitgebreid luik milieu en natuur opnemen in de strategische<br />
meerjarenplanning en in de beleidsnota.<br />
5. De gemeente zal zodra een databank actief en beschikbaar is, hierop<br />
aansluiten.<br />
6. De gemeente zal een inventaris opmaken van de risicogronden.<br />
7. De gemeente zal de huidige werking van de MiNa-raad verder zetten.<br />
8. De gemeente zal jaarlijks de milieubarometer opmaken en de trends<br />
opvolgen. De resultaten zullen dienen om het beleid te ondersteunen en waar<br />
nodig aan te passen.<br />
9. De gemeente zal tegen eind <strong>2012</strong> aan elke indicator een streefcijfer koppelen<br />
en bepalen tegen wanneer dit streefcijfer dient te zijn gerealiseerd.<br />
10. De gemeente zal jaarlijks rapporteren over de (evolutie van de) indicatoren in<br />
het milieujaarprogramma.<br />
11. De gemeente zal de resultaten van de milieubarometer jaarlijks bekend<br />
maken aan haar inwoners.<br />
HOOFDSTUK 4: AFVAL<br />
Actienr. actie<br />
12. De gemeente zal zoveel mogelijk drank en voedingsmiddelen in<br />
grootverpakking blijven aankopen.<br />
13. De gemeente zal compostvaten en compostbakken aan een voordelig tarief<br />
blijven verdelen onder haar inwoners.<br />
14. De gemeente zal de huidige compostmeesterwerking verder zetten.<br />
15. De gemeente zal op de parking van de Wildertse Duintjes een openbaar<br />
composttoilet plaatsen.<br />
16. De gemeente zal het gebruik van een antireclame sticker blijven promoten via<br />
artikels in het gemeentelijk infoblad en in de afvalkalender.<br />
17. De gemeente zal haar overeenkomst met de kringwinkel uitbreiden.<br />
18. De gemeente zal naast de grote restafvalzak ook het klein formaat blijven<br />
verspreiden.<br />
19. De gemeente zal het gebruik van herbruikbare luiers blijven promoten.<br />
20. De gemeente zal de scholen en verenigingen blijven ondersteunen m.b.t.<br />
afvalpreventie en haar ondersteuning indien nodig uitbreiden.<br />
21. De gemeente zal naast drinkbussen in de toekomst ook koekendozen<br />
voorzien voor kleuters.<br />
22. De gemeente zal een oplossing zoeken voor de herbruikbare bekers van zaal<br />
REX. Deze zijn ondertussen gekrast, waardoor het moeilijker is ze proper te<br />
krijgen.<br />
23. De gemeente zal actief blijven sensibiliseren rond afvalpreventie.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
100<br />
24. De gemeente zal een promotiecampagne voeren rond afvalarm winkelen.<br />
25. De gemeente zal haar gemeentepersoneel attent maken op haar<br />
papiergebruik en toezien dat er vaker gescand wordt als alternatief.<br />
26. De gemeente zal het containerpark uitbreiden en herinrichten.<br />
27. De gemeente zal de inwoners blijven informeren over de gevaren van asbest<br />
en de selectieve inzameling ervan op het containerpark.<br />
28. De gemeente zal een externe grote veegwagen inzetten naast de eigen<br />
gemeentelijke veegcombinatie en de kleine gemeentelijke veegwagen<br />
vervangen.<br />
29. De gemeente zal het restafvalcijfer onder de 100 kg/inwoner/jaar proberen te<br />
krijgen.<br />
30. De gemeente zal nagaan of, nu de luiers tot het restafval horen, de<br />
inzamelfrequentie van de inzameling van het restafval dient verhoogt te<br />
worden of dat het restafval beter in containers ingezameld kan worden.<br />
31. De gemeente zal nagaan of het mogelijk en zinvoller is het snoeiafval van het<br />
containerpark te drogen en te gebruiken als grondstof voor<br />
biomassacentrales.<br />
32. De gemeente zal de inwoners stimuleren om snoeihout /tuinafval te<br />
hergebruiken in de tuin door het promoten van o.a. het gebruik van<br />
hakselaars en het toepassen van mulching.<br />
33. De gemeente zal de mogelijkheden van afvalarm tuinieren onder de aandacht<br />
brengen.<br />
34. De gemeente zal alle GFT containers vervangen met mogelijkheid tot<br />
inbouwen van een chip m.b.t. weging of ledigingfrequentie.<br />
35. De gemeente zal het opgehaalde en ingezamelde afval van zwerfvuil en<br />
sluikstort wegen van zodra er een weegbrug is op het containerpark.<br />
36. De gemeente zal de straatvuilbakjes stelselmatig vervangen door een<br />
staander met daaraan één of twee vuilbakken.<br />
37. De gemeente zal de tweevoudige vuilbakken voorzien van een verdeling aan<br />
één zijde, waardoor er geen restafvalzakken in kunnen gestopt worden en<br />
langs de andere zijde zal er een vuilbak worden gehangen met een gat erin<br />
voor het PMD afval.<br />
38. De gemeente zal de bevolking blijven sensibiliseren in verband met de<br />
problematiek van zwerfvuil en afvalverbranding.<br />
39. De gemeente zal een netheidsbarometer uitwerken. De netheidsbarometer is<br />
een ondersteunend instrument waarmee de gemeente op een snelle manier<br />
de netheid van het openbaar domein kan meten. Deze methode bepaalt niet<br />
de absolute hoeveelheden of het gewicht van het zwerfvuil en/of sluikstorten<br />
in de gemeente. Het is een graadmeter voor de netheid van het openbaar<br />
domein. Met de resultaten van de netheidsbarometer kunnen de opruim- en<br />
veeginspanningen efficiënter ingepland worden of de gegevens kunnen de<br />
basis vormen voor het beter plaatsen en legen van straatvuilnisbakken.<br />
40. De gemeente zal de inrichting van het openbaar groen ook bekijken in functie<br />
van sluikstort.<br />
41. De gemeente zal de verschillende zwerfvuilacties beter afstemmen op elkaar<br />
zodat de acties gespreid zijn in de tijd.<br />
HOOFDSTUK 5 : MILIEUVERANTWOORD PRODUCTGEBRUIK<br />
Actienr. actie<br />
42. De gemeente zal in een eerste fase werken rond inventarisatie van de<br />
verschillende productgroepen.<br />
43. De gemeente zal in elk bestek voor de aankoop van hout- en houtproducten<br />
een standaardbestek-voorschrift duurzaam geëxploiteerd hout opnemen.<br />
44. De gemeente zal in elk bestek voor ‘werken’ (definitie volgens Vlarea) het<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
101<br />
gebruik van Copro gekeurd breekpuin opnemen.<br />
45. De gemeente zal vanaf 2015 alleen maar ecologisch verantwoorde was- en<br />
reinigingsproducten gebruiken in de gemeentelijke gebouwen. Voor een<br />
objectieve beoordeling van de milieuvriendelijkheid van de producten in<br />
offertes zal gebruik gemaakt worden van de producttest van OVAM. Hiervoor<br />
zijn ecologische fiches opgemaakt voor verschillende soorten<br />
schoonmaakproducten. Deze fiches worden toegevoegd aan het bestek en<br />
moeten per product door de aanbieder worden ingevuld en bijgevoegd aan<br />
de offerte. Op basis van deze fiches kan het productgamma van de<br />
verschillende aanbieders met elkaar vergeleken worden naar<br />
milieuvriendelijkheid.<br />
46. De gemeente zal vanaf 2015 enkel nog biologische- streek- en fairtrade<br />
producten gebruiken bij de aankoop van cateringsproducten.<br />
47. De gemeente zal milieuvriendelijkheid mee opnemen als één van de<br />
gunningcriteria in de overige bestekken.<br />
48. De gemeente zal meer gebruik maken van mulchen in het gemeentelijk<br />
groenonderhoud.<br />
49. De gemeente zal magazijnier en aankopers verder opleiden in / informeren<br />
over milieuverantwoord productgebruik.<br />
50. De gemeente zal milieuverantwoorde houtverduurzamingsmiddelen, verven<br />
en vernissen gebruiken.<br />
51. De gemeente zal controleren of haar koel- en airconditioningstoestellen<br />
werken op gefluoreerde broeikasgassen of op milieuvriendelijke alternatieven<br />
en indien nodig de toestellen die werken op broeikasgassen vervangen door<br />
milieuvriendelijke alternatieven.<br />
52. De gemeente zal blijven sensibiliseren over het thema milieuverantwoord<br />
productgebruik.<br />
53. De gemeente zal het gebruik van milieuverantwoorde houtverduurzamingsmiddelen,<br />
verven en vernissen stimuleren bij haar bevolking.<br />
54. De gemeente zal in het kader van de duurzaamheidspremie nieuwe<br />
mogelijkheden op vlak van milieuverantwoord productgebruik blijven<br />
onderzoeken (vb. subsidie hakselaar voor particulieren) en het bedrag van de<br />
premies jaarlijks evalueren.<br />
HOOFDSTUK 6 : WATER<br />
Actienr. actie<br />
55. De gemeente zal de huidige werking rond pesticidenreductie verder zetten.<br />
56. De gemeente zal projecten rond het verminderen van bestrijdingsmiddelen<br />
toelichten aan de hand van educatieve borden.<br />
57. De gemeente zal bij de heraanleg of omvorming van openbaar domein<br />
telkens de pesticidentoets blijven toepassen.<br />
58. De gemeente zal bij nieuwe aanplantingen steeds kiezen voor aangepaste<br />
beplanting zoals bodembedekkers om de ruimte zo onderhoudsvrij mogelijk<br />
te houden. Op verschillende plaatsen start de gemeente <strong>Essen</strong> vanaf <strong>2012</strong><br />
met proefprojecten met aangepaste beplantingen om na te gaan met welke<br />
bodembedekkers de bodem onkruidvrij blijft.<br />
59. De gemeente zal de inwoners blijven sensibiliseren rond bestrijdingsmiddelen.<br />
60. De gemeente zal landbouwers overtuigen de oeverzones vrij te houden.<br />
61. De gemeente zal in de bestekken rond het onderhoud van openbaar groen<br />
opleggen om pesticidenvrij te werken.<br />
62. De gemeente zal het personeel van de groendienst opleidingen laten volgen<br />
rond duurzame inrichting en onderhoud van openbaar groen.<br />
63. De gemeente zal het vrijwillig braakleggen van stroken landbouwgrond langs<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
102<br />
waterlopen en/of Kleine Landschapselementen (KLE’s) stimuleren en<br />
ondersteunen (logistiek en financieel) en zet hiervoor een gestructureerd<br />
overleg op tussen landbouworganisaties en natuurverenigingen.<br />
64. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
65. De gemeente zal blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik,<br />
regenwaterrecuperatie, grondwaterwinning, enz.<br />
66. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
67. De gemeente zal blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik,<br />
regenwaterrecuperatie, grondwaterwinning, enz.<br />
68. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
69. De gemeente zal blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik,<br />
regenwaterrecuperatie, grondwaterwinning, enz.<br />
70. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
71. De gemeente zal blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik,<br />
regenwaterrecuperatie, grondwaterwinning, enz.<br />
72. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
73. De gemeente zal blijven sensibiliseren rond rationeel watergebruik,<br />
regenwaterrecuperatie, grondwaterwinning, enz.<br />
74. De gemeente zal bij gemeentelijke nieuwbouwprojecten en verbouwingen<br />
steeds de principes van rationeel watergebruik toepassen.<br />
75. De gemeente zal enkele verwaarloosde percelen ter hoogte van Horendonk<br />
langs de kleine Aa, die in bezit zijn van de gemeente, herwaarderen. Voor de<br />
beplanting zal gebruik worden gemaakt van streekeigen en waar mogelijk<br />
autochtoon plantmateriaal.<br />
76. De gemeente zal in samenwerking met de provincie ecologische<br />
herstelprojecten in de vallei van de Kleine Aa uitvoeren.<br />
77. De gemeente zal een actief grondenaankoopbeleid blijven voeren zodat aan<br />
de Kleine Aa en de Roosendaalse vaart nog meer groene “stepping stones”<br />
kunnen ontwikkeld worden.<br />
HOOFDSTUK 7 : HINDER<br />
Actienr. actie<br />
78. De gemeente zal het centraal meldpunt blijven bekend maken bij haar<br />
inwoners.<br />
79. De gemeente zal de huidige werkwijze rond klachtenregistratie, opvolging en<br />
analyse verder zetten.<br />
80. De gemeente zal de samenwerking tussen de politie en de milieudienst rond<br />
de behandeling van klachten en het centraal meldpunt milieuklachten officieel<br />
in een overeenkomst vastleggen.<br />
81. De gemeente zal indien nodig contact op met het<br />
LOkaalGezondheidsOverleg. Bij dit LOkaalGezondheidsOverleg werken<br />
Medische Milieudeskundigen, waarbij men terecht kan voor vragen rond<br />
Milieu en Gezondheid.<br />
82. De gemeente zal meewerken aan initiatieven rond preventieve controles op<br />
provinciaal of Vlaams niveau.<br />
83. De gemeente zal binnen het kader van het handhavingsdecreet een<br />
intergemeentelijke toezichthoudend ambtenaar aanstellen.<br />
84. De gemeente zal aan de intergemeentelijke toezichthouder van IGEAN milieu<br />
& veiligheid vragen om proactieve controles uit te voeren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
103<br />
85. bepalingen over milieuhinder opnemen in een gemeentelijk GAS-reglement<br />
en dit bekend maken via het gemeentelijk infoblad.<br />
86. De gemeente zal een specifiek opgeleide ambtenaar aanwijzen die in het<br />
kader van het GAS-reglement op basis van de gedane vaststellingen een<br />
geldboete kan opleggen in verhouding tot de gepleegde feiten en in<br />
verhouding tot de ernst van de gevolgen van de overtreding.<br />
87. De gemeente zal aan de politie vragen om de klachten die bij hen<br />
binnenkomen ook systematisch in te voegen, zodra het klachtensysteem van<br />
de politie gekoppeld is aan het MKROS-systeem.<br />
88. De gemeente zal nagaan of er binnen de politiezone Grens een volledige<br />
milieucel kan uitgebouwd worden.<br />
89. De gemeente zal jaarlijks blijven sensibiliseren rond hinderthema’s,<br />
waaronder ook fijn stof.<br />
90. De gemeente zal een inventarisatie maken van de gemeentelijke verlichting<br />
(openbare verlichting en klemtoonverlichting), nagaan waar en hoe lichthinder<br />
moet aangepakt worden en deze initiatieven bekend maken bij de inwoners.<br />
HOOFDSTUK 8 : ENERGIE<br />
Actienr. actie<br />
91. De gemeente zal de energieboekhouding verder uitbreiden naar andere<br />
gemeentelijke gebouwen.<br />
92. De gemeente zal in volgorde van prioriteit gebouwen uitrusten met telemetrie<br />
voor het doorsturen van meterstanden naar het energieboekhoudprogramma.<br />
93. De gemeente zal systematisch voor alle gemeentelijke gebouwen REGactieplannen<br />
opmaken aan de hand van haalbaarheidsstudies (ESCO).<br />
94. De gemeente zal prioritair gemeentelijke gebouwen isoleren.<br />
95. De gemeente zal de nodige maatregelen blijven nemen om het<br />
energieverbruik terug te dringen.<br />
96. De gemeente zal bij de herinrichting van het openbaar domein steeds kiezen<br />
voor energiezuinige verlichting.<br />
97. De gemeente zal een inventaris maken van de kleine gemeentelijke<br />
gebouwen waar het enkel glas vervangen moet worden of waar geïsoleerd<br />
moet worden en deze werken prioritair uitvoeren.<br />
98. De gemeente zal verder onderzoeken waar en wanneer de gemeente kan<br />
investeren in hernieuwbare energie en de nieuwste ontwikkelingen op dit vlak<br />
opvolgen.<br />
99. De gemeente zal 100% groene stroom blijven aankopen.<br />
100. De gemeente zal subsidies voor hernieuwbare energie blijven behouden en<br />
het bedrag van de subsidie jaarlijks evalueren.<br />
101. De gemeente zal bij de uitbreiding van het industrieterrein Postbaan een<br />
locatie voor windmolens voorzien in het RUP.<br />
102. De gemeente zal bij haar toekomstige aanbestedingen energie-efficiëntie als<br />
criterium opnemen.<br />
103. De gemeente zal de geldende energieprestatieregelgeving verder uitvoeren.<br />
104. De gemeente zal de inwoners jaarlijks informeren en sensibiliseren over<br />
duurzaam energiegebruik.<br />
105. De gemeente zal verder meewerken aan het project Energiescans.<br />
106. De gemeente zal verder communiceren over de thermografische kaart en het<br />
belang van een goede isolatie.<br />
107. De gemeente zal de bevolking sensibiliseren over het belang en de<br />
verplichting van de periodieke inspectie en onderhoud van<br />
verwarmingsinstallaties, de eenmalige verwarmingsaudit en de vervanging<br />
van oude, slecht werkende en/of energieverslindende ketels<br />
108. De gemeente zal de bestaande subsidies voor jeugdverenigingen, zoals<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
104<br />
jeugdinfrastructuur en het inrichten van de directe omgeving van<br />
jeugdlokalen, herbekijken in het kader van duurzaamheid. Zo kan de subsidie<br />
jeugdwerkinfrastructuur uitgebreid worden waardoor ook energiebesparende<br />
maatregelen gesubsidieerd worden.<br />
109. De gemeente zal duurzaamheidspremie uitbreiden in functie van de<br />
ontwikkelingen<br />
HOOFDSTUK 9 : MOBILITEIT<br />
Actienr. actie<br />
110. De gemeente zal bij de vervanging van voertuigen eerst die voertuigen<br />
vervangen met de laagste ecoscore.<br />
111. De gemeente zal bij de aankoop en vervanging van voertuigen rekening<br />
houden met de milieuaspecten. De gemeente zal zich hiervoor baseren op de<br />
handleiding en het voorbeeldbestek ‘opname milieuaspecten in bestek<br />
aankoop milieuvriendelijk voertuig’ dat door de Vlaamse overheid ter<br />
beschikking werd gesteld.<br />
112. De gemeente zal telkens nieuwe voertuigen worden aangekocht of<br />
voertuigen uit gebruik worden genomen de inventarisatie actualiseren.<br />
113. De gemeente zal de inventaris uitbreiden met de vrachtwagens.<br />
114. De gemeente zal bij de aankoop van nieuwe voertuigen nagaan of<br />
alternatieven zoals elektrische of hybride wagens of wagens op aardgas<br />
voordeliger zijn op vlak van milieuvriendelijkheid.<br />
115. De gemeente zal onderzoeken of het zinvol is om elektrische fietsen in te<br />
zetten in de gemeentelijke werking.<br />
116. De gemeente zal enkel nog klimaatneutraal vliegen en onderzoekt de<br />
mogelijkheden om al het gemeentelijk vervoer (dienstverplaatsingen)<br />
klimaatneutraal te maken.<br />
117. De gemeente zal een mobiliteitsscan voor de gemeente uitvoeren in<br />
samenwerking met de provincie.<br />
118. De gemeente zal een bedrijfsvervoersplan voor de gemeente opmaken.<br />
119. De gemeente zal bedrijven/bedrijventerreinen ondersteunen bij de opmaak<br />
van bedrijfsvervoersplannen.<br />
120. De gemeente zal bij het uitwerken van mobiliteitsprojecten telkens rekening<br />
houden met de impact op het milieu.<br />
121. De gemeente zal de duurzaamheidsambtenaar de uitvoering van het<br />
mobiliteitsplan laten opvolgen door deelname aan de <strong>Gemeente</strong>lijke<br />
Begeleidingscommissie (GBC).<br />
122. De gemeente zal bekijken of de aanwerving van een mobiliteitsambtenaar<br />
mogelijk is.<br />
123. De gemeente zal een actieplan trage wegen uitwerken voor het oostelijk deel<br />
van de gemeente.<br />
124. De gemeente zal de actieplannen trage wegen van de gemeente verder<br />
uitwerken en jaarlijks evalueren.<br />
125. De gemeente zal op geregelde tijdstippen communiceren over de trage<br />
wegen via verschillende communicatiekanalen.<br />
126. De gemeente zal een kaart uitwerken rond trage wegen voor voetgangers en<br />
fietsers.<br />
127. De gemeente zal haar inwoners en het eigen gemeentepersoneel blijven<br />
sensibiliseren over het effect van mobiliteit op het milieu.<br />
128. De gemeente zal het woonwerkverkeer met de fiets en het openbaar vervoer<br />
blijven stimuleren.<br />
129. De gemeente zal op regelmatige basis een cursus ecodriving organiseren en<br />
het resultaat evalueren.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
105<br />
HOOFDSTUK 10 : NATUUR, BOS, LANDSCHAP EN GROEN<br />
Actienr. actie<br />
130. De gemeente zal aan de hand van de ruilverkavelingplannen in<br />
samenwerking met de landbouwers bermbreedte en grachten controleren en<br />
deze bermbreedtes herstellen.<br />
131. De gemeente zal met landbouwsector afspraken maken om de zichtbaarheid<br />
op de kruispunten te garanderen.<br />
132. De gemeente zal de inwoners informeren over wat wel en niet toegelaten is<br />
op gemeentelijke bermen en waarom.<br />
133. De gemeente zal jeugdverenigingen betrekken bij snoei- en<br />
beplantingswerken in het Patersboske.<br />
134. De gemeente zal enkele Trage wegen, die geen verbindingsfunctie hebben<br />
voor de zwakke weggebruiker, aanplanten als heg. vb. Hollandse/Brabantse<br />
Dreef.<br />
135. De gemeente zal een brochure ‘Biodiversiteit in tuin en plantsoen’ opmaken<br />
met:<br />
- informatie over de biodiversiteit in de gemeente <strong>Essen</strong>: soorttabellen van<br />
planten die bijen,vlinders, dieren of vogels aantrekken.<br />
- informatie over hoe we de natuur nieuwe levenskansen kunnen geven en<br />
dichter bij huis halen en hen daarmee nieuwe levenskansen biedt.<br />
- tips over beplantingscombinaties en andere creatieve initiatieven.<br />
136. De gemeente zal bij aanplantingen in buitengebied steeds streekeigen<br />
planten en waar mogelijk autochtoon plantmateriaal gebruiken.<br />
137. De gemeente zal een bermbeheersplan opmaken.<br />
138. De gemeente zal de Mina-raad ondersteunen bij de organisatie van een<br />
gemeentelijke wedstrijd waarbij verenigingen en particulieren de kans krijgen<br />
een dier of plant te adopteren. In ruil voor een concrete actie voor dit dier of<br />
plant (hoe groot of hoe klein ook) kunnen zij een bepaalde prijs winnen.<br />
139. De gemeente zal het <strong>Gemeente</strong>lijk Natuurontwikkelingsplan actualiseren.<br />
140. De gemeente zal een uitgebreid bosbeheersplan opmaken voor de<br />
gemeentebossen: Wildertse Duintjes, De Werf, Rijkmaker, Scham, Grote<br />
Horendonk, Kwatse brug, Smoutebos, Statieboske, Paviljoen, Paterboske: in<br />
totaal + 170 ha.<br />
141. De gemeente zal na het bekomen van een uitgebreid bosbeheerplan streven<br />
naar een FSC-certificering van de gemeentebossen.<br />
142. De gemeente zal privé-boseigenaren aanzetten aan te sluiten bij de opmaak<br />
van het bosbeheersplan.<br />
143. De gemeente zal zoeken naar een nieuwe locatie voor het Geboortebos.<br />
144. De gemeente zal de speelbossen, speelpleintjes en de omgeving van de<br />
jeugdlokalen in samenwerking met de groendienst veranderen naar meer<br />
natuurvriendelijke inrichtingen door bijvoorbeeld: tunnels aan te leggen met<br />
snoeiafval, wilgententen te bouwen, speeltoestellen van natuurlijke<br />
materialen te gebruiken, …<br />
145. De gemeente zal het bosdecreet strikter toepassen in de zones voor<br />
verblijfrecreatie en het gebruik van inheemse en streekeigen beplanting er<br />
stimuleren.<br />
146. De gemeente zal een landschapsbeheersplan opmaken voor de Oude<br />
Pastorij.<br />
147. De gemeente zal de mogelijkheid onderzoeken om via het Kempens<br />
Landschap de ‘Gronden Van Agtmael’, gelegen achter De Bijster, aan te<br />
kopen om versnippering tegen te gaan en te streven naar herstel en behoudt<br />
van dit landschappelijk waardevol coulissen-landschap.<br />
148. De gemeente zal de mogelijkheid onderzoeken om via het Kempens<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
106<br />
Landschap nog andere projecten aan te kopen of via hun landschapsloket te<br />
laten ondersteunen.<br />
149. De gemeente zal actief zoeken om langsheen de waterlopen een<br />
aaneenschakeling of opeenvolging van ‘waardevolle stukjes groen’ aan te<br />
kopen.<br />
150. De gemeente zal aansluiten bij het Regionaal Landschap: dit geeft<br />
mogelijkheden om gezamenlijke acties rondom natuur en landschap<br />
(inventariseren van beeldbepalende elementen, opzetten van acties die<br />
kaderen in een ruimere omgeving, cultuurhistorie, …) te organiseren en de<br />
initiatieven via de ‘landschapskrant’ aan elke <strong>Essen</strong>aar mee te delen.<br />
151. De gemeente zal een werkgroep binnen de Minaraad oprichten ter<br />
voorbereiding van een aangepast vergunningenbeleid rond bescherming,<br />
behoud of degelijke compensatie van bomen en Kleine<br />
Landschapselementen (KLE’s).<br />
152. De gemeente zal bij gemeentelijke weilanden waarvan de pacht naar zijn<br />
einde toe loopt, onderzoeken of de gronden in gebruik kunnen gegeven<br />
worden mits perceelrandbeheer, aanleg poel, ….<br />
153. De gemeente zal dreven zoals: Beukendreef/Velodreef, Dreef, drevenpatroon<br />
Paviljoen,… herwaarderen.<br />
154. De gemeente zal aandringen op het heraanplanten van gewestwegen<br />
rekeninghoudende met de geplande rioleringswerken aan de<br />
Moerkantsebaan.<br />
155. De gemeente zal bomen en beplantingen langs ruilverkavelingswegen<br />
behouden en versterken.<br />
156. De gemeente zal de inventaris van de knotwilgen uitbreiden met andere<br />
kleine landschapselementen en een beheersvisie opmaken voor onder meer:<br />
het Paviljoen, park Oude Pastorij, Sportpark - dierenparkje - beukenbos, …<br />
157. De gemeente zal een lijst opmaken van waardevolle objecten of<br />
gestructureerde complexen in de gemeente die niet aangeduid werden als<br />
relict en die behouden moeten blijven. De gemeente zal nagaan welke<br />
maatregelen zij kan nemen om deze te behouden.<br />
158. De gemeente zal in samenwerking met het Regionaal Landschap het belang<br />
van historische hakhoutwallen, bomenrijen en solitaire bomen in de kijker<br />
zetten en een subsidiereglement uitwerken voor de bescherming, onderhoud<br />
en versterking ervan. Dit werkpunt staat nu al op het programma van RL de<br />
Voorkempen.<br />
159. De gemeente zal via de stedenbouwkundige vergunning de aanplanting van<br />
streekeigen beplanting verplichten bij het verharden van lange opritten of<br />
wegen in open landelijk gebied.<br />
160. De gemeente zal investeren in de verdere uitbouw van de gemeentelijke<br />
groendienst zowel qua materiaal als personeel.<br />
161. De gemeente zal de gemeentelijke veegcombinatie eerst laten herstellen en<br />
later vervangen door een nieuw exemplaar.<br />
162. De gemeente zal tegen 2013 een bomenvisie opstellen en tegen 2014 – 2015<br />
beschikken over een goedgekeurd bomenbeleidsplan.<br />
163. De gemeente zal locaties oplijsten die zich lenen voor het aanplanten van<br />
solitaire of enkele parkbomen die alle ruimte kunnen krijgen om tot<br />
monumentale bomen uit te groeien.<br />
164. De gemeente zal het aanplanten van solitaire bomen gefaseerd aanpakken.<br />
165. De gemeente zal naar analogie van de wijk Hey-end het bomenbestand per<br />
wijk bekijken.<br />
166. De gemeente zal juridische bescherming uitwerken voor bomen op de<br />
Bijzondere-bomenlijst.<br />
167. De gemeente zal uitvoeren van een herinneringsdreef- en bos<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
107<br />
168. De gemeente zal een bomenverkiezing organiseren.<br />
169. De gemeente zal inventarisatie van graven, grafmonumenten, aanwezig<br />
groen van alle begraafplaatsen.<br />
170. De gemeente zal een beleidsvisie opmaken op lange termijn waarin<br />
verschillende aspecten worden opgenomen zoals de structuur van de<br />
begraafplaatsen, capaciteit, algemeen uitzicht, voorzieningen, enz.<br />
171. De gemeente zal de kerkhoven omvormen tot parkbegraafplaatsen.<br />
HOOFDSTUK 11 : BODEM<br />
Actienr. actie<br />
172. De gemeente zal de huidige regelgeving respecteren bij gemeentelijke<br />
werken om verspreiding van bodemverontreiniging tegen te gaan.<br />
173. De gemeente zal indien zich er een acuut geval van bodemverontreiniging<br />
voordoet, een bodemsaneringsdeskundige aanstellen om verdere<br />
maatregelen te treffen zoals voorgeschreven in het bodemsaneringsdecreet.<br />
174. De gemeente zal meewerken aan en opvolgen van onderzoek rond<br />
bodemverontreiniging van zones op het grondgebied van de gemeente.<br />
175. De gemeente zal enkel een vergunning afleveren voor het inrichten van een<br />
tijdelijke opslagplaats (TOP) indien de betrokken persoon de TOP heeft<br />
voorzien volgens de code van goede praktijk, opgesteld door de OVAM.<br />
176. De gemeente zal de bevolking sensibiliseren m.b.t. de toepassing van het<br />
bodemsaneringsdecreet.<br />
177. De gemeente zal kopers van onroerende goederen op haar grondgebied<br />
blijven informeren of het gekochte perceel al dan niet is opgenomen in het<br />
register via notarisbrieven en via het loket van zowel de dienst Ruimtelijke<br />
Ordening als de dienst Milieu.<br />
178. De gemeente zal bij vermoeden van vervuiling een oriënterend<br />
bodemonderzoek opleggen bij nieuwe verkavelingen.<br />
179. De gemeente zal een bodemonderzoek laten uitvoeren bij de aan- en<br />
verkoop van gronden door de gemeente, ook wanneer dit niet verplicht is.<br />
180. De gemeente zal de gronden van de gemeente screenen op<br />
bodemverontreiniging.<br />
181. De gemeente zal de milieuvergunningen blijven ingeven in de databank<br />
risicogronden.<br />
182. De gemeente zal het register van de bodemattesten blijven bijhouden.<br />
183. De gemeente zal indien er zich een acuut geval van bodemverontreiniging<br />
voordoet, een bodemsaneringsdeskundige aanstellen om verdere<br />
maatregelen te treffen zoals voorgeschreven in het bodemsaneringsdecreet.<br />
184. De gemeente zal een inventaris risicogronden opzetten.<br />
185. De gemeente zal jaarlijks samen met IGEAN milieu & veiligheid evalueren of<br />
er nog voldoende vraag is voor een nieuwe tankslagactie.<br />
186. De gemeente zal haar inwoners financieel blijven ondersteunen bij het<br />
saneren van de stookolietank.<br />
187. De gemeente zal particulieren en ondernemers sensibiliseren om met<br />
stookolie vervuild water juist af te voeren naar het containerpark.<br />
HOOFDSTUK 12 : DUURZAME ONTWIKKELING<br />
Actienr. actie<br />
188. De gemeente zal nagaan of een informatiepunt duurzaam bouwen kan<br />
worden ingericht en als dusdanig bekendgemaakt aan de inwoners. Hiervoor<br />
zullen dan de nodige opleidingen gevolgd worden door de medewerkers van<br />
de milieudienst en de bouwdienst<br />
189. De gemeente zal bij verbouwingen of nieuwbouw van gemeentelijke<br />
gebouwen de principes van duurzaam bouwen toepassen.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
108<br />
190. De gemeente zal een cursus rond duurzaam bouwen organiseren voor de<br />
inwoners.<br />
191. De gemeente zal het gemeentepersoneel opleidingen rond duurzaam<br />
bouwen laten volgen.<br />
192. De gemeente zal in haar aankoopbeleid naast milieuaspecten ook rekening<br />
houden met sociale aspecten<br />
193. De gemeente zal haar voorbeeldrol in het gebruik van en de sensibilisatie<br />
over fairtradeproducten vervullen.<br />
194. De gemeente zal milieu- en duurzaamheidsacties (vb. vergroening van<br />
kwetsbare gebieden en afval) uitwerken in samenwerking met Witzenberg<br />
voor het nieuwe strategische plan in het kader van het Vlaamse convenant<br />
ontwikkelingssamenwerking en het nieuwe meerjarenprogramma in het kader<br />
van het federale programma voor gemeentelijke internationale samenwerking<br />
195. De gemeente zal een project rond jeugd en afval (afvalsortering,<br />
composteren) uitwerken in samenwerking met de milieudienst van<br />
Witzenberg en de jeugdwerker.<br />
196. De gemeente zal samen met Witzenberg milieuacties uitwerken zoals<br />
bijvoorbeeld zwerfvuilacties in de ‘clean-up’ week, acties rond de nationale<br />
bomenweek (geboortebos) en nationale ecoweek in Zuid-Afrika.<br />
197. De gemeente zal haar inwoners op geregelde basis sensibiliseren rond<br />
duurzame ontwikkeling.<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017
109<br />
Bijlage 2: Gebruikte afkortingen<br />
COPRO Onpartijdige instelling voor de controle van bouwproducten<br />
CO2<br />
Koolstofdioxide<br />
d.w.z. dit wil zeggen<br />
DABM Decreet houdende algemene bepalingen inzake het milieubeleid<br />
EPC Energie Prestatie Certificaat<br />
FOST Plus Erkend organisme voor de uitvoering van de terugnameplicht voor<br />
huishoudelijk verpakkingsafval<br />
FSC – hout Hout uit goed beheerde bossen (volgens maatstaven van de<br />
internationale onafhankelijke organisatie Forest Stewardship Council)<br />
GBC <strong>Gemeente</strong>lijke Begeleidingscommissie<br />
GECORO <strong>Gemeente</strong>lijke Commissies voor Ruimtelijke Ordening<br />
GFT+ Groente, fruit- en tuinafval en niet-recycleerbaar papier<br />
GIS Geografisch Informatie Systeem<br />
GMBP <strong>Gemeente</strong>lijk milieubeleidsplan<br />
ha hectare<br />
i.v.m. in verband met<br />
IGEAN intergemeentelijke vereniging die werkzaam is in het arrondissement<br />
Antwerpen<br />
Infrax Netbedrijf aardgas, elektriciteit, kabeltelevisie en riolering<br />
KGA Klein Gevaarlijk Afval<br />
KLE Kleine LandschapsElementen<br />
km kilometer<br />
m.b.t. met betrekking tot<br />
MINA – plan 4 Vlaams <strong>Milieubeleidsplan</strong> 2011 – 2015<br />
MKROS Milieuklachten, - registratie en opvolgingssysteem<br />
MMIS Milieu Management Informatie Systeem<br />
MOS Milieueducatie Op School<br />
OVAM Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij<br />
PIH Het Provinciaal Instituut voor Hygiëne<br />
PMD Plastiek flessen en flacons, metalen verpakkingen en drankkartons<br />
REG Rationeel energiegebruik: energiediensten leveren met een minimum<br />
aan energieverbruik en met de energievorm van de laagste kwaliteit die<br />
nog volstaat<br />
v.z.w. Vereniging zonder winstoogmerk<br />
VEA Vlaams Energie Agentschap<br />
VLACO de Vlaamse Compostorganisatie<br />
VLAREA Vlaams Reglement inzake Afvalvoorkoming en –beheer<br />
Vlarem Vlaams Reglement betreffende de Milieuvergunning<br />
VTE voltijdse equivalenten<br />
GEMEENTE <strong>Essen</strong>: milieubeleidsplan <strong>2012</strong> - 2017