Volgende - Gemeente Hardenberg
Volgende - Gemeente Hardenberg
Volgende - Gemeente Hardenberg
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3.1 Morfologie<br />
Het huidige beeld op het Katingerveld is het<br />
resultaat van kleine en grote veranderingen<br />
die in het verleden hebben plaatsgevonden.<br />
Een optelsom van ruimtelijke elementen, met<br />
een eigen geschiedenis en betekenis, welke<br />
nu gezamenlijk een betekenis hebben en de<br />
actuele situatie vormen. In de plaatselijke<br />
geschiedenis zijn 3 perioden te onderscheiden<br />
waarvan de sporen terug te vinden zijn in de<br />
actuele situatie.<br />
De eerste periode loopt tot en met de 17e eeuw<br />
en geeft een samenvattend beeld van de situatie<br />
zoals deze in eeuwen daarvoor heel langzaam<br />
gegroeid is. Het landschap heeft zijn basis in de<br />
laatste ijstijd. De gemeente <strong>Hardenberg</strong> ligt in<br />
het stroomdal van de oervecht. Langs de hogere<br />
randen van dit stroomdal vestigden zich, eerst<br />
in de prehistorie en later in de middeleeuwen,<br />
agrarische nederzettingen (waaronder Den Kaat<br />
en Avereest). Tussen de hogere randen lagen<br />
afwisselend hoogveen- en heidegebieden. Op<br />
lokale schaal werden deze gebieden ontgonnen<br />
vanuit de aanliggende nederzettingen.<br />
In de 17e eeuw krijgt het gebied een<br />
bovenlokale “strategische” betekenis. Op de<br />
zomerweg die liep van Ommen naar Zuidwolde<br />
werd de Ommerschans aangelegd als onderdeel<br />
van een heel stelsel van verdedigingswerken<br />
welke de noordelijke nederlanden moesten<br />
beschermen.<br />
De volgende periode behelst de 18e en 19e<br />
eeuw. In deze periode veranderd in korte<br />
tijd het landschap door grootschalige (veen)<br />
ontginningen. Veendorpen, kolonieën en nieuwe<br />
infrastructuur tekenden zich scherp af in het<br />
oude landschap. Balkbrug “onstond” op de<br />
kruising van de oude zomerweg tussen Ommen<br />
en Zuidwolde en de vanaf 1809 aangelegde<br />
Dedemsvaart. In de daarop volgende eeuw<br />
groeide Balkbrug uit tot een lintdorp langs<br />
de Dedemsvaart. Het begin van de vaart lag,<br />
ANALYSE<br />
net ten oosten van het Katingerveld, in de<br />
veenkolonie “De Veenderij”. Dit is de huidige<br />
plaats “Dedemsvaart”. De Ommerschans,<br />
niet langer militair van betekenis, werd een<br />
strafinrichting. Rondom de Ommerschans werd<br />
een kolonie gesticht voor huisgezinnen uit de<br />
kolonie Frederiksoord.<br />
In de loop van de 20e eeuw werden de<br />
laatste woeste gronden in cultuur gebracht.<br />
Verveningen en heidevelden verdwenen en<br />
waren rond de jaren 60 alle (her)verkaveld.<br />
Hiermee verdween ook het eerder genoemde<br />
scherpe contrast tussen de verschillende<br />
ruimtelijke elementen. Infrastructuur veranderde;<br />
scheepvaart verdween en wegverkeer deed<br />
zijn intrede. Grote delen van de Dedemsvaart<br />
werden gedempt en in Balkbrug ligt nu een<br />
brede verkeersweg. De functie van de oude<br />
zomerweg tussen Ommen en Zuidwolde werd<br />
overgenomen door de, even ten oosten van<br />
Balkbrug aangelegde, N48. Deze rijksweg<br />
heeft het Katingerveld verdeeld in een westelijk<br />
deel bij Balkbrug en een oostelijk deel bij<br />
Dedemsvaart. Het lintdorp Balkbrug breidde<br />
zich uit met het raster van de kolonie als basis.<br />
De zuidelijke woonwijk, de TBS inrichting<br />
“Veldzicht”, de restanten van de Ommerschans<br />
en verscheidene bospercelen voegden zich<br />
binnen het rationele patroon.<br />
3<br />
21