2005-4 - Vrienden van Blijdorp
2005-4 - Vrienden van Blijdorp
2005-4 - Vrienden van Blijdorp
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
10<br />
Nederlandse weidevogels II<br />
Grutto’s en tureluurs<br />
In het vorige nummer <strong>van</strong> <strong>Vrienden</strong>nieuws schreven<br />
wij al over een nieuwe volière op de plaats <strong>van</strong> de<br />
voormalige Kiboko speeltuin waarin weidevogels te<br />
zien zullen zijn. We schreven toen over de kemphanen.<br />
Deze keer vertellen wij u iets over twee andere toekomstige<br />
bewoners, de grutto en de tureluur. Volgende keer<br />
komen de kluut en de kievit aan bod en zullen we ook<br />
de ervaringen <strong>van</strong> <strong>Blijdorp</strong> met deze vogels beschrijven.<br />
Er zijn namelijk al jongen uit het ei gekropen!<br />
Vogels <strong>van</strong> de slikgronden<br />
‘Limosa limosa’ is de wetenschappelijke<br />
naam <strong>van</strong> één <strong>van</strong> Nederlands bekendste<br />
weidevogels, de grutto. De Nederlandse<br />
naam ‘grutto’ is een klanknabootsing <strong>van</strong><br />
zijn roep. Deze roep wordt in verschillende<br />
delen <strong>van</strong> Nederland wat anders weergegeven,<br />
wat resulteert in verschillende namen<br />
voor de grutto als ‘grut’, ‘gruut’, ‘grutteres’,<br />
‘griet’, maar omdat zijn geluid blijkbaar<br />
ook aan het slijpen <strong>van</strong> messen doet<br />
denken, heet hij ook wel ‘schaarsliep’.<br />
Lokale namen zijn vaak gebaseerd op<br />
vergelijkingen met andere vogels en<br />
zo wordt de grutto ook wel ‘bruin ooievaartje’,<br />
‘oeversnip’ en ‘rechtbekwulp’<br />
genoemd. Al met al heel veel namen voor<br />
deze ‘vogels <strong>van</strong> de slikgronden’, wat de<br />
vertaling <strong>van</strong> de wetenschappelijke naam is.<br />
De veertig centimeter grote grutto met zijn<br />
lange snavel en bruine kleur is net als de<br />
andere weidevogels een vogel <strong>van</strong> veenweiden<br />
en andere laag gelegen graslanden.<br />
In ons land zijn dit met name de oude cultuurlandschappen<br />
(bijvoorbeeld veenpolders)<br />
die nu vrijwel geheel in gebruik zijn<br />
als grasland. Sloten horen ook heel sterk<br />
bij deze gebieden. Momenteel gaat er veel<br />
aandacht uit naar het behoud <strong>van</strong> deze<br />
gebieden. De sloten in deze gebieden trekken<br />
specifieke soorten aan als visdiefjes en<br />
snorren. Als er ook veel riet is vindt men er<br />
ook roerdompen. Door de ‘verbeterde’<br />
ontwatering, vermesting, het<br />
intensieve landgebruik en de<br />
vervroegde maaidata hebben<br />
deze vogels het niet makkelijk.<br />
Bovendien veroorzaken bovengenoemde<br />
factoren een aantasting<br />
<strong>van</strong> de flora, waardoor er<br />
minder nestgelegenheid en<br />
minder voedselaanbod is.<br />
In het verleden had de grutto<br />
er dan nog een probleem bij,<br />
aangezien hij als lekkernij<br />
bekend stond. Gelukkig is<br />
hij net op tijd beschermd<br />
verklaard. Toch keren er nog<br />
ieder jaar rond maart erg veel<br />
grutto’s terug <strong>van</strong>uit hun winterverblijf<br />
in West-Afrika en<br />
het Middellandse zee gebied<br />
om hier te komen broeden.<br />
Dan, met name in het voorjaar,<br />
is het typische gruttogeluid<br />
goed te horen. Zeker als de<br />
mannetjes hun hoge baltsvluchten<br />
boven de weides<br />
maken. Bij deze vluchten<br />
vliegen ze met uitgespreide<br />
staart en wentelen ze zich<br />
<strong>van</strong> de ene op de andere zijde.<br />
De vogels nestelen in wat langer<br />
gras, waar ze met hun lange<br />
poten ook goed op zijn gebouwd.<br />
v o g e l w i j z e r<br />
Grutto Tureluur<br />
Tekst: Jos en Anne Marie<br />
Nijkamp Hosman<br />
Groeit het gras verder door, dan zijn<br />
grutto’s vaak te zien op paaltjes, over<br />
hun gebied uitkijkend. In de periode<br />
<strong>van</strong> april tot medio juni legt het<br />
vrouwtje vier eitjes in een in de grond<br />
gemaakt kuiltje dat bekleed is met<br />
wat grassen en bladeren. Beide ouders<br />
broeden en verzorgen na het uitkomen<br />
de jongen. De kuikentjes zijn zogenaamde<br />
nestvlieders en verlaten dus al<br />
heel snel het nest. Doorgaans is er één<br />
nestje per jaar. Alleen wanneer het eerste<br />
legsel wordt verstoord volgt er een<br />
tweede. Erg ‘efficiënt’ zijn grutto’s niet,<br />
per nest komen nul tot vier jongen uit<br />
het ei en vervolgens wordt maar 50%<br />
volwassen. Daarnaast sterft jaarlijks<br />
20% <strong>van</strong> de volwassen vogels.<br />
Grutto’s hebben een lange gevoelige<br />
snavel die erg geschikt is voor het<br />
zoeken naar voedsel in zachte vochtige<br />
grond. De vogels kunnen hun voedsel<br />
zowel op de tast als op het zicht lokaliseren.<br />
Ze zijn met name op zoek naar<br />
ongewervelde prooien zoals insecten,<br />
larven, wormen, maar ook viseitjes,<br />
bessen en zaden staan op het menu.<br />
’s Winters is het dieet voornamelijk<br />
plantaardig. Zo zoeken ze in hun<br />
overwinteringsgebieden vooral de<br />
zaden op de rijstvelden.<br />
Ondanks het feit dat er wereldwijd<br />
zo’n 140 000 - 270 000 paren grutto’s<br />
zijn, gaat het niet goed. De afname in<br />
aantal is dramatisch, want sinds de<br />
jaren ‘60 zijn de aantallen met maar<br />
liefst 50% afgenomen. ’s Zomers trekken<br />
80-90% <strong>van</strong> de grutto’s naar ons<br />
land, wat maakt dat Nederland een<br />
specifieke verantwoordelijkheid heeft<br />
in de bescherming <strong>van</strong> deze soort.<br />
Vogelbescherming Nederland heeft<br />
gelukkig veel aandacht voor de weide-<br />
>