alles over de wetgeving - BIVV
alles over de wetgeving - BIVV
alles over de wetgeving - BIVV
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Afzen<strong>de</strong>r : <strong>BIVV</strong>, Haachtstesteenweg 1405, 1130 Brussel - Afgiftebureau: Brussel X P405038<br />
Belgique/België<br />
P.P/P.B<br />
B-010<br />
Quads :<br />
<strong>alles</strong><br />
<strong>over</strong> <strong>de</strong> <strong>wetgeving</strong><br />
75<br />
Driemaan<strong>de</strong>lijks tijdschrift van<br />
het Belgisch Instituut<br />
voor <strong>de</strong> Verkeersveiligheid<br />
• Kin<strong>de</strong>ren op <strong>de</strong> fiets: welke gevaren lopen ze ?<br />
• Enquête : <strong>de</strong> Belgen en <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong><br />
• Geneesmid<strong>de</strong>len : voorzichtig !<br />
3 e trimester 2007
2<br />
18<br />
8<br />
12<br />
17<br />
Kort…<br />
Nieuws <strong>over</strong> verkeersveiligheid in een notendop.<br />
Voertuigen<br />
Quads kennen alsmaar meer succes. De reglementering ter zake is<br />
niet altijd even makkelijk te begrijpen.<br />
Educatie<br />
Een studie belicht <strong>de</strong> ongevallen met jeugdige voetgangers en fietsers<br />
en brengt <strong>de</strong> belangrijkste risicofactoren voor hen in kaart.<br />
Drugs<br />
In onze huidige maatschappij is snelheid bijna natuurlijk gedrag<br />
gewor<strong>de</strong>n. Het is dus geen sinecure om ervoor te zorgen dat snel<br />
rij<strong>de</strong>n onaanvaardbaar wordt.<br />
(Jonge) cannabisgebruikers on<strong>de</strong>rschatten vaak <strong>de</strong> risico’s van blowen op<br />
het rijgedrag.<br />
Rijgeschiktheid<br />
Zelfs een eenvoudige hoestsiroop kan je rijvaardigheid<br />
beïnvloe<strong>de</strong>n. Wees dus voorzichtig.<br />
Wetgeving<br />
Er is <strong>de</strong> jongste jaren een heleboel veran<strong>de</strong>rd in het verkeer.<br />
Een brochure stelt <strong>de</strong> weggebruikers in staat om hun kennis op te<br />
frissen of te vervolmaken.<br />
Gedrag<br />
Het nut van <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l hoeft geen betoog meer. Toch<br />
klikken sommige politieagenten zich nog steeds niet vast uit vrees<br />
dat ze min<strong>de</strong>r bewegingsvrijheid hebben. Hebben ze gelijk of niet?<br />
Vlaan<strong>de</strong>ren<br />
“Mijn fiets? Dat is technologie” - een nieuw project waarmee<br />
leerlingen van het 5e en 6e leerjaar basison<strong>de</strong>rwijs <strong>de</strong> werking<br />
van hun fiets beter leren begrijpen.<br />
Via Secura is een uitgave van het Belgisch Instituut voor <strong>de</strong> Verkeersveiligheid vzw, Haachtsesteenweg 1405, 1130 Brussel.<br />
Tel.: 02/244.15.11 - Fax: 02/216.43.42 - E-mail: info@bivv.be - Internet: www.bivv.be<br />
Hoofdredacteur: Werner DE DOBBELEER - e-mail: werner.<strong>de</strong>dobbeleer@bivv.be<br />
Hebben meegewerkt aan dit nummer: Koen BASTAERTS, Delphine BROGNEZ, Yvan CASTEELS, Marie-Noëlle COLLART,<br />
Anne-Valérie DE BARBA, Werner DE DOBBELEER, Anne-Marie GALLOY, Eddy GILISSEN (foto’s), Benoit GODART, Thérèse GUIGNET,<br />
Liesbeth HOLLANTS VAN LOOCKE, Miran SCHEERS,, Josiane VAN CAUWELAERT, Hans VAN DEN BROECK, Nathalie VANTILBORGH,<br />
François VLAMINCK<br />
Verantwoor<strong>de</strong>lijke uitgever: Christian VAN DEN MEERSSCHAUT - Haachtsesteenweg 1405 - 1130 Brussel<br />
Abonnementen: een abonnement op Via Secura kost 7,50 E per jaar.<br />
Inlichtingen: Jan BAETENS, tel. 02/ 244.15.18<br />
Layout: TAM TAM<br />
ISSN: 0755-9010<br />
De artikels uit dit tijdschrift mogen <strong>over</strong>genomen wor<strong>de</strong>n in an<strong>de</strong>re publicaties, op voorwaar<strong>de</strong> dat <strong>de</strong> bron dui<strong>de</strong>lijk wordt vermeld.<br />
De redactie kan niet verantwoor<strong>de</strong>lijk wor<strong>de</strong>n gesteld voor <strong>de</strong> inhoud van <strong>de</strong> advertenties.<br />
inhoud<br />
4<br />
8<br />
12<br />
14<br />
17<br />
18<br />
20<br />
24<br />
26<br />
3<br />
Via Secura nr. 75
4<br />
kort<br />
Nieuwe start voor<br />
Kijk Uit<br />
Sinds 1 september loopt het wekelijkse<br />
tv-programma <strong>over</strong> verkeersveiligheid<br />
Kijk Uit in een<br />
volledig vernieuw<strong>de</strong> formule. Kijk<br />
Uit is al 30 jaar een vaste waar<strong>de</strong><br />
in het televisielandschap. De coproductie<br />
tussen <strong>de</strong> VRT, <strong>de</strong> Fe<strong>de</strong>rale<br />
Politie en het <strong>BIVV</strong> is voor<br />
het grote publiek dé referentie<br />
als het gaat <strong>over</strong> verantwoord en<br />
veilig verkeersgedrag. Om het populaire<br />
programma te laten meegroeien<br />
met zijn tijd, werd Kijk<br />
Uit grondig opgefrist en inhou<strong>de</strong>lijk<br />
vernieuwd. In <strong>de</strong> uitzending<br />
zijn ook twee nieuwe gezichten<br />
te zien: Marjan Duchesne die het<br />
programma presenteert, en Werner<br />
Van Cant die als verkeersexpert<br />
van <strong>de</strong> Fe<strong>de</strong>rale Wegpolitie<br />
zorgt voor <strong>de</strong> inhou<strong>de</strong>lijke omka<strong>de</strong>ring.<br />
Marjan is on<strong>de</strong>r meer<br />
bekend van haar presentatiewerk<br />
bij Ring TV, AVS, WTV-Focus<br />
en Kanaal Z. Hoofdinspecteur<br />
Werner Van Cant was sinds 2001<br />
hoofd van <strong>de</strong> cel Educatie en Preventie<br />
van <strong>de</strong> Fe<strong>de</strong>rale Wegpolitie.<br />
Zijn expertise in verkeersveiligheid<br />
maakt van hem <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ale<br />
opvolger van Gail Van Hoever.<br />
De nieuwe Kijk Uit vertrekt expliciet<br />
vanuit <strong>de</strong> bekommernis van<br />
<strong>de</strong> kijkers/weggebruikers: elke<br />
uitzending begint met een vraag<br />
van een kijker, waarna Werner en<br />
Marjan in een kort vraaggesprek<br />
meer dui<strong>de</strong>lijkheid scheppen. Het<br />
programma eindigt steeds met een<br />
leuke en nuttige uitsmijter, namelijk<br />
een concrete verkeerstip.<br />
Kijk Uit, elke zaterdag om 17u54<br />
op VRT één<br />
Via Secura nr. 75<br />
Nieuwe catalogus<br />
van het <strong>BIVV</strong><br />
De <strong>BIVV</strong>-catalogus 2007-2008<br />
is sinds kort beschikbaar. Hierin<br />
staat alle materiaal <strong>over</strong> <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
werkdomeinen van<br />
het <strong>BIVV</strong>, meer bepaald educatie,<br />
informatie, rijopleiding en<br />
promotie- en veiligheidsmateriaal.<br />
Deze nieuwe uitgave bevat<br />
nieuw pedagogisch materiaal:<br />
een voorleesboek voor kin<strong>de</strong>ren<br />
met als thema <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l,<br />
brochures voor jonge fietsers,<br />
een gezelschapsspel <strong>over</strong> mobiliteit<br />
in <strong>de</strong> stad en een brochure<br />
die jonge passagiers helpt communiceren<br />
met <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r.<br />
Ook het aanbod van promotiemateriaal<br />
en veiligheidstoebehoren<br />
is uiterst divers. De catalogus<br />
bevat ook bestelbons: één voor<br />
gratis materiaal, <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re voor<br />
materiaal tegen betaling.<br />
Voor informatie: 02/244.15.11<br />
of www.bivv.be.<br />
Meer veiligheid tij<strong>de</strong>ns<br />
autocarreizen<br />
In oktober 2001 publiceer<strong>de</strong> het<br />
<strong>BIVV</strong> in samenwerking met <strong>de</strong><br />
Fe<strong>de</strong>ratie van Belgische Autobus-<br />
en Autocaron<strong>de</strong>rnemers (FBAA)<br />
Nieuwe gor<strong>de</strong>lcampagne van het <strong>BIVV</strong><br />
<strong>de</strong> brochure “Reizen per autocar,<br />
samen geven we voorrang aan veiligheid”.<br />
Deze publicatie kwam er<br />
na het tragische ongeval in <strong>de</strong> omgeving<br />
van Orléans, waarbij <strong>de</strong><br />
kin<strong>de</strong>ren van een jeugdbeweging<br />
uit Jurbise het leven verloren, en<br />
naar aanleiding van <strong>de</strong> moedige<br />
strijd die hun ou<strong>de</strong>rs na het drama<br />
voer<strong>de</strong>n. Sindsdien werd <strong>de</strong><br />
brochure een aantal keer opnieuw<br />
uitgegeven, waarbij telkens tal<br />
van verbeteringen wer<strong>de</strong>n aangebracht,<br />
in het bijzon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> toevoeging<br />
van een document “aanvraag<br />
prijsofferte / bestelformulier”.<br />
Begin september werd <strong>de</strong>ze brochure<br />
opnieuw bijgewerkt. Het<br />
doel blijft ongewijzigd, namelijk<br />
tips en informatie verschaffen aan<br />
personen die een autocar reserveren<br />
en aan reisbegelei<strong>de</strong>rs, zodat<br />
zij <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> stappen van <strong>de</strong><br />
reis op <strong>de</strong> best mogelijke manier<br />
Vanuit wetenschappelijk oogpunt is het nut van <strong>de</strong><br />
veiligheidsgor<strong>de</strong>l al geruime tijd bewezen. Hij is één<br />
van <strong>de</strong> goedkoopste en eenvoudigste manieren om<br />
<strong>de</strong> gevolgen van een ongeval te beperken en om<br />
het aantal verkeersslachtoffers te doen afnemen.<br />
Het gaat hier zelfs om <strong>de</strong> uitvinding die naar alle<br />
waarschijnlijkheid <strong>de</strong> meeste levens heeft gered in<br />
het verkeer. Hoewel ze <strong>over</strong>tuigd zijn van het nut<br />
van <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l, “vergeten” velen echter regelmatig<br />
<strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l om te doen in <strong>de</strong> wagen. Voorin is <strong>de</strong><br />
gor<strong>de</strong>ldracht nochtans al sinds 1975 verplicht en se<strong>de</strong>rt 1991 geldt dit ook voor <strong>de</strong> passagiers<br />
achterin. In werkelijkheid weet <strong>de</strong> <strong>over</strong>grote meer<strong>de</strong>rheid van <strong>de</strong> weggebruikers dat ze verplicht<br />
zijn zich vast te klikken en zijn ze zich ervan bewust dat <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l nuttig en doeltreffend is. Als ze<br />
in hun voertuig stappen, vergeten ze evenwel zich vast te klikken. Erger nog: in bepaal<strong>de</strong> gevallen<br />
heeft <strong>de</strong>ze nonchalance ook gevolgen voor hun kroost. Hoeveel kin<strong>de</strong>ren ziet men niet vrijuit<br />
bewegen op <strong>de</strong> achterbank of vredig slapen in <strong>de</strong> armen van hun moe<strong>de</strong>r die voorin zit? Kortom:<br />
<strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht is in België nog steeds geen reflex gewor<strong>de</strong>n. Vandaag klikt meer dan 75% van <strong>de</strong><br />
Belgen zich vast. Dit is alvast beter dan enkele jaren gele<strong>de</strong>n, maar het is <strong>de</strong> bedoeling om tegen<br />
2009 een gor<strong>de</strong>ldrachtpercentage van meer dan 85% te bereiken. Daarom organiseer<strong>de</strong> het <strong>BIVV</strong><br />
samen met P&V Verzekeringen van 24 september tot 21 oktober 2007 een sensibilisatiecampagne<br />
om <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht voor- en achterin te stimuleren voor jong en oud. De aanpak van <strong>de</strong> campagne<br />
lag volledig in <strong>de</strong> lijn van <strong>de</strong> strategie die het <strong>BIVV</strong> sinds meer<strong>de</strong>re jaren volgt en die erop gericht is<br />
<strong>de</strong> volwassenen te interpelleren via <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren. Om <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren te sensibiliseren komt er ook een<br />
grootscheepse actie in het on<strong>de</strong>rwijs, met name dan in <strong>de</strong> kleuterklas. De bedoeling bestond erin<br />
<strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren aan te zetten om altijd in een aangepast kin<strong>de</strong>rzitje plaats te nemen, maar ook om hun<br />
ou<strong>de</strong>rs te <strong>over</strong>tuigen om zich in alle omstandighe<strong>de</strong>n vast te klikken. Het materiaal van <strong>de</strong>ze actie<br />
staat op www.gor<strong>de</strong>ldier.be.<br />
kunnen aanpakken. De brochure<br />
is echter niet enkel bestemd voor<br />
leerkrachten en begelei<strong>de</strong>rs, maar<br />
voor ie<strong>de</strong>reen die een autocarreis<br />
on<strong>de</strong>rneemt of organiseert.<br />
Om <strong>de</strong>ze brochure te verkrijgen:<br />
02/244.15.11 of info@bivv.be<br />
Promotiecampagne <strong>over</strong> het ICE-nummer<br />
Het <strong>BIVV</strong> is van start gegaan met communicatieacties ter promotie<br />
van het ICE-systeem. ICE staat voor een persoonlijk telefoonnummer<br />
in geval van nood (In Case of Emergency). Zo’n<br />
nummer maakt het voor hulpdiensten stukken gemakkelijker<br />
om bijvoorbeeld bij een verkeersongeval te achterhalen welke<br />
naaste of beken<strong>de</strong> van het slachtoffer eerst moet gewaarschuwd<br />
wor<strong>de</strong>n. Als het slachtoffer een gsm op zak heeft, vin<strong>de</strong>n hulpverleners<br />
gemakkelijk enkele telefoonnummers in <strong>de</strong> contactenlijst.<br />
Vaak is het echter ondui<strong>de</strong>lijk welk van <strong>de</strong>ze nummers ze<br />
moeten bellen. Het ICE-nummer kan hier snel uitsluitsel bie<strong>de</strong>n.<br />
Het <strong>BIVV</strong> zal het ICE-systeem promoten in samenwerking<br />
met enkele bedrijven en organisaties, waaron<strong>de</strong>r <strong>de</strong> drie grote<br />
gsm-operatoren, <strong>de</strong> lokale en fe<strong>de</strong>rale politiediensten, het Ro<strong>de</strong><br />
Kruis en doktersverenigingen. De communicatie gebeurt via<br />
websites, klantenmagazines, nieuwsbrieven, facturen etc. Voor<br />
diegenen die geen gsm hebben, of er zeker van willen zijn dat <strong>de</strong> juiste persoon snel wordt gewaarschuwd,<br />
zijn er ICE-kaartjes die eenvoudig kunnen wor<strong>de</strong>n gedownload en afgedrukt. De slogan<br />
luidt: “ICE. Het telefoonnummer van wie je lief is, in geval van nood”. Naast het principe wordt in<br />
<strong>de</strong> communicatie ook toegelicht hoe je een ICE nummer kan programmeren en wat <strong>de</strong> beperkingen<br />
van het systeem zijn. Zo wordt benadrukt dat het ICE-nummer alleen voor professionele hulpverleners<br />
bestemd is, en dat bij een ongeval met gewon<strong>de</strong>n het <strong>de</strong> eerste taak van getuigen blijft om<br />
bijstand te verlenen en <strong>de</strong> hulpdiensten te waarschuwen.<br />
Gevaarlijk inhalen<br />
kan een zon<strong>de</strong> zijn<br />
In zijn aanbevelingen voor automobilisten<br />
bestempelt het Vaticaan<br />
gevaarlijk inhalen met <strong>de</strong><br />
auto als een zon<strong>de</strong>. “Zelfs gevaarlijk<br />
inhalen kan een omstandigheid<br />
voor zondigen zijn”, aldus<br />
een kardinaal bij <strong>de</strong> voorstelling<br />
van het document “Pastorale Orientaties<br />
voor <strong>de</strong> Weg”, opgesteld<br />
door <strong>de</strong> Pontificale raad voor<br />
Rondtrekken<strong>de</strong>n en Reizigers.<br />
Het Vaticaan haalt ook uit naar<br />
“<strong>de</strong> afwezigheid van hoffelijkheid,<br />
<strong>de</strong> onbeleef<strong>de</strong> gebaren, <strong>de</strong><br />
verwensingen en beledigingen”<br />
waaraan autobestuur<strong>de</strong>rs zich<br />
soms schuldig maken. De tekst<br />
wijst ook op het belang van het<br />
kruisteken vóór het vertrek. In<br />
analogie met <strong>de</strong> tien gebo<strong>de</strong>n lanceert<br />
dit document een speciale<br />
reeks gebo<strong>de</strong>n voor autobestuur<strong>de</strong>rs:<br />
“Wie Christus kent, is voorzichtig<br />
op <strong>de</strong> weg”. “De auto mag<br />
geen uiting van macht, dominantie<br />
en gelegenheid tot zon<strong>de</strong> zijn”,<br />
zo luidt het vijf<strong>de</strong> gebod.<br />
Rijbewijs met<br />
punten in Spanje:<br />
467 min<strong>de</strong>r do<strong>de</strong>n<br />
De invoering van het rijbewijs<br />
met punten in Spanje in 2006 was<br />
een schot in <strong>de</strong> roos. In één jaar<br />
eiste het verkeer 14,3% min<strong>de</strong>r<br />
do<strong>de</strong>n (2783 in plaats van 3250<br />
do<strong>de</strong>n). Van 1400 bestuur<strong>de</strong>rs<br />
werd het rijbewijs ingetrokken,<br />
84% van hen waren mannen.<br />
De meeste <strong>over</strong>tredingen hiel<strong>de</strong>n<br />
verband met <strong>over</strong>dreven snelheid,<br />
niet-dragen van <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l,<br />
rij<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r invloed en bellen<br />
tij<strong>de</strong>ns het rij<strong>de</strong>n. Gezien <strong>de</strong><br />
aanzienlijke achterstand op Europees<br />
n iveau, besliste <strong>de</strong> Spaanse<br />
regering op 1 juli 2006 om <strong>over</strong><br />
te stappen op het rijbewijs met<br />
punten. Het Franse mo<strong>de</strong>l, waarbij<br />
elke bestuur<strong>de</strong>r vertrekt met<br />
12 punten, werd als voorbeeld<br />
genomen. Na elke <strong>over</strong>treding<br />
wor<strong>de</strong>n er 2 tot 6 punten afgetrokken<br />
en volgt een boete van 90<br />
tot 600 euro. Als <strong>de</strong> teller op nul<br />
komt te staan, moet <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r<br />
zijn rijbewijs voor 6 maan<strong>de</strong>n<br />
kort<br />
inleveren, een opleiding volgen en<br />
het theoretische examen opnieuw<br />
afleggen om zijn rijbewijs terug te<br />
krijgen.<br />
100 kg zwaar<strong>de</strong>r,<br />
7% meer<br />
brandstofverbruik<br />
Het brandstofverbruik van een<br />
personenauto neemt met 7%<br />
toe telkens als hij 100 kg zwaar<strong>de</strong>r<br />
wordt. Dit bleek uit een<br />
studie van <strong>de</strong> Universiteit Gent,<br />
waarbij <strong>de</strong> meest verkochte<br />
automo<strong>de</strong>llen in 1983, 1993,<br />
1999 et 2004 met elkaar wer<strong>de</strong>n<br />
vergeleken. Auto’s wor<strong>de</strong>n<br />
niet alleen maar zwaar<strong>de</strong>r, ook<br />
hun brandstofverbruik stijgt<br />
aanzienlijk. Van 1993 tot 2004<br />
zijn <strong>de</strong> meest courante nieuwe<br />
automo<strong>de</strong>llen gemid<strong>de</strong>ld 30%<br />
zwaar<strong>de</strong>r gewor<strong>de</strong>n.<br />
Duitsland: alcohol<br />
verbo<strong>de</strong>n voor<br />
beginnen<strong>de</strong><br />
bestuur<strong>de</strong>rs<br />
Sinds 1 augustus mogen onervaren<br />
bestuur<strong>de</strong>rs in Duitsland niet<br />
<strong>de</strong> minste druppel alcohol drinken<br />
voordat ze achter het stuur<br />
plaatsnemen. Deze maatregel<br />
heeft betrekking op bestuur<strong>de</strong>rs<br />
jonger dan 21 jaar (ongeacht<br />
5<br />
Via Secura nr. 75
6<br />
kort<br />
hun aantal jaren ervaring), maar<br />
ook op bestuur<strong>de</strong>rs die pas in<br />
het bezit zijn van hun rijbewijs<br />
(tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> twee jaar na het behalen<br />
ervan). Overtre<strong>de</strong>rs riskeren<br />
een boete van 125 euro, twee<br />
strafpunten op hun rijbewijs (in<br />
Duitsland vertrekken bestuur<strong>de</strong>rs<br />
vanaf nul en krijgen ze bij<br />
elke <strong>over</strong>treding strafpunten toegekend<br />
totdat ze een bovengrens<br />
bereiken) en een verlenging van<br />
<strong>de</strong> proefperio<strong>de</strong> van twee tot vier<br />
jaar, en bovendien moeten ze een<br />
cursus volgen.<br />
Nieuwe boetes voor<br />
wegvervoer<br />
Op 1 september jongstle<strong>de</strong>n is er<br />
een nieuwe boetecatalogus voor<br />
het wegvervoer verschenen. De<br />
lijst van <strong>de</strong> boetes is dui<strong>de</strong>lijker<br />
en biedt een transparant zicht<br />
op het nieuwe boetesysteem,<br />
dat logisch en gradueel is. De<br />
wijzigingen hebben rechtstreeks<br />
betrekking op <strong>de</strong> het goe<strong>de</strong>ren-<br />
en personenvervoer, maar niet<br />
op particulieren en taxi’s. De<br />
nieuwe catalogus bun<strong>de</strong>lt <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> regels en verbetert<br />
hun on<strong>de</strong>rlinge samenhang.<br />
Ook <strong>de</strong> boetes zijn logischer.<br />
Zo werd een chauffeur die geen<br />
vervoerslicentie kan voorleggen<br />
vroeger altijd beboet, ongeacht<br />
Via Secura nr. 75<br />
Geef voorrang aan voetgangers<br />
In oktober organiseer<strong>de</strong> het Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk<br />
Gewest een campagne <strong>over</strong> zebrapa<strong>de</strong>n. Deze campagne<br />
moest automobilisten en voetgangers ertoe aanzetten <strong>de</strong><br />
verkeersregels op voetpa<strong>de</strong>n na te leven, met bijzon<strong>de</strong>re<br />
aandacht voor het parkeerverbod op een zebrapad, ook<br />
als is het maar voor 2 minuten! De ongevalsstatistieken<br />
leren ons immers dat 40% van <strong>de</strong> do<strong>de</strong>n en zwaargewon<strong>de</strong>n<br />
in Brussel voetgangers zijn. Bijna één op vier ongevallen<br />
met voetgangers doet zich voor op een <strong>over</strong>steekplaats<br />
zon<strong>de</strong>r verkeerslichten, terwijl dit zebrapad net bedoeld is<br />
om hen te beschermen. Deze campagne was ook <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ale<br />
gelegenheid om enkele slecht geken<strong>de</strong> regels in herinnering<br />
te brengen. Zo is het voor automobilisten verbo<strong>de</strong>n<br />
om links in te halen bij het na<strong>de</strong>ren van een <strong>over</strong>steekplaats.<br />
Om <strong>de</strong> zichtbaarheid van <strong>de</strong> voetganger niet in<br />
het gedrang te brengen, is het bovendien verbo<strong>de</strong>n om op<br />
min<strong>de</strong>r dan 5 meter vóór of na een zebrapad te parkeren. En tenslotte vergeten automobilisten<br />
al te vaak dat ze nooit mogen stilstaan op een zebrapad. Behalve wanneer het licht voor hen<br />
op groen staat, mogen voetgangers niet vergeten altijd voorrang te geven aan trams, zelfs niet<br />
wanneer zij al bezig zijn met <strong>over</strong>steken of op het punt staan om dit te doen. In oktober was <strong>de</strong><br />
visual te zien in Brussel op affiches op trams en bussen en in fol<strong>de</strong>rs die verspreid wer<strong>de</strong>n door<br />
stewards, politieagenten en <strong>de</strong> diensten van <strong>de</strong> MIVB. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> spitsuren werd ook een radiospot<br />
uitgezon<strong>de</strong>n. Alle actoren inzake verkeersveiligheid hebben nauw meegewerkt aan <strong>de</strong><br />
campagne. Minister Smet heeft het <strong>BIVV</strong> trouwens <strong>de</strong> opdracht gegeven om een ge<strong>de</strong>tailleer<strong>de</strong><br />
analyse te maken van een staal van ongevallen met voetgangers op zebrapa<strong>de</strong>n. De bedoeling<br />
hiervan is meer inzicht te krijgen in <strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n van het ongeval en te bepalen in welke<br />
mate <strong>de</strong> infrastructuur een rol speel<strong>de</strong> bij <strong>de</strong> totstandkoming ervan. Vervolgens zal een va<strong>de</strong>mecum<br />
opgesteld wor<strong>de</strong>n <strong>over</strong> <strong>de</strong> aanleg van <strong>over</strong>steekplaatsen voor voetgangers.<br />
of het gewoon ging om vergeetachtigheid,<br />
dan wel om een echte<br />
<strong>over</strong>treding. Voortaan houdt<br />
men rekening met <strong>de</strong> “goe<strong>de</strong><br />
trouw van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r”. Tot<br />
slot stijgen <strong>de</strong> boetes gradueel<br />
naargelang van <strong>de</strong> ernst van<br />
<strong>de</strong> <strong>over</strong>treding en <strong>de</strong> gevolgen<br />
ervan voor <strong>de</strong> verkeersveiligheid,<br />
<strong>de</strong> sociale situatie van <strong>de</strong><br />
chauffeur en <strong>de</strong> omgeving. Het<br />
niet naleven van rij- en rusttij<strong>de</strong>n<br />
zal zwaar<strong>de</strong>r bestraft wor<strong>de</strong>n<br />
omdat dit nu eenmaal een<br />
groter verkeersveiligheidsrisico<br />
inhoudt dan het niet kunnen<br />
voorleggen van een licentie.<br />
http://www.mobilit.fgov.be/data/<br />
pbs/p070823af.pdf<br />
Frankrijk:<br />
verzekeraars<br />
tegen opgedreven<br />
bromfietsen<br />
De “Fédération française <strong>de</strong>s<br />
sociétés d’assurances” (FFSA)<br />
heeft onlangs een sensibilisatiecampagne<br />
gevoerd voor ou<strong>de</strong>rs<br />
van adolescenten die <strong>de</strong> leeftijd<br />
bereikt hebben om een bromfiets<br />
te besturen. Met <strong>de</strong> <strong>over</strong>dui<strong>de</strong>lijke<br />
slogan “Les détails<br />
qui tuent” (do<strong>de</strong>lijke <strong>de</strong>tails)<br />
wijst <strong>de</strong> FFSA hen op <strong>de</strong> gevaren<br />
van <strong>de</strong> bromfiets. De fe<strong>de</strong>ratie<br />
herinnert eraan dat meer<br />
dan <strong>de</strong> helft van <strong>de</strong> 14-17-jarige<br />
verkeersdo<strong>de</strong>n zich per bromfiets<br />
verplaatste. En bestuur<strong>de</strong>rs<br />
van een bromfiets lopen maar<br />
liefst 17 keer meer kans op<br />
<strong>over</strong>lij<strong>de</strong>n dan automobilisten!<br />
De campagne benadrukt ook <strong>de</strong><br />
gevaren van het opdrijven om<br />
<strong>de</strong> prestaties van <strong>de</strong> tweewielers<br />
te verhogen. Het gaat hier om<br />
een wijdverspreid fenomeen:<br />
nagenoeg één op twee bromfietsen<br />
is opgefokt. Ook het gevaar<br />
voor letsels ligt 30% hoger. Bovendien<br />
komen ook <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong><br />
veiligheidsuitrustingen (te<br />
beginnen met een correct vastgemaakte<br />
helm voor bestuur<strong>de</strong>r<br />
en passagier) in <strong>de</strong> kijker te<br />
staan. Om adolescenten voor<br />
wie een scooter vaak een echte<br />
wensdroom is te responsabiliseren,<br />
stelt <strong>de</strong> FFSA voor om een<br />
“moreel contract” af te sluiten<br />
tussen ou<strong>de</strong>rs en kin<strong>de</strong>ren.<br />
Meer informatie <strong>over</strong> <strong>de</strong>ze campagne?<br />
Ga naar<br />
www.le-<strong>de</strong>tail-qui-tue.fr.<br />
Stickers op<br />
verkeersbor<strong>de</strong>n:<br />
verbo<strong>de</strong>n!<br />
Vooral in <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom<br />
zijn er veel verkeersbor<strong>de</strong>n<br />
met graffiti of met allerhan<strong>de</strong><br />
stickers, ook op <strong>de</strong> lichtgeven<strong>de</strong><br />
ge<strong>de</strong>eltes van verkeerslichten.<br />
De <strong>wetgeving</strong> is nochtans heel<br />
dui<strong>de</strong>lijk hieromtrent. Volgens<br />
art. 1.2 van het reglement<br />
van <strong>de</strong> wegbeheer<strong>de</strong>r, mag<br />
“op verkeerstekens noch op<br />
hun steunen een vermelding<br />
voorkomen of aangebracht<br />
wor<strong>de</strong>n die met het doel<br />
daarvan niets te maken heeft”.<br />
De schending van dit verbod<br />
wordt beschouwd als een<br />
gewone <strong>over</strong>treding waarop een<br />
boete staat van 55 tot 1.375<br />
euro. Er is ook sprake van een<br />
<strong>over</strong>treding tegen art. 7.2 van<br />
het verkeersreglement als <strong>de</strong><br />
stickers <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re weggebruikers<br />
hin<strong>de</strong>ren of in gevaar brengen.<br />
Ook in dit geval gaat het om een<br />
gewone <strong>over</strong>treding.<br />
Te lage ban<strong>de</strong>nspanning<br />
Negen op tien wagens hebben<br />
een te lage ban<strong>de</strong>nspanning, zo<br />
blijkt uit metingen van <strong>de</strong> Bond<br />
Beter Leefmilieu en Michelin.<br />
Van <strong>de</strong> 236 gecontroleer<strong>de</strong><br />
wagens re<strong>de</strong>n er 212 (of 89%)<br />
rond met te weinig lucht in <strong>de</strong><br />
ban<strong>de</strong>n. Bij 62% van <strong>de</strong> auto’s<br />
liep <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rdruk zelfs op tot<br />
0,5 bar of meer, wat (bijzon<strong>de</strong>r)<br />
gevaarlijk kan zijn op <strong>de</strong> weg.<br />
Amper 10% van <strong>de</strong> gecontroleer<strong>de</strong><br />
wagens had een correcte<br />
ban<strong>de</strong>nspanning. Met een lage<br />
ban<strong>de</strong>nspanning verbruikt men<br />
meer brandstof en stoot men<br />
meer CO2 en an<strong>de</strong>re scha<strong>de</strong>lijke<br />
stoffen uit. Een correcte<br />
ban<strong>de</strong>nspanning is ook goed<br />
voor <strong>de</strong> verkeersveiligheid en<br />
voor <strong>de</strong> portemonnee. “Met een<br />
lage spanning is <strong>de</strong> wegligging<br />
niet goed en verslijten <strong>de</strong> ban<strong>de</strong>n<br />
veel sneller”, aldus <strong>de</strong> Bond<br />
Beter Leefmilieu en Michelin.<br />
Passagiers, bron van afleiding…<br />
kort<br />
Groot-Brittannië:<br />
insecten<br />
veroorzaken<br />
ongevallen<br />
Brengen insecten ongevallen teweeg?<br />
Ja, als we <strong>de</strong> resultaten<br />
mogen geloven van een peiling<br />
door een Engelse verzekeringsmaatschappij.<br />
Zo gaven drie<br />
vier<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rvraag<strong>de</strong><br />
bestuur<strong>de</strong>rs toe dat binnengeglipte<br />
insecten wel <strong>de</strong>gelijk een<br />
bron van afleiding vormen in <strong>de</strong><br />
wagen. 21% van <strong>de</strong>ze bestuur<strong>de</strong>rs<br />
bekent dat ze een hand van<br />
het stuur halen om het insect<br />
weg te jagen en 4% gaat gewoon<br />
vol op <strong>de</strong> rem staan. Het<br />
on<strong>de</strong>rzoek toont bovendien aan<br />
dat <strong>de</strong>ze “indringers” meer ongevallen<br />
veroorzaken bij mannen.<br />
De wesp wordt het meest<br />
gevreesd (52%), gevolgd door<br />
<strong>de</strong> horzel (14%).<br />
Een Australische studie bracht aan het licht dat<br />
passagiers een bijzon<strong>de</strong>r grote bron van afleiding<br />
kunnen zijn. Door een praatje te slaan, is <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r<br />
een stuk min<strong>de</strong>r aandachtig, zodat het<br />
ongevalsrisico met 60% stijgt. Erger nog, met<br />
meer<strong>de</strong>re passagiers in <strong>de</strong> wagen verdubbelt het<br />
ongevalsrisico! Ook <strong>de</strong> leeftijd van <strong>de</strong> passagiers<br />
speelt een rol. Zo zou het ongevalsrisico nog hoger<br />
liggen als een jeugdige passagier vergezeld is<br />
van verschillen<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re, nog jongere personen.<br />
De aanwezigheid van passagiers is evenwel min<strong>de</strong>r<br />
gevaarlijk dan telefoneren achter het stuur. Passagiers zijn zich namelijk bewust van <strong>de</strong><br />
gevaren van het verkeer en kunnen wat stiller zijn als ze zien dat dit nodig is. Voor <strong>de</strong> persoon<br />
aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant van <strong>de</strong> lijn is dit natuurlijk onmogelijk.<br />
… maar soms moeten ze zich laten horen !<br />
Alle jongeren zijn vroeg of laat passagier in een auto of achterop een scooter. Ze rij<strong>de</strong>n mee<br />
met hun ou<strong>de</strong>rs, vrien<strong>de</strong>n… Maar liefst 1 op <strong>de</strong> 5 jongeren tussen 15 en 18 jaar die zwaargewond<br />
raken of omkomen in het verkeer, is passagier in een wagen. Daarom heeft het <strong>BIVV</strong> een<br />
nieuwe brochure die jongeren helpt te communiceren met <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r. “Het woord aan <strong>de</strong><br />
passagiers” bevat ook concrete informatie <strong>over</strong> <strong>de</strong> gevolgen van bepaal<strong>de</strong> risico’s (<strong>over</strong>dreven<br />
snelheid, niet-dragen van <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l…).<br />
Voor informatie: www.bivv.be of 02/244.15.11.<br />
7<br />
Via Secura nr. 75
voertuigen<br />
De quad, een kruising tussen een crossmotor en<br />
een 4 x 4-voertuig, wint steeds meer terrein in ons<br />
land. Het is echter een moeilijk te besturen voertuig,<br />
en <strong>de</strong> reglementering is ook niet eenvoudig te<br />
bevatten. Een <strong>over</strong>zicht…<br />
Tegenwoordig zijn er 3 gehomologeer<strong>de</strong> types, inge<strong>de</strong>eld op basis van<br />
hun technische specificaties. Ze wor<strong>de</strong>n ge<strong>de</strong>finieerd als vierwielige<br />
bromfietsen klasse B, gemotoriseer<strong>de</strong> vierwielers en voertuigen voor<br />
traag verkeer, namelijk landbouw- of bosbouwtractoren.<br />
Vierwielige bromfiets klasse B<br />
Definitie<br />
Elk voertuig met vier wielen uitgerust met een motor waarvan <strong>de</strong> cilin<strong>de</strong>rinhoud<br />
ten hoogste 50cm³ bedraagt of met een netto maximumvermogen<br />
van ten hoogste 4kW en die niet sneller dan 45 km/u kan<br />
rij<strong>de</strong>n op een recht traject.<br />
De lege massa van vierwielige bromfietsen is beperkt tot 350 kg.<br />
Voor <strong>de</strong> elektrische voertuigen geldt die massa evenwel zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
batterijen.<br />
Verkeersregels<br />
Hoewel dit niet uitdrukkelijk wordt gezegd in het verkeersreglement<br />
moet een vierwielige bromfietser zich aan <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels hou<strong>de</strong>n<br />
als een bestuur<strong>de</strong>r van een bromfiets klasse B, op <strong>de</strong> specifieke<br />
bepalingen na.<br />
Inschrijving<br />
Deze quads moeten niet ingeschreven wor<strong>de</strong>n en hoeven dus niet<br />
voorzien te zijn van een officiële nummerplaat.<br />
Gelijkvormigheidsattest<br />
Het voertuig moet een gelijkvormigheidsattest hebben, maar dit<br />
moet niet in het voertuig aanwezig zijn.<br />
Rijbewijs<br />
Bestuur<strong>de</strong>rs moeten in het bezit zijn van het rijbewijs A3, behalve<br />
als ze geboren zijn voor 14 februari 1961.<br />
Minimumleeftijd<br />
De bestuur<strong>de</strong>r moet minimum 16 jaar oud zijn. Als hij een passagier<br />
vervoert (zie Vervoer van passagiers), moet hij 18 jaar oud zijn.<br />
Verzekering<br />
De vierwielige bromfiets is een gemotoriseerd voertuig. De burger-<br />
Alsmaar meer inschrijvingen in ons land<br />
Alles wat je moet weten <strong>over</strong> quads<br />
voertuigen<br />
8 9<br />
Via Secura nr. 75<br />
lijke aansprakelijkheid moet ge<strong>de</strong>kt zijn door een verzekeringspolis<br />
vooraleer het voertuig in het verkeer op <strong>de</strong> openbare weg wordt<br />
gebracht. De bestuur<strong>de</strong>r moet een certificaat van dit verzekeringscontract<br />
kunnen voorleggen.<br />
Valhelm<br />
Het dragen van een helm is verplicht voor zowel <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r als<br />
<strong>de</strong> passagier tenzij <strong>de</strong> quad is voorzien van een kooi.<br />
Lading<br />
De breedte van <strong>de</strong> lading mag ten hoogste 0,30m meer bedragen<br />
dan <strong>de</strong> breedte van het niet bela<strong>de</strong>n voertuig, met een volstrekt<br />
maximum van 2,50m. De lading mag vooraan het uitein<strong>de</strong> van het<br />
voertuig niet <strong>over</strong>schrij<strong>de</strong>n. De lading mag achteraan niet meer dan<br />
0,50m uitsteken.<br />
Vervoer van passagiers<br />
Vierwielige bromfietsen mogen niet méér personen vervoeren dan<br />
het aantal waarvoor het za<strong>de</strong>l ontworpen is. In aan quads gekoppel<strong>de</strong><br />
aanhangwagens mogen geen passagiers vervoerd wor<strong>de</strong>n.<br />
Plaats op <strong>de</strong> openbare weg<br />
Vierwielige bromfietsers moeten gebruik maken van <strong>de</strong> rijbaan. Het<br />
is hen verbo<strong>de</strong>n te rij<strong>de</strong>n op fietspa<strong>de</strong>n. Ze moeten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels<br />
volgen als <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs van auto’s. Quads zijn niet toegelaten op<br />
autowegen en autosnelwegen.<br />
Parkeren<br />
Er zijn geen specifieke regels voorzien voor het parkeren van vierwielige<br />
bromfietsen. Bijgevolg zijn <strong>de</strong> algemene regels voor het<br />
parkeren van voertuigen van toepassing. In een blauwe zone zijn <strong>de</strong><br />
regels betreffen<strong>de</strong> <strong>de</strong> beperkte parkeertijd enkel van toepassing voor<br />
auto’s, en dus niet voor <strong>de</strong> bromfietsers.<br />
Lichten<br />
Deze moeten niet permanent ingeschakeld zijn.<br />
Veiligheidsuitrusting<br />
Voertuigen met meer dan twee wielen moeten een gevarendriehoek<br />
aan boord hebben om <strong>de</strong> stilstand van het voertuig of het verlies<br />
van <strong>de</strong> lading op <strong>de</strong> openbare weg te kunnen signaliseren. Het is<br />
echter niet verplicht een brandblusser of een EHBO-kist bij te hebben.<br />
Vierwieler met motor<br />
Definitie<br />
Elk vierwielig motorvoertuig, an<strong>de</strong>re dan die welke als bromfietsen<br />
wor<strong>de</strong>n beschouwd, met een lege massa van ten hoogste 400 kg<br />
of 550 kg voor voertuigen gebruikt voor het goe<strong>de</strong>renvervoer en<br />
met een netto-maximumvermogen van <strong>de</strong> motor van ten hoogste<br />
15kW. Voor <strong>de</strong> elektrische voertuigen geldt die massa zon<strong>de</strong>r <strong>de</strong><br />
batterijen.<br />
Verkeersregels<br />
Wat het verkeersreglement betreft: behou<strong>de</strong>ns bijzon<strong>de</strong>re bepalingen,<br />
moeten bestuur<strong>de</strong>rs van vierwielers met motor <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels<br />
naleven als <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs van auto’s.<br />
Inschrijving<br />
Deze quads moeten wor<strong>de</strong>n ingeschreven als “vierwieler met<br />
motor” en voorzien zijn van een nummerplaat met zwarte tekens<br />
op gele achtergrond. De tekens bestaan uit drie letters met daarboven<br />
drie cijfers. De eerste letter is een ‘M’ of een ‘W’.<br />
Gelijkvormigheidsattest<br />
Het voertuig moet een gelijkvormigheidsattest hebben, maar dit<br />
moet niet in het voertuig aanwezig zijn.<br />
Rijbewijs<br />
De bestuur<strong>de</strong>r moet drager zijn van een rijbewijs B.<br />
Minimumleeftijd<br />
De bestuur<strong>de</strong>r moet minstens 18 jaar oud zijn. Hij moet minstens<br />
17 jaar oud zijn om <strong>de</strong> praktische rijopleiding voor het behalen van<br />
een rijbewijs categorie B te mogen volgen of om met een voorlopig<br />
rijbewijs categorie B te mogen rij<strong>de</strong>n. In bei<strong>de</strong> gevallen moet hij<br />
vergezeld zijn van een begelei<strong>de</strong>r, wat betekent dat er op <strong>de</strong> quad<br />
plaats voorzien moet zijn voor een passagier.<br />
Verzekering<br />
De vierwieler met motor is een motorrijtuig en moet dus een geldige<br />
verzekering hebben. De bestuur<strong>de</strong>r moet ook een certificaat van dit<br />
verzekeringscontract kunnen voorleggen.<br />
Valhelm, gor<strong>de</strong>l en autozitjes<br />
Zowel <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r als <strong>de</strong> passagier van een vierwieler met motor<br />
moet een valhelm dragen, behalve als het voertuig voorzien is van<br />
een kooi.<br />
Als <strong>de</strong> vierwieler met motor voorzien is van een kooi en beschikt<br />
<strong>over</strong> gor<strong>de</strong>ls, moeten bestuur<strong>de</strong>r en passagier zich vastklikken.<br />
Kin<strong>de</strong>ren moeten vervoerd wor<strong>de</strong>n in een aangepast beveiligingssysteem.<br />
Lading<br />
De breedte van <strong>de</strong> lading van een vierwieler met motor met een aanhangwagen<br />
mag ten hoogste 0,30m meer bedragen dan <strong>de</strong> breedte van<br />
het niet bela<strong>de</strong>n voertuig, met een volstrekt maximum van 2,50m. De<br />
lading mag vooraan het uitein<strong>de</strong> van het voertuig niet <strong>over</strong>schrij<strong>de</strong>n.<br />
Achteraan mag <strong>de</strong> lading niet meer dan 0,50m uitsteken.<br />
Vervoer van passagiers<br />
Vierwielers met motor mogen niet méér personen vervoeren dan het<br />
aantal waarvoor het za<strong>de</strong>l ontworpen is. In aan quads gekoppel<strong>de</strong><br />
aanhangwagens mogen geen passagiers vervoerd wor<strong>de</strong>n.<br />
Plaats op <strong>de</strong> openbare weg<br />
Bestuur<strong>de</strong>r van vierwielers met motor moeten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels volgen<br />
als <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs van auto’s. Quads zijn niet toegelaten op autowegen<br />
en autosnelwegen.<br />
Parkeren<br />
De parkeerregels die gel<strong>de</strong>n voor auto’s zijn ook geldig voor vierwielers<br />
met motor.<br />
Lichten<br />
Deze moeten niet permanent ingeschakeld zijn.<br />
Veiligheidsuitrusting<br />
Voertuigen met meer dan twee wielen moeten een gevarendriehoek<br />
aan boord hebben om <strong>de</strong> stilstand van het voertuig of het verlies van<br />
<strong>de</strong> lading op <strong>de</strong> openbare weg te kunnen signaliseren. Het is echter niet<br />
verplicht een brandblusser of een EHBO-kist bij te hebben.<br />
Via Secura nr. 75
voertuigen<br />
Voertuigen voor traag verkeer (landbouw- en bosbouwtractoren)<br />
Definitie<br />
Elke auto die een nominale maximumsnelheid van ten hoogste 40<br />
km/u kan bereiken. Elke verbouwing die voor gevolg heeft dat <strong>de</strong>ze<br />
maximumsnelheid kan wor<strong>de</strong>n <strong>over</strong>schre<strong>de</strong>n, ontneemt aan <strong>de</strong>rgelijk<br />
voertuig zijn hoedanigheid van voertuig voor traag vervoer.<br />
Elke landbouw- of bosbouwtrekker, elk motorvoertuig dat voornamelijk<br />
bestemd is voor tractiedoelein<strong>de</strong>n en in het bijzon<strong>de</strong>r ontworpen<br />
voor het trekken, duwen, dragen of in beweging brengen van bepaal<strong>de</strong><br />
werktuigen, machines of aanhangwagens die voor gebruik in <strong>de</strong><br />
land- of bosbouw zijn bestemd. De trekker kan ingericht zijn voor het<br />
vervoer van een lading en van bijrij<strong>de</strong>rs.<br />
Elke aanhangwagen die uitsluitend wordt getrokken door <strong>de</strong> hierboven<br />
genoem<strong>de</strong> voertuigen voor traag verkeer.<br />
Verkeersregels<br />
Elke bestuur<strong>de</strong>r van een quad die gehomologeerd is als voertuig voor<br />
traag verkeer moet <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels naleven als <strong>de</strong>ze voor <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs<br />
van quads die gehomologeerd zijn als vierwielers met motor, aangenomen<br />
dat ze <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> eigenschappen bezitten (massa kleiner dan 400 of<br />
550 kg en een vermogen van min<strong>de</strong>r dan 15kW).<br />
Inschrijving<br />
Deze quads moeten wor<strong>de</strong>n ingeschreven als “landbouwtractor” en<br />
<strong>de</strong> toegeken<strong>de</strong> nummerplaat met ro<strong>de</strong> tekens op witte achtergrond<br />
moet op het voertuig zijn aangebracht. De tekens bestaan uit een combinatie<br />
van drie letters, gevolgd door drie cijfers, of van een combinatie<br />
van ofwel één letter en vier cijfers, ofwel twee letters en drie cijfers. De<br />
letters zijn geschei<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> cijfers door een koppelteken.<br />
Gelijkvormigheidsattest<br />
Het voertuig moet een gelijkvormigheidsattest hebben, maar dit moet<br />
niet in het voertuig aanwezig zijn.<br />
Rijbewijs<br />
Vanaf 15 september 2006 moet ie<strong>de</strong>reen die een voertuig van <strong>de</strong> categorie<br />
G op <strong>de</strong> openbare weg wil besturen hou<strong>de</strong>r en drager zijn van een<br />
rijbewijs, geldig voor <strong>de</strong> categorie G.<br />
Er zijn weliswaar uitzon<strong>de</strong>ringen.<br />
Bestuur<strong>de</strong>rs geboren vóór 1 oktober 1982 mogen voertuigen van <strong>de</strong><br />
categorie G besturen zon<strong>de</strong>r dat zij hou<strong>de</strong>r zijn van een rijbewijs voor<br />
<strong>de</strong> categorie G.<br />
De bestuur<strong>de</strong>rs van voertuigen van categorie G die zich op het traject<br />
van <strong>de</strong> hoeve naar het veld en omgekeerd bevin<strong>de</strong>n, zijn tot en met 31<br />
<strong>de</strong>cember 2008 vrijgesteld van <strong>de</strong> verplichting hou<strong>de</strong>r te zijn van een<br />
rijbewijs G, indien ze voldoen aan één van <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> voorwaar<strong>de</strong>n:<br />
voertuigen<br />
10 11<br />
Via Secura nr. 75<br />
• geboren in <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> van 1 oktober 1982 tot en met<br />
31 augustus 1986<br />
• hou<strong>de</strong>r van een geldig rijbewijs voor <strong>de</strong> categorie B op zijn minst<br />
• hou<strong>de</strong>r van een getuigschrift voor het besturen van een landbouwtrekker<br />
Op <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re trajecten moet <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r hou<strong>de</strong>r zijn van een rijbewijs<br />
G. Vanaf 1 januari 2009, zullen <strong>de</strong>ze bestuur<strong>de</strong>rs hou<strong>de</strong>r moeten zijn<br />
van een rijbewijs G, zelfs op het traject van <strong>de</strong> hoeve naar het veld en<br />
omgekeerd.<br />
De bestuur<strong>de</strong>rs van quads die gehomologeerd zijn als voertuigen voor<br />
traag verkeer moeten slechts hou<strong>de</strong>r zijn van een rijbewijs categorie G<br />
als het gebruik van het voertuig <strong>over</strong>eenkomt met <strong>de</strong> <strong>de</strong>finitie van landbouw-<br />
en bosbouwtrekker (zie Definitie).<br />
Zodra <strong>de</strong> quad hoofdzakelijk gebruikt wordt voor het vervoer van goe<strong>de</strong>ren<br />
of personen is enkel een rijbewijs B verplicht.<br />
Minimumleeftijd<br />
De bestuur<strong>de</strong>r moet minstens 16 jaar oud zijn om te mogen rij<strong>de</strong>n met<br />
een voertuig van <strong>de</strong> categorie G (landbouw- en bosbouwtrekkers),<br />
voor z<strong>over</strong> het effectieve gebruik van het voertuig <strong>over</strong>eenkomt met<br />
wat voorzien is in <strong>de</strong> <strong>de</strong>finitie van <strong>de</strong> landbouw- of bosbouwtractor<br />
(zie Definitie). An<strong>de</strong>rs moet <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r 18 jaar oud zijn, of 17 jaar<br />
oud als hij een praktische rijopleiding volgt voor het verkrijgen van een<br />
rijbewijs B of rijdt met een voorlopig rijbewijs B. In <strong>de</strong>ze laatste twee<br />
gevallen moet hij vergezeld zijn van een begelei<strong>de</strong>r, wat betekent dat er<br />
op <strong>de</strong> quad plaats voorzien moet zijn voor een passagier.<br />
Verzekering<br />
Quads die gehomologeerd zijn als voertuigen voor traag verkeer moeten<br />
een geldig verzekeringscontract hebben. De bestuur<strong>de</strong>r moet een certificaat<br />
van dit verzekeringscontract kunnen voorleggen.<br />
Valhelm, gor<strong>de</strong>l en autozitjes<br />
Het dragen van een valhelm is verplicht, tenzij het voertuig voorzien is<br />
van een kooi.<br />
Als het voertuig voorzien is van een kooi en beschikt <strong>over</strong> gor<strong>de</strong>ls, moeten<br />
zowel bestuur<strong>de</strong>r als passagier zich vastklikken. Kin<strong>de</strong>ren moeten<br />
vervoerd wor<strong>de</strong>n in een aangepast beveiligingssysteem.<br />
Lading<br />
De breedte van <strong>de</strong> lading van een vierwieler met motor met een aanhangwagen<br />
mag ten hoogste 0,30m meer bedragen dan <strong>de</strong> breedte van<br />
het niet bela<strong>de</strong>n voertuig, met een volstrekt maximum van 2,50m. De<br />
lading mag vooraan het uitein<strong>de</strong> van het voertuig niet <strong>over</strong>schrij<strong>de</strong>n.<br />
Achteraan mag <strong>de</strong> lading niet meer dan 0,50m uitsteken.<br />
Vervoer van passagiers<br />
Quads die gehomologeerd zijn als voertuigen voor traag verkeer<br />
mogen niet méér personen vervoeren dan het aantal waarvoor het<br />
za<strong>de</strong>l ontworpen is. In aan quads gekoppel<strong>de</strong> aanhangwagens mogen<br />
geen passagiers vervoerd wor<strong>de</strong>n.<br />
Plaats op <strong>de</strong> openbare weg<br />
Bestuur<strong>de</strong>rs van quads die gehomologeerd zijn als voertuigen voor<br />
traag verkeer moeten <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> regels naleven als <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs van<br />
auto’s. Quads zijn niet toegelaten op autowegen en autosnelwegen.<br />
Ze moeten ook <strong>de</strong> specifieke verkeersregels naleven die eigen zijn aan<br />
landbouw- en bosbouwtrekkers. Ze hebben bijvoorbeeld het recht<br />
gebruik te maken van wegen die voorbehou<strong>de</strong>n zijn voor landbouwverkeer.<br />
Parkeren<br />
De parkeerregels voor auto’s zijn ook geldig voor quads die gehomologeerd<br />
zijn als voertuigen voor traag verkeer.<br />
Lichten<br />
Deze moeten niet permanent ingeschakeld zijn.<br />
Veiligheidsuitrusting<br />
Voertuigen met meer dan twee wielen moeten een gevarendriehoek<br />
aan boord hebben om <strong>de</strong> stilstand van het voertuig of het verlies van<br />
<strong>de</strong> lading op <strong>de</strong> openbare weg te kunnen signaliseren. Het is echter niet<br />
verplicht een brandblusser of een EHBO-kist bij te hebben.<br />
Snelheidsplaat<br />
De toegelaten maximumsnelheid van quads die gehomologeerd zijn<br />
als voertuigen voor traag verkeer moet vermeld wor<strong>de</strong>n op het rechterge<strong>de</strong>elte<br />
van het achtervlak van het voertuig door een snelheidsplaat.<br />
Verkeersregels voor alle quads<br />
Naast <strong>de</strong> beperkingen opgelegd door <strong>de</strong> wegsignalisatie hebben quads<br />
geen toegang tot bepaal<strong>de</strong> zones of openbare plaatsen.<br />
Het Waals Gewest<br />
De toegang voor motorvoertuigen is verbo<strong>de</strong>n buiten <strong>de</strong> banen en<br />
<strong>de</strong> daartoe afgebaken<strong>de</strong> plaatsen. Organisatoren van groepsactiviteiten<br />
die <strong>de</strong>ze regels niet naleven zullen zwaar<strong>de</strong>r gestraft wor<strong>de</strong>n.<br />
Niettemin kan <strong>de</strong> toegang tot wegen, pa<strong>de</strong>n en an<strong>de</strong>re plaatsen<br />
wor<strong>de</strong>n toegestaan om medische, pedagogische, wetenschappelijke of<br />
culturele re<strong>de</strong>nen of omwille van natuurbescherming of om een privéeigendom<br />
te bereiken.<br />
Een moeilijk te besturen voertuig<br />
Een quad lijkt ongevaarlijk, maar er moet behoedzaam mee<br />
omgesprongen wor<strong>de</strong>n. Dit voertuig kan topsnelhe<strong>de</strong>n halen van<br />
130 km/u en <strong>de</strong> lege massa ligt tussen 200 en 400 kg. Hoewel<br />
een quad in <strong>de</strong> eerste plaats ontwikkeld is voor het ruwe terrein,<br />
zien we dat er ook vaak gebruik van wordt gemaakt om op <strong>de</strong><br />
openbare weg te rij<strong>de</strong>n.<br />
Een quad besturen lijkt noch op autorij<strong>de</strong>n, noch op motorrij<strong>de</strong>n.<br />
Hij versnelt en reageert erg bruusk. Ook <strong>de</strong> stabiliteit kan<br />
voor problemen zorgen. Een quad kan namelijk gemakkelijk<br />
kantelen als men hem onvoldoen<strong>de</strong> beheerst bij beklimmingen of<br />
afdalingen, of bij het nemen van hin<strong>de</strong>rnissen of bochten.<br />
Een an<strong>de</strong>r potentieel gevaar is <strong>de</strong> aanwezigheid van een passagier.<br />
In tegenstelling tot wat sommige groentjes <strong>de</strong>nken, zijn quads,<br />
op enkele uitzon<strong>de</strong>ringen na, niet gemaakt om een passagier te<br />
vervoeren (zie hierboven). Omdat <strong>de</strong> positie van het lichaam<br />
bepalend is voor <strong>de</strong> stabiliteit van het voertuig, is het za<strong>de</strong>l zo<br />
groot om <strong>de</strong> bewegingen van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r te vergemakkelijken.<br />
De aanwezigheid van een passagier brengt het voertuig uit<br />
evenwicht, waardoor het niet meer naar behoren kan on<strong>de</strong>r<br />
controle gehou<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n.<br />
In het Verenigd Koninkrijk heeft <strong>de</strong> “Health Safety Executive” <strong>de</strong><br />
ongevallen met quads tussen 1989 en 1999 geanalyseerd. Volgens<br />
dit orgaan zijn <strong>de</strong> voornaamste oorzaken:<br />
onvoldoen<strong>de</strong> opleiding of ervaring;<br />
<strong>over</strong>dreven snelheid;<br />
het vervoer van een passagier of van een slecht uitgebalanceer<strong>de</strong><br />
lading;<br />
<strong>over</strong>belasting van <strong>de</strong> aanhangwagen;<br />
een verkeer<strong>de</strong> beoor<strong>de</strong>ling van het terrein.<br />
Het Brussels Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest<br />
Het organiseren van wedstrij<strong>de</strong>n of rally’s met een doortocht van<br />
voertuigen buiten <strong>de</strong> voor het publiek hiertoe toegankelijke wegen is<br />
verbo<strong>de</strong>n. Het is eveneens verbo<strong>de</strong>n met een auto, met een bromfiets<br />
of met een motorfiets buiten <strong>de</strong> voor het publiek hiertoe toegankelijke<br />
wegen te rij<strong>de</strong>n. De Brusselse regering bepaalt <strong>de</strong> voor het publiek toegankelijke<br />
wegen en bepaalt voor elke weg welke categorie voertuigen<br />
en weggebruikers hiertoe toegang hebben (signalisatie).<br />
Het Vlaams Gewest<br />
In bossen en op boswegen is geen enkele vorm van gemotoriseerd<br />
verkeer toegelaten, behalve om technische re<strong>de</strong>nen zoals on<strong>de</strong>rhoud<br />
en exploitatie, of wanneer dit verkeer noodzakelijk is voor het beheer<br />
en <strong>de</strong> bewaking, voor <strong>de</strong> veiligheid van <strong>de</strong> bezoekers en in door <strong>de</strong><br />
bosbeheer<strong>de</strong>r vast te stellen bijzon<strong>de</strong>re omstandighe<strong>de</strong>n. ■<br />
Delphine BROGNEZ<br />
François VLAMINCK<br />
Herlezing: Ivan Bruggeman<br />
Via Secura nr. 75
educatie<br />
Een studie 1 belicht <strong>de</strong> ongevallen met jeugdige<br />
voetgangers en fietsers en brengt <strong>de</strong> belangrijkste<br />
risicofactoren voor hen in kaart. De studie baseert<br />
zich zowel op Belgische als op internationale<br />
statistieken en schetst bovendien een aantal<br />
ongevallenscenario’s. Met <strong>de</strong>ze gegevens kan <strong>de</strong><br />
kwaliteit van <strong>de</strong> fietseducatieprojecten wor<strong>de</strong>n<br />
verbeterd, zodat jongeren zich veilig in het verkeer<br />
kunnen begeven.<br />
Fietsongevallen zijn on<strong>de</strong>rgeregistreerd, dit geldt vooral voor fietsers<br />
jonger dan 14 jaar. Daarom is het interessant om zich te baseren op<br />
<strong>de</strong> gegevens van <strong>de</strong> Belgische ziekenhuizen. Hieruit blijkt dat 10-14jarigen<br />
bijzon<strong>de</strong>r kwetsbaar zijn.<br />
Educatieve projecten zoals het fietsbrevet in het Waals en het Brussels<br />
Hoofdste<strong>de</strong>lijk Gewest, of <strong>de</strong> verkeerspistes van <strong>de</strong> politie, richten<br />
zich voornamelijk op kin<strong>de</strong>ren uit het vijf<strong>de</strong> en zes<strong>de</strong> jaar van het<br />
basison<strong>de</strong>rwijs. Zij bevin<strong>de</strong>n zich immers op een scharnierleeftijd<br />
waarop ze als fietser meer blootgesteld wor<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> gevaren van<br />
het verkeer.<br />
Op <strong>de</strong>ze leeftijd, waarop ze normaal gezien <strong>de</strong> <strong>over</strong>stap maken van<br />
<strong>de</strong> basisschool naar het mid<strong>de</strong>lbaar, gaan jonge fietsers zich an<strong>de</strong>rs<br />
gedragen in het verkeer. Kin<strong>de</strong>ren jonger dan twaalf zijn voorzichtiger,<br />
maar lijken teveel te rekenen op het anticipatievermogen van an<strong>de</strong>re<br />
bestuur<strong>de</strong>rs. Vanaf 12 jaar willen fietsers echter zo weinig mogelijk<br />
krachten verspillen door zo weinig mogelijk te stoppen, <strong>de</strong> kortste<br />
weg te kiezen, of door nipte veiligheidsmarges te hanteren.<br />
Groter risico bij jongens en kin<strong>de</strong>ren in groep<br />
Jongens raken vaker betrokken in ongevallen dan meisjes.<br />
Internationale studies tonen aan dat 60% van <strong>de</strong> slachtoffers on<strong>de</strong>r<br />
<strong>de</strong> fietsers van het mannelijke geslacht is. In België is 63% van <strong>de</strong><br />
fietsslachtoffers van 5 tot 14 jaar een jongen. Dit verschil zou te wijten<br />
zijn aan een groter fietsgebruik bij jongens. Deze veron<strong>de</strong>rstelling<br />
wordt bevestigd door <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoeken naar het verplaatsingsgedrag<br />
in België. Een studie toont aan dat het ongevallenrisico bij jongens<br />
dubbel zo groot is als bij meisjes.<br />
In groep zijn adolescenten <strong>over</strong>igens meer geneigd om zich<br />
onaangepast te gedragen in het verkeer.<br />
Veiliger in <strong>de</strong> stad!<br />
Wat is nu het beste? Je kind uitsluitend op het platteland laten fietsen,<br />
of alleen in <strong>de</strong> stad? Hoge verkeersdichtheid, groot ongevallenrisico,...<br />
Tal van argumenten lijken in het na<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> stad te pleiten. Niets<br />
educatie<br />
12 13<br />
Via Secura nr. 75<br />
Ongevallen met jonge fietsers on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> loep<br />
Jonge fietsers : welke gevar en lopen ze in het verkeer ?<br />
is echter min<strong>de</strong>r waar. Kin<strong>de</strong>ren die buiten <strong>de</strong> stadscentra leven<br />
lopen als fietser juist meer gevaar om gewond te raken. Erger<br />
nog: in lan<strong>de</strong>lijke en gemengd ste<strong>de</strong>lijke gebie<strong>de</strong>n ligt <strong>de</strong> kans op<br />
ziekenhuisopname met een hoofdletsel bedui<strong>de</strong>nd hoger dan in <strong>de</strong><br />
stadskern.<br />
Tijdstip van het ongeval<br />
Volgens een Ne<strong>de</strong>rlandse studie zijn kin<strong>de</strong>ren die op een schooldag<br />
als fietser betrokken raken bij een ongeval, meestal niet meer op weg<br />
van of naar school. Het zou hier gaan om 62% van <strong>de</strong> gevallen.<br />
De perio<strong>de</strong> van mei tot oktober telt <strong>de</strong> meeste ongevallen met jonge<br />
fietsers: 63% van alle fietsongevallen. De gevaarlijkste tijdstippen<br />
zijn <strong>de</strong> late namiddag en <strong>de</strong> vooravond (15-19u), ook wanneer er<br />
geen school is.<br />
Hoe ver<strong>de</strong>r, hoe gevaarlijker<br />
Uit internationale literatuur blijkt dat jonge fietsslachtoffers doorgaans<br />
(in 90% van <strong>de</strong> gevallen) bij een ongeval betrokken raken binnen een<br />
straal van 2 km rondom hun woning. Hoe ver<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> woonplaats,<br />
hoe groter het ongevallenrisico. De aanwezigheid van speelruimten<br />
dichtbij <strong>de</strong> woonplaats verlaagt echter het ongevallenrisico voor<br />
jonge fietsers.<br />
Trottoir en fietspad: veiligheid gewaarborgd?<br />
In België mogen kin<strong>de</strong>ren jonger dan 9 jaar het trottoir volgen,<br />
zolang <strong>de</strong> diameter van hun fietswielen niet meer dan 50 cm<br />
bedraagt (en op voorwaar<strong>de</strong> dat zij <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re weggebruikers niet in<br />
gevaar brengen). Dit artikel van <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong> werd speciaal opgesteld<br />
voor stadskin<strong>de</strong>ren die an<strong>de</strong>rs geen plaats zou<strong>de</strong>n hebben om veilig<br />
te leren fietsen, weg van alle verkeer. Uit veiligheids<strong>over</strong>wegingen<br />
4 LAMMAR Pascal. Letsels, blootstelling en risicofactoren voor kin<strong>de</strong>ren als zwakke weggebruiker<br />
(fietser of voetganger). Diepenbeek: Vrije Universiteit Brussel, 2005. 92 p.<br />
ra<strong>de</strong>n sommige ou<strong>de</strong>rs hun kin<strong>de</strong>ren zelfs aan om enkel op het<br />
voetpad te fietsen, ook al is hun kroost ou<strong>de</strong>r dan 9 jaar.<br />
Maar hoe veilig is het voetpad nu eigenlijk voor jonge fietsers?<br />
Verschillen<strong>de</strong> buitenlandse studies wijzen op een verband tussen<br />
fietsen op het voetpad en een verhoogd ongevallenrisico. Toch moet<br />
het artikel van <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong> dat kin<strong>de</strong>ren jonger dan 9 jaar toelaat<br />
om op het voetpad te leren fietsen niet opnieuw in vraag wor<strong>de</strong>n<br />
gesteld. Het aan<strong>de</strong>el ongevallen op voetpa<strong>de</strong>n is vooral hoog tij<strong>de</strong>ns<br />
het spelen, niet tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> verplaatsingen.<br />
Vanuit educatief oogpunt is het belangrijk om kin<strong>de</strong>ren dui<strong>de</strong>lijk te<br />
maken dat veiligheid op verhoog<strong>de</strong> bermen en trottoirs relatief is.<br />
Jonge fietsers op het trottoir zijn soms min<strong>de</strong>r voorzichtig omdat ze<br />
ervan uitgaan dat er hen op het trottoir niets kan gebeuren.<br />
De afwezigheid van een fietspad verhoogt het ongevallenrisico voor<br />
jonge fietsers aanzienlijk. Uit <strong>de</strong> Vlaamse ongevallencijfers (2000)<br />
blijkt dat 61% van <strong>de</strong> ongevallen met jonge fietsers zich el<strong>de</strong>rs<br />
voordoet dan op het fietspad.<br />
Zones 50: drie keer zoveel gevaar als in zones 30<br />
Rij<strong>de</strong>n op wegen met een maximum toegelaten snelheid van meer<br />
dan 30 km/u doet het ongevallenrisico aanzienlijk toenemen voor<br />
jonge bestuur<strong>de</strong>rs. Zo lopen kin<strong>de</strong>ren in zones 50 drie keer zoveel<br />
risico als in zones 30.<br />
Geen an<strong>de</strong>re weggebruiker betrokken in 80%<br />
van <strong>de</strong> fietsongevallen<br />
De meeste letsels bij jeugdige fietsers komen voort uit controleverlies<br />
<strong>over</strong> <strong>de</strong> fiets en <strong>de</strong> hieruit volgen<strong>de</strong> valpartij. Het zou gaan om<br />
83% van <strong>de</strong> ongevallen in België. Dit betekent dus dat bij <strong>de</strong> meeste<br />
ongevallen met fietsers geen an<strong>de</strong>re weggebruikers betrokken zijn.<br />
De helft van <strong>de</strong> 10- tot 14-jarige slachtoffers van valpartijen in België<br />
komen op een vlakke on<strong>de</strong>rgrond ten val. Bij <strong>de</strong> 5- tot 9-jarigen is<br />
dit slechts zo in één van <strong>de</strong> vier gevallen. Kin<strong>de</strong>ren tot 9 jaar vallen<br />
namelijk eer<strong>de</strong>r van een hoogte. Ook blijven ze nogal eens haken aan<br />
on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len van hun fiets (o.a. wielspaken). Slechts een gering aantal<br />
ongevallen zou te wijten zijn aan technische gebreken aan <strong>de</strong> fiets. Bij<br />
kin<strong>de</strong>ren zou het probleem eer<strong>de</strong>r liggen bij een te grote fiets. Die zijn<br />
moeilijker on<strong>de</strong>r controle te hou<strong>de</strong>n, waardoor het ongevallenrisico<br />
toeneemt. Kin<strong>de</strong>ren die moeilijk aan hun pedalen kunnen, lopen<br />
maar liefst 5 keer meer gevaar op een valpartij.<br />
4 Zie brochure Fiets veilig vaardig. Brussel: <strong>BIVV</strong>, 20 blz.<br />
Het is dus dui<strong>de</strong>lijk: <strong>de</strong> meeste verwondingen komen tot stand<br />
door een “gewone” valpartij. Behendigheidsoefeningen zijn dus<br />
essentieel voor <strong>de</strong> veiligheid van jonge fietsers. Deze oefeningen<br />
vergen een minimum aan materiaal en kunnen gewoon op <strong>de</strong><br />
speelplaats plaatsvin<strong>de</strong>n, weg van alle verkeer 2 . Ook organisaties die<br />
zich bezighou<strong>de</strong>n met fietseducatie kunnen gebruik maken van <strong>de</strong>ze<br />
“behendigheidspistes”.<br />
Min<strong>de</strong>r maar ernstiger ongevallen op kruispunten<br />
Na valpartijen zijn aanrijdingen <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> grootste oorzaak van<br />
verwondingen bij jonge fietsers. Op kruispunten doen zich ongeveer<br />
evenveel ongevallen voor als erbuiten.<br />
De meeste aanrijdingen op een rechte weg doen zich voor met een<br />
voertuig dat van rijstrook veran<strong>de</strong>rt (naar links uitwijkt). In België<br />
ligt het sterftecijfer on<strong>de</strong>r jonge fietsers echter bedui<strong>de</strong>nd hoger op<br />
kruispunten (87,5%) dan op doorlopen<strong>de</strong> wegvakken. Het ongeval<br />
doet zich meestal voor tussen een rechtdoor rij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> of links<br />
afslaan<strong>de</strong> fietser en een auto die uit <strong>de</strong> tegen<strong>over</strong>gestel<strong>de</strong> richting<br />
komt. In vergelijking met volwassenen duurt het bij jonge fietsers<br />
langer vooraleer ze effectief beginnen <strong>over</strong>steken. Bovendien doen ze<br />
er ook nog eens langer <strong>over</strong> dan volwassenen. Het <strong>over</strong>steken van<br />
een kruispunt, en links afslaan in het bijzon<strong>de</strong>r, moet dan ook een<br />
bijzon<strong>de</strong>re plaats innemen in <strong>de</strong> fietseducatie.<br />
Gevolgen van <strong>de</strong> verwondingen<br />
Na een ongeval liggen jonge fietsers gemid<strong>de</strong>ld 2 tot 3 dagen in het<br />
ziekenhuis (bij jonge voetgangers is dit 5 tot 6 dagen). Bij fietsers<br />
wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> bovenste le<strong>de</strong>maten vaker geraakt dan bij voetgangers.<br />
Deze grotere kwetsbaarheid valt te verklaren doordat fietsers geneigd<br />
zijn hun armen te gebruiken om hun hoofd te beschermen. Deze<br />
reflex neemt toe vanaf tienjarige leeftijd.<br />
Hoofdletsels zijn <strong>de</strong> grootste doodsoorzaak. In 60% van <strong>de</strong><br />
gevallen zou<strong>de</strong>n ze <strong>de</strong> dood tot gevolg hebben. Op basis van <strong>de</strong><br />
ziekenhuisgegevens kunnen we aflei<strong>de</strong>n dat 50% van <strong>de</strong> jonge<br />
fietsers die gehospitaliseerd wer<strong>de</strong>n een hoofdletsel had<strong>de</strong>n. Kin<strong>de</strong>ren<br />
(in het bijzon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> leeftijdscategorie van 5 tot 9 jaar) lopen meer<br />
risico op hoofdletsels dan volwassenen, <strong>de</strong> fietshelm kan dus niet<br />
genoeg gepromoot wor<strong>de</strong>n… ■<br />
Anne-Valérie DE BARBA<br />
Via Secura nr. 75
educatie<br />
In onze huidige maatschappij is snelheid bijna<br />
natuurlijk gedrag gewor<strong>de</strong>n. We komen er van<br />
kindsbeen af mee in aanraking en het wordt vaak<br />
beschouwd als iets positiefs. Denk maar aan <strong>de</strong><br />
hardloopwedstrij<strong>de</strong>n tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> les lichamelijke<br />
opvoeding of aan televisiequizzen waarbij het<br />
erop aan komt als eerste het juiste antwoord<br />
te geven. Hoe kunnen we dan verwachten dat<br />
ditzelf<strong>de</strong> gedrag in het verkeer als ongewenst<br />
wordt gezien?<br />
Bovendien is snel rij<strong>de</strong>n in het verkeer vaak zelfbelonend. Het<br />
gedrag hoeft met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n niet van buitenaf gestimuleerd<br />
wor<strong>de</strong>n om het in stand te hou<strong>de</strong>n. Snel rij<strong>de</strong>n geeft veel<br />
bestuur<strong>de</strong>rs in<strong>de</strong>rdaad een kick, of een gevoel van voldoening<br />
omdat ze <strong>de</strong> indruk hebben tijd te winnen, en tijdwinst op zich<br />
is ook al een beloning.<br />
Getuige hiervan is het feit dat snelheids<strong>over</strong>tredingen een wijd<br />
verspreid fenomeen zijn. Een snelheidsbeperken<strong>de</strong> infrastructuur<br />
en een grote subjectieve en objectieve pakkans kunnen het<br />
probleem al voor een groot <strong>de</strong>el terugdringen, maar ook educatieve<br />
maatregelen kunnen een aanzienlijke invloed hebben op<br />
het snelheidsgedrag van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs.<br />
Een grote objectieve en subjectieve pakkans maakt het mogelijk om het snelheidsprobleem<br />
ge<strong>de</strong>eltelijk op te lossen.<br />
Beter <strong>de</strong> oorzaken aanpakken dan <strong>de</strong> symptomen behan<strong>de</strong>len<br />
Snelheid : jong geleerd …<br />
Snelheidsgedrag<br />
Snelheidsgedrag is het resultaat van verschillen<strong>de</strong> invloe<strong>de</strong>n<br />
en processen die ons voornemen om snel te rij<strong>de</strong>n bepalen. De<br />
meeste studies 1 stellen vast dat normen, persoonlijke i<strong>de</strong>ntiteit,<br />
attitu<strong>de</strong>, gewoontes en <strong>de</strong> gepercipieer<strong>de</strong> controle allemaal een<br />
invloed hebben op ons gedrag inzake snelheid. De mate waarin<br />
<strong>de</strong>ze specifieke elementen ons gedrag beïnvloe<strong>de</strong>n, verschilt van<br />
persoon tot persoon. Hieron<strong>de</strong>r volgt een korte toelichting van<br />
elk van <strong>de</strong> bovengenoem<strong>de</strong> factoren met vermelding van <strong>de</strong> rol<br />
die educatie daarin kan spelen.<br />
De normen<br />
Normen vormen het geheel van onze persoonlijke morele <strong>over</strong>tuigingen<br />
(‘hoe vind ik dat ik me moet gedragen?’), onze i<strong>de</strong>eën<br />
<strong>over</strong> <strong>de</strong> meningen van voor ons belangrijke personen (familie,<br />
vrien<strong>de</strong>n, rolmo<strong>de</strong>llen) en <strong>de</strong> norm die we aflei<strong>de</strong>n uit het gedrag<br />
dat we an<strong>de</strong>ren in het verkeer zien stellen (‘als an<strong>de</strong>ren het ook<br />
doen, zal het wel in or<strong>de</strong>r zijn’).<br />
Vooral <strong>de</strong> mening van passagiers, an<strong>de</strong>re bestuur<strong>de</strong>rs en agenten<br />
blijkt van grote invloed te zijn op onze i<strong>de</strong>eën <strong>over</strong> <strong>de</strong><br />
(on)wenselijkheid van te snel rij<strong>de</strong>n 2 . Deze i<strong>de</strong>eën kunnen dus<br />
bijgesteld of genuanceerd wor<strong>de</strong>n door bestuur<strong>de</strong>rs in contact<br />
te brengen met an<strong>de</strong>re bestuur<strong>de</strong>rs die niet <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> mening<br />
omtrent snel rij<strong>de</strong>n zijn toegedaan. We stellen ons immers<br />
gemakkelijk open voor i<strong>de</strong>eën en ervaringen van mensen waarmee<br />
we ons verwant voelen (in dit geval an<strong>de</strong>re bestuur<strong>de</strong>rs).<br />
Ook het tonen van rolmo<strong>de</strong>llen waarmee bestuur<strong>de</strong>rs zich kunnen<br />
i<strong>de</strong>ntificeren, kan hier een positief effect hebben.<br />
Ver<strong>de</strong>r kan er ook op <strong>de</strong> morele norm ingespeeld wor<strong>de</strong>n door<br />
eer<strong>de</strong>r het algemeen belang in <strong>de</strong> kijker te stellen dan <strong>de</strong> gevolgen<br />
van snelheid op persoonlijk vlak. Informatie geven <strong>over</strong><br />
milieuzorg, ruimtelijke or<strong>de</strong>ning en het belang van veilig verkeer<br />
voor het sociale leven in een woonwijk zijn hier mogelijke<br />
scenario’s. Al <strong>de</strong>ze mogelijkhe<strong>de</strong>n om in te spelen op <strong>de</strong> normen<br />
die mensen hanteren, kunnen perfect aangehaald wor<strong>de</strong>n in het<br />
ka<strong>de</strong>r van een (groeps)vorming.<br />
Persoonlijke i<strong>de</strong>ntiteit<br />
Persoonlijke i<strong>de</strong>ntiteit is het beeld dat we van onszelf hebben.<br />
Het zet ons aan tot gedrag dat we bij dit beeld vin<strong>de</strong>n passen. Zo<br />
zullen mensen die vin<strong>de</strong>n dat een “voorzichtige” bestuur<strong>de</strong>r zijn<br />
een belangrijk facet van hun persoonlijkheid is, min<strong>de</strong>r geneigd<br />
zijn om <strong>over</strong>tredingen te begaan. Bij <strong>de</strong>ze personen kan het<br />
wijzen op het verschil tussen hun voornemen en hun feitelijke<br />
gedrag al een aanzienlijke invloed hebben. Sommige bestuur<strong>de</strong>rs<br />
dénken immers veilig te rij<strong>de</strong>n, maar eigenlijk on<strong>de</strong>rschatten<br />
zij <strong>de</strong> risico’s die ze nemen en het gevaar dat ze vormen voor<br />
an<strong>de</strong>ren in het verkeer. Een korte educatieve interventie die hen<br />
hierop wijst, kan hier zeer doeltreffend zijn.<br />
De cognitieve en <strong>de</strong> affectieve attitu<strong>de</strong><br />
Onze cognitieve en affectieve attitu<strong>de</strong> zijn respectievelijk <strong>de</strong><br />
kennis en <strong>de</strong> gevoelens die we hebben <strong>over</strong> ons gedrag en <strong>de</strong><br />
mogelijke uitkomst ervan. Soms zijn <strong>de</strong>ze elementen met elkaar<br />
in conflict. Zo kan het zijn dat iemand wel weet dat een hogere<br />
snelheid <strong>de</strong> kans op een ongeval vergroot, maar dat hij het toch<br />
plezierig vindt om snel te rij<strong>de</strong>n.<br />
Wat <strong>de</strong>ze affectieve attitu<strong>de</strong>s betreft, hebben studies aangetoond<br />
dat het vooral onze positieve gevoelens zijn die tot een bepaald<br />
snelheidsgedrag aanzetten. Negatieve gevoelens spelen pas een<br />
rol wanneer hoge snelheidslimieten <strong>over</strong>tre<strong>de</strong>n wor<strong>de</strong>n (vb. op<br />
wegen buiten <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom). Concreet wil dit zeggen dat<br />
het ontkrachten van <strong>de</strong> positieve gevoelens die gepaard gaan met<br />
snel rij<strong>de</strong>n (zoals het gevoel door an<strong>de</strong>ren te wor<strong>de</strong>n bewon<strong>de</strong>rd<br />
omwille van je rijvaardigheid) én het versterken van <strong>de</strong> positieve<br />
gevoelens die opgewekt wor<strong>de</strong>n door zich aan <strong>de</strong> snelheidslimiet<br />
te hou<strong>de</strong>n (zoals <strong>de</strong> rust die je ervaart door niet op je hoe<strong>de</strong><br />
te moeten zijn voor ver<strong>de</strong>kt opgestel<strong>de</strong> controles) een sterkere<br />
invloed op het gedag zullen hebben dan het benadrukken van<br />
bijvoorbeeld <strong>de</strong> angst die men heeft voor een boete of een ongeval.<br />
Hierop kan ingespeeld wor<strong>de</strong>n door in het ka<strong>de</strong>r van een<br />
opleiding bestuur<strong>de</strong>rs uit te nodigen om geduren<strong>de</strong> een bepaal<strong>de</strong><br />
perio<strong>de</strong> <strong>de</strong> snelheidsbeperkingen te respecteren. De <strong>de</strong>elnemers<br />
zullen gemakkelijker geneigd zijn dit gedrag in het dagelijkse<br />
leven ver<strong>de</strong>r te zetten eenmaal ze het rustgeven<strong>de</strong> en ontspannen<strong>de</strong><br />
effect hiervan hebben ervaren.<br />
educatie<br />
De cognitieve attitu<strong>de</strong>s kunnen wor<strong>de</strong>n beïnvloed door het<br />
geven van correcte informatie rond <strong>de</strong> mogelijke voor- en<br />
na<strong>de</strong>len die te snel rij<strong>de</strong>n met zich meebrengen. Het gaat er niet<br />
alleen om <strong>de</strong>ze tegen elkaar af te wegen, maar vooral om het<br />
waarheidsgehalte van elk van <strong>de</strong>ze voor- en na<strong>de</strong>len te bekijken.<br />
Zo bestaan er nog steeds hardnekkige misverstan<strong>de</strong>n <strong>over</strong> het<br />
verband tussen snelheid en betrokkenheid in een ongeval, maar<br />
ook <strong>over</strong> <strong>de</strong> tijdwinst die gerealiseerd kan wor<strong>de</strong>n op korte<br />
termijn. Ook <strong>de</strong>ze aspecten van snelheidsgedrag kunnen tij<strong>de</strong>ns<br />
een vorming ge<strong>de</strong>tailleerd wor<strong>de</strong>n behan<strong>de</strong>ld. Uit een recente<br />
enquête uitgevoerd door AXA Frankrijk 3 is bovendien gebleken<br />
dat voor 67% van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs <strong>de</strong> bewustwording van het<br />
gevaar dat zij lopen door hun rijgedrag <strong>de</strong> aanleiding is geweest<br />
om hun gedrag in <strong>de</strong> positieve richting bij te sturen.<br />
Gewoontes<br />
Gewoontes zijn het resultaat van herhaal<strong>de</strong> ervaringen en lei<strong>de</strong>n<br />
ertoe dat we bij bepaal<strong>de</strong> gedragingen niet meer stilstaan. Men<br />
vervalt in een zeker automatisme en <strong>de</strong> voornemens en <strong>over</strong>peinzingen<br />
verdwijnen naar <strong>de</strong> achtergrond. Het gedrag kan<br />
nog steeds beïnvloed wor<strong>de</strong>n, maar hoe dieper een gewoonte is<br />
ingeworteld, hoe moeilijker het is die te veran<strong>de</strong>ren. Zo heeft<br />
elke bestuur<strong>de</strong>r een favoriete snelheid die hij zal aanhou<strong>de</strong>n zon<strong>de</strong>r<br />
er echt bij stil te staan als hij vindt dat <strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n<br />
dit rechtvaardigen. Dit zorgt voor min<strong>de</strong>r stress bij het rij<strong>de</strong>n.<br />
Het opleggen van een lagere snelheid dan <strong>de</strong> geprefereer<strong>de</strong>,<br />
brengt met zich mee dat <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r het gewoonteproces<br />
moet vervangen door een bewust proces van snelheidscontrole,<br />
wat bijkomen<strong>de</strong> aandacht vereist en zodanig als negatief wordt<br />
ervaren.<br />
Op dit geautomatiseer<strong>de</strong> gedrag kan wor<strong>de</strong>n ingewerkt door<br />
<strong>de</strong> gewoontes en <strong>de</strong> oorspronkelijke keuzeprocessen die eraan<br />
vooraf gingen, on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> loep te nemen. Vervolgens moet <strong>de</strong><br />
bestuur<strong>de</strong>r geholpen wor<strong>de</strong>n bij het opnieuw afwegen van <strong>de</strong><br />
voor- en na<strong>de</strong>len, <strong>de</strong> normen en <strong>de</strong> gepercipieer<strong>de</strong> controle. Dit<br />
proces kan in gang wor<strong>de</strong>n gezet door mid<strong>de</strong>l van een vorming<br />
of bijscholing en kan vergemakkelijkt wor<strong>de</strong>n met behulp van<br />
feedbacksystemen die voortdurend <strong>de</strong> aandacht vestigen op het<br />
getoon<strong>de</strong> gedrag. Voorbeel<strong>de</strong>n daarvan zijn <strong>de</strong> proefprojecten<br />
Belonitor 4 en SpeedAlert 5 in Ne<strong>de</strong>rland.<br />
De gepercipieer<strong>de</strong> controle<br />
On<strong>de</strong>r <strong>de</strong> gepercipieer<strong>de</strong> controle verstaan we <strong>de</strong> mate waarin<br />
we <strong>de</strong> mogelijkheid ervaren om actief controle uit te oefenen<br />
op ons gedrag. Het gaat hier met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n om hoe<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijk we ons voelen ten opzichte van het door ons<br />
14 15<br />
Via Secura nr. 75<br />
1 Zie “The effects of norms, attitu<strong>de</strong>s and habits ons peeding behavior: scale <strong>de</strong>velopment and mo<strong>de</strong>l building and estimation”,<br />
Patrick De Pelsmacker & Wim Janssens in Acci<strong>de</strong>nt Analysis and Prevention 39 (2007), p.6-15, Elsevier.<br />
2 “Snelheidsgedrag: motieven en beïnvloe<strong>de</strong>n<strong>de</strong> factoren”, Karin Van Vlier<strong>de</strong>n, Steunpunt Verkeersveiligheid, Rapport SN-2007-07.<br />
3 “Baromètre 2006 <strong>de</strong>s comportements sur la route” door AXA Prévention & TNS Sofres, Département Automobile, januari 2007.<br />
4 Voor meer informatie zie “Belonitor, <strong>de</strong> kracht van belonen”, een uitgave van <strong>de</strong> Studio Wegen naar <strong>de</strong> Toekomst, Delft, 2005.<br />
5 Voor meer informatie, zie “Nooit meer te hard met SpeedAlert” in Veiligheid Voorop, 2006.<br />
Via Secura nr. 75
educatie<br />
gestel<strong>de</strong> gedrag. Dit gevoel van controle kan in <strong>de</strong> hand wor<strong>de</strong>n<br />
gewerkt door het opsplitsen van het gewenste gedrag in verschillen<strong>de</strong><br />
on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len (vb. stelselmatig letten op <strong>de</strong> verkeersbor<strong>de</strong>n, het<br />
selecteren van <strong>de</strong> meest geschikte versnelling bij een bepaal<strong>de</strong><br />
snelheid, …) Hierin kan (bij)scholing een belangrijke rol spelen<br />
door het begelei<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r in het aanleren van <strong>de</strong><br />
verschillen<strong>de</strong> <strong>de</strong>eltaken, zodat het gemakkelijker is zich het juiste<br />
gedrag aan te meten.<br />
Daarnaast kan <strong>de</strong>ze controle ook vergroot wor<strong>de</strong>n door het<br />
herka<strong>de</strong>ren van een aantal i<strong>de</strong>eën die mensen hebben <strong>over</strong> hun<br />
gedrag in het verkeer. Velen zullen hun snelheidsgedrag bijvoorbeeld<br />
proberen af te schuiven op an<strong>de</strong>ren of op omstandighe<strong>de</strong>n buiten<br />
hun wil om. Vaak wor<strong>de</strong>n argumenten aangehaald als “Ik heb geen<br />
tijd om traag te rij<strong>de</strong>n” of “Als ik mij aan <strong>de</strong> limieten houd, dan<br />
hin<strong>de</strong>r ik an<strong>de</strong>re bestuur<strong>de</strong>rs en word ik steeds ingehaald”. Mensen<br />
laten stilstaan bij het feit dat zij zelf verantwoor<strong>de</strong>lijk zijn voor <strong>de</strong><br />
keuzes die ze maken (niet alleen in het verkeer) en hoe die keuzes<br />
hun gedrag beïnvloe<strong>de</strong>n, geeft hen het gevoel daadwerkelijk meer<br />
controle <strong>over</strong> hun doen en laten te hebben. Dit proces kan in gang<br />
wor<strong>de</strong>n gezet en misschien geka<strong>de</strong>rd wor<strong>de</strong>n in een opleiding.<br />
Doelgroep<br />
Hoewel een educatieve maatregel voor ie<strong>de</strong>reen nuttig kan zijn,<br />
zal het bekomen effect sterk verschillen van persoon tot persoon.<br />
Onze eigen opleiding ‘Sta even stil bij snelheid’ richt zich<br />
voornamelijk tot twee categorieën bestuur<strong>de</strong>rs 6 :<br />
• Zij die hun eigen rijvaardigheid zeer hoog inschatten en <strong>de</strong><br />
regels eer<strong>de</strong>r als richtlijnen zien. Zij begaan veel <strong>over</strong>tredingen,<br />
meestal zware.<br />
• Bestuur<strong>de</strong>rs die zich slechts vaag bewust zijn van <strong>de</strong> gevaren<br />
van hun gedrag en daarom voortdurend <strong>de</strong> ernst van alle<br />
<strong>over</strong>tredingen relativeren. Zij hebben dus weinig respect voor<br />
<strong>de</strong> wegco<strong>de</strong>.<br />
Hervorming<br />
Het is mogelijk om in te spelen op <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> bovengenoem<strong>de</strong><br />
factoren door <strong>de</strong>ze bestuur<strong>de</strong>rs juist te informeren en<br />
aan het <strong>de</strong>nken te zetten <strong>over</strong> <strong>de</strong> risico’s die hun gedrag vormt<br />
voor zichzelf, voor me<strong>de</strong>weggebruikers, en uitein<strong>de</strong>lijk voor <strong>de</strong><br />
maatschappij in het algemeen. Als <strong>de</strong>ze aanpak naast theoretische<br />
beschouwingen en discussies ook een praktijkge<strong>de</strong>elte<br />
omvat, kan hij <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs aanzetten tot een her<strong>over</strong>weging<br />
van hun rijvaardigheid en zo nodig hun mening doen herzien.<br />
Zoals eer<strong>de</strong>r vermeld kunnen an<strong>de</strong>re bestuur<strong>de</strong>rs eveneens baat<br />
hebben bij een educatieve aanpak, on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> vorm van een sensibilisatiecampagne<br />
bijvoorbeeld.<br />
Besluit<br />
Hoewel een sanctie velen (meestal voor <strong>de</strong> eerste keer) doet stilstaan<br />
bij <strong>de</strong> begane <strong>over</strong>treding, speelt educatie een belangrijke<br />
rol in het voorkomen van een herhaling van <strong>de</strong> feiten.<br />
Met <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> factoren die ons gedrag vormen en <strong>de</strong><br />
typologie van bestuur<strong>de</strong>rs als uitgangspunt, kan via een educatieve<br />
maatregel op een meer gedifferentieer<strong>de</strong> manier gereageerd<br />
wor<strong>de</strong>n. Het is met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n beter om <strong>de</strong> oorzaken aan<br />
te pakken dan louter <strong>de</strong> symptomen te behan<strong>de</strong>len. Voorlopige<br />
resultaten van onze eigen vorming en van een gelijkaardig project<br />
in het Verenigd Koninkrijk bevestigen dit 7 . ■<br />
Voorkomen is beter dan genezen…<br />
Hans VAN DEN BROECK<br />
In Europa is 5 tot 16% van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs die bij een verkeersongeval<br />
betrokken raken on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> invloed van cannabis 1 ! De cijfers per land<br />
zijn sterk uiteenlopend, maar het staat buiten kijf dat cannabis<br />
<strong>de</strong> meest gebruikte drug is bij bestuur<strong>de</strong>rs. Vaak on<strong>de</strong>rschatten<br />
cannabisgebruikers <strong>de</strong> nochtans reële invloed van <strong>de</strong>ze substantie op<br />
het rijgedrag.<br />
Laboratoriumtests<br />
Laboratoriumtests hebben aangetoond dat cannabis <strong>de</strong> coördinatie<br />
doet afnemen bij taken waar het uitvoeren van bewegingen<br />
behendigheid, lichaamsevenwicht en precisie vereisen. Een<br />
schoolvoorbeeld hiervan zijn <strong>de</strong> problemen die men dan on<strong>de</strong>rvindt<br />
om <strong>de</strong> juiste koers te blijven volgen. Tests hebben trouwens uitgewezen<br />
dat cannabis <strong>de</strong> aandacht vermin<strong>de</strong>rt, <strong>de</strong> gedachten verstoort<br />
en concentratieproblemen veroorzaakt. Kortom: broodnodige<br />
perceptieve en cognitieve functies wor<strong>de</strong>n aangetast.<br />
Simulatortests en proeven in het verkeer<br />
Simulatortests bevestigen <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong> laboratoriumtests. Er<br />
werd koersafwijking vastgesteld en <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs had<strong>de</strong>n meer tijd<br />
nodig om een situatie te evalueren en gepast te reageren. In bepaal<strong>de</strong><br />
situaties zou<strong>de</strong>n kleine hoeveelhe<strong>de</strong>n cannabis echter lei<strong>de</strong>n tot<br />
veiliger rijgedrag. De gebruikers wor<strong>de</strong>n “voorzichtiger” omdat <strong>de</strong><br />
perceptie en <strong>de</strong> controle <strong>over</strong> het stuur vermin<strong>de</strong>rd zijn, ze gaan dan<br />
bewust min<strong>de</strong>r risico’s nemen.<br />
drugs<br />
Het is <strong>de</strong> meest voorkomen<strong>de</strong> softdrug. Nochtans …<br />
Rij<strong>de</strong>n on<strong>de</strong>r invloed van cannabis :<br />
gevolgen vaak on<strong>de</strong>rschat<br />
Bij een on<strong>de</strong>rzoek bij bestuur<strong>de</strong>rs die al dan<br />
niet betrokken raakten bij een ongeval, voert<br />
cannabis <strong>de</strong> rangschikking aan in <strong>de</strong> lijst van<br />
meest aangetroffen drugs. Volgens een schatting<br />
van <strong>de</strong> Franse autoriteiten is cannabis bovendien<br />
elk jaar verantwoor<strong>de</strong>lijk voor 180 verkeersdo<strong>de</strong>n.<br />
Dit is heel onrustwekkend als men weet dat<br />
het aantal (jonge) gebruikers <strong>de</strong> voorbije jaren<br />
alsmaar is toegenomen.<br />
Cannabis en alcohol<br />
De combinatie van bei<strong>de</strong> substanties is heel gevaarlijk. Kleine tot<br />
gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> hoeveelhe<strong>de</strong>n cannabis kunnen in combinatie met een<br />
geringe hoeveelheid alcohol het rijgedrag bedui<strong>de</strong>nd meer beïnvloe<strong>de</strong>n:<br />
grotere koersafwijking, trager reageren op <strong>de</strong> manoeuvres van an<strong>de</strong>re<br />
voertuigen…<br />
Besluit<br />
Alle resultaten tonen dui<strong>de</strong>lijk aan dat bepaal<strong>de</strong> vaardighe<strong>de</strong>n afnemen<br />
door cannabisgebruik: min<strong>de</strong>r controle <strong>over</strong> het stuur, verleng<strong>de</strong><br />
beslissingstijd, aandachtsmechanismen die tekort schieten, geen of<br />
onvoldoen<strong>de</strong> reactie in noodsituaties. De effecten van cannabisgebruik<br />
zijn soms moeilijk waar te nemen via <strong>de</strong> simulator. Hogere doses<br />
leveren echter een merkbaar verschil op. De bestuur<strong>de</strong>rs beseffen<br />
evenwel dat hun rijvaardigheid afneemt en passen bijgevolg hun<br />
rijgedrag aan door min<strong>de</strong>r risico’s te nemen: ze hou<strong>de</strong>n meer<br />
afstand, zijn min<strong>de</strong>r geneigd om in te halen en rij<strong>de</strong>n trager. De<br />
scha<strong>de</strong>lijke effecten van cannabis op het rijgedrag mogen dan beperkt<br />
blijven in normale omstandighe<strong>de</strong>n, in bepaal<strong>de</strong> situaties kunnen <strong>de</strong><br />
gevaren enorm zijn, vooral in noodsituaties, tij<strong>de</strong>ns een monotone<br />
rit en wanneer <strong>de</strong> cannabis gebruikt wordt in combinatie met an<strong>de</strong>re<br />
substanties zoals alcohol.<br />
Hoewel het bijzon<strong>de</strong>r moeilijk is om <strong>de</strong> toename van het ongevallenrisico<br />
in te schatten, toon<strong>de</strong> een recente studie aan dat dit gevaar dubbel zo<br />
groot is. Verre van i<strong>de</strong>aal dus voor een goe<strong>de</strong> “trip”.<br />
Benoit GODART<br />
De voornaamste ongewenste effecten van cannabis op <strong>de</strong><br />
rijvaardigheid zijn:<br />
• apathie;<br />
• duizeligheid;<br />
• slaperigheid;<br />
• euforie, superioriteitsgevoel;<br />
• vermin<strong>de</strong>rd kritisch vermogen;<br />
• vermin<strong>de</strong>rd concentratievermogen;<br />
• verleng<strong>de</strong> reactietijd;<br />
• veran<strong>de</strong>ring in visuele en auditieve waarnemingen;<br />
Wie meer info wil, kan <strong>de</strong> fol<strong>de</strong>r “Drugs en rij<strong>de</strong>n bezorgen je een bad<br />
trip” bestellen bij het <strong>BIVV</strong>: 02/244.15.11 of shop@bivv.be<br />
De resultaten van een studie <strong>over</strong> <strong>de</strong> invloed van psychotrope stoffen<br />
wer<strong>de</strong>n voorgesteld tij<strong>de</strong>ns een colloquium in oktober 2006. Voor meer<br />
informatie: www.bivv.be of www.ikbenvoor.be.<br />
16 17<br />
Via Secura nr. 75<br />
6 Voor een volledig <strong>over</strong>zicht van <strong>de</strong> twee types bestuur<strong>de</strong>rs, zie “Baromètre 2006 <strong>de</strong>s comportements sur la route” door AXA<br />
Prévention & TNS Sofres, Département Automobile, januari 2007.<br />
1 “Cannabis, conduite et sécurité routière: une analyse <strong>de</strong> la littérature scientifique”,<br />
Observatoire national interministériel <strong>de</strong> sécurité routière, Marie-Berthe Biecheler<br />
Via Secura nr. 75<br />
7 Meadows, M.L. “Evaluation of Lancashire County Council’s Speeds Awareness Course” (zie www.lancashire.gov.uk/).<br />
(INRETS-DERA), februari 2003.<br />
17
ijgeschiktheid<br />
De winter staat voor <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur, en zoals elk jaar<br />
hebben veel Belgen last van koorts, keelpijn,<br />
verkoudhe<strong>de</strong>n, hoestbuien,… Deze schijnbaar<br />
onschuldige winterziekten kunnen toch aanzienlijke<br />
gevolgen hebben voor het rijgedrag.<br />
De geneesmid<strong>de</strong>len tegen <strong>de</strong>ze ziekten hebben<br />
immers vaak een nefast effect op <strong>de</strong> waakzaamheid<br />
van <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r. Wees dus voorzichtig…<br />
Studies hebben aangetoond dat gebruikers van geneesmid<strong>de</strong>len die<br />
inwerken op <strong>de</strong> hersenfunctie en die <strong>de</strong> rijvaardigheid beïnvloe<strong>de</strong>n,<br />
in vergelijking met an<strong>de</strong>re weggebruikers 2 tot 5 keer meer gevaar<br />
lopen op een verkeersongeval. Eénzelf<strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>l heeft uiteraard<br />
niet bij ie<strong>de</strong>reen <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> invloed op <strong>de</strong> rijvaardigheid. Tal van<br />
factoren, zoals leeftijd, persoonsgebon<strong>de</strong>n gevoeligheid, lichamelijke<br />
en psychische toestand, combinatie met an<strong>de</strong>re geneesmid<strong>de</strong>len,<br />
spelen hierbij een rol…<br />
Onschuldige aandoeningen, min<strong>de</strong>r onschuldige behan<strong>de</strong>lingen<br />
Er wordt geschat dat elke volwassene 2 tot 5 keer per jaar verkou<strong>de</strong>n<br />
is. Tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong>ze perio<strong>de</strong> van <strong>de</strong> eerste kou zijn ontstekingen van <strong>de</strong><br />
neus-keelholte ook schering en inslag. Om <strong>de</strong>ze a priori onschuldige<br />
infecties te behan<strong>de</strong>len nemen velen hun toevlucht tot siropen,<br />
griepbestrij<strong>de</strong>rs en an<strong>de</strong>re <strong>de</strong>congestiva. Maar in tegenstelling tot<br />
<strong>de</strong> gangbare opinie kunnen <strong>de</strong>ze geneesmid<strong>de</strong>len die “boven elke<br />
ver<strong>de</strong>nking staan” een nefaste invloed hebben op <strong>de</strong> waakzaamheid.<br />
Zo bevat gewone hoestsiroop vaak opium<strong>de</strong>rivaten met een<br />
slaapverwekkend effect. Bepaal<strong>de</strong> pijnstillers en koortsweren<strong>de</strong><br />
mid<strong>de</strong>len bevatten eveneens stoffen die <strong>de</strong> gebruiker slaperig maken.<br />
Kortom: als men bepaal<strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>len gebruikt, moet men zich<br />
aan een aantal regels hou<strong>de</strong>n.<br />
rijgeschiktheid<br />
18 19<br />
Via Secura nr. 75<br />
Zelfs een eenvoudige hoestsiroop kan uw rijvaardigheid beïnvloe<strong>de</strong>n …<br />
Geneesmid<strong>de</strong>len :<br />
oppassen geblazen !<br />
Als je geneesmid<strong>de</strong>len neemt tegen winterse kwaaltjes…<br />
Doen!<br />
• Lees altijd <strong>de</strong> bijsluiter en besteed vooral aandacht aan <strong>de</strong><br />
tegenindicaties bij het besturen van een voertuig.<br />
• Vraag je dokter of apotheker om raad als je twijfelt <strong>over</strong> <strong>de</strong><br />
nevenwerkingen.<br />
• Gun je lichaam <strong>de</strong> tijd om zich aan te passen aan het<br />
geneesmid<strong>de</strong>l alvorens achter het stuur plaats te nemen.<br />
• Als je toch <strong>de</strong> auto moet gebruiken tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> eerste dagen<br />
van <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling, probeer je dan te laten vervoeren door<br />
iemand.<br />
• Rij bij voorkeur <strong>over</strong>dag in plaats van ’s nachts.<br />
• Stop bij het minste ongemak.<br />
Niet doen!<br />
• Geneesmid<strong>de</strong>len innemen zon<strong>de</strong>r medisch advies.<br />
• Alcohol gebruiken samen met geneesmid<strong>de</strong>len, dit versterkt<br />
het effect van <strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>len.<br />
• Zon<strong>de</strong>r medisch advies verschillen<strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>len combineren,<br />
want <strong>de</strong> gevolgen hiervan kunnen catastrofaal zijn.<br />
• Lange trajecten afleggen.<br />
Heersen<strong>de</strong> opvattingen niet altijd juist<br />
Hoewel geneesmid<strong>de</strong>len zon<strong>de</strong>r voorschrift in principe geen<br />
zware neveneffecten hebben als men <strong>de</strong> aangewezen hoeveelhe<strong>de</strong>n<br />
respecteert en rekening houdt met eventuele tegenindicaties, kunnen<br />
ze toch een invloed hebben op <strong>de</strong> rijgeschiktheid. De eventuele<br />
nevenwerkingen van <strong>de</strong>ze geneesmid<strong>de</strong>len staan vermeld in <strong>de</strong><br />
bijsluiter. Daarom is het aan te ra<strong>de</strong>n <strong>de</strong> bijsluiter te lezen en er<strong>over</strong><br />
te spreken met <strong>de</strong> dokter en/of apotheker. Zij kunnen <strong>de</strong> patiënt dan<br />
informeren <strong>over</strong> <strong>de</strong> mogelijke invloed op <strong>de</strong> rijgeschiktheid.<br />
Verkeersgevaarlijke geneesmid<strong>de</strong>len<br />
De meeste hoestmid<strong>de</strong>ltjes, pijn- en koortsbestrij<strong>de</strong>rs werken ook<br />
kalmerend, wat kan lei<strong>de</strong>n tot slaperigheid.<br />
Hoestsiropen<br />
Hoestsiropen met co<strong>de</strong>ïne(-<strong>de</strong>rivaten) moeten <strong>over</strong>dag verme<strong>de</strong>n<br />
wor<strong>de</strong>n, vooral als men achter het stuur plaatsneemt, en wor<strong>de</strong>n<br />
ingenomen vóór het slapengaan. Niet-sedatieve, slijmoplossen<strong>de</strong><br />
siropen om <strong>de</strong> bronchiën vrij te maken, mogen ook <strong>over</strong>dag gebruikt<br />
wor<strong>de</strong>n.<br />
Griepbestrij<strong>de</strong>rs<br />
Alleen paracetamol en acetylsalicylzuur (aspirine) mogen <strong>over</strong>dag<br />
gebruikt wor<strong>de</strong>n. Je moet ze echter lang genoeg op voorhand innemen<br />
alvorens achter het stuur plaats te nemen, zodat <strong>de</strong> koorts is gezakt<br />
vóór het vertrek. De an<strong>de</strong>re geneesmid<strong>de</strong>len (o.a. antihistaminica)<br />
bevatten één of meer<strong>de</strong>re producten met een kalmerend effect. Het<br />
gebruik ervan <strong>over</strong>dag is uit <strong>de</strong>n boze, ze moeten ingenomen wor<strong>de</strong>n<br />
vóór het slapengaan.<br />
Lokale <strong>de</strong>congestiva<br />
Deze moeten eerst wor<strong>de</strong>n uitgeprobeerd alvorens achter het<br />
stuur plaats te nemen, om na te gaan of er zich geen ongewenste<br />
nevenwerkingen voordoen. Indien het product vaatvernauwen<strong>de</strong><br />
stoffen bevat, moet daarbij dan vooral op het gezichtsvermogen<br />
gelet wor<strong>de</strong>n. De voorgeschreven dosis en inneemperio<strong>de</strong> moeten<br />
gerespecteerd wor<strong>de</strong>n.<br />
Toegenomen risico’s<br />
Bij het gebruik van geneesmid<strong>de</strong>len is het risico maximaal bij het<br />
begin van <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling, wanneer men <strong>de</strong> voorgeschreven dosis<br />
<strong>over</strong>schrijdt, of wanneer men geneesmid<strong>de</strong>len combineert. Ook<br />
het gebruik van alcohol samen met bepaal<strong>de</strong> geneesmid<strong>de</strong>len<br />
vermenigvuldigt <strong>de</strong> ongewenste effecten op <strong>de</strong> perceptie, <strong>de</strong><br />
concentratie en <strong>de</strong> het reactievermogen. Welke infectie men ook<br />
heeft, het is dus beter om geen alcohol te drinken.<br />
Wat zegt <strong>de</strong> wet?<br />
Volgens <strong>de</strong> reglementering op het rijbewijs, moet je lichamelijke<br />
en geestelijke toestand als bestuur<strong>de</strong>r van een motorvoertuig in<br />
<strong>over</strong>eenstemming zijn met <strong>de</strong> medische minimumnormen. Je bent niet<br />
rijgeschikt als je regelmatig, in welke vorm dan ook, geneesmid<strong>de</strong>len<br />
gebruikt die een na<strong>de</strong>lige invloed op je rijgeschiktheid kunnen<br />
hebben, of als <strong>de</strong> hoeveelhe<strong>de</strong>n die je gebruikt je rijgedrag ongunstig<br />
beïnvloe<strong>de</strong>n. Hetzelf<strong>de</strong> geldt voor alle an<strong>de</strong>re geneesmid<strong>de</strong>len en<br />
geneesmid<strong>de</strong>lencombinaties die <strong>de</strong> zintuiglijke waarneming en het<br />
concentratievermogen ongunstig beïnvloe<strong>de</strong>n. ■<br />
Benoit GODART<br />
Invloed op <strong>de</strong> hersenen<br />
Farmaceutische studies van werk- en verkeersongevallen<br />
hebben voornamelijk <strong>de</strong> ongewenste effecten aangetoond<br />
van geneesmid<strong>de</strong>len op het centraal zenuwstelsel, die <strong>de</strong><br />
cognitieve functies en <strong>de</strong> waakzaamheid van het brein<br />
beïnvloe<strong>de</strong>n. De gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> reactietijd van een normaal<br />
stel hersenen is 300 millisecon<strong>de</strong>n. De scha<strong>de</strong>lijkheid van<br />
een wijziging aan het reactievermogen is evenredig aan <strong>de</strong><br />
mate waarin <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rnomen activiteit (het besturen van een<br />
voertuig bijvoorbeeld) aandacht en oplettendheid vereist.<br />
Be<strong>de</strong>nk dan dat <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r van een voertuig op een<br />
autosnelweg een machine in bedwang moet kunnen hou<strong>de</strong>n<br />
die zich voortbeweegt met een snelheid van meer dan 30m<br />
per secon<strong>de</strong>.<br />
Bovenaan <strong>de</strong> lijst met gevaarlijke stoffen staan <strong>de</strong> psychotrope<br />
stoffen. Zij hebben een directe invloed op <strong>de</strong> hersenen<br />
en kunnen ongewenste nevenwerkingen hebben, zoals<br />
nervositeit, slaperigheid, impulsiviteit of ontremming, die<br />
aanzetten tot het nemen van slecht ingeschatte risico’s.<br />
De fol<strong>de</strong>r “Wist je … dat sommige geneesmid<strong>de</strong>len een invloed<br />
kunnen hebben op je rijvaardigheid?” is verkrijgbaar op het nummer<br />
02/224.15.11 of e-mail naar shop@bivv.be<br />
Via Secura nr. 75
20<br />
<strong>wetgeving</strong><br />
Nieuwe verkeersregels, nieuwe rijopleiding,<br />
nieuwe in<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong> <strong>over</strong>tredingen, scherpere<br />
controles…, er is <strong>de</strong> jongste jaren ontzettend veel<br />
veran<strong>de</strong>rd in het verkeer. Om <strong>de</strong> kennis van <strong>de</strong><br />
weggebruikers op te frissen of te vervolmaken heeft<br />
het <strong>BIVV</strong> in samenwerking met AXA een brochure<br />
uitgegeven met daarin <strong>de</strong> laatste wijzigingen.<br />
De veran<strong>de</strong>ringen in <strong>de</strong> <strong>wetgeving</strong> van <strong>de</strong> laatste jaren hebben<br />
zon<strong>de</strong>r twijfel bijgedragen aan <strong>de</strong> vooruitgang die België heeft<br />
geboekt op het gebied van verkeersveiligheid. Zo is het aantal verkeersdo<strong>de</strong>n<br />
in vergelijking met 2000 met 25% afgenomen, dit is<br />
na Frankrijk en Luxemburg <strong>de</strong> grootste daling binnen <strong>de</strong> Europese<br />
Unie. In totaal zijn er <strong>de</strong> jongste zes jaar meer dan 1500 mensenlevens<br />
gespaard gebleven omdat <strong>de</strong> meeste bestuur<strong>de</strong>rs hun gedrag<br />
wijzig<strong>de</strong>n en omdat ze zich beter hiel<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> verkeersregels.<br />
Maar we stellen vast dat <strong>de</strong>ze wijzigingen van het verkeersreglement<br />
niet een uitsluitend positief effect had<strong>de</strong>n, maar ook een bron<br />
waren van twijfel en verwarring. Het is in<strong>de</strong>rdaad niet vanzelfsprekend<br />
om op <strong>de</strong> hoogte te blijven van alle veran<strong>de</strong>ringen van <strong>de</strong><br />
laatste jaren …<br />
Ie<strong>de</strong>reen wordt veron<strong>de</strong>rsteld <strong>de</strong> wet te kennen!<br />
Het is dientengevolge niet verwon<strong>de</strong>rlijk dat <strong>de</strong> Belgen enkele<br />
leemtes hebben in hun kennis van <strong>de</strong> verkeersregels. De enquête<br />
werd gerealiseerd door Ipsos Belgium op aanvraag van AXA en<br />
het <strong>BIVV</strong>, tussen 17 en 27 augustus 2007. Er wer<strong>de</strong>n vragen gesteld<br />
aan een staal, representatief voor <strong>de</strong> Belgische bevolking van 18<br />
jaar en ou<strong>de</strong>r. In een eerste <strong>de</strong>el werd gepeild hoe het met <strong>de</strong> kennis<br />
van <strong>de</strong> belangrijkste verkeersregels gesteld is. Het twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el was<br />
dan weer een opiniepeiling <strong>over</strong> <strong>de</strong> evolutie van <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong>. Dit<br />
zijn <strong>de</strong> belangrijkste resultaten van <strong>de</strong> peiling:<br />
1 ste DEEL<br />
1. Roton<strong>de</strong>s<br />
1 op 3 on<strong>de</strong>rvraag<strong>de</strong>n is niet op <strong>de</strong> hoogte van het feit dat je <strong>de</strong><br />
richtingaanwijzers niet moet inschakelen om een roton<strong>de</strong> op te<br />
rij<strong>de</strong>n, en bijna 1 op 10 personen weet niet dat je ze wél moet<br />
gebruiken als je <strong>de</strong> roton<strong>de</strong> afrijdt.<br />
Via Secura nr. 75<br />
Een brochure vat alle wijzigingen sinds 2000 samen<br />
Is er iets nieuws<br />
on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> zon ?<br />
U staat op het punt een roton<strong>de</strong> op te rij<strong>de</strong>n. Moet u uw richtingaanwijzers<br />
gebruiken?<br />
Ja<br />
31 %<br />
En wanneer u <strong>de</strong> roton<strong>de</strong> afrijdt, moet u dan uw richtingaanwijzers<br />
gebruiken?<br />
Neen<br />
6 %<br />
Ja, als een an<strong>de</strong>r<br />
voertuig mij volgt 2 %<br />
Neen<br />
66 %<br />
Ja, als een an<strong>de</strong>r<br />
voertuig mij volgt 2 %<br />
Ja<br />
92 %<br />
Er is nog meer: 3 op 10 personen <strong>de</strong>nken ten onrechte dat ze voorrang<br />
hebben wanneer ze een roton<strong>de</strong> oprij<strong>de</strong>n.<br />
U staat op het punt een roton<strong>de</strong> op te rij<strong>de</strong>n. Heeft u voorrang?<br />
Ja<br />
29 % Neen<br />
71 %<br />
2. Het vervoer van kin<strong>de</strong>ren<br />
De reglementering inzake het vervoer van kin<strong>de</strong>ren is ook verre van<br />
ingeburgerd bij <strong>de</strong> bevolking. Slechts 2 op 10 personen weten dat een<br />
kind van 5 jaar kleiner dan 1,35m voorin mag rij<strong>de</strong>n, op voorwaar<strong>de</strong><br />
dat het is vastgemaakt met een aangepast beveiligingssysteem.<br />
Mag een kind van 5 jaar kleiner dan 1,35m op <strong>de</strong> voorbank van<br />
een auto vervoerd wor<strong>de</strong>n?<br />
Neen, nooit<br />
71 %<br />
Ja, op voorwaar<strong>de</strong> dat<br />
er geen plaats meer is<br />
op <strong>de</strong> achterbank en dat<br />
het kind is vastgeklikt<br />
met een aangepast<br />
beveiligingssysteem<br />
8 %<br />
Ja, op voorwaar<strong>de</strong> dat<br />
het kind is vastgeklikt<br />
met een aangepast<br />
beveiligingssysteem<br />
21 %<br />
3) Voorrang van rechts<br />
Hoewel <strong>de</strong> wijziging van het verkeersreglement inzake <strong>de</strong> voorrang<br />
van rechts veel stof heeft doen opwaaien, veroorzaakt <strong>de</strong>ze regel<br />
<strong>wetgeving</strong><br />
nog steeds problemen. 1 persoon op 3 weet niet dat je je voorrang<br />
van rechts behoudt wanneer je terug in beweging komt na gestopt<br />
te zijn om een fietser op het fietspad door te laten. Deze veran<strong>de</strong>ring<br />
is nochtans een half jaar gele<strong>de</strong>n al doorgevoerd!<br />
Een bestuur<strong>de</strong>r brengt zijn voertuig opnieuw in beweging nadat<br />
hij gestopt was om een fietser op het fietspad voorrang te geven.<br />
Verliest hij zijn voorrang van rechts?<br />
Ja, altijd<br />
26 %<br />
Ja, maar enkel binnen<br />
<strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom<br />
6 %<br />
4) De boetes<br />
Neen<br />
68 %<br />
Met <strong>de</strong> bedragen van <strong>de</strong> boetes in geval van <strong>over</strong>treding zullen veel<br />
bestuur<strong>de</strong>rs voor een onaangename verrassing komen te staan:<br />
nauwelijks 1 persoon op 3 weet dat door een oranje licht rij<strong>de</strong>n<br />
zijn portemonnee 100 euro lichter zou maken. Bijna 1 op 2 persoon<br />
verwacht een lager bedrag!<br />
21<br />
Via Secura nr. 75
<strong>wetgeving</strong><br />
Wat is het bedrag van <strong>de</strong> onmid<strong>de</strong>llijke inning wanneer je door een<br />
oranje licht rijdt?<br />
150 E<br />
22 %<br />
50 E<br />
46 %<br />
2 <strong>de</strong> DEEL<br />
Ipsos heeft eveneens een opiniepeiling uitgevoerd bij <strong>de</strong> Belgen om<br />
te horen wat hun mening was <strong>over</strong> <strong>de</strong> recente veran<strong>de</strong>ringen aan<br />
het verkeersreglement. De resultaten zijn hier niet min<strong>de</strong>r opmerkelijk.<br />
Hoewel <strong>de</strong> voorrang-van-rechts-regel vereenvoudigd is, vindt 4<br />
op 10 personen dat hij … ingewikkel<strong>de</strong>r is gewor<strong>de</strong>n!<br />
Vindt u dat <strong>de</strong> voorrang-van-rechts-regel eenvoudiger is gewor<strong>de</strong>n<br />
of ingewikkel<strong>de</strong>r?<br />
Geen<br />
mening<br />
23 %<br />
Ingewikkel<strong>de</strong>r<br />
38 %<br />
100 E<br />
32 %<br />
Eenvoudiger<br />
39 %<br />
Ten slotte vin<strong>de</strong>n 9 op 10 personen <strong>de</strong> verspreiding op grote schaal<br />
van een brochure <strong>over</strong> <strong>de</strong> grote veran<strong>de</strong>ringen in <strong>de</strong> verkeersreglementering<br />
een goed i<strong>de</strong>e.<br />
Vindt u <strong>de</strong> verspreiding op grote schaal van een brochure <strong>over</strong> <strong>de</strong> belangrijkste<br />
veran<strong>de</strong>ringen in <strong>de</strong> verkeersreglementering een goed i<strong>de</strong>e?<br />
Eer<strong>de</strong>r eens<br />
22 %<br />
Niet eens, niet<br />
oneens 7 %<br />
Helemaal<br />
oneens 3 %<br />
Helemaal eens<br />
67 %<br />
Een brochure om ie<strong>de</strong>reen op <strong>de</strong> hoogte te stellen<br />
Het <strong>BIVV</strong> heeft niet gewacht op <strong>de</strong> resultaten van <strong>de</strong> peiling om<br />
een <strong>de</strong>rgelijke publicatie uit te werken. De brochure met als titel<br />
“Verkeer: wat is er veran<strong>de</strong>rd sinds 2000?” is on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>eld in 3<br />
hoofdstukken.<br />
Het eerste <strong>de</strong>el is gewijd aan <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong>, en is ook het grootst.<br />
Met oog op <strong>de</strong> doorzichtigheid, zijn <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> nieuwe<br />
regels geor<strong>de</strong>nd per weggebruiker (bestuur<strong>de</strong>r, fietser, voetganger,<br />
etc.) Op <strong>de</strong>ze manier wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> regel <strong>over</strong> <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht<br />
en <strong>de</strong> vrij ingewikkel<strong>de</strong> regels inzake het vervoer van kin<strong>de</strong>ren<br />
in <strong>de</strong> auto met <strong>de</strong> automobilisten doorgenomen. Wat <strong>de</strong> voetgangers<br />
betreft, hun aandacht wordt gevestigd op <strong>de</strong> voorrang<br />
van trams en op <strong>de</strong> te volgen regels wanneer ze in groep zijn.<br />
De fietsers leren meer <strong>over</strong> <strong>de</strong> nieuwe regels inzake fietsverlichting,<br />
terwijl <strong>de</strong> bromfietsers haarfijn wordt uitgelegd in welke<br />
gevallen ze het fietspad moeten of mogen gebruiken. Naast een<br />
herhaling van <strong>de</strong> regels voor het rij<strong>de</strong>n in groep, is er voor <strong>de</strong><br />
motorliefhebbers ook een samenvatting voorzien van <strong>de</strong> parkeerregels.<br />
Voor <strong>de</strong> vrachtwagenbestuur<strong>de</strong>rs zijn er eveneens<br />
specifieke regels opgenomen in <strong>de</strong> brochure, en <strong>de</strong> regels voor<br />
wie een voortbewegingstoestel gebruikt, hebben ook een plaatsje<br />
gekregen. Ten slotte krijgt <strong>de</strong> lezer een <strong>over</strong>zicht van <strong>de</strong> belangrijkste<br />
verkeersbor<strong>de</strong>n die <strong>de</strong> laatste jaren zijn opgedoken.<br />
Het thema van het twee<strong>de</strong> <strong>de</strong>el is <strong>de</strong> rijopleiding: <strong>de</strong> nieuwe<br />
uitvoeringsbepalingen van het theoretische en praktische rijexamen,<br />
en een woordje uitleg <strong>over</strong> <strong>de</strong> nieuwe rijopleiding.<br />
In het <strong>de</strong>r<strong>de</strong> <strong>de</strong>el vin<strong>de</strong>n we, naast <strong>de</strong> nieuwe in<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong><br />
<strong>over</strong>tredingen en een tabel met <strong>de</strong> bijhoren<strong>de</strong> straffen, ook terug<br />
hoe <strong>de</strong> boetes voor snelheids<strong>over</strong>tredingen wor<strong>de</strong>n berekend.<br />
Achter in <strong>de</strong> brochure kan <strong>de</strong> lezer zijn kennisniveau testen aan<br />
<strong>de</strong> hand van een quiz. Deze test staat ook op <strong>de</strong> website van<br />
AXA: www.axa.be ■<br />
Anne-Marie GALLOY<br />
Benoit GODART<br />
1. Ik sta op het punt om een roton<strong>de</strong> op te rij<strong>de</strong>n. Moet ik mijn<br />
richtingaanwijzers gebruiken?<br />
a) ja<br />
b) neen<br />
c) ja, als een an<strong>de</strong>r voertuig me volgt<br />
2. De signalisatie in een eenrichtingsstraat met beperkt eenrichtingsverkeer<br />
laat fietsers toe om in <strong>de</strong> tegenrichting te<br />
rij<strong>de</strong>n. Hebben ze ook voorrang van rechts?<br />
a) ja, want ze komen immers niet uit een voor hen verbo<strong>de</strong>n richting<br />
b) ja, binnen <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom<br />
c) neen, nooit<br />
3. Mijn achtjarig kind is 1,30 m groot. Het moet vastgemaakt<br />
wor<strong>de</strong>n met:<br />
a) een aangepast kin<strong>de</strong>rbeveiligingssysteem of <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l<br />
b) een aangepast kin<strong>de</strong>rbeveiligingssysteem<br />
c) een aangepast kin<strong>de</strong>rbeveiligingssysteem als het voertuig<br />
ermee is uitgerust<br />
4. Mag ik met matige snelheid een motor links inhalen die een<br />
voetgangers<strong>over</strong>steekplaats na<strong>de</strong>rt zon<strong>de</strong>r verkeerslichten of<br />
bevoegd persoon?<br />
a) ja<br />
b) neen<br />
c) neen, behalve in <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom<br />
5. Ik bestuur een bromfiets klasse B op een weg binnen <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong><br />
kom waar <strong>de</strong> maximumsnelheid 50 km/u bedraagt. Mag ik op het<br />
fietspad rij<strong>de</strong>n?<br />
a) ja<br />
b) ja, op voorwaar<strong>de</strong> dat ik an<strong>de</strong>re weggebruikers die er zich<br />
bevin<strong>de</strong>n niet in gevaar breng<br />
c) neen, ik moet <strong>de</strong> rijbaan gebruiken<br />
<strong>wetgeving</strong><br />
De brochure is gratis te verkrijgen bij het <strong>BIVV</strong>: 02/244.15.11.<br />
Ze kan ook gedownload wor<strong>de</strong>n via <strong>de</strong> websites van het <strong>BIVV</strong><br />
(www.bivv.be) en van AXA (www.axa.be).<br />
Kent u <strong>de</strong> wegco<strong>de</strong> ?<br />
6. Ik rolschaats niet sneller dan stapvoets op <strong>de</strong> openbare weg.<br />
Waar moet ik rij<strong>de</strong>n?<br />
a) op het fietspad<br />
b) op <strong>de</strong> rijbaan<br />
c) op het trottoir<br />
7. Wegens werkzaamhe<strong>de</strong>n op het trottoir moeten voetgangers <strong>de</strong><br />
rijbaan gebruiken. Als automobilist:<br />
a) moet ik achter hen blijven en wachten tot ze zich opnieuw op<br />
het trottoir bevin<strong>de</strong>n<br />
b) moet ik hen verwittigen van mijn aanwezigheid door te claxonneren<br />
c) moet ik een zij<strong>de</strong>lingse afstand van minstens 1 m laten tussen<br />
mijn voertuig en <strong>de</strong> voetgangers. Is het onmogelijk om <strong>de</strong>ze<br />
minimumafstand na te leven, dan moet ik stapvoets rij<strong>de</strong>n en<br />
zo nodig stoppen<br />
8. Ik na<strong>de</strong>r een tram die stilstaat om reizigers te laten in- of<br />
uitstappen. Er is geen vluchtheuvel aan <strong>de</strong> tramhalte.<br />
a) Ik moet stoppen om hen veilig te laten in- en uitstappen, en<br />
mag slechts opnieuw vertrekken met matige snelheid<br />
b) Ik mag voortrij<strong>de</strong>n met gematig<strong>de</strong> snelheid<br />
c) De voetgangers moeten me voorrang geven<br />
9. Een bestuur<strong>de</strong>r brengt zijn voertuig opnieuw in beweging nadat<br />
hij gestopt was om een fietser op het fietspad voorrang te geven.<br />
Verliest hij zijn voorrang van rechts?<br />
a) ja, maar enkel in <strong>de</strong> bebouw<strong>de</strong> kom<br />
b) ja, altijd<br />
c) neen<br />
10. Op een roton<strong>de</strong> moet een bestuur<strong>de</strong>r:<br />
a) niet zo dicht mogelijk bij <strong>de</strong> rechterrand van <strong>de</strong> rijbaan rij<strong>de</strong>n<br />
b) zo dicht mogelijk bij <strong>de</strong> rechterrand van <strong>de</strong> rijbaan rij<strong>de</strong>n<br />
c) zo dicht mogelijk bij <strong>de</strong> rechterrand van <strong>de</strong> rijbaan rij<strong>de</strong>n,<br />
behalve als er zich al an<strong>de</strong>re weggebruikers bevin<strong>de</strong>n<br />
22 23<br />
Via Secura nr. 75<br />
Via Secura nr. 75<br />
De juiste antwoor<strong>de</strong>n: 1. B - 2. A - 3. B - 4. B - 5. B - 6. C - 7. C - 8. A - 9. C - 10. A
24<br />
gedrag<br />
De gor<strong>de</strong>l is naar alle waarschijnlijkheid <strong>de</strong><br />
uitvinding die het meest levens heeft gered in<br />
het verkeer. Het is één van <strong>de</strong> goedkoopste<br />
en eenvoudigste manieren om <strong>de</strong> gevolgen van<br />
een ongeval te beperken en om het aantal<br />
verkeersslachtoffers te doen afnemen. Desondanks<br />
hou<strong>de</strong>n sommige politieagenten <strong>de</strong> boot af uit<br />
vrees dat hij hun bewegingen zou hin<strong>de</strong>ren in<br />
noodsituaties.<br />
De resultaten van <strong>de</strong> laatste metingen bewijzen het: <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht<br />
verspreidt zich als een lopend vuurtje door België. We halen<br />
weliswaar nog niet <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldrachtpercentages van 90 à 95% die<br />
geregistreerd wer<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> best scoren<strong>de</strong> lan<strong>de</strong>n inzake verkeersveiligheid.<br />
De gor<strong>de</strong>l is met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n nog niet voor ie<strong>de</strong>reen<br />
in België een reflex.<br />
On<strong>de</strong>r <strong>de</strong> personen die niet helemaal “<strong>over</strong>tuigd” zijn, bevin<strong>de</strong>n<br />
zich politieagenten die menen dat <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l hen in sommige situaties<br />
hin<strong>de</strong>rt. Een argument dat niet altijd steek houdt …<br />
Vrijgesteld?<br />
Artikel 35.1.3 van het verkeersreglement voorziet een vrijstelling<br />
van <strong>de</strong> draagplicht van <strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l voor “<strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>rs<br />
en <strong>de</strong> passagiers van prioritaire voertuigen, bedoeld in artikel 37,<br />
wanneer <strong>de</strong> aard van hun opdracht het rechtvaardigt”. Prioritaire<br />
voertuigen wor<strong>de</strong>n in artikel 37 omschreven als “uitgerust met een<br />
of meer<strong>de</strong>re blauwe knipperlichten en een speciaal geluidstoestel<br />
(…)”. Deze moeten niet noodzakelijk in werking zijn om <strong>de</strong> vrijstelling<br />
van <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht te rechtvaardigen.<br />
Met an<strong>de</strong>re woor<strong>de</strong>n: agenten moeten niet altijd hun veiligheidsgor<strong>de</strong>l<br />
dragen bij het uitvoeren van hun opdrachten. Deze vrijstelling<br />
geldt niet enkel voor dringen<strong>de</strong> opdrachten, maar ook voor<br />
an<strong>de</strong>re taken waarvan het goe<strong>de</strong> verloop kan wor<strong>de</strong>n verhin<strong>de</strong>rd<br />
door het dragen van <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l.<br />
Hierdoor komt het dat er dag in dag uit tal van politiewagens zijn<br />
waarvan <strong>de</strong> inzitten<strong>de</strong>n <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l niet dragen. Dit is op zijn minst<br />
verbazend, gezien <strong>de</strong> bescherming die <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l biedt bij een botsing.<br />
Alsof men in een politievoertuig geen ongeval kan hebben!<br />
Bovendien moeten <strong>de</strong>ze zelf<strong>de</strong> agenten <strong>de</strong> inzitten<strong>de</strong>n van an<strong>de</strong>re<br />
wagens wijzen op het belang van <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht.<br />
Via Secura nr. 75<br />
Sommigen vergeten het wel eens …<br />
De gor<strong>de</strong>l ook doeltreffend<br />
bij … politieagenten !<br />
Risico ?<br />
Naast een aantal praktische na<strong>de</strong>len bevestigen <strong>de</strong> agenten dat er<br />
bij het uitvoeren van een routineopdracht een onvoorzien voorval<br />
kan optre<strong>de</strong>n waarbij ze, gehin<strong>de</strong>rd door <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l, niet bijtijds<br />
kunnen reageren of tijdig het gevaar kunnen ontwijken.<br />
Het valt niet tegen te spreken dat <strong>de</strong> politie te maken krijgt met<br />
<strong>de</strong>rgelijke risico’s. Is het gevaar voor zulke ongevallen en <strong>de</strong> hin<strong>de</strong>r<br />
veroorzaakt door <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l echter zo groot dat <strong>de</strong> beschermen<strong>de</strong><br />
functie ervan zomaar verwaarloosd kan wor<strong>de</strong>n? Wij <strong>de</strong>nken van<br />
niet.<br />
Ontegensprekelijk positief effect<br />
Bovendien lijkt het aannemelijk dat <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>ldracht van <strong>de</strong> politie<br />
tij<strong>de</strong>ns routineopdrachten een aanzienlijke impact heeft op <strong>de</strong><br />
gor<strong>de</strong>ldracht bij automobilisten en hun passagiers. De politie vertegenwoordigt<br />
immers <strong>de</strong> autoriteit en heeft een belangrijke voorbeeldfunctie.<br />
De gor<strong>de</strong>lcontroles van <strong>de</strong> politie wor<strong>de</strong>n er alleen<br />
maar <strong>over</strong>tuigen<strong>de</strong>r door: een agent die zelf zijn gor<strong>de</strong>l draagt zal<br />
een automobilist of diens passagiers immers gemakkelijker kunnen<br />
<strong>over</strong>tuigen van het nut ervan.<br />
Over dit on<strong>de</strong>rwerp schreven <strong>de</strong> presentatoren van <strong>de</strong> uitzendingen<br />
waaraan het <strong>BIVV</strong> zijn me<strong>de</strong>werking verleent, onlangs dat elke<br />
politieagent die in dienst is en als dusdanig kan wor<strong>de</strong>n opgemerkt,<br />
het goe<strong>de</strong> voorbeeld moet geven. Hij mag <strong>de</strong> wet alleen <strong>over</strong>tre<strong>de</strong>n<br />
wanneer dat absoluut noodzakelijk is en op voorwaar<strong>de</strong> dat<br />
hij geen groter gevaar veroorzaakt dan het gevaar dat hem ertoe<br />
aanzet om van <strong>de</strong> wet af te wijken. Daar hangt zijn persoonlijke<br />
geloofwaardigheid en die van <strong>de</strong> gehele politie van af 1 .<br />
Ne<strong>de</strong>rlands voorbeeld<br />
In Ne<strong>de</strong>rland wer<strong>de</strong>n er stickers aangebracht op <strong>de</strong> politievoertuigen<br />
met het opschrift: “Gor<strong>de</strong>l om, ook <strong>de</strong> politie draagt ‘m”. Met<br />
een <strong>de</strong>rgelijke statement op hun voertuig kunnen <strong>de</strong> inzitten<strong>de</strong>n<br />
moeilijk an<strong>de</strong>rs dan zich vastklikken. Sommige politieagenten<br />
hebben <strong>de</strong> sticker verwij<strong>de</strong>rd, maar ze kon<strong>de</strong>n er niet on<strong>de</strong>ruit: ze<br />
ontvingen onmid<strong>de</strong>llijk een nieuw exemplaar! Wanneer krijgen <strong>de</strong><br />
Belgische politieagenten hun stickers? ■<br />
1 Info Nieuws, nr. 1487, 26 augustus 2003.<br />
Benoit GODART<br />
Miran SCHEERS<br />
gedrag<br />
In <strong>de</strong> marge van dit artikel leek het ons interessant om <strong>de</strong> getuigenis te publiceren van een politieman die, sinds hij een ongeval<br />
had waarbij hij geen gor<strong>de</strong>l droeg, <strong>over</strong>tuigd is van het nut ervan! Ivan Bruggeman is thans inspecteur bij <strong>de</strong> verkeerseenheid<br />
van <strong>de</strong> politiezone Arro Ieper (West-Vlaan<strong>de</strong>ren). Ziehier zijn getuigenis…<br />
“Een tiental jaar gele<strong>de</strong>n, toen ik bij <strong>de</strong> rijkswachtbriga<strong>de</strong> van<br />
Aalst werkte, moesten wij op een nacht hals<strong>over</strong>kop uitrukken<br />
naar een sector die <strong>de</strong> voorafgaan<strong>de</strong> weken werd geplaagd door<br />
diefstallen en brandstichtingen. On<strong>de</strong>rweg verloor mijn collega<br />
<strong>de</strong> controle <strong>over</strong> het stuur. Onze auto schuur<strong>de</strong> tegen enkele<br />
gevels, botste vervolgens op <strong>de</strong> hoek van een woning en kaatste<br />
terug tegen een drietal geparkeer<strong>de</strong> voertuigen. Het was een<br />
ravage alom en van onze auto bleef alleen nog maar schroot<br />
<strong>over</strong>. Het huis moest trouwens gestut wor<strong>de</strong>n. Bij het ongeval<br />
had ik mijn gor<strong>de</strong>l niet om en tot op he<strong>de</strong>n weet ik nog steeds<br />
niet hoe ik uit het voertuig geraakt ben. Via <strong>de</strong> <strong>de</strong>uren kan het<br />
zeker niet geweest zijn, omdat <strong>de</strong>ze geblokkeerd waren. De<br />
veiligheidskooi van het voertuig was nog volledig intact en met<br />
<strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l om, zou ik niet uit het voertuig geslingerd<br />
geweest zijn. Gezien <strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n van het ongeval kan<br />
ik gerust stellen dat ik chance gehad heb. Naast pijn <strong>over</strong> mijn<br />
hele lichaam, zijn een diepe snijwond boven mijn rechteroog,<br />
enkele gekneus<strong>de</strong> ribben en wat snijwon<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> hand, “het<br />
enige” dat ik eraan heb <strong>over</strong>gehou<strong>de</strong>n. Ik geef het grif toe:<br />
als ik mijn gor<strong>de</strong>l had gedragen, zou ik dat geluk niet nodig<br />
hebben gehad. Zo zou ik bespaard zijn gebleven van littekens<br />
in het aangezicht.<br />
Een politieagent <strong>de</strong>nkt bij het vaststellen van een verkeersongeval<br />
vaak bij zichzelf: “Als die bestuur<strong>de</strong>r of die passagier zich had<br />
vastgeklikt, zou hij nog in leven zijn ...” . Dit is een situatie<br />
die <strong>de</strong> meeste politieagenten op het terrein al meer<strong>de</strong>re<br />
malen meegemaakt hebben. Maar zolang ze het niet aan <strong>de</strong><br />
lijve on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n, zullen sommigen het niet snappen. In een<br />
prioritair voertuig ligt het gevaar voor een ongeval bedui<strong>de</strong>nd<br />
hoger. Men rijdt sneller, er wor<strong>de</strong>n soms bepaal<strong>de</strong> risico’s<br />
genomen, <strong>de</strong> bestuur<strong>de</strong>r is <strong>de</strong>ze rijstijl niet echt gewoon en<br />
<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re weggebruikers weten niet steeds hoe ze moeten<br />
reageren ten opzichte van een prioritair voertuig. Het is net op<br />
<strong>de</strong>ze ogenblikken dat men zich absoluut hoort vast te klikken.<br />
In onze verkeerseenheid wordt <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l steeds gedragen.<br />
Indien je het “toevallig” eens zou vergeten, zal je collega je er<br />
wel attent op maken. Helaas beseffen velen pas het nut van <strong>de</strong><br />
veiligheidsgor<strong>de</strong>l als het te laat is…<br />
Ik zie maar één omstandigheid waarin het echt gerechtvaardigd<br />
is om <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l niet te dragen: het vervoer van een persoon in<br />
een voertuig waarin geen tussenschot voorzien is tussen <strong>de</strong><br />
voorste zetels en <strong>de</strong> achterbank. Het gevaar voor een poging<br />
tot wurging met <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l is te groot in dit geval. In alle an<strong>de</strong>re<br />
gevallen is <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l geen hin<strong>de</strong>r voor politieagenten. Bij het<br />
rij<strong>de</strong>n naar <strong>de</strong> plaats van een hold-up hoor je vaak dat ze zich<br />
niet vastklikken om “tijdig uit het voertuig te kunnen springen”.<br />
Akkoord, maar dan kan men <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l toch losmaken tij<strong>de</strong>ns<br />
<strong>de</strong> laatste 200 meter. Dit duurt nog geen secon<strong>de</strong>. Voor wie<br />
beweert niet aan zijn wapen te kunnen, volstaat het om het<br />
pistool of <strong>de</strong> revolver boven het heupge<strong>de</strong>elte te hangen. Voor<br />
elk argument bestaat er wel een tegenargument… De kans om<br />
in een ongeval betrokken te geraken is in elk geval stukken<br />
groter dan <strong>de</strong> kans dat je onverwachts al rij<strong>de</strong>n<strong>de</strong> je pistool<br />
moet trekken.<br />
Je hoort in<strong>de</strong>rdaad vaak spreken <strong>over</strong> <strong>de</strong> “voorbeeldfunctie”.<br />
Dit argument heb ik sinds mijn ongeval zeker niet nodig om<br />
steeds <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l te dragen, ongeacht wat <strong>de</strong> omstandighe<strong>de</strong>n<br />
zijn. Het “aan <strong>de</strong>n lijve on<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>n” doet veel meer dan<br />
woor<strong>de</strong>n. De wegco<strong>de</strong> voorziet wel een vrijstelling voor <strong>de</strong><br />
bestuur<strong>de</strong>rs en <strong>de</strong> passagiers van <strong>de</strong> prioritaire voertuigen,<br />
wanneer <strong>de</strong> aard van hun opdracht het rechtvaardigt. Maar<br />
wanneer rechtvaardigt <strong>de</strong> opdracht dit écht? Het gaat hier dus<br />
om een vaag en heel rekbaar begrip: voor <strong>de</strong> ene politieagent<br />
is het steeds gerechtvaardigd om <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l niet te dragen, voor<br />
<strong>de</strong> an<strong>de</strong>re is dit net an<strong>de</strong>rsom. Ik kan me best voorstellen dat<br />
<strong>de</strong> mensen die geverbaliseerd wor<strong>de</strong>n voor het niet dragen van<br />
<strong>de</strong> veiligheidsgor<strong>de</strong>l zich bedrogen voelen als ze even later een<br />
politiepatrouille zien voorbijrij<strong>de</strong>n waar <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l niet wordt<br />
gedragen. De geverbaliseer<strong>de</strong> <strong>de</strong>nkt op dat ogenblik zeker<br />
niet aan het artikel uit het verkeersreglement waarin agenten<br />
in sommige gevallen vrijgesteld wor<strong>de</strong>n van gor<strong>de</strong>ldracht.<br />
Ikzelf zou niet durven verbaliseren op het gebied van <strong>de</strong><br />
veiligheidsgor<strong>de</strong>l als dat ik daar zelf niet volledig zou achter<br />
staan en <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l zelf niet zou dragen. Soms durven ze me wel<br />
eens vragen: “Draagt ú dan steeds <strong>de</strong> gor<strong>de</strong>l?” Ik kan daar dan<br />
met een gerust hart “ja!” op antwoor<strong>de</strong>n.<br />
25<br />
Via Secura nr. 75
26<br />
Vlaan<strong>de</strong>ren<br />
Project ‘Verkeersveiligheid en Technologie’ voor <strong>de</strong> basisschool<br />
Mijn fiets ?<br />
Dat is technologie !<br />
In samenwerking met het <strong>BIVV</strong> en met <strong>de</strong> steun<br />
van DVV-verzekeringen werkten ere-coördinerend<br />
- inspecteur Basison<strong>de</strong>rwijs Gary Peeters en<br />
professor Jan Pauwels van <strong>de</strong> K.U. Leuven een doeproject<br />
uit voor <strong>de</strong> leerlingen van het 5<strong>de</strong> en 6<strong>de</strong><br />
leerjaar om <strong>de</strong> werking van hun fiets beter te leren<br />
begrijpen, en dus ook veiliger te fietsen.<br />
Verkeersveiligheid heeft voor fietsers drie elementen als draagvlak,<br />
namelijk <strong>de</strong> fietser, het fietspad en <strong>de</strong> fiets. In een van <strong>de</strong> eindtermen<br />
die zeggen wat van <strong>de</strong> leerlingen verwacht wordt, namelijk eindterm<br />
6.13, wordt in het leergebied WO, domein ‘Ruimte’, rubriek<br />
‘Verkeer en Mobiliteit’ gesteld dat ‘ <strong>de</strong> leerlingen op het ein<strong>de</strong> van<br />
<strong>de</strong> lagere school.... zich zelfstandig en veilig kunnen verplaatsen<br />
langs een voor hen vertrouw<strong>de</strong> route’.<br />
Veilig fietsen kan maar wanneer een vaardig fietser op een fiets rijdt<br />
die goed in or<strong>de</strong> is. Ook jonge fietsers moeten zich verantwoor<strong>de</strong>lijk<br />
voelen voor <strong>de</strong> uitrusting en het on<strong>de</strong>rhoud van hun fiets,<br />
omdat ook zij in <strong>de</strong> eerste plaats verantwoor<strong>de</strong>lijk zijn voor hun<br />
eigen veiligheid. Wanneer ze <strong>de</strong> werking van hun fiets begrijpen,<br />
zijn ze beter in staat om <strong>de</strong>fecten te mel<strong>de</strong>n aan hun ou<strong>de</strong>rs, of om<br />
zelf een eenvoudig on<strong>de</strong>rhoud uit te voeren. Ongevallen kunnen<br />
immers ook te wijten zijn aan technische gebreken zoals afgesleten<br />
ban<strong>de</strong>n, slecht werken<strong>de</strong> remmen of een <strong>de</strong>fecte verlichting.<br />
Verkeerseducatie moet altijd praktisch zijn en levensecht, zodat die<br />
aansluit op <strong>de</strong> leefwereld van <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren. In het leergebied WO,<br />
domein ‘Technologie’ van <strong>de</strong> eindtermen, moeten jonge kin<strong>de</strong>ren<br />
elementaire inzichten, vaardighe<strong>de</strong>n en attitu<strong>de</strong>s ontwikkelen <strong>over</strong><br />
technische aspecten in hun leefomgeving. Nu is een stuk technologie<br />
dat alle kin<strong>de</strong>ren van 11- 12 jaar zelf bezitten hun fiets, en langs dit<br />
project kunnen ze zelfstandig en proefon<strong>de</strong>rvin<strong>de</strong>lijk, een-voudige<br />
technische problemen leren begrijpen en oplossen. Door inzicht in<br />
materialenkennis, energieverbruik en constructieactiviteiten leren<br />
ze zorg dragen voor hun gereedschap, hier <strong>de</strong> fiets, en dus voor<br />
hun eigen veiligheid.<br />
Kin<strong>de</strong>ren stellen zich spontaan vragen <strong>over</strong> hoe iets werkt of in<br />
elkaar zit. Het organiseren van praktische proeven is het aangewezen<br />
mid<strong>de</strong>l om die vragen te beantwoor<strong>de</strong>n. Een concrete vraag is<br />
het vertrekpunt van elk van <strong>de</strong> 10 uitgewerkte opdrachten. Bij <strong>de</strong><br />
instructie door <strong>de</strong> leerkracht krijgen alle leerlingen per proef een<br />
opdrachtenblad, waarop ze soms gegevens moeten noteren. De<br />
proeven die gespreid <strong>over</strong> het schooljaar, of allemaal samen op een<br />
verkeersdag kunnen plaatsvin<strong>de</strong>n, verlopen in groepjes met een<br />
Via Secura nr. 75<br />
doorschuifsysteem. De 10 geselecteer<strong>de</strong> opdrachten zijn gebaseerd<br />
op voorbeel<strong>de</strong>n uit <strong>de</strong> eindtermen, en wer<strong>de</strong>n in 6 lagere scholen<br />
uitgeprobeerd, en waar nodig aangepast.<br />
Tot slot leren <strong>de</strong> leerlingen ook zelf een fietscontrole door te<br />
voeren. De ervaring leert dat leerlingen van 11- 12 jaar zelf hun<br />
eigen fiets, en die van hun me<strong>de</strong>leerlingen kunnen controleren op<br />
<strong>de</strong>fecten en slijtageverschijnselen. Ze zijn daarin soms strenger dan<br />
volwassenen. De handleiding bevat daartoe <strong>de</strong> tekening van een<br />
fiets, waarop <strong>de</strong> leerlingen werkend per twee, het nummer van elk<br />
van <strong>de</strong> 20 on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>len moeten omcirkelen wanneer het in or<strong>de</strong> is,<br />
of doorkruisen wanneer dat niet het geval is.<br />
Bij het proefdraaien van dit project waren er ook scholen die een<br />
ou<strong>de</strong>r of fietsenmaker bij <strong>de</strong> activiteit betrokken, wat een pluspunt<br />
kan zijn. Het ou<strong>de</strong> spreekwoord echter indachtig: ‘Ik hoor en vergeet,<br />
ik zie en onthou, ik doe en begrijp’ zijn het hier <strong>de</strong> kin<strong>de</strong>ren<br />
zelf die <strong>de</strong> proeven moeten uitvoeren. ■<br />
Meer info: De handleiding ‘Mijn fiets? Dat is Technologie!’ kan<br />
gedownload wor<strong>de</strong>n op www.faber.kuleuven.be/fietstechnologie<br />
De dvd met <strong>de</strong> <strong>de</strong>monstratie van <strong>de</strong> 10 opdrachten en <strong>de</strong> commentaar<br />
van Eddy Merckx is verkrijgbaar in alle DVV-kantoren (8 euro)