Officiëele Mededeelingen. Locale en Gewestelijke Vereenigingen.
Officiëele Mededeelingen. Locale en Gewestelijke Vereenigingen.
Officiëele Mededeelingen. Locale en Gewestelijke Vereenigingen.
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
N^ 445<br />
Adres voor Redactie <strong>en</strong> Administratie<br />
Van Slingelandtstraat 70 D<strong>en</strong> Haag<br />
INHOUD. Ofücieele <strong>Mededeeling<strong>en</strong></strong>: Kringbestuur; Kringraad;<br />
Led<strong>en</strong>lyst. — Plaatselyke <strong>en</strong> <strong>Gewestelijke</strong> Vere<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>:<br />
Haagsche Journalist<strong>en</strong> Vera<strong>en</strong>iging, — Algeme<strong>en</strong>e belang<strong>en</strong>:<br />
De Minister <strong>en</strong> dÉe vorming van journalist<strong>en</strong>; Wat kunn<strong>en</strong><br />
colleges in journalistiek gfv<strong>en</strong>?; Wet<strong>en</strong>schappelijke colleges;<br />
Konfektie-joumalistiek; Ijfternationaal Persmuseum III ; Socialistische<br />
pers; Het Batfgsche voorbeeld; Dagblad <strong>en</strong> taalwet<strong>en</strong>schap;<br />
Kal<strong>en</strong>der-hervorming. — Personalia <strong>en</strong> bericht<strong>en</strong>.<br />
<strong>Officiëele</strong> <strong>Mededeeling<strong>en</strong></strong>.<br />
Kringbestuur.<br />
Het Kringbestuur vergaderde Zaterdag 30 Nov. in Hotel<br />
Victoria te 's-Grav<strong>en</strong>hage. Aanwezig war<strong>en</strong> Mr. PLEMP VAN<br />
DUIVELAND, eere-voorzitter, de bestuursled<strong>en</strong> HANS, VAN<br />
DER HOUT, KOUWENAAR, POLAK DANIELS, SCHOTTING,<br />
SANTCROOS, VAN OOSTEN <strong>en</strong> de gedelegeerd<strong>en</strong> VAN OVERBFF.K,<br />
SCHOTEL, LUIKINGA, HOLSBOER.<br />
Bij de op<strong>en</strong>ing der vergadering wees de Voorzitter op het<br />
conflict, dat gerez<strong>en</strong> is tussch<strong>en</strong> de Nieuwe Rott. Crt. <strong>en</strong><br />
d<strong>en</strong> Bioscoopbond te Rotterdam. Algeme<strong>en</strong> was m<strong>en</strong> van<br />
oordeel, dat het hier e<strong>en</strong> belangrijke journalistieke kwestie<br />
betrof <strong>en</strong> beslot<strong>en</strong> werd daarom dat het Bestuur deze uitspraak<br />
zal do<strong>en</strong> :<br />
„Het bestuur van d<strong>en</strong> Nederlandsch<strong>en</strong> Journalist<strong>en</strong>-Kring<br />
heeft in zijn j.1. Zaterdag gehoud<strong>en</strong> vergadering met algeme<strong>en</strong>e<br />
stemm<strong>en</strong> beslot<strong>en</strong>, zijn groote sympathie uit te sprek<strong>en</strong><br />
voor de wijze, waarop de hoofdredactie van de N. Rott. Crt.<br />
in e<strong>en</strong> conflict met d<strong>en</strong> Bioscoopbond te Rotterdam is opgetred<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> bate van de zuiverheid <strong>en</strong> de onafhankelijkheid<br />
der pers, <strong>en</strong> tot handhaving van e<strong>en</strong> der hoogste beginsel<strong>en</strong><br />
in de journalistiek."<br />
In het afgeloop<strong>en</strong> jaar is door toevallige omstandighed<strong>en</strong><br />
de najaars-led<strong>en</strong>vergadering ter behandeling van e<strong>en</strong> journalistiek<br />
onderwerp niet doorgegaan. Het Bestuur besloot<br />
tijdig voorbereiding<strong>en</strong> te treff<strong>en</strong> dat die vergadering in 1930<br />
wel zal plaats hebb<strong>en</strong>. Het besloot met het oog daarop aan<br />
e<strong>en</strong> drietal journalist<strong>en</strong> te verzoek<strong>en</strong> om — onafhankelijk<br />
van elkander — praeadvies uit te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> over de vraag,<br />
wat, uit e<strong>en</strong> oogpunt van journalistieke moraal <strong>en</strong> journalistiek<br />
belang, het standpunt van d<strong>en</strong> journalist behoort te<br />
zijn t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van het publiceer<strong>en</strong> van vertrouwelijke<br />
stukk<strong>en</strong> <strong>en</strong> van mededeeling<strong>en</strong> uit vertrouwelijke bespreking<strong>en</strong>.<br />
Deze praeadviez<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> dan in de najaars-buit<strong>en</strong>gewone<br />
algeme<strong>en</strong>e vergadering van d<strong>en</strong> Kring word<strong>en</strong> behandeld.<br />
De w<strong>en</strong>schelijkheid is geblek<strong>en</strong> om in plaats<strong>en</strong> waar ge<strong>en</strong><br />
plaatselijke of gewestelijke vere<strong>en</strong>iging bestaat e<strong>en</strong> correspond<strong>en</strong>tschap<br />
van d<strong>en</strong> Kring te vestig<strong>en</strong>. Eén der daar<br />
woonachtige led<strong>en</strong> zou zich bereid kunn<strong>en</strong> verklar<strong>en</strong> het<br />
Kringbestuur zoo noodig mededeeling te do<strong>en</strong> van gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>z. in die plaats <strong>en</strong> bij voorkom<strong>en</strong>de geleg<strong>en</strong>hed<strong>en</strong><br />
zou deze correspond<strong>en</strong>t belast kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> met verteg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
arbeid voor d<strong>en</strong> Kring.<br />
Beslot<strong>en</strong> werd dat het Dag. Bestuur dit punt nader overweg<strong>en</strong><br />
zal, dat het zal nagaan welke plaats<strong>en</strong> daarvoor in<br />
aanmerking kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe de taak der correspond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t<br />
te word<strong>en</strong> omschrev<strong>en</strong>.<br />
Van de N.V. Arbeiderspers was ingekom<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ontwerpregeling<br />
voor de medezegg<strong>en</strong>schap van het personeel der<br />
N.V. Gevraagd werd het oordeel te mog<strong>en</strong> vernem<strong>en</strong> van<br />
het Kringbestuur.<br />
Na ampele bespreking sprak het bestuur uit, dat de kwestie<br />
Redacteur:<br />
W. N. VAN DER HOUT<br />
18 December 1929<br />
Dit blad verschijnt t<strong>en</strong> minste<br />
éénmaal per maand<br />
der medezegg<strong>en</strong>schap e<strong>en</strong> aangeleg<strong>en</strong>heid is waaromtr<strong>en</strong>t de<br />
Kring nimmer e<strong>en</strong> oordeel uitsprak <strong>en</strong> waaromtr<strong>en</strong>t het bestuur<br />
dus in speciale gevall<strong>en</strong> zeker niet e<strong>en</strong> oordeel kan<br />
uitsprek<strong>en</strong>. Beslot<strong>en</strong> werd aan de N.V. Arbeiderspers te adviseer<strong>en</strong><br />
het ontwerp met de Vere<strong>en</strong>iging van Journalist<strong>en</strong><br />
verbond<strong>en</strong> aan de Arbeiderspers zelf te behandel<strong>en</strong> <strong>en</strong> het<br />
aan die vere<strong>en</strong>iging om advies te z<strong>en</strong>d<strong>en</strong>.<br />
Kringraad.<br />
Zaterdag 30 Nov. werd in Hotel Victoria te d<strong>en</strong> Haag<br />
de vergadering van d<strong>en</strong> Kringraad gehoud<strong>en</strong> ter bespreking<br />
van de vrag<strong>en</strong> nop<strong>en</strong>s de opleiding.<br />
Alle plaatsel. <strong>en</strong> gew. vere<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> war<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordigd.<br />
De Amsterdamsche Pers door de heer<strong>en</strong> TERSTEEG,<br />
DE VRIES, KNAP, de R. J. V. door de heer<strong>en</strong> Mr. SWART<br />
<strong>en</strong> SCHRAVER, de H. J. V. door de heer<strong>en</strong> Mr. VAN BOLHUIS,<br />
VAN DE POL <strong>en</strong> LIEVEGOED, de O. P. door de heer<strong>en</strong><br />
WANSINK <strong>en</strong> RUGAART, de Haarl. J. K. door de heer<strong>en</strong><br />
BEEREMANS, SARLET DE SOIRON <strong>en</strong> LUNSHOF, de Gron. J. V.<br />
door d<strong>en</strong> heer PERSON (de beide andere Groningsche afgevaardigd<strong>en</strong><br />
war<strong>en</strong> door beroepsbezighed<strong>en</strong> verhinderd).<br />
Van het Kringbestuur war<strong>en</strong> aanwezig de eerevoorzitter,<br />
de led<strong>en</strong> HANS, VAN DER HOUT, KOUWENAAR, SCHOTTING,<br />
POLAK DANIELS, VAN OOSTEN <strong>en</strong> SANTCROOS <strong>en</strong> de gedelegeerd<strong>en</strong><br />
SCHOTEL, HOLSBOER, LUIKINGA.<br />
De vrag<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> nam<strong>en</strong>s de verschill<strong>en</strong>de vere<strong>en</strong>iging<strong>en</strong><br />
toegelicht waarna e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>dige discussie onderling plaats had.<br />
Het Kringbestuur zal thans 4 Januari a.s. zijn advies over<br />
deze aangeleg<strong>en</strong>heid vaststell<strong>en</strong>.<br />
Led<strong>en</strong>lijst.<br />
Voorgedrag<strong>en</strong> als gewoon lid:<br />
Mej. H. VAN DER BURG, Lange Hav<strong>en</strong> 111, Schiedam.<br />
Bezwar<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> acht dag<strong>en</strong> bij d<strong>en</strong> Kringsecretaris.<br />
Aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong> als gewoon lid:<br />
G. OSNOWICH, Voorwaarts, Singel 133, Dordrecht.<br />
D. J. F. DE MAN, Haagsche Volk, Borneostraat 8, Dèn Haag.<br />
M. W. ETTY LEAL, Versch. il., Thomsonlaan 229, D<strong>en</strong> Haag.<br />
(thans buit<strong>en</strong>gewoon lid).<br />
G. K. KROP, Voorwaarts, Diergaardelaan 13b, Rotterdam.<br />
S. WITTEBOON, Voorwaarts, Manpad 17, Rotterdam.<br />
Adresver ander ing:<br />
L. BOCHARDT, Nieuwe Binn<strong>en</strong>weg 240°, Rotterdam.<br />
J. C. EVERS, Duinoordstraat 17, Haarlem.<br />
TH. L HARLAAR, Bilderdijklaan 98. Rijswijk (Z.H.)<br />
C. NANNES GORTER, Hotel Cornel, Roermondsplein, Arnhem.<br />
J. P. VERMEULEN, Wilhelminapark 18, Haarlem.<br />
L. M. VAN STRIF.N, Linnaeusparkweg 68, Amsterdam O.<br />
J. WERKMAN, Langestraat 92, Alkmaar.<br />
<strong>Locale</strong> <strong>en</strong> <strong>Gewestelijke</strong> Vere<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>.<br />
Haagsche Journalist<strong>en</strong> Vere<strong>en</strong>iging.<br />
Het bestuur heeft tot p<strong>en</strong>ningmeester b<strong>en</strong>oemd collega<br />
D. J. LAMBOOY.<br />
Als buit<strong>en</strong>gewoon lid heeft zich aangemeld Dr. S. GARGAS.<br />
Bezwar<strong>en</strong> bij de secretaresse<br />
EMMY J. BELINFANTE<br />
2e Schuytstraat 172
76 DE JOÜRNA LI S T<br />
Algeme<strong>en</strong>e belang<strong>en</strong>.<br />
De Minister <strong>en</strong><br />
wet<strong>en</strong>schappelijke vorming van journalist<strong>en</strong>.<br />
De Minister van Onderwijs, Kunst<strong>en</strong> <strong>en</strong> Wet<strong>en</strong>schapp<strong>en</strong><br />
heeft toevallig <strong>en</strong> terloops e<strong>en</strong> uitspraak gedaan die voor ons<br />
van veel belang is. Het was bij de afd. Hooger Onderwijs<br />
van zijn begrooting dat de Minister deze woord<strong>en</strong> sprak:<br />
„Op zichzelf schuilt er naar mijn me<strong>en</strong>ing ook niets verkeerds<br />
in dat het hooger onderwijs t<strong>en</strong> di<strong>en</strong>ste wordt gesteld<br />
aan het bekleed<strong>en</strong> van maatschappelijke betrekking<strong>en</strong>. Ik kan<br />
niet zi<strong>en</strong>, dat het verkeerd is, dat e<strong>en</strong> handelsman e<strong>en</strong><br />
wet<strong>en</strong>schappelijke opleiding w<strong>en</strong>scht t<strong>en</strong> einde later zijn taak<br />
in het maatschappelijk lev<strong>en</strong> beter te kunn<strong>en</strong> vervull<strong>en</strong>.<br />
Het is bek<strong>en</strong>d, dat ook — om iets te noem<strong>en</strong> — in journalist<strong>en</strong>kring<strong>en</strong><br />
gevraagd wordt e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke opleiding<br />
aan de universiteit. Ik zou will<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> wie daarteg<strong>en</strong> uit<br />
wet<strong>en</strong>schappelijk oogpunt overwegetid bezwaar zou mak<strong>en</strong>."<br />
Uit deze passage mog<strong>en</strong> wij tot ons g<strong>en</strong>oeg<strong>en</strong> wel dit<br />
concludeer<strong>en</strong> dat de oprichting van e<strong>en</strong> leerstoel in de journalistiek<br />
bij d<strong>en</strong> Minister ge<strong>en</strong> bezwaar zal vind<strong>en</strong>.<br />
Wat kunn<strong>en</strong> colleges in journalistiek gev<strong>en</strong>?<br />
In de vergadering van d<strong>en</strong> Kringraad is de vraag gesteld<br />
of het niet mogelijk ware e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>igszins omlijnd schema<br />
te verstrekk<strong>en</strong> van de less<strong>en</strong>, die m<strong>en</strong> me<strong>en</strong>t, dat ev<strong>en</strong>tueel<br />
aan e<strong>en</strong> hoogeschool gegev<strong>en</strong> zoud<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> wanneer<br />
e<strong>en</strong> leerstoel voor journalistiek is opgericht. Voor zoover<br />
die vraag mijn motie raakt, wil ik wel tracht<strong>en</strong> daarop<br />
zooveel mogelijk te antwoord<strong>en</strong>, maar verder dan tot algeme<strong>en</strong>e<br />
trekk<strong>en</strong> kan ik natuurlijk niet gaan.<br />
Vooraf e<strong>en</strong> opmerking. M<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t er zich goed rek<strong>en</strong>schap<br />
van te gev<strong>en</strong> wie de ev<strong>en</strong>tueele hoorders zull<strong>en</strong> zijn. Het<br />
zijn ge<strong>en</strong> journalist<strong>en</strong>, die min of meer e<strong>en</strong>ige opvatting over<br />
hun vak hebb<strong>en</strong>; het is ge<strong>en</strong> willekeurig publiek, dat e<strong>en</strong>s<br />
komt luister<strong>en</strong> naar iemand, die wat over de krant vertelt<br />
maar het zijn jongelui, alle in het bezit van diploma Gymnasium<br />
of Staatsexam<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarschijnlijk ook reeds van diploma<br />
van het candidaatsexam<strong>en</strong> misschi<strong>en</strong> zelfs doctoraal<br />
exam<strong>en</strong> aan één der academische faculteit<strong>en</strong>. Het zijn altegader<br />
jongelui, die e<strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schappelijke studie w<strong>en</strong>sch<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> die uit eig<strong>en</strong> wil kom<strong>en</strong> om k<strong>en</strong>nis te vergar<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t<br />
de pers, welke k<strong>en</strong>nis voor hun latere loopbaan van gewicht<br />
kan zijn. Bij het opstell<strong>en</strong> van het programma di<strong>en</strong>t met<br />
deze omstandighed<strong>en</strong> ernstig rek<strong>en</strong>ing te word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong>,<br />
zoo goed als met dit feit, dat in d<strong>en</strong> regel de meest elem<strong>en</strong>taire<br />
k<strong>en</strong>nis omtr<strong>en</strong>t het dagbladwez<strong>en</strong> ontbreekt.<br />
Het lijkt mij, dat e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel college tweejarig zou<br />
moet<strong>en</strong> zijn; ieder jaar word<strong>en</strong> ongeveer 25 ur<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> het is wel zeker, dat in 50 ur<strong>en</strong> e<strong>en</strong> afdo<strong>en</strong>de behandeling<br />
van de geheele materie is te krijg<strong>en</strong>. Twee afdeeling<strong>en</strong><br />
zoud<strong>en</strong> daarbij te onderscheid<strong>en</strong> zijn. De é<strong>en</strong>e is meer van<br />
informatorisch<strong>en</strong> aard, waarbij de pers van hed<strong>en</strong>, in het<br />
buit<strong>en</strong>land in het algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong> in ons eig<strong>en</strong> land in het bizonder<br />
het object der beschouwing zal zijn. De anatomische<br />
bouw der dag- <strong>en</strong> vakblad<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t onderzocht te word<strong>en</strong>;<br />
de physiologie, de werking hunner lev<strong>en</strong>sverrichting<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t<br />
geanalyseerd. De toestand<strong>en</strong> <strong>en</strong> de verhouding<strong>en</strong> in de dagblad-wereld,<br />
de gezindheid der blad<strong>en</strong>, hun gebruik<strong>en</strong>, zed<strong>en</strong>,<br />
opvatting<strong>en</strong>, de conc<strong>en</strong>tratie <strong>en</strong> verdeeldheid, de gansche<br />
constructie worde bekek<strong>en</strong> <strong>en</strong> vergelek<strong>en</strong>, onderling —<br />
maar stellig ook met de buit<strong>en</strong>landsche, voornamelijk met<br />
die uit de ons naast geleg<strong>en</strong> land<strong>en</strong> — waarbij natuurlijk e<strong>en</strong><br />
kort historisch overzicht niet mag ontbrek<strong>en</strong>. Onmisbaar is<br />
bij deze bespreking<strong>en</strong> <strong>en</strong> onderzoeking<strong>en</strong> natuurlijk e<strong>en</strong> zeer<br />
nitgebreid aanschouwelijk materiaal. Alle<strong>en</strong> op die wijze<br />
wordt het beeld verhelderd van de vorm<strong>en</strong> waarin de pers<br />
tot ons komt.<br />
Dit gedeelte is meer het praktische waarbij allerlei vraagstukk<strong>en</strong><br />
aan de orde zull<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t het beroep <strong>en</strong> de<br />
werkwijze van de journalist<strong>en</strong>, hun positie in de maatschappij<br />
<strong>en</strong> in het bedrijf. Gedeeltelijk maar allicht in e<strong>en</strong> ander<strong>en</strong><br />
vorm kom<strong>en</strong> vele van deze onderwerp<strong>en</strong> weer terug bij de<br />
tweede afdeeling die meer van theoretisch<strong>en</strong> <strong>en</strong> analyseer<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
aard is.<br />
Het uitgangspunt bij die tweede afdeeling is de pers als<br />
maatschappelijk instituut, haar plaats <strong>en</strong> functie in het op<strong>en</strong>bare<br />
lev<strong>en</strong>, haar beteek<strong>en</strong>is, haar nut, haar t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>z<strong>en</strong>. De<br />
krant als middel van berichtgeving, als didactisch instituut,<br />
als kritische voorlichtster, als controleer<strong>en</strong>de buit<strong>en</strong>staander,<br />
als fourth estate.<br />
Hierbij zal vóór-op di<strong>en</strong><strong>en</strong> te gaan e<strong>en</strong> analyse van het<br />
vraagstuk der op<strong>en</strong>bare me<strong>en</strong>ing, de wisselwerking tussch<strong>en</strong><br />
deze <strong>en</strong> de pers. We zoud<strong>en</strong> daarmede op meer psychologisch<br />
terrein kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> het onmiddellijk effect der pers op de<br />
lezers moet<strong>en</strong> beschouw<strong>en</strong>. Dit vraagstuk is ook, los van de<br />
pers, te all<strong>en</strong> tijde diepgaand behandeld <strong>en</strong> het is zeker<br />
van belang, dat hij, die belangstelt in de journalistiek, daaromtr<strong>en</strong>t<br />
e<strong>en</strong> helder inzicht krijgt.<br />
De verhouding van de pers tot de overheid <strong>en</strong> de geestelijke<br />
leiders komt hierbij aanstonds ter sprake, wijl het propagandistisch,<br />
politiek, min of meer e<strong>en</strong>zijdig georiënteerde<br />
karakter van de partijpers in de eerste plaats deze beide<br />
groep<strong>en</strong> zal rak<strong>en</strong>. Als de invloed der kritiek wordt onderzocht<br />
komt het kritische elem<strong>en</strong>t zelf in het geding; zijn<br />
doel, zijn begr<strong>en</strong>zing, zijn goede <strong>en</strong> kwade kant<strong>en</strong>.<br />
De aanraking van pers <strong>en</strong> maatschappij doet diverse vraagstukk<strong>en</strong><br />
ontstaan : persvrijheid, persverantwoordelijkheid, verschooningsrecht,<br />
anonymiteit, perswetgeving ïn het algeme<strong>en</strong>,<br />
waarbij het verschil met andere land<strong>en</strong> zoo zeer opvalt wijl<br />
ons land één der zeer weinige is, die ge<strong>en</strong> speciale perswetgeving<br />
k<strong>en</strong>t. De beveiliging van de burgers teg<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueele<br />
ongew<strong>en</strong>schte t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>z<strong>en</strong> van de pers, de s<strong>en</strong>satie-pers; het<br />
recht der maatschappij op haar pers, de gew<strong>en</strong>schte sam<strong>en</strong>werking,<br />
de somtijds zich uit<strong>en</strong>de teg<strong>en</strong>stelling in einddoel,<br />
zoowel als in aard <strong>en</strong> wez<strong>en</strong>, de eerbiediging van bepaalde<br />
gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> door de pers, de erk<strong>en</strong>ning van de pers door de<br />
maatschappij, 't zijn alle vraagstukk<strong>en</strong>, die behandeld kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> <strong>en</strong> in het universitair milieu behandeld moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
Tal van andere onderwerp<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> vanzelf ter sprake:<br />
het dualistisch karakter van de pers door de commercieele<br />
grondslag<strong>en</strong> <strong>en</strong> de reclame voor particuliere doeleind<strong>en</strong>; het<br />
vóór <strong>en</strong> teg<strong>en</strong> van op<strong>en</strong>baarheid in verschill<strong>en</strong>de aangeleg<strong>en</strong>hed<strong>en</strong>;<br />
publicatie van abnormaliteit<strong>en</strong>, van rechtzak<strong>en</strong>, vertrouwelijke<br />
stukk<strong>en</strong> <strong>en</strong>z. .<br />
In d<strong>en</strong> loop der laatste jar<strong>en</strong> zijn in ons blad herhaaldelijk<br />
de programma's van buit<strong>en</strong>landsche faculteit<strong>en</strong> vermeld<br />
<strong>en</strong> m<strong>en</strong> zal daar uit gezi<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> hoe de wet<strong>en</strong>schappelijke<br />
besfudeering voortgang vindt. Het terrein is uitgestrekt <strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> deel daarvan moet nog ontgonn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>; ieder land<br />
heeft e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> gebied maar de bestudeering daarvan kan<br />
alle<strong>en</strong> geschied<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> vergelijking met andere land<strong>en</strong>,<br />
die ons trouw<strong>en</strong>s alle vóór, sommige zelfs vèr vooruit zijn.<br />
Bij de. behandeling der onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> vraagstukk<strong>en</strong> di<strong>en</strong>t<br />
vooral het doel scherp voor oog<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> n.1.<br />
om jongelui, die binn<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele jar<strong>en</strong> belangrijke functies in<br />
het op<strong>en</strong>bare lev<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> bekleed<strong>en</strong>, op de hoogte te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong><br />
van het wez<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> der pers, waarmede zij alle vroeg<br />
of laat in contact zull<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>. Wanneer <strong>en</strong>kele der hoorders<br />
door de colleges het verlang<strong>en</strong> in zich voel<strong>en</strong> ontwak<strong>en</strong><br />
om zich aan de journalistiek te gaan wijd<strong>en</strong> dan kan deze<br />
voorbereiding hun slechts nuttig zijn, wanneer er mocht<strong>en</strong><br />
zijn die zich geroep<strong>en</strong> gevoel<strong>en</strong> e<strong>en</strong> der vele vraagstukk<strong>en</strong><br />
wet<strong>en</strong>schappelijk dieper te onderzoek<strong>en</strong> dan kan dat slechts<br />
ons vak t<strong>en</strong> goede kom<strong>en</strong>. Dat dit onderwijs zoowel veelzijdig<br />
als objectief moet zijn ligt voor de hand; allicht gev<strong>en</strong><br />
de colleges aanleiding tot onderlinge bespreking<strong>en</strong> welke<br />
slechts tot verheldering kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarbij de geleg<strong>en</strong>heid<br />
zal bestaan op details nader in te gaan <strong>en</strong> de vrag<strong>en</strong><br />
te beantwoord<strong>en</strong>, die ongetwijfeld gesteld zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong>,<br />
vrag<strong>en</strong> gelijk die ons journalist<strong>en</strong> ook thans zoo vaak word<strong>en</strong><br />
gedaan <strong>en</strong> waaruit het gemis zelfs aan elem<strong>en</strong>tair begrip<br />
omtr<strong>en</strong>t de pers duidelijk blijkt. Dat gemis aan te vull<strong>en</strong><br />
bij de studeer<strong>en</strong>de jongelui vóór zij de maatschappij intred<strong>en</strong><br />
is e<strong>en</strong> uiterst belangrijk elem<strong>en</strong>t naast de beide andere, die<br />
e<strong>en</strong> universitair college in zich vat.<br />
v. d. H.<br />
Wet<strong>en</strong>schappelijke colleges.<br />
In sam<strong>en</strong>werking met het Syndicat national des Journalistes<br />
<strong>en</strong> de Federation internationale, zal het College libre<br />
des sci<strong>en</strong>ces sociales te Parijs voor het jaar 1929-1930 e<strong>en</strong><br />
leergang voor journalistieke sftidie op<strong>en</strong><strong>en</strong>, onder leiding van<br />
Steph<strong>en</strong> Valot, d<strong>en</strong> secretaris g<strong>en</strong>eraal der Federation internationale<br />
des Journalistes.<br />
Deze leergang is niet e<strong>en</strong> journalist<strong>en</strong>-school. M<strong>en</strong> stelt<br />
zich niet voor journalist<strong>en</strong> te vorm<strong>en</strong> maar volg<strong>en</strong>s de methode<br />
die ook bij andere sociale verschijnsel<strong>en</strong> wordt gevolgd,<br />
de plaats van de journalistiek in de huidige sam<strong>en</strong>leving<br />
aan te wijz<strong>en</strong>, haar verhouding<strong>en</strong> tot andere elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die<br />
haar sam<strong>en</strong>stell<strong>en</strong>, d<strong>en</strong> invloed di<strong>en</strong> zij oef<strong>en</strong>t of di<strong>en</strong> zij<br />
ondergaat. Dit is de eerste poging in Frankrijk gedaan om
de grondslag<strong>en</strong> van deze wet<strong>en</strong>schap van de pers te legg<strong>en</strong>,<br />
waaraan andere land<strong>en</strong> <strong>en</strong> met name üuitschland reeds<br />
sedert vele jar<strong>en</strong> stelselmatig arbeid<strong>en</strong>.<br />
Het programma voor 1929-1930 is als volgt:<br />
ie college. De journalistiek als sociale macht. De op<strong>en</strong>bare<br />
me<strong>en</strong>ing onder democratisch bewind, de wederkeerige<br />
invloed van deze me<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> de pers, analyse van e<strong>en</strong>ige<br />
tijdvakk<strong>en</strong>, Dreyfus-zaak, oorlogsverklaring, vredesconfer<strong>en</strong>tie<br />
t<strong>en</strong> einde de rol <strong>en</strong> d<strong>en</strong> invloed van de pers aan te wijz<strong>en</strong>.<br />
Spreker STEPHEN VALOT.<br />
2e college. Wat is e<strong>en</strong> journalist. Hoe wordt m<strong>en</strong> journalist,<br />
hoe werkt hij, zijn psychologie <strong>en</strong> moraal, ontwikkeling<br />
van het beroep, journalist<strong>en</strong> <strong>en</strong> journalistiek in verschill<strong>en</strong>de<br />
land<strong>en</strong>. Spreker GEORGES BOURDON.<br />
3e college. De berichtgeving. De bronn<strong>en</strong> voor de berichtgeving,<br />
directe <strong>en</strong> indirecte berichtgeving, reporters, correspond<strong>en</strong>t<strong>en</strong>,<br />
speciale berichtgevers, ag<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, middel<strong>en</strong> tot verspreid<strong>en</strong><br />
van bericht<strong>en</strong>, telefoon, telegraaf, radio, beeldtelegrafie.<br />
Spreker DENOYER.<br />
4e college. De berichtgeving. Kritiek op de bericht<strong>en</strong>,<br />
onderk<strong>en</strong>ning van valsche bericht<strong>en</strong>, studie van typische gevall<strong>en</strong>,<br />
objectieve <strong>en</strong> t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tieuse bericht<strong>en</strong>, onpartijdigheid,<br />
wie is eig<strong>en</strong>aar van het bericht, verschill<strong>en</strong>de journalistieke<br />
method<strong>en</strong> om de berichtgeving te exploiteer<strong>en</strong> <strong>en</strong> toe te<br />
pass<strong>en</strong>. Spreker LEON GROC.<br />
5e college. Hoe ontstaat e<strong>en</strong> krant. Hoe wordt e<strong>en</strong> krant<br />
gemaakt <strong>en</strong> geadministreerd, redactie, directie, de „ste<strong>en</strong>",<br />
het opmak<strong>en</strong>, hoofdjes, illustraties. Spreker JEAN PIOT.<br />
6e college. Hoe leest me?i e<strong>en</strong> krant. Hoe leest m<strong>en</strong> zijn<br />
krant, waarom verandert m<strong>en</strong>, de abonnés, algeme<strong>en</strong> nieuwsblad<br />
of didactisch blad, Parijsche blad<strong>en</strong>, provincie-, ocht<strong>en</strong>d,<br />
avondblad<strong>en</strong>, Politiek <strong>en</strong> Gem<strong>en</strong>gd Nieuws. Spreker JEAN PIOT.<br />
7e college. Overheid <strong>en</strong> Pers. Vrijheid van drukpers, wetgeving<br />
op de drukpers, verhouding overheid <strong>en</strong> pers. Spreker<br />
MIRKINE GUETZEVITCH.<br />
8e college. De journalistiek <strong>en</strong> het geld. Voorwaarde voor<br />
exploitatie van het pers-bedrijf, pers <strong>en</strong> kapitaal, conc<strong>en</strong>tratie,<br />
de prijs van de krant, verkoop onder kostprijs.<br />
Spreker FRANCIS DELAISI.<br />
9e college. Advert<strong>en</strong>ties. Verantwoordelijkheid van de krant<br />
voor de advert<strong>en</strong>ties, gewaarborgde betrouwbaarheid, kleine<br />
advert<strong>en</strong>ties, invloed van advert<strong>en</strong>tiewez<strong>en</strong> op vrijheid der<br />
redactie. Spreker FRANCIS DELAISI.<br />
10e college. De vakver-e<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> in de pers-wereld. Journalist<strong>en</strong>,<br />
directeur<strong>en</strong>, de toekomst. Spreker GEORGES BOURDON.<br />
ne college. De huidige ontwikkeling van de journalistiek.<br />
De nieuwe vorm<strong>en</strong> <strong>en</strong> de toekomstige vorm<strong>en</strong>. De politiek<br />
gegrondvest op de hypothese van e<strong>en</strong> vrije <strong>en</strong> betrouwbare pers.<br />
Is die hypothese te verwez<strong>en</strong>lijk<strong>en</strong>. Spreker STEPHEN VALOT.<br />
Konfektie-journalistiek.<br />
In nr. 443 van „De Journalist" klaagt kollega D. H. over<br />
de uitbreiding van de konfektie-journalistiek. Hij keurt af<br />
de kontrakt<strong>en</strong> tussch<strong>en</strong> Hollandsche <strong>en</strong> Indische blad<strong>en</strong>,<br />
waardoor laatstg<strong>en</strong>oemde krant<strong>en</strong> d<strong>en</strong> inhoud der eerstg<strong>en</strong>oemde<br />
kunn<strong>en</strong> overnem<strong>en</strong>, buit<strong>en</strong> voork<strong>en</strong>nis van de<br />
Hollandsche journalist<strong>en</strong> <strong>en</strong> zonder dat dez<strong>en</strong> er ook maar<br />
iets van profiteer<strong>en</strong>.<br />
Ik begrijp onz<strong>en</strong> kollega D. H. niet recht, di<strong>en</strong> ik heb<br />
leer<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> reéel<strong>en</strong> politikus, als e<strong>en</strong> man, die<br />
vast zich plant op d<strong>en</strong> bodem der werkelijkheid.<br />
Die werkelijkheid nu is o.a. deze, dat kracht<strong>en</strong>s de auteurswet<br />
de kopy van e<strong>en</strong> journalist eig<strong>en</strong>dom is van d<strong>en</strong> direkteur,<br />
in wi<strong>en</strong>s loondi<strong>en</strong>st hij werkt. Deze direkteur mag met<br />
de kopy do<strong>en</strong>, wat hij wil. Hij heeft daartoe juridisch volkom<strong>en</strong><br />
de vrijheid. Hij laat niet na, van die vrijheid gebruik<br />
te mak<strong>en</strong>, als dat hem voordeel bezorgt. Uitzondering<strong>en</strong> op<br />
dez<strong>en</strong> regel zijn mij niet bek<strong>en</strong>d.<br />
Ik herinner mij, dat in e<strong>en</strong> Kringvergadering e<strong>en</strong> kollega<br />
heeft verklaard, dat dit niet in d<strong>en</strong> haak was. Hij betoogde,<br />
dat er e<strong>en</strong> zedelijk recht is, hooger dan het geschrev<strong>en</strong>e;<br />
dat e<strong>en</strong> journalistiek arbeidsprodukt iets anders is, dan e<strong>en</strong><br />
produkt van hand<strong>en</strong>arbeid, vooral omdat vele journalistieke<br />
arbeidsprodukt<strong>en</strong> van di<strong>en</strong> aard zijn, dat de maker er e<strong>en</strong><br />
stuk van zijn geest, van zijn ziel, in legt; dat daarom de<br />
positie van e<strong>en</strong> journalist t<strong>en</strong> opzichte van zijn werkgever<br />
anders is, dan bijvoorbeeld die van e<strong>en</strong> typograaf; <strong>en</strong> dat<br />
het strijdig is met het moreel recht, wanneer e<strong>en</strong> direkteur<br />
over alle kopy van d<strong>en</strong> journalist, ook over die, welke e<strong>en</strong><br />
persoonlijk<strong>en</strong> stempel draagt, naar welgevall<strong>en</strong> beschikt, ze<br />
verkoop<strong>en</strong>de aan of ze plaats<strong>en</strong>de in andere blad<strong>en</strong>, dan het<br />
blad, waaraan de journalist zich heeft verbond<strong>en</strong>.<br />
De kollega, die zoo sprak, leed onder e<strong>en</strong> betreur<strong>en</strong>s<br />
DE JOURNALIST 77<br />
waardig misverstand. Hij was e<strong>en</strong> idealistisch droomer. Hij<br />
zag niet in, dat ge<strong>en</strong>erlei principieel verschil bestaat tussch<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> geestelijk arbeidsprodukt <strong>en</strong> e<strong>en</strong> voortbr<strong>en</strong>gsel van<br />
hand<strong>en</strong>arbeid. In het onderhavige geval bestaat ge<strong>en</strong><br />
onderscheid tussch<strong>en</strong> het bakk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> broodje <strong>en</strong> het<br />
bakk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> krant<strong>en</strong>artikel. Weliswaar kan e<strong>en</strong> broodje<br />
maar éénmaal word<strong>en</strong> opgeget<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> artikel ontelbare<br />
mal<strong>en</strong> verm<strong>en</strong>igvuldigd <strong>en</strong> gelez<strong>en</strong>. Maar hoe dikwijls e<strong>en</strong><br />
artikel zal word<strong>en</strong> verm<strong>en</strong>igvuldigd <strong>en</strong> in welke organ<strong>en</strong> het<br />
verschijn<strong>en</strong> zal, bepaalt de werkgever. De journalist mag<br />
zich daarmede niet bezig houd<strong>en</strong>. Hij is de e<strong>en</strong>voudige werkman,<br />
die zoo bescheid<strong>en</strong> behoort te wez<strong>en</strong>, zich te bepal<strong>en</strong><br />
tot de plaats, waarop hij gesteld is. De zonderlinge fantast,<br />
die in bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemde Kringvergadering het woord voerde,<br />
zag ook over het hoofd, dat het niet alle<strong>en</strong> niet noodig is,<br />
dat e<strong>en</strong> journalistiek arbeidsprodukt d<strong>en</strong> stempel drage van<br />
zijn maker, maar dat dit in vele gevall<strong>en</strong> hoogst ongew<strong>en</strong>scht<br />
is. De journalist heeft niet zoo zeld<strong>en</strong> zijn artikeltjes te bakk<strong>en</strong><br />
uit het materiaal, dat zijn direkteur te zijner beschikking<br />
stelt, <strong>en</strong> volg<strong>en</strong>s de aanwijzing<strong>en</strong>, welke deze geeft. Het deeg<br />
is wel wat klef; de kr<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn wat duf; wat zou dat? Er<br />
zijn kóópers! En van h<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> ook de journalist<strong>en</strong> et<strong>en</strong>,<br />
Dies legg<strong>en</strong> uit welbegrep<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>belang vel<strong>en</strong> hunner zich<br />
toe op het bakk<strong>en</strong> van zoete broodjes. Do<strong>en</strong> zij dat recht<br />
ijverig volg<strong>en</strong>s het aangegev<strong>en</strong> recept, dan kunn<strong>en</strong> zij het<br />
ver br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Hoofdzaak is, dat het debiet zoo uitgebreid<br />
mogelijk zij. E<strong>en</strong> war<strong>en</strong>wet op geestelijk voedsel is niet<br />
mogelijk <strong>en</strong> ter vergrooting van de winst moet van die onmogelijkheid<br />
ter dege word<strong>en</strong> geprofiteerd. De journalist passé<br />
er voor op, niet het oor te le<strong>en</strong><strong>en</strong> aan overdrev<strong>en</strong> beschouwing<strong>en</strong>,<br />
als in meerg<strong>en</strong>oemde Kringvergadering werd<strong>en</strong> voorgedrag<strong>en</strong>.<br />
Immers, het idealisme, waarvan die beschouwing<strong>en</strong><br />
getuig<strong>en</strong>is aflegd<strong>en</strong>, leidt, gelijk vaak met idealisme het geval<br />
is, t<strong>en</strong> slotte tot opruiing. Laat de journalist<strong>en</strong> willige werklui<br />
blijv<strong>en</strong>, dankbaar dat zij in staat gesteld word<strong>en</strong>, hun<br />
boterham te verdi<strong>en</strong><strong>en</strong>. Dat deze boterham in onderscheid<strong>en</strong>e<br />
gevall<strong>en</strong> e<strong>en</strong>igszins sober is. mag hun de tevred<strong>en</strong>heid, dat<br />
kostelijk goed, niet b<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Want wat gebeurt, als journalist<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> oog<strong>en</strong>blik van onverstand de verz<strong>en</strong><strong>en</strong> teg<strong>en</strong><br />
de prikkels slaan <strong>en</strong> hun deel opeisch<strong>en</strong> van de winst, welke<br />
de verkoop van hun kopy aan, of de terbeschikkingstelling<br />
daarvan voor andere blad<strong>en</strong>, dan waaraan zij oorspronkelijk<br />
zijn verbond<strong>en</strong>, mogelijk mak<strong>en</strong>? Die overmoedig<strong>en</strong> me<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
dan, door solidariteit iets te kunn<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong>. Maar er zijn<br />
direkteur<strong>en</strong>, die zich uitnem<strong>en</strong>de taktici toon<strong>en</strong> met betrekking<br />
tot de handhaving van de rechtmatige oppermacht,<br />
waarover zij beschikk<strong>en</strong>. Zij werp<strong>en</strong> dan bij voorbeeld één<br />
dier journalist<strong>en</strong> e<strong>en</strong> paar honderd guld<strong>en</strong> loonsverhooging<br />
toe. Dan verklaart de beweldadigde, die eerst parmantig<br />
mede op de bres stond, niet te kunn<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong>, hoe<br />
e<strong>en</strong> journalist bezwaar kan mak<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> zoo<br />
overvloedig mogelijk gebruik van zijn kopy, aangezi<strong>en</strong> daardoor<br />
zijn d<strong>en</strong>kbeeld<strong>en</strong> des te meer verspreid gerak<strong>en</strong>. Merkwaardig,<br />
hoe die simpele paar honderd guld<strong>en</strong> e<strong>en</strong> plotselinge<br />
gedacht<strong>en</strong>verheldering bij d<strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong>e kunn<strong>en</strong> bewerkstellig<strong>en</strong><br />
! Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> zij het goede gevolg, dat de<br />
solidariteit van de journalist<strong>en</strong> gebrok<strong>en</strong> is, hun overmoed<br />
e<strong>en</strong> einde neemt <strong>en</strong> zij weder e<strong>en</strong> juist begrip krijg<strong>en</strong> van<br />
d<strong>en</strong> aard hunner positie mitsgaders van de bescheid<strong>en</strong>heid,<br />
waartoe deze h<strong>en</strong> verplicht.<br />
Het bevreemdt mij e<strong>en</strong>igszins, dat onze nuchtere, scherpzinnige<br />
kollega D. H., over d<strong>en</strong> verkoop van kopy aan Indische<br />
blad<strong>en</strong> klag<strong>en</strong>de, dez<strong>en</strong> werkelijk<strong>en</strong> toestand e<strong>en</strong> wijle<br />
uit het oog schijnt te hebb<strong>en</strong> verlor<strong>en</strong>. Wanneer de Hollandsche<br />
blad<strong>en</strong> hun kopy aan Indische verkoop<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> de<br />
schrijvers van die kopy ge<strong>en</strong> red<strong>en</strong> tot rechtmatige klacht.<br />
Bij nadere overweging zal onze intellig<strong>en</strong>te kollega D. H.<br />
dat wel inzi<strong>en</strong>. Hij wachte ook met gerustheid af de konsekw<strong>en</strong>tie<br />
van zoodanig<strong>en</strong> verkoop, de fusie van de onderneming<strong>en</strong>.<br />
Welk e<strong>en</strong> grootsche gedachte, e<strong>en</strong> fusie, zich uitstrekk<strong>en</strong>de<br />
over d<strong>en</strong> oceaan! Daarbij gaan de desbetreff<strong>en</strong>de<br />
personeel<strong>en</strong> in hand<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> nieuw<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>aar over. E<strong>en</strong><br />
nieuw verschijnsel is dit niet. Het doet zich herhaaldelijk<br />
voor, bij d<strong>en</strong> verkoop van e<strong>en</strong> boerderij, met d<strong>en</strong> veestapel.<br />
Ook voor het geval van e<strong>en</strong> fusie behoeft onze kollega D. H.<br />
zich niet ongerust te mak<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong> overtuigd, dat de ondernemers<br />
er rek<strong>en</strong>ing mede zull<strong>en</strong> houd<strong>en</strong>, dat e<strong>en</strong> journalist<br />
ge<strong>en</strong> stuk vee is, maar e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>sch <strong>en</strong> dus e<strong>en</strong> met rede<br />
begaafd wez<strong>en</strong>. Ik stel mij voor, dat zij hem dan bij<br />
voorbeeld e<strong>en</strong> keurige cirkulaire thuis zull<strong>en</strong> stur<strong>en</strong>, waarin<br />
hem van het voldong<strong>en</strong> feit dier fusie mededeeling wordt<br />
gedaan <strong>en</strong> hij er vri<strong>en</strong>delijk op gewez<strong>en</strong> wordt, dat hij, als<br />
hij er bezwaar teg<strong>en</strong> heeft, eig<strong>en</strong>dom van e<strong>en</strong> ander te<br />
blijv<strong>en</strong>, in de geleg<strong>en</strong>heid is, daarvan k<strong>en</strong>nis te gev<strong>en</strong>. Maakt
78 DE JOURNALIST<br />
hij van deze geleg<strong>en</strong>heid gebruik, welnu (wij lev<strong>en</strong> gelukkig<br />
in e<strong>en</strong> vrij land), het is hem mogelijk, zijn di<strong>en</strong>stbetrekking<br />
te do<strong>en</strong> beëindig<strong>en</strong> <strong>en</strong> verder te lev<strong>en</strong> van de lucht, welke<br />
zijn werkgever wel zoo vri<strong>en</strong>delijk is, te zijner beschikking<br />
te lat<strong>en</strong>.<br />
Ne<strong>en</strong>, de journalist<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> red<strong>en</strong> tot klag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
onze vri<strong>en</strong>d D. H., toch gebor<strong>en</strong> optimist, heeft e<strong>en</strong> oog<strong>en</strong>blik<br />
last gehad van e<strong>en</strong> sombere stemming. Wanneer de<br />
journalist<strong>en</strong> zich slechts ge<strong>en</strong> overdrev<strong>en</strong> verlang<strong>en</strong>s in het<br />
hoofd hal<strong>en</strong> <strong>en</strong> niet tracht<strong>en</strong>, hooger te reik<strong>en</strong>, dat hun staat<br />
hun veroorlooft, kunn<strong>en</strong> zij moedig <strong>en</strong> blijmoedig, frank <strong>en</strong><br />
vrij hun loopbaan vervolg<strong>en</strong>, gelukkig door hun nobele<br />
roeping, trotsch op hun blazo<strong>en</strong>, roemruchtige telg<strong>en</strong> als zij<br />
zijn uit het heldhaftige geslacht van Labbekak !<br />
D<strong>en</strong> Haag, 17 Nov. LUIKING A.<br />
Internationaal Persmuseum. III<br />
Behalve de vakbibliotheek <strong>en</strong> de collectie krant<strong>en</strong> is er<br />
nog heel wat, dat e<strong>en</strong> beeld kan gev<strong>en</strong> van de pers <strong>en</strong> de<br />
journalistiek. Gedeeltelijk zijn dit curiosa, die al dan niet<br />
rechtstreeks van beteek<strong>en</strong>is, toch bijdrag<strong>en</strong> tot het verkrijg<strong>en</strong><br />
van e<strong>en</strong> overzicht, maar daarnaast zijn er e<strong>en</strong>ige afdeeling<strong>en</strong>,<br />
welke wel direct nut hebb<strong>en</strong>. In de eerste plaats de krant<strong>en</strong>artikel<strong>en</strong><br />
over de pers, waarin hetzij algeme<strong>en</strong>e onderwerp<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> behandeld hetzij speciale gevall<strong>en</strong> zijn besprok<strong>en</strong>.<br />
Voor de k<strong>en</strong>nis van de binn<strong>en</strong>landsche zoowel als de buit<strong>en</strong>landsche<br />
pers valt uit deze artikel<strong>en</strong> het e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander te<br />
putt<strong>en</strong>. Vaak gav<strong>en</strong> de correspond<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in het buit<strong>en</strong>land<br />
hun bespreking<strong>en</strong> <strong>en</strong> beschouwing<strong>en</strong> over de pers in het<br />
land waar zij vertoev<strong>en</strong>, t<strong>en</strong> beste in de Nederlandsche<br />
blad<strong>en</strong>. Wanneer m<strong>en</strong> overziet wat in d<strong>en</strong> loop der jar<strong>en</strong><br />
uit alle land<strong>en</strong> geschrev<strong>en</strong> is dan krijgt m<strong>en</strong> daaruit e<strong>en</strong><br />
interessant beeld van de pers in die land<strong>en</strong>, ontworp<strong>en</strong> door<br />
Nederlandsche collega's die allicht g<strong>en</strong>eigd zijn met Nederlandsche<br />
toestand<strong>en</strong> <strong>en</strong> verhouding<strong>en</strong> te vergelijk<strong>en</strong>.<br />
In de tweede plaats zijn er de verslag<strong>en</strong> van journalistieke<br />
gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> in ons land: verslag<strong>en</strong> van ons Gongres in<br />
1920, van vergadering<strong>en</strong>, feestelijkhed<strong>en</strong>, uitstapjes, bezoek<strong>en</strong>.<br />
T<strong>en</strong> nauwste hieraan verbond<strong>en</strong> zijn de personalia, karakterschets<strong>en</strong>,<br />
jubileum-artikel<strong>en</strong>, biografieën, necrologieën, die te<br />
zam<strong>en</strong> e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>schetsing gev<strong>en</strong> van de figur<strong>en</strong> der journalist<strong>en</strong>,<br />
hun lev<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong>. Hierbij behoort de collectie<br />
foto's, portrett<strong>en</strong> van journalist<strong>en</strong>, van bepaalde journalistieke<br />
gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong>. Zoowel in het binn<strong>en</strong>- als het buit<strong>en</strong>land.<br />
I)e onthulling van d<strong>en</strong> ged<strong>en</strong>kste<strong>en</strong> voor de Blovvitz, het<br />
standbeeld voor d<strong>en</strong> Zweedsch<strong>en</strong> journalist Hierta, idem van<br />
Theophraste R<strong>en</strong>audot, foto's van Reuter, Shaw, Northcliffe,<br />
Wolff, Franciscus van Sales, Sévérine, Stead, <strong>en</strong>z.<br />
Niet zeld<strong>en</strong> zijn caricatur<strong>en</strong> van journalist<strong>en</strong> geteek<strong>en</strong>d <strong>en</strong>.<br />
in krant <strong>en</strong> tijdschrift<strong>en</strong> versch<strong>en</strong><strong>en</strong>. Ook hiervan is er e<strong>en</strong><br />
merkwaardige collectie. In de „Gro<strong>en</strong>e Amsterdammer",<br />
„De Not<strong>en</strong>kraker", „De Hout<strong>en</strong> Pomp", „De Hofstad" zijn<br />
herhaaldelijk plat<strong>en</strong> voorgekom<strong>en</strong> die op de pers betrekking<br />
hadd<strong>en</strong>. Dr. Kuyper in caricatuur, de pers in de oorlogsjar<strong>en</strong>,<br />
de „Dag"-misere, we noem<strong>en</strong> in willekeurige volgorde op.<br />
Allerlei kleinere pr<strong>en</strong>tjes <strong>en</strong> zelfs „mopp<strong>en</strong>" op de pers<br />
zijn er gemaakt, ev<strong>en</strong>als e<strong>en</strong> zeer groot aantal lieder<strong>en</strong>,<br />
waarin op lov<strong>en</strong>de of spott<strong>en</strong>de wijze over journalist<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
de pers wordt gedicht. Van die journalistieke poëzie zijn<br />
wel e<strong>en</strong> zestigtal nummers te vind<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> herinnert zich<br />
wellicht, dat de H. J. V. er indertijd e<strong>en</strong> vijftal uitgaf; in<br />
„De Journalist' zijn er af <strong>en</strong> toï versch<strong>en</strong><strong>en</strong>, waaronder ook<br />
„echte" gedicht<strong>en</strong>. De lectuur van deze poëzie <strong>en</strong> de dossiers<br />
met curiosa is al g<strong>en</strong>oeg om iemand e<strong>en</strong> uurtje aang<strong>en</strong>aam<br />
bezig te houd<strong>en</strong> ! Waarschijnlijk is dat alles slechts e<strong>en</strong> deeltje<br />
van wat er op dit gebied is geproduceerd maar het geeft<br />
e<strong>en</strong> kijkje op het vak <strong>en</strong> de person<strong>en</strong>, dat anders niet zoo<br />
gemakkelijk is te krijg<strong>en</strong>. Het zelfde is het geval met allerlei<br />
antiquiteit<strong>en</strong> uit de Kring-geschied<strong>en</strong>is, waarvan veel in<br />
de nummers van ons orgaan ligt verborg<strong>en</strong> maar dat hier<br />
soort bij soort bije<strong>en</strong>gebracht is <strong>en</strong> nu overzichtelijk is geword<strong>en</strong>.<br />
In het eerste artikel is reeds gezegd, dat het zoowel de<br />
bedoeling is de krant in haar ontwikkeling te do<strong>en</strong> zi<strong>en</strong><br />
als ook de figur<strong>en</strong> van de krant<strong>en</strong>-m<strong>en</strong>sch<strong>en</strong> in het licht<br />
te stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun „strijd" te teek<strong>en</strong><strong>en</strong>. Daarvoor zijn de<br />
kleinere bijkomstighed<strong>en</strong> dikwijls van veel belang. Andere<br />
rubriek<strong>en</strong> zijn weer meer ter illustratie <strong>en</strong> ter opluistering:<br />
e<strong>en</strong> collectie perskaart<strong>en</strong>, passe-partouts, vignett<strong>en</strong> van krant<strong>en</strong>,<br />
ex-libris, medailles, sluitzegels.<br />
Hiermede nader<strong>en</strong> wij e<strong>en</strong> onderdeel van het krant<strong>en</strong>wez<strong>en</strong><br />
dat gepaard is aan de journalistiek n.1. de reclame<br />
voor de krant<strong>en</strong>. Tal van mal<strong>en</strong> zijn kleine reclameboekjes<br />
uitgegev<strong>en</strong>, miniatuur-reproducties van krant<strong>en</strong>, reclameplat<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> pr<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Onder de miniatuur-krantjes zijn vele<br />
oude; er is e<strong>en</strong> tijd geweest dat dit e<strong>en</strong> geliefd reclamemiddel<br />
was; de reclameboekjes gev<strong>en</strong> foto's van redactie <strong>en</strong><br />
directie-bureaux, kijkjes in drukkerij<strong>en</strong> <strong>en</strong> zetterij<strong>en</strong> <strong>en</strong> expeditie,<br />
afbeelding<strong>en</strong> van nieuwe gebouw<strong>en</strong>, nieuwe pers<strong>en</strong>;<br />
onder de reclameplat<strong>en</strong> zijn er van uitstek<strong>en</strong>de teek<strong>en</strong>aars<br />
<strong>en</strong> schilders, van Raaymakers, Hahn Sr. <strong>en</strong> Jr., Toorop <strong>en</strong><br />
Konijn<strong>en</strong>burg; zeer vele van de Pressa in Keul<strong>en</strong>, één van<br />
de t<strong>en</strong>toonstelling in Praag <strong>en</strong>z.; verder ansicht<strong>en</strong>, boek<strong>en</strong>leggers,<br />
vloeipapier, raamtransparant<strong>en</strong>.<br />
Weer e<strong>en</strong> andere rubriek die wel klein maar interessant<br />
is, omvat reproducties van schilderij<strong>en</strong> waarvan het motief<br />
ontle<strong>en</strong>d is aan de pers. Op mijn boekje „Over de Krant"<br />
staat er e<strong>en</strong> van Adriaan van Ostade. Zoo zijn er van<br />
Wilhelm Leibl, Bakker-Korff, Walther Püttner, Adolf M<strong>en</strong>zel,<br />
Honoré Daumièr, Gord, Hayner King, Wilkie e.a. meest<br />
reproducties waarvan de origineel<strong>en</strong> in musea te vind<strong>en</strong> zijn.<br />
Hiermede zijn wij vrijwel aan het eind van de opsomming.<br />
Natuurlijk zijn er nog meer kleinere „snuisterij<strong>en</strong>", die op<br />
zichzelf alle<strong>en</strong> maar „aardig" zijn <strong>en</strong> van weinig beteek<strong>en</strong>is<br />
maar die toch niet ter zijde gesteld mog<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Persinsignes<br />
bij bizondere geleg<strong>en</strong>hed<strong>en</strong>, m<strong>en</strong>u's <strong>en</strong> feestprogramma's<br />
bij de viering van jubilea van de krant<strong>en</strong> <strong>en</strong> de journalist<strong>en</strong><br />
e.d., altegader herinnering<strong>en</strong> die voor de betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
beteek<strong>en</strong>is hebb<strong>en</strong> maar die ook in e<strong>en</strong> algeme<strong>en</strong>e verzameling<br />
niet mog<strong>en</strong> ontbrek<strong>en</strong>. Het grootste deel is natuurlijk<br />
van de latere jar<strong>en</strong> <strong>en</strong> juist van vroeger tijd<strong>en</strong> zou het belang<br />
daarvan nog grooter zijn omdat die op alle punt<strong>en</strong><br />
gebrekkig verteg<strong>en</strong>woordigd zijn. Vele collega's hebb<strong>en</strong> reeds<br />
„gedok<strong>en</strong>" in hun archiev<strong>en</strong> <strong>en</strong> er heel wat uit opgediept,<br />
dat thans veilig ligt opgeborg<strong>en</strong>; mijn erk<strong>en</strong>telijkheid daarvoor<br />
uit te sprek<strong>en</strong> ook aan. h<strong>en</strong>, die mij nog geregeld bed<strong>en</strong>k<strong>en</strong>,<br />
is bij deze opsomming niet misplaatst.<br />
Sedert e<strong>en</strong>ige jar<strong>en</strong> ruil ik uit met buit<strong>en</strong>landsche verzameling<strong>en</strong>,<br />
zoodat dubbele exemplar<strong>en</strong> mij indirect weer<br />
aanwinst<strong>en</strong> uit het buit<strong>en</strong>land bezorg<strong>en</strong>. Het moeilijke is natuurlijk<br />
op de hoogte te blijv<strong>en</strong> van wat er verschijnt, ook<br />
hier te lande, maar volharding <strong>en</strong> waakzaamheid hebb<strong>en</strong> mij<br />
op d<strong>en</strong> duur wel middel<strong>en</strong> aan de hand gedaan om bij te<br />
blijv<strong>en</strong>. Voldo<strong>en</strong>ing was het dikwijls collega's ter wille te<br />
kunn<strong>en</strong> zijn, die over het e<strong>en</strong> of ander onderwerp inlichting<strong>en</strong><br />
w<strong>en</strong>scht<strong>en</strong> <strong>en</strong> mijn hoop is er op gevestigd, dat op<br />
d<strong>en</strong> duur het geheel ter beschikking zal kom<strong>en</strong> van de<br />
Nederlandsche journalist<strong>en</strong>. Het is met het oog daarop, dat<br />
ik de collecties in de welwill<strong>en</strong>dheid van all<strong>en</strong> aanbeveel,<br />
vooral omdat er natuurlijk allerlei gaping<strong>en</strong> zijn, die alle<strong>en</strong><br />
aangevuld kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door h<strong>en</strong>, die om welke red<strong>en</strong><br />
dan ook, diverse stukk<strong>en</strong> bewaard<strong>en</strong> als herinnering, als reliquie,<br />
als curiosum, welke stukk<strong>en</strong> echter te e<strong>en</strong>iger tijd onnaspeurlijk<br />
verdwijn<strong>en</strong>.<br />
In het buit<strong>en</strong>land bestaan op vele plaats<strong>en</strong> verzameling<strong>en</strong><br />
als deze, thans meestal als onderdeel <strong>en</strong> hulpmiddel voor<br />
ondeiwijs in de journalistiek. Het is ook van beiang, dat in<br />
die verzameling<strong>en</strong> Nederland verteg<strong>en</strong>woordigd is. Voor zoover<br />
in mijn vermog<strong>en</strong> was heb ik getracht hulp te verle<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
om daar collecties op ons land betrekking hebb<strong>en</strong>de, aan te<br />
vull<strong>en</strong> <strong>en</strong> karakteristiek voor onze pers te mak<strong>en</strong>. Aan e<strong>en</strong><br />
langdurig bezoek aan de Keulsche Pressa mocht ik vele gegev<strong>en</strong>s<br />
<strong>en</strong> materiaal dank<strong>en</strong> èn vele connecties tev<strong>en</strong>s. Het<br />
heeft mij meer dan ooit tot de overtuiging gebracht, dat<br />
mijn verzameling op d<strong>en</strong> duur nuttig zal kunn<strong>en</strong> zijn, ook<br />
als onderdeel van onderwijs <strong>en</strong> het heeft mij er ook toe do<strong>en</strong><br />
overgaan, gezi<strong>en</strong> wat m<strong>en</strong> elders bije<strong>en</strong>bracht, om het mijne<br />
meer bek<strong>en</strong>d te mak<strong>en</strong>. Misschi<strong>en</strong> verdwijnt op d<strong>en</strong> duur het<br />
ironische glimlachje waarmede sommige collega's hun opmerking<strong>en</strong><br />
over deze „manie" gepaard placht<strong>en</strong> <strong>en</strong> pleg<strong>en</strong><br />
te lat<strong>en</strong> gaan.<br />
v. D. IL<br />
Socialistische pers.<br />
In de laatste jar<strong>en</strong> zijn verschill<strong>en</strong>de werk<strong>en</strong> over de<br />
socialistische pers versch<strong>en</strong><strong>en</strong>. Van de geschied<strong>en</strong>is, d<strong>en</strong> ontwikkelingsstrijd,<br />
de opkomst, d<strong>en</strong> bloei, het karakter van<br />
deze pers wordt diepgaande studie gemaakt. Te all<strong>en</strong> tijde<br />
heeft m<strong>en</strong> getracht e<strong>en</strong> goed-functioneer<strong>en</strong>d<strong>en</strong> socialistisch<strong>en</strong><br />
Pressedi<strong>en</strong>st te organiseer<strong>en</strong> <strong>en</strong> deze bestaat thans, in vele<br />
opzicht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorbeeld. E<strong>en</strong> gansche staf berichtgevers in<br />
alle groote sted<strong>en</strong> van Duitschland <strong>en</strong> alle Europeesche c<strong>en</strong>tra<br />
werkt sam<strong>en</strong> om de verschijnsel<strong>en</strong> van het politieke,<br />
economische <strong>en</strong> sociale lev<strong>en</strong> waar te nem<strong>en</strong> <strong>en</strong> in telegramm<strong>en</strong>,<br />
telefoongesprekk<strong>en</strong>, korte <strong>en</strong> langere bericht<strong>en</strong> <strong>en</strong>
artikel<strong>en</strong> naar de Z<strong>en</strong>tralstelle van d<strong>en</strong> Pressedi<strong>en</strong>st in Berlijn<br />
over te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. In dez<strong>en</strong> di<strong>en</strong>st wordt de stof geschift <strong>en</strong><br />
in persbericht<strong>en</strong> <strong>en</strong> artikel<strong>en</strong> doorgezond<strong>en</strong>. De di<strong>en</strong>st is e<strong>en</strong><br />
eig<strong>en</strong> maatschappij die de berichtgeving beoogt•• als e<strong>en</strong><br />
noodzakelijk middel bij d<strong>en</strong> strijd der pers van de arbeid<strong>en</strong>de<br />
klasse.<br />
Wie omtr<strong>en</strong>t dez<strong>en</strong> di<strong>en</strong>st het e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander wil wet<strong>en</strong><br />
leze de uite<strong>en</strong>zetting van Paul Kampffmeyer „Der Sozialdemocratische<br />
Pressedi<strong>en</strong>st", uitgegev<strong>en</strong> bij Verlag J. H. W.<br />
Dietz, Berlijn.<br />
* : • • • :<br />
Op e<strong>en</strong> dissertatie „Die Hamburger sozialistische Presse<br />
im Weltkrieg" promoveerde Hartwig Koch aan de Greifswalder<br />
universiteit. In dit werk wordt de houding der socialistische<br />
blad<strong>en</strong> .teg<strong>en</strong>over de problem<strong>en</strong> oorlog <strong>en</strong> vrede geteek<strong>en</strong>d.<br />
De Hamburger Echo, het partijblad van Hamburg,<br />
heeft gedur<strong>en</strong>de d<strong>en</strong> oorlog zich op de rechtervleugel deisocialistische<br />
partij gesteld <strong>en</strong> meegedaan aan de opwekking<br />
tot alle partijg<strong>en</strong>oot<strong>en</strong> om d<strong>en</strong> strijd voor de vrijheid van<br />
het vaderland te voer<strong>en</strong>.<br />
Het vóór- <strong>en</strong> nadeel van die houding wordt door d<strong>en</strong><br />
schrijver uitvoerig aangegev<strong>en</strong> <strong>en</strong> hij spaart daarbij kritiek<br />
niet. Hij betreurt het, dat de houding der leiders <strong>en</strong> der<br />
pers tweeslachtig is geweest <strong>en</strong> dat m<strong>en</strong> reeds in het eerste<br />
oorlogsjaar met e<strong>en</strong> noodlottige vredespropaganda is begonn<strong>en</strong>.<br />
Voor e<strong>en</strong> deel wijt de schrijver het mislukk<strong>en</strong> van d<strong>en</strong> oorlog<br />
van Duitschland aan de socialistische pers, die niet wist<br />
e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> partij-doel ondergeschikt te mak<strong>en</strong> aan het algeme<strong>en</strong><br />
belang.<br />
De gang van zak<strong>en</strong> in de socialistische pers <strong>en</strong> haar overgang<br />
naar de internationale pers wordt in deze uitvoerige<br />
dissertatie zeer breed uite<strong>en</strong>gezet. Natuurlijk is het vol-op<br />
politiek in dit boek maar alles gezi<strong>en</strong> in het licht der pers,<br />
de Hamburgsche in het bizonder.<br />
E<strong>en</strong> zeer interessant boek <strong>en</strong> als studie van het wez<strong>en</strong><br />
der pers <strong>en</strong> haar beteek<strong>en</strong>is in belangrijke tijd<strong>en</strong> e<strong>en</strong> knap<br />
stuk wet<strong>en</strong>schappelijk werk.<br />
De dissertatie is in d<strong>en</strong> handel; ze wordt uitgegev<strong>en</strong> bij<br />
Emil Koch te Elmshorn.<br />
Het Haagsche voorbeeld.<br />
Juist voor het verschijn<strong>en</strong> van „De Journalist" kreeg ik<br />
e<strong>en</strong> brief van Mr. G. F. Steward, d<strong>en</strong> perschef der Britsche<br />
delegatie ter Haagsche confer<strong>en</strong>tie. Ofschoon het e<strong>en</strong> particulier<br />
epistel was, me<strong>en</strong>de ik toch de redactie van ons<br />
Kringorgaan te mog<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> om plaatsruimte voor e<strong>en</strong> gedeelte<br />
van dez<strong>en</strong> brief, dat zeker vele collega's zal intresseer<strong>en</strong>.<br />
Wij hop<strong>en</strong> dat ons aller vri<strong>en</strong>d Steward mij deze<br />
welgeme<strong>en</strong>de indiscretie zal vergev<strong>en</strong>. Ziehier het fragm<strong>en</strong>t<br />
van d<strong>en</strong> brief:<br />
„You will be interested to know that we have managed<br />
to secure press rooms in St. James's Palace and, miracle of<br />
miracles, we shall have installed 50 telephone boxes for the<br />
press alone, and we shall have cable machines direct into<br />
the Palace. So you see the power of the press and the<br />
facilities we can get wh<strong>en</strong> we really try to follow the good<br />
example you set us at The Hague! I imagine this will be<br />
the first time in history that a Royal Palace will be in direct<br />
communication with the <strong>en</strong>tire world and certainly the first<br />
time one wing of the Palace has be<strong>en</strong> giv<strong>en</strong> over to the<br />
exclusive use of newspaper m<strong>en</strong>. You will be interested to<br />
know that one of the rooms which has be<strong>en</strong> put at your<br />
disposal is actually the room in which King Charles I sp<strong>en</strong>t<br />
his last night, and from which he w<strong>en</strong>t out early one<br />
morning to be executed!"*)<br />
„Hearty greetings to you and to all old fri<strong>en</strong>ds. See to it<br />
that you bring over a good conting<strong>en</strong>t of Dutch journalists<br />
for the London Confer<strong>en</strong>ce. We shall do our best th<strong>en</strong> to<br />
repay the kindness which we received from you wh<strong>en</strong> at<br />
The. Hague."<br />
Het is zeer jammer, dat uit bedoeld<strong>en</strong> brief ook blijkt,<br />
dat het zeer twijfelachtig is of de voorbereiding van dé<br />
Vlootconfer<strong>en</strong>tie Mr. Steward de geleg<strong>en</strong>heid zal'lat<strong>en</strong> om<br />
tijd<strong>en</strong>s de tweede confer<strong>en</strong>tie naar d<strong>en</strong> Haag te kom<strong>en</strong>.<br />
M. VAN BLANKENSTEIN.<br />
*) In d<strong>en</strong> Haag was het bureau der journalist<strong>en</strong> in de zaal<br />
waarin Johan van Oldebarneveldt ter dood veroordeeld werd <strong>en</strong><br />
was de sociëteit in d<strong>en</strong> kelder waarin e<strong>en</strong>maal e<strong>en</strong> krankzinnige<br />
graaf van Holland opgeslot<strong>en</strong> werd!<br />
D;E JOURNALIST 79<br />
Dagblad <strong>en</strong> taalwet<strong>en</strong>schap.<br />
In De Tijd stort Dr. L. J. C. van Gorkom zijn hart uit<br />
over vele slordighed<strong>en</strong> in de taal der krant<strong>en</strong>.<br />
Het onderwerp staat dikwijls in d<strong>en</strong> vierd<strong>en</strong> naamval: Dat<br />
is heel slecht.<br />
Verder komt hij in opstand teg<strong>en</strong> het oude <strong>en</strong> nieuwe<br />
misbruik van de begripp<strong>en</strong> tragisch <strong>en</strong> dramatisch.<br />
„Lang niet iedere moord of andere vreeselijke gebeurt<strong>en</strong>is<br />
is e<strong>en</strong> drama, ook al sterv<strong>en</strong> er vele m<strong>en</strong>sch<strong>en</strong> tegelijk.<br />
Lang niet elke treurige sam<strong>en</strong>loop van omstandighed<strong>en</strong> kan<br />
met groote of kleine letters tragisch word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd. Aldus<br />
werd onlangs in e<strong>en</strong> dagbladbericht t<strong>en</strong> onrechte tragisch<br />
g<strong>en</strong>oemd het sterv<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> grijsaard in zijn eig<strong>en</strong> woning,<br />
<strong>en</strong>kele ur<strong>en</strong> nadat de voorgevel van die woning door e<strong>en</strong><br />
vracht-auto gedeeltelijk stuk was gered<strong>en</strong>."<br />
„Wij hebb<strong>en</strong> ons, aldus dr. v. G., toch al zoo veel te<br />
erger<strong>en</strong> aan technische verschijnsel<strong>en</strong> in de teg<strong>en</strong>woordige<br />
dagbladpers, waar we niets teg<strong>en</strong> do<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar ook<br />
de dagblad-directies blijkbaar niets teg<strong>en</strong> do<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
Wij erger<strong>en</strong> ons aan de reclame-aankondiging<strong>en</strong> midd<strong>en</strong><br />
in d<strong>en</strong> tekst der artikel<strong>en</strong>. Wij erger<strong>en</strong> ons aan de mode<br />
van het willekeurig verdeel<strong>en</strong> <strong>en</strong> splits<strong>en</strong> der artikel<strong>en</strong>, waarbij<br />
de oude monolithische rust der kolomm<strong>en</strong> roekeloos<br />
wordt gestoord.<br />
Wij erger<strong>en</strong> ons aan het roekeloos navolg<strong>en</strong> der brutale<br />
methode van het vluchtigheid <strong>en</strong> oppervlakkigheid in het<br />
gevlei kom<strong>en</strong> met de beruchte „kopjes" <strong>en</strong> de interlineaire<br />
opmerking<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanduiding<strong>en</strong>, waaraan zich onze geheele<br />
Nederlandsche dagblad min of meer schijnt te moet<strong>en</strong> verslav<strong>en</strong>.<br />
Wij erger<strong>en</strong> ons . . . Maar dan will<strong>en</strong> we ons vooral<br />
met erger<strong>en</strong> aan fout<strong>en</strong>, die e<strong>en</strong> goed onderlegd Nederlandsch<br />
dagbladschrijver behoort te vermijd<strong>en</strong>."<br />
Vervolg<strong>en</strong>s komt dr. v. G. op teg<strong>en</strong> het gebruik<strong>en</strong> van<br />
vreemde woord<strong>en</strong>.<br />
„M<strong>en</strong>ige overig<strong>en</strong>s voortreffelijke verslaggever schrijft nog<br />
geregeld met de meest oprechte bedoeling: „daarna weidde<br />
thee geserveerd", of aan de recipieer<strong>en</strong>de vere<strong>en</strong>iging werd<br />
door het geme<strong>en</strong>testuur e<strong>en</strong> diner geoffreerd".<br />
In de schatting van d<strong>en</strong> gemiddeld<strong>en</strong> dagblad-verslaggever<br />
schijnt het ouderwetsche Fransche woord nog altijd het<br />
waardige, het aanzi<strong>en</strong>lijke, het niet-alledaagsche aan te duid<strong>en</strong>.<br />
Terwijl toch in alle maatschappelijke geleding<strong>en</strong> behoort<br />
door te dring<strong>en</strong> het begrip van het oprecht e<strong>en</strong>voudige,<br />
rechtstreeksche <strong>en</strong> wez<strong>en</strong>lijke in de onderlinge verhouding<br />
der noodzakelijke groep<strong>en</strong>, waaraan het blanke, gave Nederlandsche<br />
woord in de uiterlijke vorm<strong>en</strong> zoo volkom<strong>en</strong> beantwoordt."<br />
Dr. v. G. eindigt zijn boetpredikatie als volgt:<br />
„De Nederlandsche dagbladpers moet leiding <strong>en</strong> voorbeeld<br />
gev<strong>en</strong> in dit alles, liefst niet door theoretische bewustheid<br />
van buit<strong>en</strong>staanders, maar door de smaakvorm<strong>en</strong>de kracht<br />
van het vanzelf sprek<strong>en</strong>de in haar eig<strong>en</strong> overtuiging <strong>en</strong><br />
houding. Leiding <strong>en</strong> voorbeeld, ook aan midd<strong>en</strong>stand <strong>en</strong><br />
zak<strong>en</strong>wereld, die met de dagblad-administraties in veelvuldige<br />
aanraking komt <strong>en</strong> die zonder bed<strong>en</strong>k<strong>en</strong> haar reclamekracht<br />
pleegt te zoek<strong>en</strong> in het kosmopolitische taalgebruik van d<strong>en</strong><br />
„goed ingevoerd<strong>en</strong>" handelsreiziger."<br />
Kal<strong>en</strong>der-Hervorming.<br />
Belang voor de journalistiek.<br />
Zooals bek<strong>en</strong>d is, heeft ondergeteek<strong>en</strong>de als verteg<strong>en</strong>woordiger<br />
van de journalistiek zitting g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> in de op initiatief<br />
van minister SLOTEMARER DE BRUINE in het lev<strong>en</strong> geroep<strong>en</strong><br />
Nationale Commissie inzake Kal<strong>en</strong>der-hervoriniug, waarvan<br />
prof. dr. A. A. NIJEAND voorzitter is, welke commissie advies<br />
zal hebb<strong>en</strong> uit te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> aan d<strong>en</strong> Volk<strong>en</strong>bond.<br />
Persoonlijk b<strong>en</strong> ik van e<strong>en</strong> ingrijp<strong>en</strong>de kal<strong>en</strong>der-hervorming<br />
— voorzoover ik die op het oog<strong>en</strong>bhk kan beoordeel<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> voorstander, omdat de (beweerde) naded<strong>en</strong> van d<strong>en</strong><br />
teg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong> toestand niet zoo sterk tot mij sprek<strong>en</strong>,<br />
ev<strong>en</strong>min als de (verwachte) voorded<strong>en</strong> van de nieuwe situatie!<br />
Ik heb van dit standpunt in de eerste vergadering der commissie<br />
getuig<strong>en</strong>is afgelegd <strong>en</strong> ik mocht daarbij van meer dan<br />
één zijde instemming ondervind<strong>en</strong>. M<strong>en</strong> zal hierbij echter<br />
onderscheid di<strong>en</strong><strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> tussch<strong>en</strong> de fixeering (het op<br />
e<strong>en</strong> vast tijdstip stell<strong>en</strong>) van Pasch<strong>en</strong> <strong>en</strong> (dus) van Pinkster<strong>en</strong>,<br />
waarteg<strong>en</strong> niet veel bezwar<strong>en</strong> zijn aan te voer<strong>en</strong>, <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
ingrijp<strong>en</strong>de wijziging van d<strong>en</strong> geheel<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der.<br />
Echter, wat ik hier zeide geeft mijn persoonlijke me<strong>en</strong>ing<br />
weer.<br />
De led<strong>en</strong> der commissie hebb<strong>en</strong> nu echter afgesprok<strong>en</strong>,
80 DE JOURNALIST<br />
dat zij zich met bepaalde vrag<strong>en</strong> tot hun organisatie zull<strong>en</strong><br />
w<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, t<strong>en</strong>einde of van deze in haar geheel of van haar<br />
led<strong>en</strong> afzonderlijk e<strong>en</strong> antwoord daarop te bekom<strong>en</strong> <strong>en</strong> alzoo<br />
e<strong>en</strong> overzicht' te krijg<strong>en</strong> van de teg<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der-hervorming<br />
bestaande bezwar<strong>en</strong>. Hieronder volgt dus e<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander, dat<br />
officieel van de Nationale Studie-commissie uitgaat.<br />
Inleiding.<br />
Eerst moge hier dan volg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> korte inleiding inzake<br />
het betrokk<strong>en</strong> onderwerp:<br />
De voornaamste fout<strong>en</strong>, die onz<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong> Gregoriaansch<strong>en</strong><br />
kal<strong>en</strong>der aanklev<strong>en</strong>, zijn :<br />
1. de ongelijke l<strong>en</strong>gte der maand<strong>en</strong>;<br />
2. het feit, dat het jaar telk<strong>en</strong>s met e<strong>en</strong> ander<strong>en</strong> weekdag<br />
begint: er is e<strong>en</strong>e opschuiving van één dag, in e<strong>en</strong> schrikkeljaar<br />
van twee dag<strong>en</strong> ;<br />
3. de schommeling van het Paaschfeest tussch<strong>en</strong> 22 Maart <strong>en</strong><br />
25 April.<br />
Hoewel m<strong>en</strong> vrij algeme<strong>en</strong> de nadeel<strong>en</strong> van deze onregelmatighed<strong>en</strong><br />
voelt, is het de vraag, of het wegnem<strong>en</strong> dezer gebrek<strong>en</strong>,<br />
met name der beide eerste, praktisch uitvoerbaar is, <strong>en</strong> of misschi<strong>en</strong><br />
niet andere dan zakelijke overweging<strong>en</strong> zich teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
wijziging zoud<strong>en</strong> verzett<strong>en</strong>. De Nationale Commissie inzake<br />
Kal<strong>en</strong>derhervorming tracht er zich e<strong>en</strong> oordeel over te vorm<strong>en</strong>,<br />
welk standpunt de Nederlandsche sam<strong>en</strong>leving in deze kwestie<br />
inneemt. Zij zal het op prijs stell<strong>en</strong>, Uw antwoord op de volg<strong>en</strong>de<br />
vrag<strong>en</strong> te ontvang<strong>en</strong>, zoo mogelijk onder mededeeling der motiev<strong>en</strong>,<br />
die dat antwoord bepal<strong>en</strong>. Het zal gew<strong>en</strong>scht zijn. hierbij<br />
de normalisatie van d<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der (punt<strong>en</strong> 1 <strong>en</strong> 2) <strong>en</strong> de fixeering<br />
van het Paaschfeest (punt 3) afzonderlijk te behandel<strong>en</strong>.<br />
De vrag<strong>en</strong> inzake hervorming.<br />
De vrag<strong>en</strong>, die betrekking hebb<strong>en</strong> op de algeme<strong>en</strong>e kal<strong>en</strong>der-hervorming,<br />
luid<strong>en</strong> :<br />
lo. Is U van oordeel, dat aan d<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>woordig<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der<br />
practische bezwar<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong> ?<br />
2o. Is U voor of teg<strong>en</strong> kleine vereff<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> van d<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der?<br />
(Rubriek 1).<br />
3o. Is U op zakelijke overweging<strong>en</strong> voor of teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> blanco<br />
dag (Rubriek II <strong>en</strong> III) ?<br />
4o. Is U op zakelijke overweging<strong>en</strong> voor of teg<strong>en</strong> e<strong>en</strong>e schrikkelweek<br />
(Rubriek IV) ?<br />
5o. Is U op zakelijke overweging<strong>en</strong> voor<br />
a. 12 maand<strong>en</strong> in 4 gelijke trimesters (Rubriek II, respectievelijk<br />
IV)<br />
b. 13 maand<strong>en</strong> van 28 dag<strong>en</strong> (Rubriek III, respectievelijk IV) ?<br />
6o. Indi<strong>en</strong> tot invoering van e<strong>en</strong> blanco dag mocht word<strong>en</strong> overgegaan,<br />
waar zou U di<strong>en</strong> dag dan in het jaar will<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong>?<br />
7o. Indi<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groot deel van de Nederlandsche burgers d<strong>en</strong><br />
blanco dag niet kan aanvaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus bij invoering van<br />
rubriek II of III e<strong>en</strong> eig<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der zou moet<strong>en</strong> aanhoud<strong>en</strong>,<br />
zou U daarin dan e<strong>en</strong> groot bezwaar zi<strong>en</strong>?<br />
8o. Heeft U wellicht ook andere bezwar<strong>en</strong> dan die van practisch<strong>en</strong><br />
aard teg<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>derhervorming?<br />
Toelichting. — De voorstell<strong>en</strong> tot normalisatie van e<strong>en</strong><br />
kal<strong>en</strong>der kuun<strong>en</strong> in vier rubriek<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verdeeld.<br />
Rubriek I beoogt de kwartal<strong>en</strong> zooveel mogelijk van gelijk<strong>en</strong><br />
duur te mak<strong>en</strong>, door elk kwartaal op 91 dag<strong>en</strong> te stell<strong>en</strong> (bestaande<br />
uit 2 maand<strong>en</strong> van 30 dag<strong>en</strong> <strong>en</strong> 1 maand van 31 dag<strong>en</strong>).<br />
De overschiet<strong>en</strong>de dag wordt aan e<strong>en</strong> der kwartal<strong>en</strong> toegevoegd,<br />
dat dan één maand van 30 dag<strong>en</strong> <strong>en</strong> twee maand<strong>en</strong> van 31 dag<strong>en</strong><br />
telt. In dit systeem zal Februari voortaan 30 dag<strong>en</strong> tell<strong>en</strong>. Bij<br />
dit stelsel blijft dus de weekorde intact, doch e<strong>en</strong> standvastige<br />
kal<strong>en</strong>der wordt hierdoor niet bereikt.<br />
Rubriek<strong>en</strong> II <strong>en</strong> III br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> mede de invoering van e<strong>en</strong> dag<br />
zonder datum <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de weekorde (blanco dag), in schrikkeljar<strong>en</strong><br />
van twee blanco dag<strong>en</strong>. Het jaar heeft dus 364 gedateerde<br />
dag<strong>en</strong> <strong>en</strong> telt precies 52 wek<strong>en</strong>; het wordt daardoor mogelijk<br />
d<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der te stabiliseer<strong>en</strong>, zoodat e<strong>en</strong> bepaald<strong>en</strong> datum in elk<br />
jaar op d<strong>en</strong>zelfd<strong>en</strong> dag der week valt.<br />
Rubriek IIverdeelt de 364 dag<strong>en</strong> (52 wek<strong>en</strong>) in 4 gelijke kwartal<strong>en</strong>,<br />
elk bestaande uit twee maand<strong>en</strong> van 30 <strong>en</strong> één maand van 31 dag<strong>en</strong>.<br />
Rubriek III verdeelt de 364 dag<strong>en</strong> in 13 gelijke maand<strong>en</strong> elk<br />
van 4 wek<strong>en</strong>. De nieuwe maand (g<strong>en</strong>aamd Sol) zou in het midd<strong>en</strong><br />
van het jaar, dus tussch<strong>en</strong> Juni <strong>en</strong> Juli, geplaatst word<strong>en</strong>.<br />
Rubriek IV laat de blanco dag<strong>en</strong> (inclusief de schrikkeldag<strong>en</strong>)<br />
oploop<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong>e geheele week. Hierbij blijft, ev<strong>en</strong>als bij rubriek I<br />
de weekorde intact; m<strong>en</strong> krijgt dan jar<strong>en</strong> van 52 wek<strong>en</strong>, op bepaalde<br />
tijd<strong>en</strong> gevolgd door e<strong>en</strong> jaar met e<strong>en</strong>e extra week. Het<br />
schrikkel<strong>en</strong> geschiedt dus nu niet meer volg<strong>en</strong>s de Gregoriaansche<br />
tijdrek<strong>en</strong>ing.<br />
Ik vestig hierbij ook uitdrukkelijk de aandacht op vraag 8.<br />
Immers, de andere vrag<strong>en</strong> bepal<strong>en</strong> zich tot de practische<br />
voor- <strong>en</strong> nadeel<strong>en</strong>, doch vraag 8 — die op initiatief van<br />
<strong>en</strong>kele led<strong>en</strong>, waaronder ook ondergeteek<strong>en</strong>de, is opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong><br />
— geeft geleg<strong>en</strong>heid principieele bezwar<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> de kal<strong>en</strong>derhervorming<br />
in het midd<strong>en</strong> te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. (De Israëliet<strong>en</strong> over<br />
de geheele wereld zijn er b.v. fel teg<strong>en</strong> gekant. Ook e<strong>en</strong><br />
groot deel van de orthodox-Protestant<strong>en</strong>).<br />
Vrag<strong>en</strong> inzake het Paaschfeest.<br />
Deze luid<strong>en</strong>:<br />
lo. Is U van me<strong>en</strong>ing, dat er practische voordeel<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong><br />
zoud<strong>en</strong> zijn aan het vaststell<strong>en</strong> van het Paaschfeest op e<strong>en</strong><br />
bepaaldelijk aan te wijz<strong>en</strong> Zondag (b.v. d<strong>en</strong> eerst<strong>en</strong> of d<strong>en</strong><br />
tweed<strong>en</strong> Zondag van April, of d<strong>en</strong> eerst<strong>en</strong> Zondag na d<strong>en</strong><br />
tweed<strong>en</strong> Zaterdag van April) ?<br />
2o. Is U van me<strong>en</strong>ing, dat aan deze vaststelling practische nadeel<strong>en</strong><br />
zoud<strong>en</strong> zijn verbond<strong>en</strong>?<br />
3o. Indi<strong>en</strong> U van me<strong>en</strong>ing is, dat de fixeering van het Paaschfeest<br />
aanbeveling verdi<strong>en</strong>t, aan welk<strong>en</strong> Zondag zou dan naar<br />
Uw oordeel op practische grond<strong>en</strong> de voorkeur moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
gegev<strong>en</strong>?<br />
Toelichting. — Bij normalisatie van d<strong>en</strong> kal<strong>en</strong>der, als bedoeld<br />
in de rubriek<strong>en</strong> II, III <strong>en</strong> IV van punt A. zou het mogelijk<br />
zijn het Paaschfeest te stabiliseer<strong>en</strong>, m.a.w. daarvoor aan te<br />
wijz<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bepaald<strong>en</strong> onveranderlijk<strong>en</strong> datum, die in elk jaar<br />
op e<strong>en</strong> Zondag moet vall<strong>en</strong>. Zonder deze normalisatie is het alle<strong>en</strong><br />
mogelijk e<strong>en</strong> bepaald<strong>en</strong> Zondag aan te wijz<strong>en</strong>, waardoor de<br />
schommeling<strong>en</strong> van het Paaschfeest, die zich nu over e<strong>en</strong> tijdperk<br />
van 35 dag<strong>en</strong> uitstrekk<strong>en</strong>, beperkt zoud<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong>e week.<br />
Uitteraard zoud<strong>en</strong> als gevolg van het fixeer<strong>en</strong> van het Paaschfeest<br />
ook Goede Vrijdag, Hemelvaartsdag <strong>en</strong> Pinkster<strong>en</strong> gefixeerd<br />
zijn.<br />
* *<br />
*<br />
De bedoeling is dus, om — met uitzondering van de bov<strong>en</strong>besprok<strong>en</strong><br />
vraag 8, die het principe raakt — de zaak te<br />
toets<strong>en</strong> aan het belang van de journalistiek, van de journalist<strong>en</strong>,<br />
van de blad<strong>en</strong>, van het beroep, dus om na te gaan<br />
welke practische nadeel<strong>en</strong> (voordeel<strong>en</strong>) ev<strong>en</strong>tueel voor ons, ons<br />
werk, onze blad<strong>en</strong> uit ae hervorming zoud<strong>en</strong> voortvloei<strong>en</strong>.<br />
Antwoord<strong>en</strong> op de vrag<strong>en</strong> zal ondergeteek<strong>en</strong>de gaarne<br />
vóór 15 Januari ontvang<strong>en</strong>. D. HANS.<br />
Personalia <strong>en</strong> Bericht<strong>en</strong>.<br />
L. P. A. M. van d<strong>en</strong> Broeke.<br />
Gedrukt bij A. de la Mar Azn. Amsterdam<br />
Onze Amsterdamsche collega L P. A. M. VAN DEN BROEKE<br />
heeft 11 Dec; jl. d<strong>en</strong> dag van zijn zilver<strong>en</strong> jubilé gevierd.<br />
Op Zaterdag 14 dezer heeft e<strong>en</strong> zeer hartelijke huldiging<br />
plaats gehad in het bureau van „De Tijd", waaraan de<br />
jubilaris zoovele jar<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong> is. VAN DEN BROEKE is bij<br />
zijn collega's zeer gezi<strong>en</strong> <strong>en</strong> wordt algeme<strong>en</strong> als journalist<br />
gewaardeerd, getuige de vele vri<strong>en</strong>delijke hartelijke woord<strong>en</strong>,<br />
die op dez<strong>en</strong> dag tot hem gericht zijn.<br />
Als raadsoverzichtschrijver, als tooneelcriticus, als verdediger<br />
der Amsterdamsche belang<strong>en</strong> <strong>en</strong> als krachtig propagandist<br />
zijner overtuiging heeft hij zich do<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> vaardig,<br />
bekwaam journalist, als e<strong>en</strong> strijder, maar ook als e<strong>en</strong> goed<br />
kameraad.<br />
Het Huldigingscomité heeft bij monde van zijn voorzitter,<br />
collega D. KOUWENAAR, uiting gegev<strong>en</strong> aan die vri<strong>en</strong>dschappelijke<br />
gevoel<strong>en</strong>s, ook van de waardeering die zijn arbeid<br />
vond. Als ondervoorzitter van de Ver. De Amsterdamsche<br />
Pers neemt hij in het vere<strong>en</strong>igingslev<strong>en</strong> met veel ijver deel.<br />
De Kringvoorzitter heeft niet minder erk<strong>en</strong>telijkheid geuit<br />
voor de groote toewijding die VAN DEN BROEKE aan de<br />
belang<strong>en</strong> van zijn collega's steeds getoond. De heer VESTERS<br />
sprak nog nam<strong>en</strong>s de R. K. journalist<strong>en</strong>, de dek<strong>en</strong> van<br />
Amsterdam <strong>en</strong> de wethouder DOUWES voerd<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s het<br />
woord.<br />
Als gesch<strong>en</strong>k bood de heer KOUWENAAR d<strong>en</strong> jubilaris e<strong>en</strong><br />
biljet voor e<strong>en</strong> ontspanningsreis aan. E<strong>en</strong> album bevatte de<br />
nam<strong>en</strong> der vel<strong>en</strong> die daaraan bijdroeg<strong>en</strong>. Talloos was het<br />
aantal gelukw<strong>en</strong>sch<strong>en</strong>, persoonlijk of schriftelijk gebracht, <strong>en</strong><br />
het aantal bloemstukk<strong>en</strong> dat aangebod<strong>en</strong> werd.<br />
De jubilaris heeft in hartelijke woord<strong>en</strong> zijn erk<strong>en</strong>telijkheid<br />
betuigd.<br />
— In het Diaconess<strong>en</strong>huis te Leid<strong>en</strong> is 71 jaar oud,<br />
overled<strong>en</strong> de heer C. SIJTHOFF. De overled<strong>en</strong>e was in 1884<br />
directeur geword<strong>en</strong> van het Rotterdamsch Nieuwsblad, dat<br />
aan zijn leiding zijn opkomst te dank<strong>en</strong> heeft gehad. Hij<br />
vervulde deze functie tot 1920, to<strong>en</strong> hij haar verwisselde<br />
voor die van presid<strong>en</strong>t-commissaris. Hij vestigde zich to<strong>en</strong><br />
te Wass<strong>en</strong>aar, waar hij tot aan zijn overlijd<strong>en</strong> gewoond heeft.<br />
— Collega L. M. VAN STRIEN te Amsterdam is sinds<br />
e<strong>en</strong>ig<strong>en</strong> tijd ook verbond<strong>en</strong> aan Cetem-Zondagavond als muziek -<br />
verslaggever.<br />
— Op 18 November vierde collega JAC VAN TERM te<br />
Maastricht <strong>en</strong> op 22 November collega HENRI BOREL te D<strong>en</strong><br />
Haag zijn 6o <strong>en</strong> verjaardag. Beide ontving<strong>en</strong> tal van gelukw<strong>en</strong>sch<strong>en</strong><br />
w. o. e<strong>en</strong> van het Kringbestuur.<br />
— Tot hoofdredacteur van de Bussumsche Crt. is met<br />
ingang van 1 Januari b<strong>en</strong>oemd collega R. J. BRANDENBURG,<br />
thans aan Philips' Bureau te Eindhov<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong>.