Familie Lippens boert goed in de VS
Familie Lippens boert goed in de VS
Familie Lippens boert goed in de VS
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
011_GPV1QU_20080809_VMGBI 07-08-2008 19:11 Pag<strong>in</strong>a 11<br />
Onze journaliste op het melkveebedrijf van een Belgisch gez<strong>in</strong> <strong>in</strong> South Dakota<br />
<strong>Familie</strong> <strong>Lippens</strong><br />
<strong>boert</strong> <strong>goed</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong><br />
Marc, Marie-Thérèse, Amy, Els, Ann en hond Fanti <strong>in</strong> hun 300 koeien tellen<strong>de</strong> stal. Bevrijd van Europese quota mogen ze hier zoveel melk produceren als ze maar willen.<br />
Marc, Marie-Thérèse, Amy, Els, Ann en hond Fanti <strong>in</strong> hun 300 koeien tellen<strong>de</strong> stal. Bevrijd van Europese quota mogen ze hier zoveel melk produceren als ze maar willen.<br />
tekst<br />
Evy Ballegeer –<br />
South Dakota, <strong>VS</strong><br />
foto’s<br />
Griet Dekon<strong>in</strong>ck<br />
De verf op het bord is een beetje afgeblad<strong>de</strong>rd,<br />
maar er staat wel <strong>de</strong>gelijk <strong>Lippens</strong> Agria op.<br />
“Kom maar b<strong>in</strong>nen”, kl<strong>in</strong>kt het achter<strong>in</strong> wanneer<br />
we <strong>de</strong> <strong>de</strong>ur van <strong>de</strong> loods opentrekken.<br />
“Jullie hebben ons gevon<strong>de</strong>n”, zegt Marie-<br />
Thérèse met een Lembeeks accent dat op<br />
7.000 km afstand van België even verwelkomend<br />
is als het gekwispel van hond Fanti.<br />
Marie-Thérèse (50) en haar man Marc (50)<br />
wonen samen met hun dochters Ann (29), Els<br />
(26) en Amy (20) <strong>in</strong> Milbank, een dorp <strong>in</strong><br />
South Dakota, op zo’n 2,5 uur rij<strong>de</strong>n van<br />
Sioux Falls, <strong>de</strong> grootste stad van <strong>de</strong> staat waar<br />
ook <strong>de</strong> dichtstbijzijn<strong>de</strong> luchthaven gevestigd is.<br />
De rit naar hier vorm<strong>de</strong> een leerrijke kennismak<strong>in</strong>g<br />
met wat veel Amerikanen een ‘fly over’staat<br />
noemen, zo’n plek waar je overvliegt op<br />
weg van <strong>de</strong> oost- naar <strong>de</strong> westkust en waar je<br />
normaal geen halt houdt, tenzij dat echt moet.<br />
Aanvankelijk kan het weidse landschap ons<br />
Het is er bijtend koud <strong>in</strong> <strong>de</strong> w<strong>in</strong>ter, ondraaglijk heet <strong>in</strong> <strong>de</strong><br />
zomer en op sociaal en cultureel vlak valt er nauwelijks<br />
iets te beleven. Maar voor <strong>de</strong> familie <strong>Lippens</strong> biedt South<br />
Dakota precies wat ze <strong>in</strong> België niet von<strong>de</strong>n: een melkveebedrijf<br />
waar een boer nog ambitieus mag zijn.<br />
nog boeien, maar zelfs dat wordt na enige tijd<br />
even monotoon als <strong>de</strong> schijnbaar e<strong>in</strong><strong>de</strong>loze<br />
rechte weg. De familie <strong>Lippens</strong> is het wel erg<br />
ver gaan zoeken.<br />
ALTIJD AL WILLEN BOEREN<br />
Dat ze uitgerekend hier terechtkwamen,<br />
berust eer<strong>de</strong>r op toeval, vertelt dochter Els<br />
wanneer we haar <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong> ochtend ontmoeten.<br />
“Ik heb landbouwschool gevolgd <strong>in</strong><br />
S<strong>in</strong>t-Niklaas en maakte een e<strong>in</strong>dwerk over<br />
boeren die naar Canada emigreren. Op die<br />
manier kwam ik terecht bij een firma die reizen<br />
organiseert om Europese boeren warm te<br />
maken om <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong> of Canada aan landbouw<br />
te doen. Samen met pa en mijn zussen Ann<br />
en Amy heb ik aan zo’n reis <strong>de</strong>elgenomen.”<br />
“Onze pa heeft altijd al willen boeren”, vult<br />
Ann aan. “Zijn va<strong>de</strong>r was een kle<strong>in</strong>e<br />
Belgische boer die helemaal niet vooruitstre-<br />
vend was. Pa moest hem bijvoorbeeld altijd<br />
pushen om een nieuwe mach<strong>in</strong>e te kopen.<br />
Hij dacht ook veel te kle<strong>in</strong>. Hij had overal kle<strong>in</strong>e<br />
lapjes grond. Hij wou ook niet dat pa zou<br />
boeren. Hij zag er geen toekomst <strong>in</strong>.” En dus<br />
zocht Marc een job buitenshuis. Hij werkte<br />
bij Cretel <strong>in</strong> Eeklo, een bedrijf dat mach<strong>in</strong>es<br />
“In België zou<strong>de</strong>n we nooit een<br />
melkveebedrijf met 300 koeien<br />
kunnen runnen.”<br />
Va<strong>de</strong>r Marc <strong>Lippens</strong><br />
maakt voor slachthuizen en visverwerken<strong>de</strong><br />
bedrijven. “Ik had een <strong>goed</strong>e job, maar landbouw<br />
bleef me altijd aantrekken”, bekent<br />
Marc. “Op mijn 45ste, wanneer sommige<br />
mensen al aan uitbollen beg<strong>in</strong>nen <strong>de</strong>nken, is<br />
het er dan toch van gekomen.”<br />
“Op onze rondreis bezochten we verschillen<strong>de</strong><br />
bedrijven die te koop ston<strong>de</strong>n”, vertelt Els ver<strong>de</strong>r.<br />
“Deze boer<strong>de</strong>rij was daar ook bij. De verkopers<br />
zaten zwaar <strong>in</strong> <strong>de</strong> f<strong>in</strong>anciële problemen<br />
waardoor <strong>de</strong> vraagprijs niet hoog was. Omdat<br />
er nog an<strong>de</strong>re geïnteresseer<strong>de</strong>n waren, heeft<br />
mijn va<strong>de</strong>r vrij snel beslist. Mijn thesis g<strong>in</strong>g dus<br />
over emigreren naar Canada, maar <strong>de</strong> conclusie<br />
was Amerika. Voor ons was Canada m<strong>in</strong><strong>de</strong>r<br />
aantrekkelijk omdat er ook melkquota opgelegd<br />
wor<strong>de</strong>n, terwijl we hier zoveel melk<br />
mogen produceren als we maar willen.” Marc:<br />
“Ik heb nog even <strong>de</strong> mogelijkhe<strong>de</strong>n <strong>in</strong> Oost-<br />
>
012_GPV1QU_20080809_VMGBI 07-08-2008 18:28 Pag<strong>in</strong>a 12<br />
12 Vacature | zaterdag 9 augustus 2008<br />
><br />
Duitsland en Rusland bekeken, maar daar<br />
moesten we veel geld on<strong>de</strong>r tafel geven en dat<br />
zag ik niet zitten.” En zo viel <strong>de</strong> keuze op<br />
Milbank. Een blank Republike<strong>in</strong>s gat met<br />
heel veel kerken en boer<strong>de</strong>rijen, maar ver<strong>de</strong>r<br />
niets om over naar huis te schrijven. Er valt<br />
“Hoe eerlijker je tegenover<br />
het personeel probeert te zijn,<br />
hoe meer je wordt misbruikt.”<br />
Dochter Ann <strong>Lippens</strong><br />
zelfs zo we<strong>in</strong>ig nieuws te rapen, dat <strong>de</strong> gekste<br />
berichten <strong>de</strong> plaatselijke krant Grand County<br />
Review halen. Iemand heeft een boete gekregen<br />
voor het rij<strong>de</strong>n zon<strong>de</strong>r gor<strong>de</strong>l. Iemand<br />
g<strong>in</strong>g op bezoek bij zijn buurman. Niet<br />
bepaald <strong>de</strong> meest aantrekkelijke plek voor<br />
drie jonge Belgische vrouwen. “Aanvankelijk<br />
wou ik niet mee verhuizen”, bekent Ann.<br />
“Maar pa was ervan overtuigd dat we samen<br />
een melkveebedrijf kon<strong>de</strong>n doen werken.<br />
Hoe kon ik bovendien alleen achterblijven <strong>in</strong><br />
België? Ze kunnen me hier nu gebruiken en ik<br />
kan later nog altijd naar België terugkeren. Ik<br />
<strong>in</strong>vesteer liever een paar jaar van mijn leven<br />
hier als ik kan helpen. Nadien kan ik nog altijd<br />
iemand oplei<strong>de</strong>n om mijn job over te nemen.”<br />
Ook Els weet nog niet hoe lang haar<br />
Amerikaans avontuur zal duren. “Zelfs tij<strong>de</strong>ns<br />
mijn studies wist ik nog niet wat ik later<br />
wou doen. En eigen-<br />
lijk weet ik dat nog<br />
altijd niet. Ik weet wel<br />
dat ik niet eeuwig<br />
alleen wil blijven. En<br />
<strong>de</strong> vrijgezellenpopulatie<br />
<strong>in</strong> Milbank...”<br />
“Uitgestorven”, vult Ann snel <strong>in</strong>. De enige van<br />
wie <strong>de</strong> toekomst al wat meer vorm gekregen<br />
heeft, is <strong>de</strong> jongste dochter Amy. Zij was<br />
amper vijftien bij <strong>de</strong> verhuis en g<strong>in</strong>g nog een<br />
tijd naar school hier. In tegenstell<strong>in</strong>g tot haar<br />
zussen bouw<strong>de</strong> ze een lokale vrien<strong>de</strong>nkr<strong>in</strong>g<br />
uit. En ze leer<strong>de</strong> Chris kennen, haar kersverse<br />
echtgenoot. De kans dat zij hier blijft hangen,<br />
is dus groot.<br />
INVESTEERDERSVISUM<br />
Aanvankelijk was Amy <strong>de</strong> enige dochter die<br />
vier jaar gele<strong>de</strong>n mee naar <strong>de</strong> States mocht<br />
verhuizen. Ann en Els had<strong>de</strong>n visumproblemen<br />
die hun oversteek met twee jaar vertraag<strong>de</strong>.<br />
“Nadat we <strong>de</strong>ze boer<strong>de</strong>rij bezocht<br />
had<strong>de</strong>n, zijn ma en pa nog eens samen teruggekomen<br />
om te zien hoe het er hier <strong>in</strong> <strong>de</strong> w<strong>in</strong>ter<br />
aan toe g<strong>in</strong>g”, zegt Els. “In <strong>de</strong>cember<br />
2003 hebben ze <strong>de</strong> contracten getekend en<br />
<strong>in</strong> april 2004 zijn ze verhuisd. Zij kregen een<br />
<strong>in</strong>vesteer<strong>de</strong>rsvisum. Daarvoor moet je wel<br />
500.000 dollar <strong>in</strong>vesteren. Alleen een huis<br />
kopen volstaat niet. Omdat Amy nog m<strong>in</strong><strong>de</strong>rjarig<br />
was, mocht ze mee met hetzelf<strong>de</strong> visum.<br />
Voor Ann en mij gold die regel niet.”<br />
Ann: “Toen Els en ik naar <strong>de</strong> ambassa<strong>de</strong> g<strong>in</strong>gen,<br />
was <strong>de</strong> reactie: ‘Aha, jullie zijn ou<strong>de</strong>r dan<br />
21, waar is jullie <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g? Jullie gaan boeren?<br />
Twee jonge vrouwen. Boeren <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong>?<br />
Dat geloof je toch zelf niet! En hup: een stempel<br />
<strong>in</strong> ons paspoort. We waren voor meer dan<br />
een jaar uit <strong>de</strong> <strong>VS</strong> gebannen, we mochten<br />
zelfs niet op bezoek komen. Om dan uite<strong>in</strong><strong>de</strong>lijk<br />
toch toegelaten te wor<strong>de</strong>n, moesten we<br />
opnieuw geld verzamelen om hetzelf<strong>de</strong><br />
visum te krijgen als ma en pa. En zo hebben<br />
wij nu ons eigen bedrijf, althans op papier.”<br />
Ann wijst <strong>in</strong> <strong>de</strong> richt<strong>in</strong>g van een ou<strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij
013_GPV1QU_20080809_VMGBI 07-08-2008 18:28 Pag<strong>in</strong>a 13<br />
Vacature | zaterdag 9 augustus 2008<br />
COVERSTORY<br />
Marc en Marie-Thérèse wonen <strong>in</strong> een eenvoudig huis. Marie-Thérèse:"Pas toen <strong>de</strong> eerste tornado hier passeer<strong>de</strong>, besefte ik waarom ze zo we<strong>in</strong>ig aandacht<br />
voor <strong>de</strong>tails hebben. Als het huis weggeblazen wordt, doet het niet zoveel zeer om het te moeten herbouwen.<br />
waar <strong>de</strong> zussen wonen. Hun ou<strong>de</strong>rs betrekken<br />
een beschei<strong>de</strong>n huis aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re kant van <strong>de</strong><br />
melkveehou<strong>de</strong>rij. “Toen ik het voor het eerst zag,<br />
dacht ik, zo’n stekkendoos”, weet Marie-Thérèse<br />
nog. “Het viel me op hoe niets afgewerkt was. Pas<br />
toen <strong>de</strong> eerste tornado hier passeer<strong>de</strong>, besefte ik<br />
waarom ze zo we<strong>in</strong>ig aandacht voor <strong>de</strong>tails hebben.<br />
Als het huis weggeblazen wordt, doet het<br />
niet zoveel zeer om het te moeten herbouwen.”<br />
In het bureau laat Marc een foto van hun ou<strong>de</strong><br />
huis <strong>in</strong> Lembeke zien. Veel groter. Mooi afgewerkt<br />
en typisch Vlaams. Maar hij mist het niet.<br />
“We zou<strong>de</strong>n het bedrijf dat we hier hebben, een<br />
bedrijf met 300 koeien, nooit kunnen runnen <strong>in</strong><br />
België. Daar is er <strong>de</strong> plaats niet voor en we zou<strong>de</strong>n<br />
nooit <strong>de</strong> vergunn<strong>in</strong>gen krijgen. Bovendien<br />
zou <strong>de</strong> <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g <strong>in</strong> België het dubbele bedragen<br />
van hier.”<br />
Wat Marc vooral apprecieert aan <strong>de</strong> Verenig<strong>de</strong><br />
Staten is <strong>de</strong> vrijheid om te on<strong>de</strong>rnemen. “Er<br />
gel<strong>de</strong>n hier ook regels, maar als het <strong>goed</strong> is, is<br />
het <strong>goed</strong>. Ook wat het milieu betreft, zijn ze<br />
hier vrij streng. Er moet bijvoorbeeld maar<br />
iemand een vermoe<strong>de</strong>n hebben dat je een<br />
gallon drijfmest <strong>in</strong> <strong>de</strong> rivier loost en je krijgt al<br />
allerlei <strong>in</strong>stanties op je kap.”<br />
Met <strong>de</strong> Amerikanen zelf loopt Marc niet hoog<br />
op. “Ze zijn lui”, zegt hij onomwon<strong>de</strong>n.<br />
Els: “Het is erger dan lui. Hun geloof is heilig,<br />
maar hun werkethiek lijkt nergens op.” “Er<br />
staan wel tien kerken <strong>in</strong> het dorp”, weet Ann.<br />
“Als het er geen tw<strong>in</strong>tig zijn. Maar mochten we<br />
ons bij een ervan aansluiten, dan moeten we<br />
10 procent van ons <strong>in</strong>komen afgeven. Doe je<br />
dat niet, dan word je verstoten door <strong>de</strong> hele<br />
gemeenschap. Daardoor zijn wij nu overtuig<strong>de</strong><br />
atheïsten”, lacht ze.<br />
BELASTINGVOORDELEN<br />
“Op een dairy valt <strong>goed</strong> geld te verdienen”,<br />
aldus Els, “maar <strong>de</strong> mensen hier willen niet<br />
meer werken.” South Dakota ervaart een lan<strong>de</strong>lijke<br />
vlucht, net als vijf an<strong>de</strong>re staten <strong>in</strong> het<br />
Midwesten (Nebraska, Kansas, Oklahoma,<br />
North Dakota en Iowa). Tussen 1996 en<br />
2004 vertrokken bijna een half miljoen mensen<br />
uit <strong>de</strong> zes staten. De meeste van hen bezitten<br />
een universiteitsdiploma. De jonge generaties<br />
ruilen het har<strong>de</strong> werk op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rijen liever<br />
voor een opleid<strong>in</strong>g die hen aan een 9 to 5job<br />
<strong>in</strong> <strong>de</strong> stad kan helpen. Vandaar dat een<br />
staat als South Dakota gez<strong>in</strong>nen als <strong>de</strong> <strong>Lippens</strong><br />
graag ziet komen en nieuwkomers verwelkomt<br />
met belast<strong>in</strong>gvoor<strong>de</strong>len en gemakkelijke vergunn<strong>in</strong>gen.<br />
Ann: “Al na ons eerste bezoek hier<br />
had ik door dat ze op <strong>de</strong> melkveebedrijven<br />
meer managers nodig hebben dan arbei<strong>de</strong>rs.<br />
De werkers zijn zo <strong>goed</strong> als allemaal<br />
Mexicanen. Je zult hier bijna geen enkele<br />
Amerikaan zien.”<br />
In 2005 maakten Lat<strong>in</strong>o’s ongeveer 40 procent<br />
uit van alle agrarische arbei<strong>de</strong>rs <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong>.<br />
Lange tijd werkten ze <strong>in</strong> <strong>de</strong> fruit- en groente-<br />
teelt, maar ongeveer tien jaar gele<strong>de</strong>n trokken<br />
<strong>de</strong> eersten noordwaarts om op <strong>de</strong> melkveebedrijven<br />
te werken. In South Dakota kwamen er<br />
tussen 2000 en 2005 meer dan 3.000<br />
Lat<strong>in</strong>o’s bij.<br />
Ook <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij van <strong>de</strong> familie <strong>Lippens</strong> heeft<br />
arbei<strong>de</strong>rs uit Latijns-Amerika <strong>in</strong> dienst.<br />
Opvallend is dat het vooral vrouwen zijn die <strong>de</strong><br />
koeien melken. De meeste van hen zijn illegaal<br />
en veelal blijven ze niet langer dan een paar<br />
maan<strong>de</strong>n op <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> werkplek. “Ze komen op<br />
allerlei manieren naar hier”, zegt Ann.<br />
“Gewan<strong>de</strong>ld, met een vrachtwagen of een auto.<br />
Renata, die hier werkt, is langs <strong>de</strong> sporen naar<br />
het noor<strong>de</strong>n gewan<strong>de</strong>ld. Op haar tocht zag ze<br />
do<strong>de</strong> k<strong>in</strong><strong>de</strong>ren <strong>in</strong> <strong>de</strong> bossen. Af en toe doet <strong>de</strong><br />
Immigration and Naturalization Service (INS)<br />
<strong>in</strong>vallen om te controleren of je personeel legaal<br />
is. In feite kunnen wij niet checken of iemand<br />
“Al na ons eerste bezoek hier had ik door<br />
dat ze op <strong>de</strong> melkveebedrijven meer<br />
managers nodig hebben dan arbei<strong>de</strong>rs.”<br />
Dochter Ann <strong>Lippens</strong><br />
illegaal is of niet. Ze kunnen ons altijd een social<br />
security nummer voorleggen, dat ze wellicht<br />
gekregen hebben van iemand die <strong>goed</strong> kan<br />
kopiëren. Dat nummer noteren wij <strong>in</strong> onze<br />
boekhoud<strong>in</strong>g. En als <strong>de</strong> INS b<strong>in</strong>nenvalt, dan<br />
spr<strong>in</strong>gen ze allemaal <strong>in</strong> <strong>de</strong> vel<strong>de</strong>n. Wij riskeren<br />
geen boete, want we betalen belast<strong>in</strong>gen voor<br />
hen.” Marc: “Ik heb eens <strong>in</strong>formatie <strong>in</strong>gewon-<br />
><br />
13
014_GPV1QU_20080809_VMGBI 07-08-2008 18:28 Pag<strong>in</strong>a 14<br />
14 Vacature | zaterdag 9 augustus 2008<br />
><br />
COVERSTORY<br />
nen bij een advocaat <strong>in</strong> het dorp. Die zei me: <strong>de</strong><br />
persoon die hier <strong>de</strong> lonen uitbetaalt, is nog altijd<br />
<strong>de</strong> persoon met macht. En zo willen we het hier<br />
nog lang hou<strong>de</strong>n.”<br />
De koele houd<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> familie tegenover hun<br />
werkvolk blijkt het resultaat van een resem nare<br />
ervar<strong>in</strong>gen. Personeel dat dronken was, dat hen<br />
beloog of dat niet kwam opdagen. Marc: “In<br />
het beg<strong>in</strong> hebben we nog nieuwjaarsgeld gegeven<br />
en veertien dagen nadien trapten ze het<br />
gewoon af.” Ann: “Je kunt er echt niet op rekenen.<br />
Of je nu vrije tijd of bonussen geeft. Dat<br />
maakt niets uit. Hoe eerlijker je probeert te zijn,<br />
hoe meer je misbruikt wordt. Je komt naar hier<br />
met je <strong>goed</strong>e Belgische opvoed<strong>in</strong>g om je eerlijk<br />
en beleefd te gedragen, maar je kunt soms niet<br />
cru genoeg zijn.”<br />
Het werkvolk komt en gaat. Ooit plaatsten <strong>de</strong><br />
<strong>Lippens</strong> een advertentie <strong>in</strong> <strong>de</strong> plaatselijke krant<br />
en <strong>in</strong> <strong>de</strong> lokale w<strong>in</strong>kel, maar daar reageer<strong>de</strong> niemand<br />
op. De werkers komen gewoon opdagen.<br />
In <strong>de</strong> zomer zijn het er meer, <strong>in</strong> <strong>de</strong> w<strong>in</strong>ter m<strong>in</strong><strong>de</strong>r.<br />
“Het is hier echt wel hard ’s w<strong>in</strong>ters”,<br />
getuigt Ann. “Staan melken terwijl het snot aan<br />
je neus vriest, prettig is an<strong>de</strong>rs.”<br />
WERKEN VAN 4 TOT 20 UUR<br />
Wie <strong>de</strong> familie <strong>Lippens</strong> een tijdje aan het werk<br />
ziet op hun boer<strong>de</strong>rij, begrijpt maar al te <strong>goed</strong><br />
waarom veel jongeren dit leven niet zien zitten.<br />
De dagen van Ann beg<strong>in</strong>nen bijvoorbeeld om 4<br />
uur ’s ochtends en e<strong>in</strong>digen pas ’s avonds rond<br />
20 uur of later. Zij is verantwoor<strong>de</strong>lijk voor het<br />
voe<strong>de</strong>ren van <strong>de</strong> dieren en neemt ook <strong>de</strong> rol<br />
van <strong>de</strong> dierenarts op zich. Ze <strong>in</strong>sem<strong>in</strong>eert <strong>de</strong><br />
koeien en dient <strong>de</strong> medicijnen toe. Zus Els<br />
assisteert haar bij die taken en ontfermt zich<br />
over <strong>de</strong> paperassen, terwijl Amy <strong>in</strong> <strong>de</strong> stallen<br />
werkt om bijvoorbeeld <strong>de</strong> mest te ruimen en <strong>de</strong><br />
taak van ‘pusher’ op zich te nemen: het<br />
‘duwen’ van <strong>de</strong> koeien naar <strong>de</strong> melkstal. Ook<br />
va<strong>de</strong>r Marc heeft een dui<strong>de</strong>lijke rol. Hij staat <strong>in</strong><br />
voor alle reparaties en haalt on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re hooi<br />
op. Moe<strong>de</strong>r Marie-Thérèse spr<strong>in</strong>gt <strong>in</strong> waar ze<br />
“Je krijgt 0,0 garantie<br />
wanneer je hier een koe koopt.”<br />
Dochter Ann<br />
nodig is en neemt <strong>de</strong> zorg van <strong>de</strong> pasgeboren<br />
kalfjes op zich. En die zijn er dagelijks.<br />
Allemaal krijgen ze een naam die netjes gegraveerd<br />
staat op het label <strong>in</strong> hun oor. Ann: “We<br />
kijken naar <strong>de</strong> naam van <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r en zoeken<br />
dan een naam voor het kalfje. De dieren wor<strong>de</strong>n<br />
hier <strong>in</strong> Amerika helemaal niet geregistreerd<br />
of zo. We hou<strong>de</strong>n hun namen bij zodat we<br />
weten wie <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r was en hoe ze het <strong>de</strong>ed<br />
tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> bevall<strong>in</strong>g. Meer dan 30 procent van<br />
Een Mexicaanse melkt <strong>de</strong> koeien op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij van <strong>de</strong> familie <strong>Lippens</strong>.<br />
Vele Lat<strong>in</strong>o’s <strong>in</strong> het Midwesten werken er illegaal.<br />
onze koeien is ou<strong>de</strong>r dan zeven jaar, terwijl<br />
koeien <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong> gemid<strong>de</strong>ld maar drie jaar oud<br />
wor<strong>de</strong>n. Die dieren leven op beton en wor<strong>de</strong>n<br />
constant gepusht. Soms wordt <strong>de</strong> koeien geen<br />
droogstand gegund, een rustperio<strong>de</strong> nadat ze<br />
gekalfd hebben. Die manier van werken is<br />
w<strong>in</strong>stgeven<strong>de</strong>r. Je krijgt meer pon<strong>de</strong>n melk uit<br />
je koe. De prijs voor een nieuw beest is vrij laag.<br />
Je kunt elke koe dus vervangen door een jong<br />
beest met m<strong>in</strong><strong>de</strong>r problemen en een grotere<br />
melkproductie. Maar wij hechten belang aan<br />
het dierenwelzijn.”<br />
“In het bedrijf huizen momenteel 300 koeien,<br />
maar <strong>in</strong> <strong>de</strong> open stallen kan het dubbel on<strong>de</strong>rgebracht<br />
wor<strong>de</strong>n. Ann: “Het is niet zo gemakkelijk<br />
om van b<strong>in</strong>nenuit te groeien. Het duurt<br />
toch zeker tien jaar om je eigen kalfjes op te<br />
kweken. Je moet je vee dus el<strong>de</strong>rs kopen, maar<br />
dat houdt enorme risico’s <strong>in</strong>. Die dieren kunnen<br />
ziek zijn en al je an<strong>de</strong>re koeien besmetten.<br />
Het kunnen slechte koeien zijn, <strong>in</strong> <strong>de</strong> z<strong>in</strong> dat ze<br />
geen melk geven. Je krijgt 0,0 garantie wanneer<br />
je een koe koopt. In België hebben we veel<br />
correctere gegevens over <strong>de</strong> dieren.”<br />
MELK VOOR KAASFABRIEK<br />
De melk van <strong>Lippens</strong> Agria gaat allemaal naar<br />
een kaasfabriek <strong>in</strong> <strong>de</strong> buurt, Valley Queen<br />
Cheese. Helaas v<strong>in</strong><strong>de</strong>n <strong>de</strong> Belgen die kaas niet<br />
lekker. “Je v<strong>in</strong>dt hier geen lekkere kaas, geen<br />
aardappelen en nauwelijks groenten of fruit”,<br />
zegt Ann. “Negen op <strong>de</strong> tien s<strong>in</strong>aasappels zijn<br />
niet te eten. We zijn al twee keer teruggeweest<br />
naar België voor een huwelijk en ik was bijna<br />
geëmotioneerd door al <strong>de</strong> lekkere gerechten.”<br />
“Ik heb mij voor onze buren eens uitgesloofd<br />
om een typisch Belgische maaltijd te koken”,<br />
vertelt Marie-Thérèse. “Ik had konijn klaargemaakt<br />
<strong>in</strong> bru<strong>in</strong> bier. Tastes a bit like canned<br />
chicken”, zei<strong>de</strong>n die. Ik had z<strong>in</strong> om ze buiten te<br />
gooien.” De familie lacht luid. Maar dan is het<br />
weer tijd om te werken. Er is een kalfje geboren.<br />
En <strong>Lippens</strong> Agria moet ver<strong>de</strong>r groeien.
015_GPV1QU_20080809_VMGBI 07-08-2008 18:28 Pag<strong>in</strong>a 15<br />
Van Bakel Groep begeleid<strong>de</strong> al een zestigtal families bij hun oversteek naar Amerika<br />
Europeanen runnen<br />
megafarms <strong>in</strong> Amerika<br />
Een megafarm <strong>in</strong> het Midwesten van <strong>de</strong> <strong>VS</strong>. <strong>VS</strong> Mensen die vlakbij zo’n boer<strong>de</strong>rij wonen, wonen reageren vaak niet blij. blij<br />
De buurtbewoners maken zich vooral zorgen over het milieu en vrezen dat <strong>de</strong> grote hoeveelheid mest nefast zal zijn voor <strong>de</strong> kwaliteit van hun dr<strong>in</strong>kwater.<br />
tekst<br />
Evy Ballegeer<br />
foto<br />
Griet Dekon<strong>in</strong>ck<br />
Toen Willy Van Bakel (46) aan <strong>de</strong> landbouwschool<br />
afstu<strong>de</strong>er<strong>de</strong>, lag zijn toekomst voor <strong>de</strong><br />
hand. Samen met zijn jongere broers René en<br />
Alex nam hij het melkveebedrijf van hun va<strong>de</strong>r<br />
<strong>in</strong> Zuid-Ne<strong>de</strong>rland over. De broers wil<strong>de</strong>n <strong>de</strong><br />
boer<strong>de</strong>rij uitbrei<strong>de</strong>n van tachtig naar 200<br />
koeien, maar <strong>de</strong> <strong>in</strong> 1984 opgeleg<strong>de</strong> melkquota<br />
dwongen hen tot plan B. “We moesten ons<br />
tot 100 koeien beperken en dat was te we<strong>in</strong>ig<br />
als kostw<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g voor ons alledrie”, vertelt Van<br />
Bakel. “Bijgevolg startten we een aantal<br />
nevenactiviteiten op zoals agrarisch loonwerk.<br />
We stortten ons ook op makelaardij.<br />
Aanvankelijk verhan<strong>de</strong>l<strong>de</strong>n we melkquota,<br />
maar uite<strong>in</strong><strong>de</strong>lijk kochten en verkochten we<br />
complete melkveebedrijven.”<br />
NAAR MICHIGAN, OHIO EN<br />
INDIANA<br />
Vandaag is <strong>de</strong> Van Bakel-groep op nog meer<br />
fronten actief. Alex staat aan het hoofd van <strong>de</strong><br />
melkveehou<strong>de</strong>rij en <strong>de</strong> mach<strong>in</strong>ebouw, terwijl<br />
het onroerend <strong>goed</strong> en <strong>de</strong> melkhan<strong>de</strong>l<br />
Vrebamel <strong>in</strong> han<strong>de</strong>n zijn van René. “Zelf wou<br />
ik nog ver<strong>de</strong>r on<strong>de</strong>rnemen”, zegt Willy. “In<br />
1996 molken we 800 koeien <strong>in</strong> Ne<strong>de</strong>rland.<br />
Ik was toen 34 jaar en vroeg me af wat ik <strong>de</strong><br />
Al bijna tien jaar helpt Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>r Willy Van Bakel<br />
Europese melkveehou<strong>de</strong>rs naar <strong>de</strong> <strong>VS</strong> te emigreren.<br />
Verlost van melkquota runnen ze er megaboer<strong>de</strong>rijen<br />
met 2.000 koeien en meer. “Dankzij het schaalvoor<strong>de</strong>el<br />
kun je hier tenm<strong>in</strong>ste <strong>goed</strong> aan <strong>de</strong> kost komen.”<br />
rest van mijn leven zou doen. Uitbrei<strong>de</strong>n naar<br />
1.500 koeien, daar zag ik <strong>de</strong> uitdag<strong>in</strong>g niet<br />
van <strong>in</strong>. En dus richtte ik mijn blik op het buitenland.<br />
In Europa lukte het om diverse re<strong>de</strong>-<br />
nen niet om een nieuw bedrijf te bouwen. Het<br />
plan rees om <strong>in</strong> Amerika een melkveebedrijf<br />
op te richten dat ik zou laten runnen door mijn<br />
neven en nichten Van <strong>de</strong>r Hoff, <strong>de</strong> k<strong>in</strong><strong>de</strong>ren<br />
van mijn tante die <strong>in</strong> <strong>de</strong> jaren zestig naar <strong>de</strong><br />
<strong>VS</strong> verhuisd was.”<br />
De Amerikaanse plannen lokten heel wat<br />
<strong>in</strong>teresse <strong>in</strong> Ne<strong>de</strong>rland. “Ik leg<strong>de</strong> <strong>de</strong> mensen<br />
uit dat je met <strong>de</strong> euro <strong>in</strong> <strong>de</strong> <strong>VS</strong> veel meer kunt<br />
on<strong>de</strong>rnemen dan <strong>in</strong> Europa, en mensen wer<strong>de</strong>n<br />
geïnteresseerd om ook een bedrijf op te<br />
richten. Van het een kwam het an<strong>de</strong>r.” Het<br />
eerste gez<strong>in</strong> dat Van Bakel begeleid<strong>de</strong>, arriveer<strong>de</strong><br />
<strong>in</strong> 1999 <strong>in</strong> Amerika. S<strong>in</strong>dsdien heeft<br />
Vreba-Hoff Diary Development, een samenwerk<strong>in</strong>g<br />
tussen <strong>de</strong> Van Bakels en <strong>de</strong> Van <strong>de</strong>r<br />
Hoffs, al een zestigtal families gerelocaliseerd.<br />
Nog eens <strong>de</strong>rtig boer<strong>de</strong>rijen zijn <strong>in</strong> aanbouw.<br />
De meeste Vreba-Hoff boeren zijn<br />
Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs, maar ook een aantal Belgen,<br />
Ieren en Duitsers waag<strong>de</strong>n <strong>de</strong> oversteek naar<br />
“We geven belast<strong>in</strong>gsadvies, helpen<br />
met visa, vergunn<strong>in</strong>gen en bouw.”<br />
Willy Van Bakel helpt Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs emigreren naar Amerika<br />
Michigan, Ohio en Indiana. “We assisteren <strong>de</strong><br />
boer bij <strong>de</strong> verkoop van zijn bedrijf, geven<br />
belast<strong>in</strong>gsadvies, helpen met visa, vergunn<strong>in</strong>gen,<br />
en bouw. We zoeken ook <strong>in</strong>vesteer<strong>de</strong>rs<br />
en vaak <strong>in</strong>vesteren we zelf. Voor een bedrijf<br />
van 2.500 koeien mag je rekenen op een<br />
<strong>in</strong>vester<strong>in</strong>g van 11 miljoen dollar. Belangrijk is<br />
dat we vooraf studiereizen organiseren en we<br />
moedigen mensen aan om hier eerst een stage<br />
te lopen voor ze een besliss<strong>in</strong>g nemen.”<br />
“De grote aantrekk<strong>in</strong>gskracht van <strong>de</strong> <strong>VS</strong> is dat<br />
je veel meer kunt doen met je geld. Je hebt hier<br />
niet alleen meer plaats, je kunt een veel groter<br />
bedrijf beg<strong>in</strong>nen omdat je bijvoorbeeld niet<br />
hoeft te <strong>in</strong>vesteren <strong>in</strong> melkquota. Dankzij het<br />
schaalvoor<strong>de</strong>el kun je hier tenm<strong>in</strong>ste <strong>goed</strong> aan<br />
<strong>de</strong> kost komen. We zijn begonnen met boer-<br />
<strong>de</strong>rijen van 500 tot 700 koeien, maar <strong>de</strong><br />
kostprijs van zo’n bedrijf ligt ongeveer 600<br />
dollar per dier hoger dan bij 2.000 koeien.<br />
Vandaar dat we nu enkel boer<strong>de</strong>rijen bouwen<br />
met meer dan 2.000 dieren.”<br />
NIET GELIEFD IN DE BUURT<br />
Hoewel <strong>de</strong> Amerikanen meestal zelf niet vies<br />
zijn van het pr<strong>in</strong>cipe ‘bigger is better’ zien <strong>de</strong><br />
omwonen<strong>de</strong>n <strong>de</strong> megafarms meestal niet<br />
graag komen. “De plaatselijke bevolk<strong>in</strong>g<br />
reageert heel wisselend”, geeft Van Bakel toe.<br />
“Stel je voor dat er <strong>in</strong> België iemand uit Turkije<br />
een groot kippenbedrijf recht voor je huis<br />
neerzet. Mensen die vlakbij zo’n boer<strong>de</strong>rij<br />
wonen, reageren vaak niet blij. Dat veran<strong>de</strong>rt<br />
als ze <strong>de</strong> mensen leren kennen.”<br />
De buurtbewoners maken zich vooral zorgen<br />
over het milieu en vrezen dat <strong>de</strong> grote hoeveelheid<br />
mest nefast zal zijn voor <strong>de</strong> kwaliteit van<br />
hun dr<strong>in</strong>kwater. “Hier is er voldoen<strong>de</strong> ruimte<br />
voor <strong>de</strong> mestafzet”, verzekert Van Bakel die<br />
ontkent dat <strong>de</strong> milieuwetgev<strong>in</strong>g <strong>in</strong> Amerika<br />
soepeler is dan <strong>in</strong> Europa . “Als <strong>in</strong> België<br />
en Ne<strong>de</strong>rland alles op papier klopt, is het<br />
oké. Hier komen ze <strong>de</strong> regels <strong>in</strong> werkelijkheid<br />
controleren.”