Installatiewijzer Zorg - Eerder verschenen in Zorg aan bod ...
Installatiewijzer Zorg - Eerder verschenen in Zorg aan bod ...
Installatiewijzer Zorg - Eerder verschenen in Zorg aan bod ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3 .4 Mensen met visuele<br />
beperk<strong>in</strong>gen<br />
Visuele beperk<strong>in</strong>gen kunnen worden <strong>in</strong>gedeeld op basis<br />
van twee aspecten van het zien: de gezichtsscherpte<br />
(ofwel ‘visus’) en het gezichtsveld.<br />
De gezichtsscherpte of ‘visus’ is een maat voor het zien<br />
van details. Het is een decimaal getal, dat <strong>aan</strong>geeft<br />
op welke afstand twee punten nog kunnen worden<br />
onderscheiden en contouren zichtbaar zijn. De normale<br />
scherpte is 1,0 of hoger, bij totale bl<strong>in</strong>dheid is de visus<br />
0,0. Iemand met een visus van 0,5 moet twee keer zo<br />
dichtbij st<strong>aan</strong> om dezelfde details te kunnen zien.<br />
Het gezichtsveld is het gebied dat <strong>in</strong> één oogopslag<br />
zichtbaar is. Dit wordt uitgedrukt <strong>in</strong> graden, waarbij<br />
per oog zijdel<strong>in</strong>gs (naar buiten) 90˚, neuswaarts (naar<br />
b<strong>in</strong>nen) 60˚, bovenwaarts 60˚ en neerwaarts 70˚ per oog<br />
als ‘normaal’ wordt beoordeeld.<br />
Visuele beperk<strong>in</strong>gen:<br />
Iemand is slechtziend als de gezichtsscherpte<br />
van zijn beste oog, ondanks optimale bril- of<br />
lenscorrectie, 0,3 of m<strong>in</strong>der is en/of zijn gezichts-<br />
veld 300 of m<strong>in</strong>der is. We spreken van bl<strong>in</strong>dheid<br />
bij een gezichtsscherpte van m<strong>in</strong>der dan 0,05 en/<br />
of een gezichtsveldbeperk<strong>in</strong>g tot m<strong>in</strong>der dan 10˚.<br />
Mensen die bl<strong>in</strong>d zijn oriënteren zich door het gebruik<br />
van de tast en gehoor. De taststok wordt hierbij als<br />
verlengde van het lichaam gezien. Oploss<strong>in</strong>gen <strong>in</strong> de z<strong>in</strong><br />
van adequate verlicht<strong>in</strong>g, het vermijden van h<strong>in</strong>derlijk<br />
daglicht en het werken met helderheids- en kleurcon-<br />
trasten hebben voor bl<strong>in</strong>de mensen geen toegevoegde<br />
waarde. Voor hen zijn vooral oriëntatieondersteun<strong>in</strong>g <strong>in</strong><br />
de z<strong>in</strong> van akoestische toepass<strong>in</strong>gen en het gebruik van<br />
(natuurlijke) tastcontrasten z<strong>in</strong>vol.<br />
Circa 630.000 mensen hebben visuele beperk<strong>in</strong>gen, ca.<br />
600.000 van hen zijn slechtziend en ca. 30.000 van hen<br />
zijn bl<strong>in</strong>d. Het grootste deel daarvan is ouder dan 65 jaar.<br />
Wat is voor mensen met visuele beperk<strong>in</strong>gen van<br />
belang ?<br />
Echte eisen of richtlijnen ontbreken voor de woonomge-<br />
v<strong>in</strong>g van mensen met een visuele beperk<strong>in</strong>g. Om goed<br />
en zelfstandig te kunnen functioneren moet de eigen<br />
won<strong>in</strong>g volgens de experts <strong>aan</strong> zeer specifieke eisen<br />
voldoen. De publicatie ‘Bewust bouwen voor mensen<br />
met een visuele en verstandelijke beperk<strong>in</strong>g’ en het<br />
bijbehorende supplement uit de Bartiméus reeks 1<br />
bieden veel <strong>in</strong>formatie en <strong>aan</strong>knop<strong>in</strong>gspunten daarvoor:<br />
1. Licht (daglicht en kunstlicht): mensen die slecht-<br />
ziend zijn kunnen zich, op basis van hun restvisus,<br />
alleen een redelijk beeld van de ruimtelijke omge-<br />
v<strong>in</strong>g vormen als er optimale lichtcondities zijn.<br />
2. Kleurcontrasten: het verschil <strong>in</strong> kleur en helderheid<br />
tussen een bepaald voorwerp en zijn achtergrond<br />
vormt het contrast. Mits goed toegepast <strong>in</strong> de<br />
afwerk<strong>in</strong>g (bijvoorbeeld het toilet tegen de wand of<br />
de deur <strong>in</strong> de muur) en de <strong>in</strong>richt<strong>in</strong>g (bijvoorbeeld<br />
meubels) van ruimten kunnen contrasten een<br />
slechtziend persoon helpen bij de oriëntatie.<br />
3. Tactiele <strong>in</strong>formatie (voelen): voorzien<strong>in</strong>gen die het<br />
gebruik van de tast helpen of zelfs uitlokken kunnen<br />
de oriëntatie ondersteunen.<br />
4. Geluid: van belang voor de oriëntatie is dat iemand<br />
betekenisvol geluid goed kan horen. Dit betekent<br />
dat hij het geluid kan herkennen en de richt<strong>in</strong>g en<br />
herkomst van het geluid kan bepalen. Onbelangrijk<br />
geluid moet juist zoveel mogelijk worden beperkt.<br />
5. Indel<strong>in</strong>g van de won<strong>in</strong>g: een logische omgev<strong>in</strong>g<br />
helpt bij de oriëntatie, daarvoor moeten aspecten<br />
als herkenbaarheid, overzichtelijkheid en veiligheid<br />
voorop st<strong>aan</strong>. Voldoende bergruimten en goede<br />
verkeersruimten (gang, hal en trappenhuis) zijn<br />
hierbij cruciaal.<br />
1 Wildenberg, M. van den, Marjo van Welbergen en Chrétienne van den Burg<br />
(2002), Bewust bouwen voor mensen met een visuele en verstandelijke<br />
beperk<strong>in</strong>g, Bartiméus, Doorn.<br />
17