Mooiste vak dat er is - Het Zuid-Hollands Landschap
Mooiste vak dat er is - Het Zuid-Hollands Landschap
Mooiste vak dat er is - Het Zuid-Hollands Landschap
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
culTuReel eRfGoed<br />
<strong>Moo<strong>is</strong>te</strong> <strong>vak</strong> <strong>dat</strong> <strong>er</strong> <strong>is</strong><br />
Kooik<strong>er</strong> Klein Profijt Arie Keijz<strong>er</strong> ‘met pensioen’<br />
4<br />
na 36 jaar stopt arie Keiz<strong>er</strong> (82) als kooik<strong>er</strong> van de eendenkooi Klein Profijt in Rhoon.<br />
Hij laat de kooi niet helemaal los, maar blijft als vrijwillig<strong>er</strong> betrokken. Tijd voor een<br />
gesprek met de man die al die jaren voor de kooi zorgde.<br />
Je kunt hem bijna<br />
een geboren kooik<strong>er</strong><br />
noemen. Als kind al<br />
struinde hij stiekem<br />
door de eendenkooi<br />
<strong>Zuid</strong>-<strong>Hollands</strong> <strong>Landschap</strong> • 4 • 2012<br />
van Klein Profijt en <strong>is</strong> daar eigenlijk nooit<br />
me<strong>er</strong> echt weggegaan. Want hoewel<br />
Arie Keijz<strong>er</strong> sinds 1 januari van dit jaar<br />
niet lang<strong>er</strong> officieel de kooik<strong>er</strong> op de kooi<br />
<strong>is</strong>, gaat hij <strong>er</strong> nog elke week naar toe.<br />
Vogels vangen <strong>is</strong> <strong>er</strong> niet me<strong>er</strong> bij: Keijz<strong>er</strong><br />
helpt en begeleidt nu de vrijwillig<strong>er</strong>s<br />
van het <strong>Zuid</strong>-<strong>Hollands</strong> <strong>Landschap</strong> die de<br />
kooi - die imm<strong>er</strong>s eigendom <strong>is</strong> van het<br />
<strong>Landschap</strong> - grotendeels ond<strong>er</strong>houden.
Monica Wesseling<br />
De kooik<strong>er</strong> v<strong>er</strong>telt: “Als kind woonde ik<br />
in Oud-Beij<strong>er</strong>land. Met twee vriendjes<br />
scharrelden we genoeg geld bij elkaar<br />
om het pontje te nemen naar de<br />
ov<strong>er</strong>kant om in de kooi ei<strong>er</strong>en te gaan<br />
rapen. Moest je wel uitkijken natuurlijk<br />
want als de kooik<strong>er</strong> ons zou betrappen<br />
zou hij woest worden.”<br />
WeeldeRiG<br />
<strong>Het</strong> <strong>is</strong> een held<strong>er</strong>e zom<strong>er</strong>dag als we<br />
door eendenkooi Klein Profijt in Rhoon<br />
lopen. De natuur toont zich in al haar<br />
weeld<strong>er</strong>igheid. Dagkoekoeksbloem,<br />
harig wilgenroosje en springbalsemien<br />
bloeien ‘tegen de klippen op’ en de<br />
wilgen groeien tot in de hemel. Matkop,<br />
wint<strong>er</strong>koning en roodborst brabbelen<br />
wat in het geblad<strong>er</strong>te en hoog in het<br />
blauw schroeft een buiz<strong>er</strong>d.<br />
De kooik<strong>er</strong> in ruste was dan ook de<br />
hemel te rijk toen hij 36 jaar geleden<br />
de kooi van de toenmalige kooik<strong>er</strong> kon<br />
pachten. Niet zoze<strong>er</strong> als broodwinning,<br />
maar vooral uit liefhebb<strong>er</strong>ij. Keijz<strong>er</strong> had<br />
een aannem<strong>er</strong>s-timm<strong>er</strong>bedrijf.<br />
Goede JaRen<br />
De kooi - voor zov<strong>er</strong> bekend de enige<br />
nog intacte buitendijkse eendenkooi in<br />
getijdengebied - was toen nog rijk aan<br />
eenden en in de goede jaren ving hij<br />
samen met zijn hond hond<strong>er</strong>den wilde<br />
eenden, pijlstaarten en soepeenden.<br />
“Ik was <strong>er</strong> zes dagen in de week. Een<br />
eendenkooi lev<strong>er</strong>t veel w<strong>er</strong>k: het<br />
ond<strong>er</strong>houd, het vo<strong>er</strong>en van de tamme<br />
eenden, het africhten van het hondje<br />
en natuurlijk het vangen zelf. Veel w<strong>er</strong>k,<br />
maar prachtig. <strong>Het</strong> alleen zijn in de<br />
stille kooi, die schitt<strong>er</strong>ende natuur en<br />
natuurlijk de spanning van het vangen.”<br />
Die spanning <strong>is</strong> nog steeds voelbaar.<br />
Want als we bij het rietsch<strong>er</strong>m nabij de<br />
kooiplas zijn aangeland, begint Keijz<strong>er</strong> te<br />
flu<strong>is</strong>t<strong>er</strong>en en kijkt heel voorzichtig langs<br />
het sch<strong>er</strong>m. “Daar acht<strong>er</strong>in zitten <strong>er</strong><br />
nog wat. Wilde en een enkele krakeend.<br />
Als je heel rustig om het sch<strong>er</strong>m buigt,<br />
blijven ze wel zitten.” En ind<strong>er</strong>daad:<br />
de tientallen eenden kijken op noch<br />
om, net zo min als drie aalscholv<strong>er</strong>s.<br />
Ze hebben ook geen enkele reden om<br />
ons te vrezen want sinds Keijz<strong>er</strong> ‘met<br />
pensioen’ <strong>is</strong> worden hi<strong>er</strong> geen eenden<br />
me<strong>er</strong> gevangen. Sowieso nam de vangst<br />
de afgelopen jaren heel st<strong>er</strong>k af; de<br />
kooiplas leek steeds mind<strong>er</strong> in trek bij de<br />
wilde eenden en pijlstaarten. En hoewel<br />
<strong>er</strong> nooit wetenschappelijk ond<strong>er</strong>zoek<br />
naar <strong>is</strong> gedaan, <strong>is</strong> voor Keijz<strong>er</strong> de reden<br />
wel duidelijk: “<strong>Het</strong> <strong>is</strong> tegenwoordig niet<br />
rustig genoeg me<strong>er</strong>.”<br />
eeuWenoud<br />
De vangsten minimal<strong>is</strong>e<strong>er</strong>den en<br />
<strong>dat</strong> <strong>is</strong> opvallend gezien de h<strong>is</strong>torie.<br />
De eendenkooi wordt al in 1683<br />
genoemd. In <strong>dat</strong> jaar w<strong>er</strong>d de familie<br />
Bentinck He<strong>er</strong> van Rhoon en Pendrecht<br />
en daarmee eigenaar van de kooi<br />
die tot het bezit Rhoon behoorde.<br />
De eendenvanginstallatie was<br />
beg<strong>er</strong>enswaardig en <strong>is</strong> dit door de<br />
eeuwen heen gebleven.<br />
Wandelend rondom de kooiplas<br />
en af en toe even om de sch<strong>er</strong>men<br />
glurend, valt niet alleen de bijna<br />
ov<strong>er</strong>dadige ‘groenheid’ op, maar<br />
óók de bew<strong>er</strong>kelijkheid van het<br />
cultuurh<strong>is</strong>tor<strong>is</strong>ch kleinood. Rondom de<br />
kooiplas staat 1400 met<strong>er</strong> rietsch<strong>er</strong>m<br />
<strong>dat</strong> elke 12 tot 14 jaar moet worden<br />
v<strong>er</strong>vangen en 1100 met<strong>er</strong> beschoeiing.<br />
Bovendien behoort tot de kooi drie<br />
hectares hakgriend.<br />
Nu Keijz<strong>er</strong> niet lang<strong>er</strong> ‘kooit’, krijgt het<br />
<strong>Zuid</strong>-<strong>Hollands</strong> <strong>Landschap</strong> <strong>dat</strong> sinds<br />
halv<strong>er</strong>wege de jaren tachtig de kooi<br />
in behe<strong>er</strong> heeft, hulp van vrijwillig<strong>er</strong>s.<br />
eendenKooien<br />
Diny Bu<strong>is</strong>man<br />
Smient<br />
Vandaag zijn Paul Du Mez (60) en Jaap<br />
Gouw (58) bezig. Hoewel het behoorlijk<br />
warm <strong>is</strong>, maaien, zagen en v<strong>er</strong>slepen<br />
ze en<strong>er</strong>giek. Hun enthousiasme blijkt<br />
té aanstekelijk voor Keijz<strong>er</strong>. Hij rolt de<br />
mouwen op. “Tja, die v<strong>er</strong>knochtheid raak<br />
je niet me<strong>er</strong> kwijt…“<br />
Monica Wesseling<br />
In het Ned<strong>er</strong>landse landschap zijn Eendenkooien ze<strong>er</strong> waardevolle cultuurelementen. De<br />
eendenkooi als zodanig bestaat al hond<strong>er</strong>den jaren en <strong>is</strong> bijna exclusief voor Ned<strong>er</strong>land.<br />
Eendenkooi Klein Profijt ligt ook al we<strong>er</strong> enkele hond<strong>er</strong>den jaren op de huidige plek<br />
langs de Oude Maas. <strong>Het</strong> <strong>is</strong> een van de weinige buitendijkse kooien, die ond<strong>er</strong> invloed<br />
staan van het getij. Naast de grote cultuurh<strong>is</strong>tor<strong>is</strong>che waarde, v<strong>er</strong>tegenwoordigt een<br />
eendenkooi belangrijke natuurwaarden, vanwege de rust die <strong>er</strong> he<strong>er</strong>st en vanwege de<br />
kooiplas, de vangpijpen en het kooibos. Dit alles zorgt voor een veelheid aan rustende en<br />
broedende vogels en and<strong>er</strong>e di<strong>er</strong>en.<br />
<strong>Het</strong> <strong>Zuid</strong>-<strong>Hollands</strong> <strong>Landschap</strong> heeft totaal zes eendenkooien in eigendom. Op bepaalde<br />
tijden <strong>is</strong> een kooi <strong>is</strong> te bezoeken. Kijk op www.zhl.nl of www.eendenkooi.net<br />
<strong>Zuid</strong>-<strong>Hollands</strong> <strong>Landschap</strong> • 4 • 2012 5<br />
Monica Wesseling