finalVersion - Erasmus University Thesis Repository - Erasmus ...
finalVersion - Erasmus University Thesis Repository - Erasmus ...
finalVersion - Erasmus University Thesis Repository - Erasmus ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
De professionele stijl heeft veel vertrouwen in de onafhankelijke uitvoering door<br />
deskundigen. Ik heb het vermoeden dat binnen deze stijl veel verzelfstandigde organisaties<br />
voorkomen. De verzelfstandigde organisaties in beleidssectoren met een professionele stijl<br />
zullen waarschijnlijk ook over de meeste discretionaire ruimte beschikken. De professionals<br />
hebben immers voldoende ruimte nodig om een deskundige afweging te kunnen maken. Men<br />
zal dientengevolge kiezen voor externe vormen van verzelfstandiging, maar tevens vooral<br />
voor de privaatrechtelijke vormen. De privaatrechtelijke vorm biedt immers meer ruimte voor<br />
de participatie van maatschappelijke belanghebbenden of betrokkenen.<br />
Ik verwacht dat de uitvoering van het beleid binnen de bedrijfsmatige stijl voor een groot deel<br />
is geprivatiseerd, of wordt overgelaten aan privaatrechtelijke zbo’s en rwt’s. Men heeft in de<br />
bedrijfsmatige stijl namelijk veel vertrouwen in de markt en in bedrijfsmatige technieken.<br />
Beleidssectoren met deze stijl zullen daarom veel beleidsonderdelen hebben verzelfstandigd.<br />
De mate van verzelfstandiging is maximaal, dat wil zeggen dat het aantal verzelfstandigingen<br />
meer dan anderhalf keer het gemiddelde bedragen.<br />
De autonomie van uitvoerders wordt echter aan banden gelegd en sterk gereguleerd. Men zou<br />
dus veel toezichthoudende zbo’s kunnen verwachten in deze sectoren (zie hoofdtaak: p. 26-28).<br />
In figuur 3 is deze indicator opgevat als een continuüm met de polen “interne<br />
verzelfstandiging met weinig autonomie” en “externe verzelfstandiging met veel autonomie”.<br />
De stijlen zijn – ter ondersteuning van de tekst – opgenomen in dit continuüm.<br />
Interne bureaucratische Externe<br />
verzelfstandiging stijl verzelfstandiging<br />
met weinig met veel autonomie<br />
autonomie traditionele professionele bedrijfsmatige<br />
stijl stijl stijl<br />
Figuur 3: Interne versus externe verzelfstandiging<br />
De voorkeur voor de uitvoering door staat, vereniging of markt – een indicator van Van<br />
Waarden (1999: 306-307) – is te relateren aan de mate en de vorm van verzelfstandiging. De<br />
voorkeur voor een beleidsuitvoering door de staat zou – bijvoorbeeld – moeten blijken uit het<br />
feit dat er weinig verzelfstandigde organisaties zijn in die beleidssector; en als er al<br />
verzelfstandigde organisaties zijn, dan zijn het agentschappen. Een beleidsuitvoering door de<br />
markt zou – anderzijds – moeten blijken uit een groot aantal privaatrechtelijke zbo’s en<br />
geprivatiseerde beleidsonderdelen in een beleidssector.<br />
3.3.3 Wijze van bekostiging<br />
De definitie van rechtspersonen met een wettelijke taak bevat drie manieren van bekostiging<br />
van zelfstandige organisaties. Rwt’s zijn namelijk instellingen die een – wettelijke – taak<br />
uitvoeren die geheel of gedeeltelijk wordt bekostigd uit rijksbijdragen, premies of tarieven die<br />
de minister vaststelt of goedkeurt (Algemene Rekenkamer, 2000b: 51). Deze drie wijzen van<br />
bekostiging kunnen beschouwd worden op een continuüm dat van het Rijk naar de markt<br />
loopt. De rijksbijdragen worden gefinancierd uit de Rijksbegroting. Deze manier van<br />
bekostiging staat het dichtst bij het Rijk. Een tarief is de prijs die een consument betaalt voor<br />
de geleverde goederen en diensten. Tarieven zijn de manier van bekostiging van de markt.<br />
Bekostiging uit premies ligt tussen deze twee wijzen van bekostiging in. Premies zijn een<br />
bijdrage in de kosten van een product, maar zij zijn niet kostendekkend (Mol, 1993: 129-130).<br />
Een voorbeeld zijn de premies voor de (collectieve) ziektekostenverzekering.