Klik hier - Theaterfestival Boulevard
Klik hier - Theaterfestival Boulevard
Klik hier - Theaterfestival Boulevard
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
88<br />
..<br />
Paul rupp<br />
KUNST IS DE BEKWAAMHEID OM HET LEVEN<br />
TE (LATEN) BEGRIJPEN<br />
“L’homme est né pour vivre dans les convulsions de l’ inquiétude ou dans la léthargie<br />
de l‘ennui.” (Voltaire, candide)<br />
Het is van een Cruijffiaanse wijsheid: je mist het pas als<br />
je het niet meer hebt. En als dat ergens voor geldt, dan<br />
is dat wel voor kunst en cultuur. Er vindt op dit moment<br />
in Nederland, onder druk van bezuinigingen bij overheid<br />
en bedrijfsleven, een enorme kaalslag plaats op het<br />
gebied van kunst en cultuur. Twee van de belangrijkste<br />
financiers van de cultuursector haken af. De sector moet<br />
op eigen benen staan, zijn bestaansrecht verdienen door<br />
producties te maken waarvoor publiek de portemonnee<br />
wil trekken. Daar is al veel ach en wee over geroepen.<br />
Maar toch. Het biedt ook volop nieuwe kansen.<br />
Voltaire schreef het immers al in zijn satire CANDIDE:<br />
de mens is geboren om óf gek te worden van onrust,<br />
óf lamgeslagen door verveling te leven. En verveling,<br />
verveeld zijn, is wel de slechtste levenshouding die<br />
men zich kan indenken. Die lethargie was in veel kunstgezelschappen<br />
geslopen, vadsig en verzadigd als men was geworden van de rijkelijk<br />
moedermelk spuiende overheidsborst. De onrust is volop terug. Er gebeurt wat in<br />
kunstenland! De ware kunst zal het nu zijn om het publiek te prikkelen, uit te dagen<br />
en te laten betalen zonder te vervallen in onversneden populisme. Weg van de<br />
lethargie van het televisieconsumentisme, waar het ene programma inwisselbaar is<br />
voor het andere. Waar de publieke smaak als schaamlap gebruikt wordt voor een<br />
ongeïnspireerde recycling van afgesleten formats.<br />
Kunst moet prikkelen, verontrusten. Mensen op het verkeerde been zetten, opwekken<br />
tot nadenken en ja, kunst mag ook behagen, plezier brengen, vreugde laten opklinken.<br />
Weg van de dagelijkse sleur. Even die spiegel voorhouden, maar ook een blik op een<br />
andere mogelijkheid tot leven. Vrij naar Houllebecq: La possibilité d’une vie. En dat<br />
dan op muziek gezet door Iggy Pop, Préliminaires. Dat schrijnt. En zo hoort het ook.<br />
In het Berlijn van de jaren twintig, dertig floreerden kunst, toneel en cabaret als nooit<br />
tevoren. Toneelschrijvers en musicalmakers als Brecht en Weill, experimentele componisten<br />
als Korngold, Goldschmidt, cabaretzangers als Joseph Schmidt, filmmakers<br />
als Fritz Lang, schilders als Max Beckmann en Otto Dix; allen hielden ze op hun<br />
manier de samenleving een spiegel voor. En dat in een failliete omgeving die in een<br />
aantal opzichten vergelijkbaar is met onze tijd. Crisis, banken die crashen, het morele<br />
kompas ontregeld, een politiek die geen antwoorden heeft. Dansen op de vulkaan.<br />
Juist nu, juist in onze tijd – maar eigenlijk als je de afgelopen drieduizend jaar in<br />
ogenschouw neemt, juist Altijd – is dat de betekenis van kunst. Dus hebben we de<br />
overheid, het bedrijfsleven, de mecenassen niet meer nodig ? Dat zou wat kort door<br />
de bocht zijn. Het één kan vaak niet zonder het ander. Waar mijn grootste zorg echter<br />
zit, is dat we structureel het fundament van de culturele inbedding aan het vernietigen<br />
zijn. In onze onstuitbare drang alles langs de economische meetlat te leggen, breken<br />
we onze kunstzinnige vorming schrikbarend snel af. De kaalslag is al begonnen in het<br />
basisonderwijs waar we onvoldoende tijd inruimen voor kunstonderwijs, voor muziek,<br />
dans, theater. Waar kunnen de Scapino’s, de leden van de Philharmonie Zuid-Nederland,<br />
het Zuidelijk Toneel de jonge geesten nog in vervoering brengen? Het is allemaal<br />
wegbezuinigd. Gemeenten doen nog een extra duit in het zakje door bij hun culturele<br />
centra en muziekscholen geld weg te halen. En in het middelbaar onderwijs staat het<br />
vak Culturele en Kunstzinnige Vorming geregeld onder druk.<br />
Het utilitarisme neemt groteske vormen aan, terwijl juist de kunst en cultuur van zo<br />
veel waarde voor een samenleving zijn. En dat was nou net de grondhouding van de<br />
utilitaristen: het welzijn en geluk van de mens vergroten. Waarom trekken mensen<br />
in groten getale naar Londen, Parijs, Rome? Naar China, India, Rusland en Amerika?<br />
Niet om de parlementen daar te bekijken en de parlementariërs toe te juichen. Wel<br />
om de Hermitage te bezoeken en het Colosseum, het Louvre, de grote festivals in<br />
Avignon en Roskilde, Broadway of ons eigen Rijksmuseum waar de mensen uren in de<br />
rij voor staan. Wat dreigt is dat onze kinderen straks de taal van de cultuur en kunst<br />
niet meer kunnen verstaan, dat ze cultibeet worden in hun eigen tijd.<br />
Onze voorvaderen begrepen dat beter. Toen de tijden slecht waren en de jeugd voor<br />
galg en rad dreigde op te groeien zonder perspectief op een baan, op een toekomst,<br />
stichtten de vroede vaderen van Bois le Duc in 1812, met keizerlijke goedkeuring, de<br />
Académie Impériale et Royale de la Peinture, Sculpture et Architecture. De voorloper<br />
van de latere Bossche kunstacademie AKV|St. Joost, nu één van de eenentwintig<br />
academies van Avans Hogeschool. Want wat was de basis van een goede opleiding?<br />
Kijken, heel goed kijken. Verhoudingen kennen, verhoudingen schetsen. Tekenen,<br />
vormen maken. Grip op de werkelijkheid proberen te krijgen. De wereld begrijpen in<br />
zijn details om het geheel te kunnen overzien. De spiegel als universele taal voor het<br />
bindend vermogen van een samenleving. Daar heb je kunst voor nodig. Immers, de<br />
diepste betekenis van kunst is bekwaamheid, kunste?, kun je? Kunnen! Een meesterschap,<br />
een vakbekwaamheid die mensen in vervoering brengt, tot denken aanzet,<br />
laat reflecteren over de wereld en ontspanning geeft. Ja, ook even laat ontsnappen<br />
uit de sleur en de waan van alle dag om met begrip daar in weder te keren. En dat is<br />
onbetaalbaar!<br />
Paul Rüpp, Voorzitter van het College van Bestuur van Avans Hogeschool<br />
89