hoofdstuk i: dubieuze posten. - AH Bogaards
hoofdstuk i: dubieuze posten. - AH Bogaards
hoofdstuk i: dubieuze posten. - AH Bogaards
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Het zal iedere Bijbellezer bekend zijn, dat de geschiedenis van Manasse beschreven wordt op<br />
twee plaatsen in de Heilige Schrift, en wel in 2 Koningen 21 en in 2 Kronieken 33. De naam<br />
van Manasse wordt wel op meerdere plaatsen in de Bijbel genoemd, en we moeten daar later<br />
nog op terug komen, maar dat is meer terloops. Uitvoerig wordt van Manasse gesproken in de<br />
beide genoemde <strong>hoofdstuk</strong>ken.<br />
Nu is het al dadelijk heel merkwaardig, dat in het eerste <strong>hoofdstuk</strong>, 2 Koningen 21, met geen<br />
woord en geen letter melding gemaakt wordt van Manasse's z.g.n. bekering. Alleen z'n<br />
zonden-register wordt daar genoemd, en dat is om te huiveren. Als we alleen 2 Koningen 21<br />
hadden, zou niemand er over denken ook maar één goed woord van Manasse te zeggen.<br />
In 2 Kronieken 33 komt echter een vervolg<strong>hoofdstuk</strong>. Daar wordt in beschreven hoe Manasse<br />
werd weggevoerd van Babel en wat er in de gevangenis gebeurde, toen hij in het nauw<br />
geraakt was.<br />
In het Bijbeltje dat ik op de kansel pleeg te gebruiken, staat boven dit gedeelte: "Manasse<br />
bekeert zich" 2 .<br />
Dat zegt op zichzelf natuurlijk niets.<br />
Wat ik nu ga zeggen is voor ter zake kundige en goed onderlegde Bijbellezers volkomen<br />
overbodig, en zij kunnen dit dan ook rustig overslaan. Maar er zijn nog zoveel anderen, en<br />
men duide mij dit intermezzo dus niet al te euvel. Wat ik wou zeggen is, dat die opschriften<br />
boven de <strong>hoofdstuk</strong>ken of gedeelten van <strong>hoofdstuk</strong>ken latere toevoegsels zijn. U kunt die<br />
opschriften in de oorspronkelijke Hebreeuwse Bijbel of wat het N. T. betreft, in de Griekse<br />
tekst niet vinden. Ze staan alleen in onze Hollandse vertaling bij wijze van aankleding. Ze<br />
horen niet bij de geïnspireerde tekst, maar mensen hebben dat er ter verduidelijking bijgevoegd.<br />
Voor het gemak van de lezers. Om ze een overzicht te geven, waar het nu verder<br />
over gaat in dat <strong>hoofdstuk</strong>. Men moet dus niet denken: in mijn Bijbeltje staat boven 2<br />
Kron.33:12-20: "Manasse bekeert zich", dus Manasse hééft zich bekeerd. Als het werkelijk in<br />
2 Kron. 33 staat dan is dat het einde van alle tegenspreken, want alles wat in de Bijbel staat is<br />
waar. Maar zo'n opschrift is nog niet het einde van alle tegenspreken. Zo'n opschrift is<br />
mensenwerk, en dus feilbaar. Alweer: ik zeg niet, dat dit bepaalde opschrift fout is, maar ik<br />
ben er ook nog niet aan toe om te beamen dat het juist is. Daarvoor zou ik eerst met u<br />
nauwkeurig moeten nagaan wat er precies in 2 Kron. 33 staat. Daar zijn we nu nog niet aan<br />
toe, maar daar komen we later op terug.<br />
Dit geval met de opschriften ligt feitelijk op dezelfde lijn als de beroemde kanttekeningen in<br />
de Statenvertaling. Men weet dat de oude Statenbijbels voorzien zijn van kanttekeningen of<br />
korte verklaringen in een noot onderaan of op zij van de bladzijden. Ik heb meermalen<br />
eenvoudige lieden ontmoet, die meenden dat die "kanttekeningen" dezelfde waarde hadden<br />
als de tekst zelf. Wat die kanttekenaren zeiden, was voor hen onomstotelijk waar. Daar viel<br />
niet aan te twijfelen. Nu, in de meeste gevallen wordt de spijker wel op de kop geslagen. De<br />
mannen die er zich mee bezig gehouden hebben, waren zeer bekwame theologen. Ik geloof<br />
dat elke dominee die naast zijn commentaren ook niet de kanttekeningen raadpleegt, zichzelf<br />
en z'n hoorders te kort doet. Maar hogere waarde dan aan een commentaar kenne men aan de<br />
kanttekeningen dan ook niet toe. Ze behoren niet tot de tekst, maar zijn er een zeer beknopte<br />
uitlegging van. En bij de "uitlegging" zijn we dan al weer van het eigenlijke geïnspireerde<br />
Woord overgestapt op het menselijk terrein van de "verklaring". En die verklaring kan goed,<br />
maar kan ook fout zijn.<br />
2 In de vertaling van het N.B.G. staat dit niet.<br />
71