HERINNERINGEN AAN EEN PELGRIM NAAR ... - Hendrik Poorter
HERINNERINGEN AAN EEN PELGRIM NAAR ... - Hendrik Poorter
HERINNERINGEN AAN EEN PELGRIM NAAR ... - Hendrik Poorter
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Poorter</strong>s in Haringkarspel, deel 2 27<br />
baars, brasem, paling en de wat graterige<br />
snoek. Ruim voorhanden was de op grote<br />
schaal aangevoerde zoute haring en de<br />
gedroogde stokvis, d.w.z. opengesneden<br />
en in de buitenlucht gedroogde<br />
ongezouten kabeljauw, vaak afkomstig uit<br />
Noorwegen. Haringkarspel lag rondom in<br />
de weilanden en het zal er gewemeld<br />
hebben van watervogels als zwanen,<br />
ganzen, eenden en reigers. Vis en<br />
gevogelte werd met botersaus gegeten. Bij<br />
groente hoeven we niet aan bladgroente te<br />
denken - die was niet populair in die<br />
dagen. Op het menu stonden bonen en<br />
erwten, witte en rode kool, koolraap,<br />
wortels en de pasternaak, een soort witte<br />
peen die we tegenwoordig vrijwel niet<br />
meer kennen. Al die producten werden<br />
vaak tot stamppot verwerkt of, zoals de<br />
erwten, tot moes gekookt (snert). De<br />
huisvrouw was in de mogelijkheid tot<br />
voedselbereiding maar zeer beperkt omdat<br />
ze de maaltijd moest roosteren op ijzeren<br />
roosters boven een open hout- of turfvuur<br />
of koken in een paar pannen, hangend aan<br />
een haak boven zo'n vuur. Met de<br />
aardappel had men toen al wel kennis<br />
gemaakt, maar deze werd aanvankelijk als<br />
giftig gezien (de aardappel behoort tot de<br />
giftige familie der Solanacaeen) en later<br />
als veevoer beschouwd. Pas toen de<br />
graanprijzen zo hoog opliepen dat de<br />
bevolking het brood vrijwel niet meer kon<br />
betalen kwam de aardappel op het<br />
dagelijks menu te staan. Pruimen, appels<br />
en peren waren volop aanwezig in West-<br />
Friesland; ze werden gedroogd voor<br />
gebruik in winter en voorjaar. Gedroogde<br />
gekookte pruimen kwamen vaak op tafel<br />
bij de maaltijden. Op de boerderij van<br />
Pieter zal wel boter en kaas zijn gemaakt<br />
en dus volop aanwezig zijn geweest.<br />
Specerijen uit de Verre Oost, aangevoerd<br />
door de schepen van de V.O.C, waren<br />
populair. Komijn, peper, nootmuskaat,<br />
foelie en kaneel verhoogden de smaak der<br />
gerechten.<br />
In 1669 gaf Marcus Doorninck,<br />
'boekverkoper op den Vygendam in 't<br />
kantoor Incktvat' te Amsterdam een<br />
kookboek uit dat 'De Verstandige Koek of<br />
Sorghvuldige Huyshoudster' heette. Hierin<br />
staat een recept dat mogelijk de eetlust<br />
van Pieter opwekte:<br />
–' Om een taerd van kalfsvoeten te<br />
maken: Neemt murruwe kalfsvoeten,<br />
hackt se heel kleyn met harde doyer van<br />
eyeren. Stoffeert se met kaneel, gember,<br />
korenten, suycker en gesmolte boter. Dat<br />
altesamen ondereen geroert met Rinsewijn,<br />
sucade en pingelen en dan een half<br />
uur gebacken. ‘–<br />
Bij elke maaltijd werd veel bier<br />
gedronken. De al eerder genoemde dokter<br />
van Beverwijck gaf de volgende<br />
aanbeveling voor ouderen: 'ze mogen<br />
goed vet bier drinken, waaraan zij mede<br />
voedsel voor het lichaem onttrekken'.<br />
Als wij aan de maaltijden van ons<br />
voorgeslacht zouden aanzitten zouden we<br />
hun eten waarschijnlijk veel en veel te<br />
zout vinden en anderzijds niet zoet<br />
genoeg. Pas na de Napoleontische tijd<br />
werd het mogelijk suiker te raffineren uit<br />
de beetwortel - vanaf die tijd dateert de<br />
opmars van de suiker in onze etenswaren.<br />
Wel moeten we bedenken dat een gezin<br />
als dat van Pieter, wonende op het<br />
platteland van West-Friesland beter af was<br />
dan menig gezin van een<br />
industriearbeider, dat in de steden van een<br />
karig loon moest zien rond te komen!