volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
42<br />
Schoonrijden<br />
Nederland is een schaatsland bij uitstek, dat is bekend. Naast hele goede hardrijdschaatsers, die op wereldniveau meetellen, hebben<br />
we een vorm van schaatsen <strong>voor</strong>tgebracht, die vrijwel uniek is in de wereld. Het is geen kunstrijden, maar ook geen hardrijden en het<br />
heeft een lange traditie. Het is schoonrijden. De meeste mensen krijgen bij dit woord een beeld van paren die in klederdracht over het<br />
ijs zwieren, maar dat is maar een deel van de traditie. Schoonrijden is een unieke manier van schaatsen.<br />
Nederland met al zijn water is prima geschikt om te schaatsen.<br />
Vooral vroeger, toen het wegennet nog onderontwikkeld was,<br />
verplaatste men zich meestal over het water. ‘s Zomers ging dat<br />
met boten en ’s winters op de schaats. In de winterperiode was er<br />
wat meer tijd om familie te bezoeken en dat deed men dan over<br />
het ijs, met slee of schaats. Om lange afstanden te overbruggen is<br />
een schaatsstijl met rustige, lange slagen in rechtopgaande houding<br />
het meest geschikt. Al op de schilderijen van Hendrick<br />
Avercamp (1585-1634) zijn schaatsenrijders te zien, in een stijl die<br />
doet denken aan schoonrijden. Stijlvol schaatsen in fraaie kleding<br />
paste helemaal bij de rijkdom van de Gouden Eeuw. In het Fries<br />
noemen ze het nog steeds ‘pronkride’ (mooi schaatsen).<br />
Over het ijs zwieren<br />
Rond 1875 is het schoonrijden in regels gevat en kwamen er wedstrijden.<br />
Volgens een theorie zijn de wedstrijden in schoonrijden<br />
opgekomen als tegenhanger <strong>voor</strong> het kortebaan rijden. Daarmee<br />
kon veel geld verdiend worden, maar de gegoede burgerij vond<br />
dat te ordinair en bedacht haar eigen manier om wedstrijden op<br />
het ijs te houden. Tegenwoordig is dat onderscheid of niveauverschil<br />
er niet meer. Het <strong>voor</strong>naamste verschil zit hem in de schaats<br />
en de techniek.<br />
Vooral de schaats is afwijkend. Het ijzer mag niet te lang zijn, zoals<br />
bij noren, en moet op een bepaalde manier gebogen zijn. Die<br />
ronding zorgt er<strong>voor</strong>, dat er goed afgezet, gegleden en gestuurd<br />
kan worden. Het ijzer is niet zo erg gebogen als bij kunstschaatsen<br />
en vlak geslepen, dus het steekt nogal nauw. Tegenwoordig wordt<br />
zelfs een variant van de klapschaats gebruikt, al is dat wel even<br />
wennen <strong>voor</strong> de meeste schoonrijders.<br />
Volkscultuur Magazine<br />
De techniek van het schoonrijden is waar het feitelijk om gaat, zeker<br />
bij de wedstrijden. Het ‘op de binnenkant en op de buitenkant<br />
rijden’ (het afzetten met de ene voet en overhellen naar de andere<br />
kant) en <strong>voor</strong>al de manier waarop dat gedaan wordt, moeten zo<br />
soepel en elegant mogelijk uitgevoerd worden. Het moet lijken<br />
alsof de schaatser over het ijs zweeft, schijnbaar moeiteloos. Men<br />
noemt het ook wel ‘zwieren’, dat zegt al genoeg. Het schoon rijden<br />
kan beoefend worden als vrijetijdssport en als wedstrijdsport.<br />
Landelijke Vereniging van Schoonrijders<br />
In 1946 is de Landelijke Vereniging van Schoonrijders (LVS) opgericht,<br />
onder de vlag van de Koninklijke <strong>Nederlands</strong>che Schaatsenrijders<br />
Bond (KNSB). Door het hele land zijn er trainingsgroepen,<br />
die op vaste tijden het schoonrijden oefenen. De KNSB heeft het<br />
schoonrijden altijd een warm hart toegedragen en ziet het ook<br />
een beetje als de bakermat van het hardrijden. De LVS organiseert<br />
in het schaatsseizoen wedstrijden op kunstijsbanen door het hele<br />
land, met het NK Schoonrijden in Utrecht in maart als finale. Er zijn<br />
drie niveaus waarin je je kunt plaatsen, zowel individueel als in<br />
paren. In paren kan je hand in hand naast elkaar rijden, gekruist<br />
naast elkaar en achter elkaar. Recreatieve schoonrijders rijden ook<br />
wel als paar ‘aan de stok’. Dat helpt om in evenwicht te blijven. Met<br />
stokken is het zelfs mogelijk om met zijn drieën achter elkaar te<br />
schaatsen. Dit kan tot drie of vier keer toe naast elkaar, zodat je in<br />
totaal met zijn negenen of twaalven rijdt. Dat vergt uiteraard wel<br />
enige oefening en een precieze slag, maar dat geldt <strong>voor</strong> het<br />
schoonrijden in het algemeen ook.<br />
Begin jaren zeventig van de vorige eeuw ging het ledenbestand<br />
hard achteruit. Toen heeft men het rijden in klederdracht bedacht