volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
volkscultuur magazine 2 2011 - Nederlands Centrum voor ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
24<br />
Oeteldonkse carnaval<br />
te ‘s-Hertogenbosch<br />
Elk jaar wordt in het Brabantse ‘s-Hertogenbosch het einde van de winter begroet met een sprookje. Een imaginaire prins wordt<br />
met alle égards binnengehaald door een imaginaire burgervader met zijn gemeenteraad. ’s Middags houdt de prins tijdens het<br />
Open Hof zijn troonrede en iedereen staat met ernstig gezicht te luisteren alsof het de minister-president betreft. Die er overigens<br />
ook is, met alle ministeries. Imaginair uiteraard. Drie dagen lang speelt iedereen naar hartelust mee in het dorp Oeteldonk.<br />
Maar het is niet alleen spelen, het is ook <strong>voor</strong>al vieren. Want dat is Carnaval op zijn Oeteldonks. Dat is echt!<br />
De geschiedenis van carnaval gaat ver terug. In het archief is in<br />
een document uit 1383 te lezen, dat er hanengevechten werden<br />
gehouden in ‘s-Hertogenbosch, ter ere van de vastenavondfeesten.<br />
Rekeningen uit die tijd vermelden veel eten en drank, verder<br />
werden er steekspelen en kluchten opgevoerd. Dat er gefeest<br />
werd, was duidelijk. Er werd <strong>voor</strong>al veel gespot, geschertst en<br />
belachelijk gemaakt. Stadsarbeiders kregen ‘drinkgelt voer heuren<br />
vastenavond’ en jongeren sloegen op deuren en ramen.<br />
In de Staatse tijd van 1629 tot 1794 was elke openlijke uitoefening<br />
van het katholieke geloof verboden, dus ook het carnaval vieren.<br />
Daar trokken de meeste Bosschenaren zich niet veel van aan, al<br />
werd het feest wel meer binnenshuis gevierd. Getuige de jaarlijkse<br />
verhoging van de boetes <strong>voor</strong> het ‘masquerade gaan op de<br />
Bacchusdagen’ leefde het carnaval nog steeds.<br />
Toen de Fransen het land binnentrokken, was het katholicisme<br />
weer toegestaan. Het carnaval werd toen door de gegoede burgerij<br />
<strong>voor</strong>al in sociëteiten en door het gewone volk op straat gevierd<br />
met veel dronkenschap en alles wat daarbij komt. Dat men gemaskerd<br />
en verkleed, dus onherkenbaar was, vergrootte de kans op<br />
choquerend gedrag. Er kwam dan ook verzet van verschillende<br />
kanten tegen deze vorm van carnaval vieren.<br />
Oeteldonksche Club<br />
Uiteindelijk wist een aantal Bossche middenstanders daar een<br />
mouw aan te passen door in 1882 de ‘Oeteldonksche Club’ op te<br />
Volkscultuur Magazine<br />
richten, die een hele aparte manier van carnaval vieren bedacht.<br />
Het belangrijkste element, de omgekeerde wereld, bleef bestaan<br />
en werd verder uitgebouwd. Tijdens de drie carnavalsdagen veranderde<br />
‘s-Hertogenbosch in het dorp Oeteldonk, waarvan het<br />
bestuur in handen was van de burgervader Peer vaan den<br />
Muggen heuvel en zijn gemeentebestuur. De orde werd gehandhaafd<br />
door veldwachter Driek Pakaon en het dorp werd vereerd<br />
De echte Bosschenaar groeit<br />
op met het carnaval<br />
met een bezoek van Z.K.H. prins Amadeiro. Deze prins wordt in<br />
Oeteldonk <strong>voor</strong> het leven gekozen en komt van ‘buiten’. Dit is<br />
duidelijk te merken aan het feit dat hij algemeen beschaafd<br />
<strong>Nederlands</strong> spreekt, in tegenstelling tot veel andere Brabantse<br />
carnavalsprinsen.<br />
De Oeteldonksche Club van 1882 (kortweg OC) organiseerde een<br />
optocht met praalwagens en andere activiteiten om de mensen zo<br />
lang mogelijk uit de kroegen te houden. Dit was redelijk succesvol,<br />
maar tijdens de Eerste Wereldoorlog is carnaval toch weer (heel<br />
kort) afgeschaft. Toen men het na de oorlog weer wilde vieren,