MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Aandacht voor moraliteit binnen organisaties<br />
80<br />
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
blematische situaties zoals agressie en geweld, seksueel misbruik, kindermishandeling,<br />
et cetera. Deze bieden houvast aan hulpverleners en zijn volgens de leidinggevenden<br />
bevorderlijk voor transparantie, wat weer past in het kwaliteitsbeleid. Veel richtlijnen<br />
en protocollen worden overgenomen van andere instanties en organisaties, waar nodig<br />
aangepast aan de eigen organisatiecontext. Ook worden nieuwe richtlijnen ontwikkeld<br />
vanuit concrete pilots en projecten in de eigen praktijk (bijvoorbeeld met betrekking<br />
tot eergerelateerd geweld). Indien mogelijk wordt dit – zowel het aanpassen van bestaande<br />
als het ontwikkelen van nieuwe richtlijnen en protocollen – gedaan in samenspraak<br />
met de hulpverleners uit de eigen organisatie 25. Richtlijnen zijn echter niet altijd<br />
hét antwoord op morele vragen:<br />
Want:<br />
Mensen worden soms ook kriegelig van al die protocollen. Je moet met elkaar in<br />
gesprek gaan, je zit voortdurend in een spanningsveld en dat spanningsveld<br />
moet er ook zijn!<br />
… in elke situatie is het anders, en de ene hulpverlener pakt het op een andere<br />
manier aan dan de ander, dan wik en weeg je en daar hangen ook morele dingen<br />
aan, dat is nog weer iets anders dan de algemene moraal van klantgericht<br />
en zo.<br />
Deze uitspraak van één van de leidinggevenden die deelnam aan de eerste focusbijeenkomst,<br />
sluit aan bij conclusies uit eerdere onderzoeken: de professionele autonomie en<br />
het karakter van een hulpverlener is net zo belangrijk als regels en codes als het gaat<br />
om het leveren van ‘goede’ zorg (Kole & De Ruyter, 2009; Jacobs et al., 2008; Vorstenbosch,<br />
2005).<br />
Protocollen kunnen ook leiden tot morele vragen, wanneer ze botsen met persoonlijke<br />
opvattingen van hulpverleners over wat het juiste is om te doen in een concrete situatie<br />
26. Leidinggevenden en stafmedewerkers zien dit gebeuren, bijvoorbeeld wanneer<br />
een hulpverlener zich ontfermt over een baby die steeds blijft huilen en zich daardoor<br />
niet houdt aan het gedragsprotocol waarin staat dat de jonge moeder zelf primair verantwoordelijk<br />
is. Ook andere ervaringen van hulpverleners met richtlijnen en protocollen,<br />
bijvoorbeeld ten aanzien van indicatiestelling, die als behulpzaam, maar zeker niet<br />
zaligmakend worden beschouwd (zie paragraaf 5.2.2) worden herkend door veel leidinggevenden<br />
en ondersteund in diverse publicaties die in de afgelopen jaren over de<br />
zorg- en welzijnssector verschenen (Tonkens, 2003; Van den Brink, Jansen & Pessers<br />
2005).<br />
Beroepscode<br />
De beroepscode geeft de verwachtingen weer die men van de beroepsgroep mag hebben:<br />
hoe gedraagt een hulpverlener zich, waar houdt hij of zij zich aan. “Eigenlijk zijn<br />
het allemaal inkoppertjes, maar toch goed om te weten”, zo stelt een leidinggevende. Of<br />
25 Zo is ook het Handboek van De Kij tot stand gekomen.<br />
26 Ook hulpverleners signaleren dat richtlijnen en protocollen morele vragen kunnen veroorzaken,<br />
zie §4.2.4.