MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
3.5 REFLECTIE<br />
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
Belangrijke discussiepunten in elk onderzoek, betreffen de waarheidsgetrouwheid en<br />
externe relevantie van de bevindingen die gedaan zijn, in wetenschappelijke termen<br />
gaat dit over de validiteit en generaliseerbaarheid van het onderzoek. In hoeverre<br />
stemmen de resultaten die in het rapport gepresenteerd worden overeen met de ‘werkelijke’<br />
gang van zaken in de onderzochte hulpverleningspraktijken? En in hoeverre<br />
hebben deze resultaten relevantie buiten de onderzochte hulpverleningspraktijken?<br />
Validiteit<br />
Met betrekking tot de eerste vraag is de constatering dat de begrippen ‘moraliteit’ en<br />
‘morele’ voor de participanten geen vanzelfsprekende, heldere omschrijving en betekenis<br />
hadden van groot belang. Dit onderzoek draaide immers om de vraag naar de wijze<br />
waarop moraliteit in de hulpverleningspraktijk tot uitdrukking komt, en hoe hulpverleners<br />
daarmee omgaan. Als dit begrip niet duidelijk is, is het ook de vraag of de bevindingen<br />
iets onthullen over morele praktijken. Met dit ‘probleem’ is als volgt omgegaan.<br />
Allereerst is, zoals reeds eerder ook al is toegelicht, tijdens de interviews – zowel met<br />
hulpverleners als met leidinggevenden – gekozen voor een pragmatische manier van<br />
vragen stellen, waarbij toelichting werd gegeven bij de definitie van de onderzoeker<br />
van moraliteit, en waarin naast het begrip zelf, gebruik is gemaakt van indirecte manieren<br />
van vragen stellen, omschrijvingen, toelichtingen en voorbeelden. Daarbij zijn wel<br />
consequent dezelfde omschrijvingen en voorbeelden gebruikt in de diverse interviews.<br />
Ten tweede zijn de reacties van de geïnterviewden op het begrip moraliteit ons inziens<br />
ook indicatief voor de wijze waarop zij met de morele dimensie omgaan. Hoewel zij dus<br />
wellicht soms andere associaties hebben bij de morele dimensie, of bij woorden als<br />
‘waarden en normen’, zijn juist deze verschillen ook leerzaam voor een onderzoek als<br />
dit. In de bevindingen zal hier dus op in worden gegaan. Ten derde leek het probleem te<br />
verminderen gaandeweg het onderzoek. In de tweede en derde focusgroepbijeenkomst<br />
met uitvoerende professionals leek het onderwerp van onderzoek veel concreter te<br />
worden voor de respondenten, dat vertelden zij zelf, en ook de discussies riepen minder<br />
vragen op dan tijdens de eerste bijeenkomst. Tijdens de focusgroepbijeenkomsten<br />
met leidinggevenden/staf werd minder onduidelijkheid over de terminologie geconstateerd;<br />
wel werd daar opgemerkt dat voor medewerkers niet altijd helder is wat onder<br />
morele aspecten verstaan wordt. Daarmee leek er gaandeweg een gezamenlijk referentiekader<br />
te ontstaan over de vraag wat moraliteit en de morele dimensie nu eigenlijk is.<br />
Ook deze constatering vormt een belangrijke les voor onderzoek als dit: blijkbaar<br />
wordt er in de praktijk geen moreel discours gehanteerd om naar de morele dimensie<br />
van de hulpverlening te kijken (overigens wil dat niet zeggen dat er geen morele reflectie<br />
plaatsvindt, maar daarover in de bevindingen meer!).<br />
Concluderend kan gesteld wordt dat het deelnemen aan het onderzoek zelf ook een<br />
leereffect had, voor zowel onderzoeker als participanten. Als het onderzoek bij deze<br />
participanten nu nogmaals zou worden uitgevoerd, is het aannemelijk dat er andere,<br />
wellicht meer verdiepende, discussies ontstaan omdat de conceptuele onduidelijkheid<br />
hoogstwaarschijnlijk geringer is. Dit doet echter niet af aan het feit dat de ervaringen<br />
die de participanten beschreven, wel degelijk betrekking hebben op hun dagelijkse<br />
praktijk en er in de bijeenkomsten en interviews – al dan niet onder verwijzing naar het<br />
concept ‘moraliteit’ – veel informatie gegeven is over de morele dimensie van het werk.<br />
De discussies in de focusgroepbijeenkomsten en de interviews waren erg informatief,<br />
en juist doordat herhaaldelijk met hulpverleners gesproken werd, konden de onder-<br />
Projectbeschrijving 23