MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Projectbeschrijving<br />
16<br />
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
3.2.1 DEEL 1: ONDERZOEK NA AR DE M OR E LE DIME NSIE<br />
Dit deel van het project beoogde informatie te vergaren over de morele dimensie van<br />
het werk als hulpverlener, het moreel handelen van de hulpverlener en de morele betrekking<br />
tussen hulpverlener en cliënt. Een van de aanleidingen voor dit project was de<br />
constatering van Van Doorn (2008) dat er in hulpverleningspraktijken weinig gelegenheid<br />
is voor reflectie op deze morele aspecten van het werk als hulpverlener. De veronderstelling<br />
was dan ook, dat het niet gemakkelijk zou zijn om samen met hulpverleners<br />
op de onderzoeksvragen te reflecteren, aangezien zij niet gewend zijn vanuit een moreel<br />
perspectief naar hun werk te kijken. In eerste instantie was het dan ook de bedoeling<br />
om in het onderzoek gebruik te maken van zelfobservaties van de hulpverleners:<br />
gesproken of geschreven verslagen van hun hulpverleningscontacten met cliënten. Deze<br />
verslagen zouden de basis vormen voor een aantal focusgroepbijeenkomsten, waarin<br />
de morele aspecten van deze verslagen ter discussie zouden staan. Deze vorm van<br />
onderzoek vergde echter een behoorlijke tijdsinvestering van de participanten, en om<br />
die reden is ervoor gekozen om de zelfobservaties te vervangen door interviews.<br />
Interviews<br />
Er zijn tien interviews met hulpverleners en stagiaires afgenomen (voor een volledig<br />
overzicht, zie de paragraaf “Participanten”). Alle interviews vonden plaats op de werkplek<br />
van de hulpverleners. De lengte van de interviews varieerde van 1 uur tot 1 uur en<br />
drie kwartier.<br />
De interviews hadden ten doel om – aan de hand van concrete casussen – per hulpverlener<br />
antwoord te geven op de drie deelvragen. Daarbij stond vooral de individuele ervaring<br />
van de hulpverlener centraal. De interviews hadden daarmee een beschrijvend<br />
karakter: er werd een beschrijving gegeven van de dagelijkse werkpraktijk van de<br />
hulpverlener en de morele dimensie daarvan. De interviews waren semi-open 11. Het<br />
doel was om respondenten vrijelijk te laten vertellen over hun werk en ervaringen met<br />
moraliteit. Tijdens het gesprek is echter wel gebruik gemaakt van een gesprekshulp, om<br />
er zorg voor te dragen dat alle drie de deelvragen in het gesprek aan de orde kwamen.<br />
Deze deelvragen zijn na literatuurstudie uitgewerkt in een aantal onderzoeksvragen en<br />
dit geheel van vragen vormde de ruggengraat van de gesprekshulp (die volledig te vinden<br />
is in bijlage B).<br />
Na de eerste gesprekken is gereflecteerd op de vraag of de gesprekshulp aangevuld of<br />
veranderd moest worden, bijvoorbeeld omdat sommige vragen irrelevant waren, of<br />
andere vergeten waren. De gesprekshulp is niet aangepast, omdat de vragen die er in<br />
aan de orde kwamen het gesprek in de goede richting stuurden, maar daarbij wel ruimte<br />
liet voor aanvullingen. De manier waarop met de gesprekshulp werd omgegaan veranderde<br />
wel gaandeweg het onderzoek. Allereerst werd er – zoals vaker het geval is –<br />
bij de latere gesprekken minder op geleund dan ten tijde van de eerdere gesprekken.<br />
Ten tweede – en dit is belangwekkender – werd er gaandeweg het onderzoek voor gekozen<br />
om flexibeler om te gaan met het taalgebruik en de wijze van vragen stellen. De<br />
ervaringen met de focusgroepbijeenkomsten en de interviews leerden dat het niet voor<br />
alle respondenten aanvankelijk helder was wat er werd verstaan onder ‘moraliteit’. Er<br />
is geprobeerd om enige variatie aan te brengen in de manier van vragen stellen, om te<br />
11 De gebruikelijke term hiervoor is semi-gestructureerd. In dit geval neigden de interviews echter<br />
meer naar open gesprekken in plaats van naar gestructureerde interviews, vandaar de keuze<br />
voor de term ‘semi-open’.