MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
wezen of je hebt daar twijfels over, dan zal ik als hulpverlener [...]. Je kunt niet<br />
zeggen, dan hou je het en succes. Dat kan ik als mens niet, maar ook als hulpverlener<br />
niet.<br />
Respondent A: Dus het [de methodiek, Red.] is voor mij meer een houvast en<br />
om het menselijk te houden laat ik dat wel zo veel mogelijk ook weer los.<br />
Respondent G: Bijvoorbeeld bij een diloma-uitreiking ben ik ook geweest, dat<br />
meiske had geen netwerk, en ik heb tegen haar gezegd als er niemand is, dat<br />
vind ik. Je hebt je best gedaan, je hebt iets verdiend en ik vind dat daar iemand<br />
moet zijn voor jou. Ik vond dat ik moest gaan. Want dan denk ik, het is heel triest<br />
als er een klas vol familie zit en zij zit daar alleen. Dan denk ik ga ik dus als<br />
hulpverlener naar de diplomauitreiking en dan kom ik namens de organisatie<br />
wel, niet namens mezelf.<br />
Respondent D: Er is nog een moreel dilemma, want wat heeft zij gedaan, zij<br />
heeft mij ook rechtstreeks gevraagd. Kun jij dan niet eens wat in je eigen netwerk?<br />
Heb jij geen vrienden die dan... [...] Toen heeft ze gevraagd wil jij dat niet<br />
en mij op mijn eigen moederschap aangesproken en toen heb ik ook moeten<br />
zeggen: nee, dat kan ik echt niet. Ik ben hier 3,5 dag en dan zet ik me volledig in<br />
voor jou en voor andere moeders, maar als ik thuis ben moet ik me inzetten<br />
voor mijn eigen gezin en moet ik ook ontspannen, anders hou ik het ook niet<br />
vol. Dat heb ik ook tegen haar gezegd. Dat raakt me, daar heb ik last van, dat<br />
neem ik mee naar huis.<br />
Wat hoofdstuk 6 en bovenstaande fragmenten vooral duidelijk maken, is dat hulpverleners<br />
zich aangesproken voelen en betrokken voelen bij de noden van de cliënt, ook buiten<br />
de professionele grenzen van hun functie om: • niet alleen als hulpverlener, maar<br />
ook als mens voel je je verplicht om in te grijpen; • methodieken staan soms een persoonlijk<br />
contact in de weg; • hoewel je functieomschrijving het niet vraagt, ben je toch<br />
aanwezig op wezenlijke momenten; • je hebt er last van als je de grenzen van je functie<br />
– hoe gelegitimeerd ook – aangeeft en niet tot steun kunt zijn.<br />
Wij interpreteren dergelijke spanningen en de uitleg daarvan van de respondenten als<br />
een uitdrukking van zorgethiek, waarin de hulpverlener gevoelig is voor de nood van<br />
de cliënt en de noodzaak voelt om hier gehoor aan te geven (caring about en taking care<br />
of, Tronto, 1993). Dit staat haaks op de beginselethische principes die vaak gangbaar<br />
zijn in organisaties en onze samenleving. Deze vragen immers dat hulpverleners zich<br />
meer en meer aan richtlijnen en wetten houden, waarbij ook moreel handelen vaak<br />
wordt ingekaderd in protocollen en codes. Dit kan spanningen met zich meebrengen<br />
voor de sociale professional (zie bijvoorbeeld ook Kunneman, 2007; Gelauff, 1995).<br />
Eerder in deze rapportage hebben we daar voorbeelden van gegeven, zoals de situatie<br />
waarin wetten en regels een dilemma of spanning veroorzaken (zie §4.2.4) of ‘demoraliserend’<br />
lijken te werken (zie §5.2.5). Daarnaast valt op dat in bovenstaande fragmenten<br />
(en in bepaalde morele vragen, zie hoofdstuk 9) ook emotionele reacties gegeven<br />
worden door de hulpverleners, waardoor het vermoeden rijst dat ook instinctieve (onbewuste)<br />
moraal (Verplaetse, 2008) een rol speelt: het werk raakt de professionals 45.<br />
45 Overigens ligt het voor de hand te veronderstellen dat zorgethiek en de instinctieve hechtingsmoraal<br />
op enigerlei wijze met elkaar verbonden zijn. In het zorgethische denken vormt de<br />
ouder(moeder)-kindrelatie en het zorgen dat daarbinnen plaatsvindt immers een belangrijke<br />
inspiratiebron: zij is gebaseerd op ‘vrouwelijke’ vormen van moreel redeneren (zie bijvoorbeeld<br />
het werk van Carol Gilligan en Sara Ruddick).<br />
Samenvatting en conclusie<br />
121