MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Samenvatting en conclusie<br />
120<br />
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
3. <strong>HU</strong>LPVERLENINGSORGANISATIES EN <strong>HU</strong>N PROFESSIONALS KRIJGEN DEZE COMPLEXITEIT TEN<br />
VOLLE OP <strong>HU</strong>N BORDJE<br />
De thema’s laten zien dat ondanks de kaderstellende werking die er van organisaties en<br />
de maatschappelijke en politieke context uit kan gaan, deze niet allesbepalend zijn. De<br />
moeilijkheden die hulpverleners signaleren als het gaat om het fungeren als een moreel<br />
kompas, getuigen hiervan. Op vragen als: ‘Wat is goed moederschap?’, ‘Wat is veiligheid?’,<br />
‘Wanneer mogen we grenzen stellen aan de autonomie en het zelfbeschikkingsrecht<br />
van de persoon?’, maar ook ‘Hoe ver mag ik gaan in mijn zorg voor een cliënt?’ is<br />
geen eenduidig antwoord te geven. Hulpverleners worstelen met deze vragen en lijken<br />
geen gezamenlijke vaste grond onder de voeten te vinden. Wij beweren niet dat de samenleving<br />
deze vaste grond zou moeten vormen, opdat deze vragen een antwoord krijgen,<br />
integendeel. Het maakt echter wel duidelijk dat, zoals Van Doorn in haar lectorale<br />
rede (2008) al verwoordt, collectieve referentiekaders geen (of niet langer?) richting<br />
geven aan het werk van sociale professionals, met als resultaat dat individuele hulpverleners<br />
– in samenspraak met hun organisaties – zich met dergelijke taaie kwesties bezig<br />
moeten houden en persoonlijke referentiekaders een grote rol gaan spelen.<br />
4. HET OMGAAN MET <strong>MORELE</strong> VRAGEN IS GEEN SINECURE EN VRAAGT EEN GROTE INZET VAN<br />
ORGANISATIES<br />
De ervaringen van de hulpverleners illustreren dat het ingewikkeld is om een oplossing<br />
te vinden voor morele vragen en dat hier veel (reflectie, kennis, competenties) bij komt<br />
kijken. Ook aan de organisatie en aan samenwerkingsverbanden worden in dat verband,<br />
zowel door de uitvoerende als de leidinggevende professionals, de nodige eisen<br />
gesteld.<br />
Een laatste stelling die we hier willen presenteren, vloeit minder evident voort uit de<br />
voorgaande beschrijvingen en analyse, maar is de moeite van het overdenken én nader<br />
onderzoeken waard.<br />
5. IN DE EERSTE LIJN VAN DE <strong>HU</strong>LPVERLENING WORDT ER EEN ONWEERSTAANBAAR MOREEL<br />
APPEL TOT ZORGEN OP <strong>HU</strong>LPVERLENERS GEDAAN.<br />
In hoofdstuk 9 hebben wij aan de hand van twee uitgewerkte cases laten zien dat de<br />
hulpverleners diverse ethische argumentaties gebruiken om hun handelen in morele<br />
vragen te vorm te geven. De beginselethiek, de gevolgenethiek, de deugd- en zorgethiek<br />
en verschillende vormen van instinctieve moraal zijn daarbij de revue gepasseerd. In<br />
weerwil van wat andere onderzoekers beweren (Osmo & Landau, 2006), zien wij –<br />
naast beginselethiek en gevolgenethiek – bij deze respondenten ook duidelijk een zorgethische<br />
en een instinctieve moraal naar voren komen, ook wanneer ogenschijnlijk andere<br />
normatieve theorieën de grondslag voor moreel redeneren vormen. Hierin wordt<br />
duidelijk zichtbaar dat moraal méér is dan alleen rationeel redeneren, en dat moraliteit<br />
ook, juist vaak in de eerste plaats, blijkt in het gevoel dat hulpverleners hebben bij hun<br />
werk (Bolt et al., 2003, p. 15) en impliciet verweven is in hun handelen. Het belang van<br />
zorgethische waarden in de hulpverlening is al expliciet gemaakt in hoofdstuk 6 en<br />
hoofdstuk 9, en blijkt nog eens extra duidelijk uit uitspraken als de volgende (waarin<br />
we cruciale passages gecursiveerd hebben). Daarin zien we dat hulpverleners, hoewel<br />
ze dingen doen vanuit hun rol en positie als professional, zich ook als mens aangesproken<br />
voelen door de noden van een cliënt (zie ook Gelauff, 1995).<br />
Respondent G: Je zult je verantwoordelijkheid als hulpverlener moeten nemen,<br />
dus op het moment dat een cliënt zegt, niet voor het kind kan zorgen, dat is be-