MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
morele redeneringen van sociale professionals. De gevolgenmoraal werd volgens hen<br />
vaker toegepast wanneer professionals geconfronteerd werden met concrete casuïstiek,<br />
de beginselenmoraal werd vooral toegepast wanneer professionals gevraagd werd<br />
om morele principes – los van een casus – te ordenen. Op basis van ons onderzoek,<br />
waarin veel concrete casusvoorbeelden besproken zijn, kunnen wij niet concluderen of<br />
een bepaalde moraal dominant is in het moreel redeneren van de hulpverleners die<br />
met jonge moeders werken. Hetzelfde<br />
geldt voor de redeneringen van hun leidinggevenden<br />
en stafmedewerkers. We<br />
zouden eerder de hypothese willen formuleren<br />
dat de moraal die gehanteerd<br />
wordt afhankelijk is van de situatie en de<br />
context waarin een morele vraag aan de<br />
orde is:<br />
Bevindt iemand zich in een concrete<br />
situatie waarin een oplossing gevonden<br />
moet worden voor een probleem,<br />
dan zullen over het algemeen<br />
de consequenties van een handelwijze<br />
of beslissing zwaar meewegen<br />
in de morele redeneringen van betrokkenen<br />
(gevolgenethiek).<br />
Wanneer een meer abstracte vraag<br />
gesteld wordt – los van een concrete<br />
casus – over wat in het werken met<br />
jonge moeders in het algemeen belangrijke<br />
morele aspecten zijn, zullen<br />
in de eerste plaats principes genoemd<br />
worden, zoals veiligheid van<br />
het kind en de autonomie van de<br />
jonge moeder (beginselethiek).<br />
Roken?<br />
“Bij ons is de discussie of je mag roken bij<br />
een jonge moeder. Sommige collega’s doen<br />
het wel want zij vinden dat een band<br />
schept en bijdraagt aan een betere relatie<br />
met de cliënte. Bovendien vinden zij dat<br />
het de eigen verantwoordelijkheid van de<br />
moeder is of ze wel of niet rookt. Anderen<br />
zeggen: ‘roken is vies’ en het schaadt de<br />
gezondheid van de moeder en, wat nog<br />
belangrijker is, van de baby. Dus moeten<br />
we een regel maken dat niemand mag roken.”<br />
Zorgethische benadering: relatie is belangrijk.<br />
Autonomie: vrijheid om te doen wat je<br />
zelf wilt, niet-inmenging<br />
Principe: schade voorkomen<br />
Kernwaarde: gezondheid<br />
Reinheidsmoraal: roken is ongezond<br />
(moreel aspect) en dus vies<br />
Regelethiek: roken is overal verboden<br />
Samenwerkingsmoraal: als we allemaal<br />
op een andere manier met cliënten omgaan<br />
kun je niet goed werken<br />
Waarde: transparantie<br />
Bijna altijd zal een hulpverlener die werkt met jonge moeders rekening houden<br />
met het relationele netwerk van haar cliënt en haar werk niet kunnen doen zonder<br />
relationele afstemming op de cliënt, waarin onder andere betrokkenheid tonen<br />
en verantwoordelijkheid nemen cruciaal zijn (zorgethische invalshoek).<br />
En zelfs als er geen tijd is om na te denken over wat het juiste is om te doen, of<br />
gewoon wanneer er geen morele vraag aan de orde lijkt te zijn, handelt een hulpverlener<br />
altijd, instinctief of intuïtief, vanuit een morele overtuiging die niet geëxpliciteerd<br />
is maar ‘in de genen zit’ (hechtingsmoraal, geweldmoraal, reinigingsmoraal,<br />
samenwerkingsmoraal).<br />
In de praktijk zijn al deze momenten – soms zelfs gelijktijdig – aanwezig. Daarom valt<br />
er niet te ontkomen aan een pluraliteit in argumentaties. Bovendien wordt moraliteit<br />
niet alleen in redeneringen uitgedrukt, maar juist ook in doen en laten. Want hulpverleners<br />
geven hun idealen van goede zorg gestalte in hun handelen, vaak zonder dat ze<br />
daar erg in hebben: ze ‘doen’ gewoon en gaan pas argumenten bedenken waarom ze<br />
het zo doen wanneer ze daarnaar gevraagd worden (Pols, 2004). Omgekeerd is het ook<br />
zo dat het antwoord dat mensen geven op een abstracte vraag naar wat ze goed vinden<br />
om te doen in een bepaalde situatie niet overeenkomt met wat ze in praktijk werkelijk<br />
Een aantal cases uitgelicht<br />
113