MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
MORELE WEGWIJZERS - HU Onderzoek - Hogeschool Utrecht
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Een aantal cases uitgelicht<br />
102<br />
M o r e l e w e g w i j z e r s<br />
Bronnen van moraal en referentiekaders waar hierbij expliciet aan gerefereerd wordt<br />
zijn juridische kaders (“het mag in principe gewoon niet”) en organisatiekaders (“wij<br />
moeten de telefoon aanhouden”). Meer impliciet lijkt er echter ook verwezen te worden<br />
naar de eigen professie, bijvoorbeeld wanneer verwezen wordt naar de professionaliteit<br />
van de hulpverlener en de vraag of deze bij voortdurende beschikbaarheid nog wel<br />
goede hulp kan bieden (kwaliteit van de hulpverlening). Verder lijken er ook wel degelijk<br />
meer dan twee handelingsmogelijkheden te zijn als reactie op het beschikbaarheidsvraagstuk:<br />
vanzelfsprekend kan binnen de organisatie afgesproken worden om<br />
wel of niet bereikbaar te zijn, maar daarbinnen genieten veel medewerkers ruimte om<br />
zelf keuzes te maken. In de literatuur heet dit de discretionaire ruimte (De Savornin<br />
Lohman & Raaff, 2001). De casusbespreking in de focusgroep maakt duidelijk dat hulpverleners<br />
er soms voor kiezen om – tegen het organisatiebeleid in – toch voor een eigen<br />
invulling van ‘beschikbaarheid’ te kiezen en eigen grenzen te stellen. Dat kan betekenen<br />
dat zij voor noodgevallen wel bereikbaar zijn, maar geen reguliere werkzaamheden<br />
verrichten. Weer anderen doen op zondag wel eens reguliere werkzaamheden, die ook<br />
op maandag wel verricht zouden kunnen worden. En vrijwel alle hulpverleners zeggen<br />
dat je ook niet te star moet zijn: als je een afspraak wilt maken met een jonge moeder<br />
die druk is met school en kind, dan kan dat wel eens betekenen dat je op een vrije dag<br />
naar je werk moet komen. Oftewel: er wordt geen scherpe grens getrokken tussen wel<br />
beschikbaar zijn en niet beschikbaar zijn, en zelfs elementen die deze grens kunnen<br />
helpen definiëren, zoals de ‘nood’ van een hulpvraag, worden niet eenduidig gebruikt<br />
en toegepast.<br />
Respondent A: Maar ik heb ook een collega die, dan sms’t een moeder: ik heb<br />
mijn papieren gekregen. Die heeft zoiets van ik bel maar gelijk terug dan is het<br />
klaar, dan zeg ik ook wel, nee maandag is de dag om met dat soort dingen bezig<br />
te zijn, dus dit doen we alleen in nood. Dus dan ben ik wel duidelijk. Meestal<br />
moeten ze bij mij ook inspreken, dat ik denk van als ze niet twee keer bellen is<br />
het niet ernstig. Bellen ze nog een keer en ze spreken in dan schat ik nog wel in<br />
of het ernstig is of niet.<br />
De reactie van hulpverleners op het beschikbaarheidsvraagstuk, lijkt daarmee op het<br />
schipperen dat in paragraaf 5.2.3 ook al beschreven is. Collega’s en de organisatie waar<br />
deze werkzaam zijn kunnen er op hun beurt voor kiezen om de hulpverlener deze<br />
ruimte te laten, of om deze ter discussie te stellen. Bijvoorbeeld door regels op te stellen<br />
(“je moet bereikbaar zijn” ; “als het te zwaar wordt voor de hulpverlener grijpen we<br />
in”). Daarmee doen ook impliciete en expliciete normen hun intrede om in een dergelijk<br />
vraagstuk een handvat te bieden. Desondanks resulteert de vraag ‘moet ik me beschikbaar<br />
stellen of niet’ in diverse handelingsmogelijkheden en uitkomsten, die niet simpelweg<br />
gereduceerd kunnen worden tot een eenduidig antwoord op de vraag of je buiten<br />
werktijd om beschikbaar bent om hulp te verlenen.<br />
De casus maakt ook duidelijk dat morele vragen op diverse niveaus van de hulpverlening<br />
spelen (zie ook §2.3). In het voorgaande is hier al aan gerefereerd: in de casus zien<br />
we het microniveau van de hulpverlening (het contact tussen cliënt en hulpverlener, de<br />
dagelijkse praktijk) , het mesoniveau (de organisatie) en het macroniveau (de samenleving)<br />
terugkeren in de discussie, bijvoorbeeld op de respectievelijke momenten dat:<br />
De hulpverlener om 3.00 uur ’s nachts gebeld wordt (micro).<br />
Een hulpverlener op het matje wordt geroepen door collega’s en leidinggevenden<br />
omdat deze werkzaamheden heeft verricht in haar vrije tijd (meso).