Nieuwsbrief april 2009 - Historische Vereniging Haerlem
Nieuwsbrief april 2009 - Historische Vereniging Haerlem
Nieuwsbrief april 2009 - Historische Vereniging Haerlem
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Uitgave Hi S t ORi SCHe v e R eniging HaeR lem • apR il <strong>2009</strong> • JaaR gang 18 • n U mmeR 1 • O plage 1950<br />
Gebruik de schat aan<br />
kennis in onze vereniging<br />
Maandag 15 december<br />
werden er 20 boekjes<br />
van de Haarlemse Canon<br />
overhandigd door de<br />
vereniging aan de<br />
Bavinkschool in Haarlem<br />
Noord. Inmiddels zijn<br />
Haarlemse basisscholen<br />
voorzien van de Canonboekjes.<br />
We hopen van<br />
harte dat ze intensief<br />
gebruikt gaan worden.<br />
Al bijna 6 jaar bestaat er in onze<br />
vereniging een werkgroep jeugd.<br />
Met ingang van deze <strong>Nieuwsbrief</strong> is<br />
er nu ons eigen Jonge Muggen-hoekje!<br />
Hierin gaan wij u op de hoogte<br />
houden van de activiteiten, laten wij u<br />
meeleven met bezoeken van kinderen<br />
aan de Hoofdwacht en vertellen wij<br />
bij welke projecten wij ingeschakeld<br />
zijn. Maar dat is nog niet alles.<br />
Alle Haarlemse basisscholen krijgen<br />
vanaf nu de <strong>Nieuwsbrief</strong> toegezonden.<br />
Dit als follow-up van de bezoeken<br />
die wij rond de jaarwisseling aan die<br />
scholen brachten om er gratis (!)<br />
20 Haarlemse canonboekjes met<br />
bijbehorende lesbrief af te geven.<br />
De bedoeling is natuurlijk dat in<br />
de groepen waar geschiedenis wordt<br />
gegeven de canon ook gaat worden<br />
gebruikt.<br />
Oproep aan de leerkrachten<br />
Leerkrachten van Haarlemse<br />
basisscholen: besef dat er een schat<br />
aan historische kennis binnen onze<br />
vereniging beschikbaar is en maak daar<br />
gebruik van!<br />
Diverse scholen gingen u al voor. Kijk<br />
maar eens naar de verslagen en foto’s<br />
op de jeugdpagina van onze website<br />
www.haerlem.nl of sla de jaarverslagen<br />
in de Jaarboeken er op na.<br />
Kortom, aarzel niet en schakel ons<br />
in. Of het nu een project rond de<br />
Middeleeuwen is, rond het thema<br />
monumenten, water of wo 11, of<br />
de buurt waar de school staat, onze<br />
werkgroep staat voor u klaar.<br />
En dikwijls nog om niet ook!<br />
Nadere informatie:<br />
Marjorie Vroom, tel. 023 - 528 14 43<br />
email: bach7@xs4all.nl
Jonge Muggen<br />
2 In Haarlem hebben we twee voorstellingen die<br />
met de naam “dodendans” aangeduid worden.<br />
Schildwacht<br />
voor de<br />
Hoofdwacht<br />
Sinds kort heeft de Hoofdwacht er<br />
een blikvanger bij: een huzaar, die<br />
de oude functie van de hoofdwacht<br />
verbeeldt. Hij is vooral bedoeld<br />
voor de kinderen. Maar hij kan<br />
ook voor de deur als blikvanger<br />
dienst doen.<br />
De hoofdwacht rond<br />
1870 met echte<br />
huzaren op de trappen<br />
Haarlemse<br />
dodendansen<br />
zijn géén<br />
dodendansen<br />
Als eerste bij de gravenportretten in het stadhuis<br />
“de dodendans van de Hollandse graven”, zoals onder meer<br />
beschreven in het boek “De Haarlemse gravenportretten”van<br />
Wim van Anrooij uit 1997 en in het naar aanleiding van dit<br />
boek geschreven artikel in het Haarlems Dagblad van 26<br />
juli 1997 door Homme Siebenga.<br />
De tweede is de gevelsteen “de dodendans”, welke na<br />
restauratie geplaatst is in de gevel van de nieuwbouw in de<br />
Nieuwe Spaarnwouderstraat. Deze steen die oorspronkelijk<br />
in het daar gesloopte pand nr. 16 zat, werd bij de sloop<br />
door de Stichting Geveltekens <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> van de<br />
toenmalige eigenaar van dat pand gekocht, gerestaureerd en<br />
herplaatst in de nieuwbouw. Deze steen staat onder meer<br />
beschreven in het boek “Gevelstenen van Haarlem”van Peter<br />
van Graafeiland en Theo Bottelier uit 1994.<br />
Waaraan moet een voorstelling<br />
voldoen om een dodendans te zijn?<br />
In het boek van D. Th. Enklaar, “De dodendans, een<br />
cultuurhistorische studie” uit 1950 wordt de dodendans<br />
als volgt gedefinieerd: “de dodendans is een zinnebeeldige<br />
voorstelling van de macht van de dood over het menselijk<br />
geslacht, waarbij een aantal personen, die alle standen, elke<br />
leeftijd en beide geslachten vertegenwoordigen, een reidans<br />
vormen met figuren, die de dood verbeelden”.<br />
Dat het hier zal gaan over drie standen, lijkt duidelijk.<br />
Het boek “De middeleeuwse ideeënwereld. 1000-1300”,van<br />
Manuel Stoffers (Hilversum 1994), pagina 281, geeft aan<br />
dat het toentertijd ging om drie standen. Dat zijn de<br />
geestelijkheid, de wereldlijke macht en de boeren en/of<br />
burgers. Een standaardwerk over deze ideologie is G. Duby,<br />
Les trois ordres ou L`imaginaire du féodalisme (Parijs 1978).<br />
Eén van de mooiste voorbeelden van een dodendans is wel<br />
de dodendans in de Marienkirche in Lübeck uit het jaar<br />
1643. Daarop zijn duidelijk de paus, de keizer en de burgers<br />
herkenbaar, de beiden geslachten zijn vertegenwoordigd<br />
en men danst hand in hand samen met de dood. De twee<br />
Haarlemse dodendansvoorstellingen voldoen niet aan<br />
de bovengenoemde voorwaarden. Er wordt niet gedanst,<br />
beiden geslachten zijn niet vertegenwoordigd en men heeft<br />
geen contact met elkaar.<br />
Hoe moeten we de Haarlemse<br />
voorstellingen dan wel benoemen?<br />
In het stadhuis is de dood het laatste paneel van de<br />
gravenstukken. De tekst op dit paneel luidt:<br />
“Die Doot seijt tot den Heeren;<br />
Ghij Hollandsche graven hier al ghemeene,<br />
Ghij gravinne, ghij voochden, die sijt voorleden,<br />
Daer en isser ghebleeven thants uwer geene<br />
Maer sijt an mijnnen dans getreden<br />
Nu ghij regeert hebt beij lant en steden.<br />
Men weet dit thans wel altemalen:<br />
Ist al gheschiet na recht en reden,<br />
Soo moochdij voor Godt u loon nu halen;<br />
Ist oock soo niet, soo salt falen.<br />
Want heeft gunst of haet dat recht verkeert,<br />
Soo moetij met pijnnen dat nu betalen;<br />
Ja, ghij had voor pelgrim veel bet gaen dwalen<br />
Dan ghij u landen hebt soo gheregeert”.<br />
Weliswaar wordt er in deze tekst gesproken over een dans,<br />
maar dan bedoeld als men moet nu naar de pijpen van de<br />
dood dansen of is ondergeschikt geworden aan de dood.<br />
Dit heeft niets te maken met de dodendans zoals hiervoor<br />
besproken. Het is ter afsluiting van de serie in feite het<br />
aangeven van de moraal, dat als je binnen je stand niet juist<br />
geleefd of gehandeld hebt dan wordt je daar na je dood op<br />
afgerekend. Dit in tegenstelling tot de heraut die de serie<br />
opent en lof spreekt ter ere van de graven (de wereldlijke<br />
macht).<br />
Het is naar onze mening dan ook beter dit paneel voortaan<br />
aan te duiden als “De afrekening”.<br />
De gevelsteen is gezien het voorgaande te gemakkelijk tot<br />
een dodendans bestempeld. Wanneer en hoe de steen aan<br />
voorstellingen als deze worden<br />
soms te snel ‘dodendans’ genoemd. maar<br />
past die aanduiding wel? thon Fikkerman<br />
en Henk michels houden het begrip en<br />
deze twee voorstellingen tegen het licht.<br />
De dodendans in de marienkirche<br />
in lübeck uit het jaar 1643<br />
zijn naam komt is niet bekend. Voor zover na te gaan is de<br />
eerste vermelding van deze steen te vinden in het boek van<br />
F. Allan in 1884. Het leuke is dat daar de steen genoemd<br />
wordt als de “zoogenaamden dodendans”.<br />
In het reeds genoemde boek van Bottelier en Van<br />
Graafeiland schrijven zij dat de dood vertegenwoordigers<br />
van alle rangen en standen met zich “voert”. Maar dat is niet<br />
juist. De figuren staan los van elkaar en er wordt ook niet<br />
gedanst. Alle vier de figuren hebben een statische houding.<br />
De conclusie is dan ook dat we hier niet te maken hebben<br />
met een dodendans maar met een gesprek tussen de<br />
standen, waarbij de boer aangeeft dat de wereldlijke en<br />
geestelijke macht wel bestuurt maar dat ze niet zonder<br />
hem kunnen, waarbij de dood aangeeft dat ze uiteindelijk<br />
alledrie gelijkelijk zullen worden afgerekend op hun daden.<br />
Zullen we deze steen voortaan dan maar benoemen als<br />
“De drie standen”.<br />
Dit zou betekenen dat ook de gevelsteen die zich in Tilburg<br />
bevindt en die eind 19e eeuw is gemaakt een andere naam<br />
moet krijgen. Deze steen, gemaakt door de Haarlemse<br />
beeldhouwer Jan Verdonk, is volledig gebaseerd op de<br />
Haarlemse steen. Hetzelfde geldt voor de in lindenhout<br />
gesneden voorstelling van de gevelsteen die in 2006 is<br />
gemaakt door de heer Mart Janssen uit Heelsum. Deze<br />
werd tentoongesteld in de Hoofdwacht tijdens de open<br />
monumentendagen in 2006 en is een exacte kopie van de<br />
Haarlemse steen.<br />
Aardig is nog om te vermelden dat in “De Haarlemse<br />
Bloempjes”, een bloemlezing uit een zeventiende-eeuwse<br />
liedboekreeks, het lied Doodendans voorkomt. Daarbij is<br />
een prent afgedrukt waarvan de oorsprong niet bekend is,<br />
maar wel kan worden aangeduid als een dodendans.<br />
Zo blijft er dus voor Haarlem toch nog wat over.<br />
Thon Fikkerman en Henk Michels<br />
Adviseur en bestuurslid van de Stichting Geveltekens<br />
<strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong><br />
3
‘Lief en Leed in Haarlems Groen’ is een tentoonstelling<br />
over Bolwerken, Begraafplaatsen en Stadsparken in<br />
Haarlem. Vanaf 21 februari te zien in het Historisch<br />
Museum Haarlem.<br />
‘Lief en Leed in Haarlems Groen’ laat duidelijk zien dat<br />
de liefde voor groen in een stad van alle tijden is.<br />
Op een sfeervolle manier brengen de samenstellers van de<br />
tentoonstelling, Annelies Aerts en Laura van der Wijden,<br />
bijgestaan door Marianne Saakes en Lars van den Bosch,<br />
de opbouw, het gebruik en de toekomst van de Haarlemse<br />
stadsparken in beeld. De bezoeker beleeft mee hoe de<br />
Haarlemmer de laatste twee eeuwen in zijn vrije tijd de<br />
drukke vieze stad wil ontvluchten en op zoek gaat naar<br />
groen.<br />
‘Lief en Leed in Haarlems Groen’ maakt op boeiende<br />
wijze zichtbaar hoe de Kennemerpoort wordt afgebroken<br />
omdat de vele koetsjes er telkens in file staan en hoe de<br />
verpauperde bolwerken veranderen in stadsparken.<br />
De tentoonstelling laat zien hoe belangrijk het groen in de<br />
stad door de eeuwen heen voor de Haarlemmers geweest is<br />
en welke invulling daaraan onder andere door de beroemde<br />
landschapsarchitect J.D. Zocher (jr.) gegeven werd.<br />
De mede door hem ontworpen monumentale begraafplaats<br />
aan de Kleverlaan waar vele bekende Haarlemmers hun<br />
laatste rustplaats hebben gevonden speelt in de tentoonstelling<br />
een bijzondere rol.<br />
‘Lief en Leed in Haarlems Groen’ is niet alleen een<br />
aanrader voor de museumbezoeker die geïnteresseerd<br />
is in het verleden van Haarlem en Zuid-Kennemerland,<br />
ook de bezoeker die belangstelling heeft voor<br />
landschapsarchitectuur zal zich zeker tot de tentoonstelling<br />
aangetrokken voelen. De bezoeker stapt onder leiding<br />
van de samenstellers van de tentoonstelling in een verhaal<br />
over opbouw en afbraak, over romantiek en tragiek, over<br />
picknicks en grafzerken, over het ‘Lief en Leed in Haarlems<br />
Groen’.<br />
Over het Historisch Museum Haarlem<br />
Het museum geeft in de vaste tentoonstelling een<br />
overzicht van de boeiende geschiedenis van Haarlem en<br />
omgeving, zoals het beleg van Haarlem in 1572, de grote<br />
stadsbrand, de komst van Vlamingen als Frans Hals, de<br />
bouw van de vleeshal, de hofjes en het droogmalen van de<br />
Haarlemmermeer. De bestaande collectie wordt aangevuld<br />
met wisseltentoonstellingen zoals nu dus ‘Lief en Leed in<br />
Haarlems Groen’.<br />
In het kader van de tentoonstelling worden o.a. fietszwerftochten<br />
langs de sporen van landschapsarchitecten<br />
Springer en Zocher in het landschap van Kennemerland<br />
georganiseerd en stadswandelingen van de Bolwerken naar<br />
de begraafplaats aan de Kleverlaan.<br />
Voor verdere informatie:<br />
info@historischmuseumhaarlem.nl<br />
www.historischmuseumhaarlem.nl<br />
telefoon 023 542 24 27<br />
aanwinst voor de sgvh<br />
Het Geloof<br />
4<br />
‘Lief en Leed<br />
8 februari <strong>2009</strong> was een heugelijke dag voor de<br />
Stichting Geveltekens want de heer J.A.H.M. van<br />
Os eigenaar van de gevelsteen “’t Geloof ” droeg<br />
de steen over aan de sgvh . Zij waren overeen<br />
gekomen dat de Stichting er voor zou zorgdragen<br />
dat de steen weer herplaatst zal worden.<br />
(het liefst natuurlijk in het pand Ridderstraat 24).<br />
De heer van J.A.H.M. Os was vroeger eigenaar<br />
van de bekende drogisterij Van der Pigge.<br />
Deze is nu in handen Jan Willem van Os.<br />
De vader van de heer van Os was een verwoed<br />
verzamelaar van antiek en oude materialen<br />
als gevelstenen. Omdat het pakhuis op de<br />
5<br />
in Haarlems Groen’<br />
Botermarkt 26 met de gevelsteen de Hoop ook<br />
bij de heer van Os in het bezit was vond hij het<br />
wel leuk om ook ’t Geloof er bij te hebben. maar<br />
hij hoorde al gauw dat deze stenen niet tot de<br />
zelfde serie behoorden. In Ridderstraat 22 zit nog<br />
steeds de Liefde. De Stichting weet waar de derde<br />
steen momenteel is ingemetseld: in Overijssel.<br />
Aan ons nu de schone taak om te kijken of we ze<br />
alle drie weer kunnen verenigingen. Tot die tijd<br />
zal de steen te bezichtigen zijn in de Hoofdwacht.<br />
Over opbouw en afbraak,<br />
over romantiek en tragiek,<br />
over picknicks en grafzerken,<br />
over het ‘lief en leed in<br />
Haarlems groen’. in het<br />
volgende nummer leest u<br />
meer over deze expositie.<br />
Martin Busker voorzitter sgvh<br />
Van de Penningmeester<br />
Ruim 1100 leden hebben inmiddels hun contributie<br />
<strong>2009</strong> betaald. Dank daarvoor, evenals voor de<br />
vele extra bijdragen. Hierbij verzoek ik de overige<br />
400 leden, die hun contributie nog niet hebben<br />
voldaan, dat zo spoedig mogelijk te doen. Het<br />
scheelt uw vereniging veel kosten en het bespaart<br />
mij veel tijd en moeite. Bovendien ontvangt u dan<br />
tijdig het Jaarboek 2008, ongetwijfeld weer een<br />
zeer lezenswaardige uitgave.<br />
Bij voorbaat dank voor uw medewerking.<br />
<strong>Historische</strong> vereniging <strong>Haerlem</strong>,<br />
de penningmeester, W.D.Slik
6 7<br />
Dit jaar is het 150 jaar<br />
geleden dat Casper ten Boom<br />
werd geboren, een markante<br />
Haarlemmer. Daan<br />
Kerkvliet zet de belangrijkste<br />
wetenswaardigheden over<br />
Ten Boom op en rij.<br />
Voor velen die hem nodig hadden:<br />
Casper Ten Boom 1859 - 1944<br />
De familie Ten Boom is in de eerste<br />
helft van de vorige eeuw bekend<br />
geworden door haar hulp aan mensen<br />
die dit nodig hadden en haar inzet<br />
voor instellingen en verenigingen.<br />
Dit jaar is het 150 jaar geleden dat<br />
Casper ten Boom op 18 mei 1859<br />
geboren werd als zoon van Willem ten<br />
Boom en Elisabeth Bel. Vader Willem<br />
begon in 1837 een horlogewinkel in<br />
de Barteljorisstraat te Haarlem, waar<br />
Casper geboren en opgegroeid is.<br />
Op 18-jarige leeftijd is Casper een<br />
eigen horloge- en juwelierswinkel<br />
begonnen in Amsterdam, waar hij<br />
in 1884 trouwt met de uit Haarlem<br />
afkomstige Cornelia Johanna Arnolda<br />
Luitingh. Uit dit huwelijk zijn 3<br />
dochters en 2 zoons geboren, waarvan<br />
er één reeds na een paar maanden<br />
overlijdt. De jongste dochter Corrie is<br />
na de Tweede Wereldoorlog vooral in<br />
de Ver. Staten heel bekend geworden<br />
door haar evangelisatiewerk.<br />
Hulpbehoevenden<br />
In de jaren dat Casper in Amsterdam<br />
woonde zette hij zich, vanuit zijn zeer<br />
christelijke geloofsovertuiging, reeds in<br />
voor armen en anderen die hulp nodig<br />
hadden. In 1892 erft Casper de winkel<br />
van zijn vader en verhuist dan naar de<br />
Barteljorisstraat in Haarlem.<br />
Ook hier zet hij zich weer volledig<br />
in voor hulpbehoevenden. Naast<br />
deze hulp heeft hij veel andere taken<br />
op zich genomen, zo was hij onder<br />
andere:<br />
redacteur van het horlogemakersvakblad<br />
Christiaan Huygens, dat<br />
wekelijks uit kwam, van 1912 tot<br />
1942 voorzitter van de Union<br />
Horlogère Alpina, voorzitter van de<br />
horlogemakersvereniging, voorzitter<br />
van de <strong>Vereniging</strong> Koninginnedag,<br />
voorzitter van de Kamer van<br />
Koophandel Haarlem, oprichter van<br />
de Dreefschool, geopend 3 september<br />
1919, en is tot zijn dood voorzitter van<br />
het schoolbestuur geweest.<br />
Onderduikers<br />
Tijdens de Duitse bezetting van<br />
ons land heeft hij zich, met zijn 2<br />
ongetrouwde dochters Corrie en Betsie,<br />
ingezet voor mensen die vervolgd<br />
werden. In hun kleine huis was altijd<br />
ruimte om vervolgden op te nemen.<br />
Speciaal voor de onderduikers is in een<br />
slaapkamer een muur gemaakt, door<br />
uit een kast de achterwand weg te<br />
nemen kon men op die manier in de<br />
gemaakte schuilplaats van 2,50 m bij<br />
0,70 m komen.<br />
Op 28 februari 1944 is in het huis een<br />
inval gedaan door de Duitsers, waarna<br />
Casper, Corrie en Betsie en nog enkele<br />
mensen die toevallig in hun huis waren<br />
gearresteerd zijn. Deze laatsten zijn<br />
spoedig vrijgelaten.<br />
De onderduikers hebben ze niet<br />
kunnen vinden. Deze konden pas<br />
na enkele dagen bevrijd worden uit<br />
hun schuilplaats, daar het huis door<br />
Duitsers in de gaten werd gehouden.<br />
Caspar en zijn dochters werden<br />
vanuit Haarlem overgebracht naar<br />
de gevangenis in Scheveningen<br />
(Oranjehotel). Casper is enkele dagen<br />
later overgebracht naar een ziekenhuis<br />
in Loosduinen en is daar op 10 maart<br />
1944 overleden.<br />
Na de oorlog is hij herbegraven op het<br />
Ereveld te Loenen (gld).<br />
In het woongedeelte achter en boven<br />
de winkel aan de Barteljorisstraat is<br />
nu het Corrie ten Boom Museum<br />
gevestigd. Hier wordt getoond hoe<br />
de familie met de onderduikers in de<br />
Tweede Wereldoorlog leefde. Ook<br />
de schuilplaats in de slaapkamer van<br />
Corrie is te zien. De ingang van het<br />
museum is in de Schoutensteeg.<br />
Daan Kerkvliet<br />
nieuwjaarsreceptie<br />
Henk Ahles richtte een dankwoord<br />
aan Leny Wijnands, voorzitter van de<br />
<strong>Historische</strong> Werkgroep een van de grote<br />
krachten achter de Haarlemse canon.<br />
Terugblik op<br />
het canonjaar<br />
Tijdens de traditionele nieuwjaarsreceptie in de<br />
Hoofdwacht werd er nog eens uitgebreid teruggeblikt<br />
op het verschijnen van de Haarlemse Canon, een<br />
werk dat onze vereniging meer dan zichtbaar heeft<br />
gemaakt. Denk aan de boekuitgave en aan de wekelijkse<br />
publiciteit in het Haarlems Dagblad.<br />
piet de Rooij<br />
sprak over de<br />
totstandkoming<br />
van de canon.<br />
De nieuwjaarsreceptie<br />
betekende ook<br />
een van de laatste<br />
optredens van<br />
george moormann<br />
in zijn functie van<br />
stadsdichter.
8<br />
In 2002 verscheen van de classicus<br />
Hans van de Venne een magistraal<br />
boek (in drie delen) over de<br />
vermaarde Haarlemse geleerde,<br />
toneelschrijver en rector van de<br />
Latijnse school Cornelius Schonaeus<br />
(1540-1611).<br />
Het boek, dat in totaal ruim 1100<br />
pagina’s telde, kostte bij de uitgever/<br />
boekhandel € 150,-, maar werd toen<br />
tegen een speciale prijs van € 100,- aan<br />
de leden van de <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong><br />
aangeboden. Zeer veel leden hebben<br />
daar toen gebruik van gemaakt. Van<br />
de Venne promoveerde op dit boek in<br />
Nijmegen en Leuven en won daarmee<br />
eerder de <strong>Haerlem</strong>-prijs.<br />
Van de Venne heeft nu een boek<br />
afgerond over de Haarlemse schrijver<br />
en historicus Theodorus Schrevelius,<br />
1572-1649), auteur van het beroemde<br />
Harlemias, een van de belangrijkste<br />
boeken over de geschiedenis van<br />
Haarlem. Over Schrevelius was heel<br />
weinig bekend. Op grond van een<br />
enorm archiefonderzoek (vooral in<br />
Haarlem) komt Van de Venne nu met<br />
een zeer bijzonder en belangrijk boek.<br />
Het telt zo’n 375 pagina’s, is rijk geïllustreerd<br />
en zal worden uitgegeven met<br />
een harde band.<br />
Schrevelius was leerling van<br />
Schonaeus op de Latijnse School in<br />
Haarlem, studeerde in Leiden en was<br />
daar verbonden aan de zgn. Triviale<br />
School (1590-1597), werd conrector en<br />
rector van de Grote Latijnse School in<br />
Haarlem (1597-1620) en werd op verdenking<br />
van onrechtzinnigheid door<br />
het stadsbestuur ontslagen. Hij werd<br />
Meer informatie over de <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> op onze website: www.haerlem.nl<br />
Colofon: <strong>Haerlem</strong> nieuwsbrief is een uitgave van de vereniging <strong>Haerlem</strong><br />
verenigingszetel: de Hoofdwacht, grote markt 17 postadres: postbus 1105<br />
2001 BC Haarlem www.haerlem.nl. Secretaris: (023) 529 39 00<br />
gironr: 377882. Het blad verschijnt vier keer per jaar. iSSn: 1570-4785<br />
Bijzondere aanbieding voor leden<br />
Nieuw boek over Schrevelius<br />
particulier schoolhouder in Leiden<br />
(1620-1625), rector van de Latijnse<br />
School in Leiden (1625-1642) en keerde<br />
uiteindelijk naar zijn geboortestad<br />
Haarlem terug. Hier schreef hij zijn<br />
Harlemum (1647), over de geschiedenis<br />
van Haarlem, in 1648 gevolgd door<br />
een Nederlandse vertaling Harlemias.<br />
Schrevelius is als Haarlems geschiedschrijver<br />
veel minder bekend dan<br />
Ampzing, wiens boek over Haarlem uit<br />
1628 dateert. Van Ampzing verscheen<br />
is 1974 een reprint, zodat veel leden<br />
van de <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> hebben<br />
daarvan een exemplaar in de boekenkast<br />
staan.<br />
Het boek over Schrevelius zal, net<br />
als de delen over Schonaeus, in een<br />
beperkte oplage verschijnen bij uitgeverij<br />
Florivallis, van de neolatinistwetenschapper<br />
Jan Bloemendal, die dit<br />
overigens pro deo doet.<br />
Het boek Schrevelius zal niet via de<br />
gewone boekhandel worden verkocht.<br />
Bloemendal verkoopt en verzendt<br />
‘vanaf huis’. Vermoedelijk zal alleen<br />
Boekhandel Vernout in Haarlem<br />
exemplaren verkopen. De prijs bij<br />
de uitgever en bij Vernout bedraagt<br />
€ 37,50.<br />
In overleg met de auteur en de uit gever<br />
wordt het boek Schrevelius aan leden<br />
van de <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> aangebo den<br />
tegen een voorintekenprijs van<br />
€ 25, een korting dus van € 12,50.<br />
U kunt in het bezit van het boek<br />
komen door vóór 30 <strong>april</strong> € 25 over te<br />
maken op giro-rekening nr. 4037389<br />
ten name van Bloemendal/Florivallis,<br />
Amersfoort, met uw naam en adresgegevens.<br />
U kunt het boek dan vanaf<br />
15 juni ophalen bij boekhandel Vernout,<br />
Warmoesstraat 10, Haarlem.<br />
De uitgever doet leden van de<br />
<strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> nog een tweetal<br />
andere bijzondere aanbiedingen.<br />
Van het genoemde boek over<br />
Redactie: theo van der vlugt. vormgeving: Sinas, Haarlem<br />
Foto’s: maarten van Wamel<br />
Druk: drukkerij excelsior Haarlem (sponsor)<br />
verzending: paswerk<br />
Schonaeus (3 dln) heeft hij nog<br />
enkele exemplaren. De officiële prijs<br />
daarvan bedraagt € 150. Leden van de<br />
<strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> betalen nu slechts<br />
€ 40. U kunt dit boek op dezelfde<br />
wijze in bezit krijgen als het boek over<br />
Schrevelius (geld overmaken vóór 30<br />
<strong>april</strong> en ophalen boek na 15 juni).<br />
Tot slot: Schonaeus was een vermaard<br />
toneelschrijver met internationaal<br />
succes. Heel populair was de komedie<br />
Iosephus (1590), dat in Haarlem<br />
in de zestiende en zeventiende eeuw<br />
meerdere keren op de Grote markt<br />
moet zijn opgevoerd. Dit (Latijnse)<br />
toneelstuk is nu met een vlotte vertaling<br />
weer te genieten in een uitgave<br />
door Jan Bloemendal e.a. De uitgave,<br />
met uitgebreide inleiding, telt 245 pag.<br />
De winkelprijs bedraagt € 25, leden<br />
van de <strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong> betalen<br />
slechts € 12,50. U kunt het boek<br />
Iosephus op dezelfde wijze in bezit<br />
krijgen als de boeken over Schrevelius<br />
en Schonaeus.<br />
Indien u naast de Schrevelius, ook<br />
de Schonaeus en/of de Iosephus wilt<br />
bestellen, dan kunt u de bedragen<br />
optellen en ineen keer overmaken.<br />
Wie nog vragen heeft, kan zich<br />
wenden tot de uitgever:<br />
jan.bloemendal@florivallis.nl<br />
Ik kan de leden van de <strong>Vereniging</strong><br />
<strong>Haerlem</strong> aanraden het boek over<br />
Schrevelius aan te schaffen. Ik heb<br />
het hele manuscript gelezen en ervan<br />
gesmuld. Voor wie van de (zeventiende-eeuwse)<br />
geschiedenis van Haarlem<br />
houdt, is het werk over Schonaeus en<br />
zijn vriendenkring een must.<br />
De Iosephus tenslotte geeft een<br />
goed idee waarom Schonaeus kon<br />
uitgroeien tot de zeer veel gespeelde<br />
en herdrukte toneelschrijver.<br />
Wim Cerutti<br />
oud-bestuurslid/secretaris<br />
<strong>Vereniging</strong> <strong>Haerlem</strong>