de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
DE TOEPASSING VAN HET IVRK IN PERSONEN-, FAMILIE- EN CIVIELE JEUGDZAKEN 79<br />
gelaten of een bepaling zich leent voor rechtstreekse werking. Dit betreft <strong>de</strong> artikelen<br />
3, 7, 8, 9, 18, 20 en 21 sub a IVRK. Wat meteen aan <strong>de</strong>ze opsomming opvalt is dat er<br />
met betrekking tot een aantal bepalingen, zoals <strong>de</strong> artikelen 3, 7 en 20 IVRK, <strong>het</strong> nog<br />
steeds ondui<strong>de</strong>lijk is of zij rechtstreeks toepasbaar zijn. Wat betreft artikel 7 IVRK<br />
had <strong>de</strong> Hoge Raad <strong>de</strong>ze ondui<strong>de</strong>lijkheid kunnen wegnemen door zich uit te laten over<br />
<strong>de</strong> rechtstreekse werking. Zoals hiervoor is besproken, koos <strong>de</strong> Hoge Raad voor een<br />
terughou<strong>de</strong>n<strong>de</strong> bena<strong>de</strong>ring door <strong>de</strong> vraag of artikel 7 IVRK in aanmerking komt voor<br />
rechtstreekse <strong>toepassing</strong> open te laten.<br />
Deze opsomming <strong>van</strong> artikelen die in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzochte zaken rechtstreeks zijn toegepast,<br />
laat ook zien dat <strong>de</strong> rechter <strong>de</strong> rechtstreekse werking <strong>van</strong> bepalingen heeft aangenomen<br />
die niet door <strong>de</strong> wetgever zijn genoemd bij <strong>de</strong> bespreking <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking. Dit is bijvoorbeeld <strong>het</strong> geval met artikel 10 lid 2 IVRK. De wetgever heeft<br />
in <strong>de</strong> Memorie <strong>van</strong> Toelichting bij <strong>de</strong> Goedkeuringswet <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK alleen <strong>van</strong> lid<br />
1 bepaald dat mogelijk moet wor<strong>de</strong>n geacht dat <strong>de</strong>ze bepaling rechtstreeks werkt. De<br />
rechter heeft juist <strong>het</strong> twee<strong>de</strong> lid rechtstreeks toegepast. 257<br />
Over <strong>het</strong> geheel genomen is <strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK via <strong>het</strong> instrument <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> rechtstreekse werking als overwegend positief aan te merken, omdat veel artikelen<br />
rechtstreeks zijn toegepast. Uit dit on<strong>de</strong>rzoek volgt echter ook dat <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> rechtstreekse<br />
werking <strong>van</strong> min<strong>de</strong>r grote betekenis is dan men in eerste instantie zou <strong>de</strong>nken.<br />
In <strong>de</strong> eerste plaats is dit soms terug te zien in <strong>de</strong> beslissingen <strong>van</strong> rechters die <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking bespreken. Een tweetal uitspraken <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtbank Groningen is<br />
een voorbeeld <strong>van</strong> <strong>de</strong> nuance die aan <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> <strong>het</strong> vraagstuk <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking moet wor<strong>de</strong>n gehecht. 258 In bei<strong>de</strong> zaken stond <strong>de</strong> rechtbank voor <strong>de</strong> vraag of<br />
<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Staat onrechtmatig heeft gehan<strong>de</strong>ld jegens <strong>de</strong> min<strong>de</strong>rjarigen door hen<br />
voor 7,5 maan<strong>de</strong>n te plaatsen in een op<strong>van</strong>gkliniek alvorens hen te plaatsen op een<br />
behan<strong>de</strong>lplek. De rechtbank nam in bei<strong>de</strong> zaken <strong>de</strong> rechtstreekse werking aan <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
artikelen 9, 37 en 40 IVRK en liet tegelijkertijd <strong>de</strong> rechtstreekse werking <strong>van</strong> artikel 20<br />
IVRK in <strong>het</strong> mid<strong>de</strong>n. Gezien <strong>de</strong> feiten en omstandighe<strong>de</strong>n <strong>van</strong> <strong>het</strong> geval, werd in één<br />
zaak geconclu<strong>de</strong>erd dat er sprake was <strong>van</strong> onrechtmatigheid, terwijl in <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> zaak<br />
geen onrechtmatig han<strong>de</strong>len werd aangenomen. Het beroep op <strong>het</strong> IVRK leid<strong>de</strong> in één<br />
zaak dus niet tot <strong>het</strong> gewenste resultaat, namelijk <strong>de</strong> vaststelling dat er onrechtmatig<br />
werd gehan<strong>de</strong>ld door <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Staat, ondanks <strong>het</strong> gegeven dat <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking <strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>verdrag</strong>sbepalingen werd aangenomen.<br />
In <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> plaats bewijst <strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK via <strong>de</strong> <strong>verdrag</strong>sconforme<br />
uitleg en <strong>toepassing</strong> dat <strong>het</strong> IVRK ook een an<strong>de</strong>re rol kan spelen dan alleen via <strong>de</strong> weg<br />
<strong>van</strong> rechtstreekse werking. Een groot <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzochte uitspraken kan geplaatst<br />
wor<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> categorie <strong>van</strong> <strong>verdrag</strong>sconforme uitleg en <strong>toepassing</strong>. Vaak wordt <strong>het</strong><br />
IVRK door <strong>de</strong> rechter bij <strong>de</strong> beoor<strong>de</strong>ling betrokken zon<strong>de</strong>r dat gezegd kan wor<strong>de</strong>n dat<br />
er een beroep is gedaan op <strong>het</strong> IVRK door een procespartij. De rechter maakt in dit<br />
ka<strong>de</strong>r op verschillen<strong>de</strong> wijzen gebruik <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag. Dit is bijvoorbeeld bij artikel<br />
7 IVRK dui<strong>de</strong>lijk te zien. Zo overwoog <strong>het</strong> hof Leeuwar<strong>de</strong>n uitdrukkelijk dat hij <strong>het</strong><br />
hoger beroep zou beoor<strong>de</strong>len aan <strong>de</strong> hand <strong>van</strong> on<strong>de</strong>r meer <strong>de</strong> artikelen 3 en 7 IVRK. 259<br />
257 Hof ’s-Hertogenbosch 3 mei 2006, LJN AX1364.<br />
258 Rb. Groningen 20 <strong>de</strong>cember 2006, LJN AZ5794; Rb. Groningen 20 <strong>de</strong>cember 2006, LJN AZ5807.<br />
259 Hof Leeuwar<strong>de</strong>n 6 oktober 2004, LJN AR3391.