de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
78<br />
DE TOEPASSING VAN HET IVRK IN DE NEDERLANDSE RECHTSPRAAK<br />
vraagstuk <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse werking. In <strong>de</strong>ze beschikking liet hij uitdrukkelijk <strong>de</strong><br />
rechtstreekse werking <strong>van</strong> artikel 7 IVRK in <strong>het</strong> mid<strong>de</strong>n en verwierp hij daarmee <strong>het</strong><br />
beroep op <strong>de</strong>ze bepaling. 254 De Hoge Raad is met betrekking tot <strong>het</strong> IVRK aldus uiterst<br />
terughou<strong>de</strong>nd geweest en heeft daarmee een beperkte rol gespeeld in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzochte<br />
rechtspraak <strong>van</strong> <strong>het</strong> personen-, familie- en civiele jeugdrecht.<br />
On<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> cassatiezaken zijn <strong>de</strong> conclusies <strong>van</strong> <strong>de</strong> Advocaat-Generaal,<br />
waarin <strong>de</strong> Advocaat-Generaal <strong>de</strong> Hoge Raad adviseert. Hoewel <strong>de</strong> Advocaat-Generaal<br />
geen recht spreekt, maar slechts conclu<strong>de</strong>ert, heeft hij wel regelmatig gebruik gemaakt<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> gelegenheid om zijn standpunt kenbaar te maken over <strong>het</strong> IVRK. Enkele malen<br />
heeft <strong>de</strong> Advocaat-Generaal zelfs <strong>de</strong> rechtstreekse werking <strong>van</strong> een aantal bepalingen<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK besproken. Zo conclu<strong>de</strong>er<strong>de</strong> Advocaat-Generaal De Vries Lentsch-Kostense<br />
dat artikel 21 IVRK geen rechtstreekse werking heeft. 255 Dit is een interessante<br />
conclusie, omdat geen enkele rechter zich tot nog toe heeft uitgesproken over <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking <strong>van</strong> <strong>de</strong>ze <strong>verdrag</strong>sbepaling.<br />
Het on<strong>de</strong>rzoek laat zien dat ook <strong>de</strong> Advocaat-Generaal bijdraagt aan <strong>de</strong> ontwikkeling<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK in <strong>de</strong> rechtspraak. Deze rol is bijvoorbeeld dui<strong>de</strong>lijk<br />
te zien bij artikel 11 IVRK. In twee conclusies voor <strong>de</strong> beschikkingen <strong>van</strong> <strong>de</strong> Hoge<br />
Raad <strong>van</strong> 28 september 2007 wees Advocaat-Generaal Strikwerda, bij <strong>de</strong> bespreking<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>r op artikel 3 lid 1 IVRK, op artikel 11 IVRK. 256 Hij conclu<strong>de</strong>er<strong>de</strong><br />
dat uit artikel 11 IVRK volgt dat <strong>het</strong> IVRK en <strong>het</strong> HKOV berusten ‘op <strong>het</strong> uitgangspunt<br />
dat internationale kin<strong>de</strong>rontvoering geacht moet wor<strong>de</strong>n in <strong>het</strong> algemeen in<br />
strijd te zijn met <strong>het</strong> belang <strong>van</strong> <strong>het</strong> kind, zodat teruggeleiding <strong>van</strong> <strong>het</strong> kind op <strong>de</strong> voet<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> HKOV als zodanig niet in strijd is met artikel 3 lid 1’ IVRK. De conclusies <strong>van</strong><br />
<strong>de</strong> Advocaat-Generaal hebben navolging gevon<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> daarop volgen<strong>de</strong> rechtspraak<br />
om <strong>het</strong> beroep <strong>van</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>r op <strong>het</strong> IVRK te verwerpen.<br />
De <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK heeft voornamelijk plaatsgevon<strong>de</strong>n in <strong>de</strong> lagere rechtspraak.<br />
Hier is te zien dat <strong>het</strong> IVRK op diverse wijzen is toegepast door <strong>de</strong> rechter.<br />
An<strong>de</strong>rs dan <strong>de</strong> Hoge Raad is <strong>de</strong> lagere rechter min<strong>de</strong>r terughou<strong>de</strong>nd geweest in <strong>het</strong><br />
bespreken <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse werking <strong>van</strong> een bepaling <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK. Desondanks<br />
is er geen lijn te ont<strong>de</strong>kken in <strong>de</strong> wijze waarop <strong>de</strong> rechter in <strong>het</strong> personen-, familie- en<br />
civiele jeugdrecht naar <strong>het</strong> vraagstuk <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse werking kijkt. Positief is<br />
echter wel dat <strong>van</strong> een groot <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> bepalingen <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
toepasbaarheid wordt overwogen. Behalve dat <strong>de</strong> rechter uitdrukkelijk overweegt of<br />
een artikel al dan niet rechtstreekse werking heeft, valt in veel gevallen <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking uit <strong>de</strong> uitspraak af te lei<strong>de</strong>n; bijvoorbeeld door een nationale bepaling op<br />
basis <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK terzij<strong>de</strong> te stellen of door tot een schending <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK te beslissen.<br />
Opvallend is dat <strong>de</strong> rechtstreekse werking vooral op <strong>de</strong>ze niet uitdrukkelijke<br />
wijze is aangenomen. Van <strong>de</strong> artikelen 2, 3, 6, 7, 8, 9, 10 lid 2, 16, 18, 19, 20, 23, 37<br />
en 40 IVRK kan gezegd wor<strong>de</strong>n dat zij in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzochte rechtspraak rechtstreeks<br />
zijn toegepast. Tegelijkertijd is rechtstreekse werking onthou<strong>de</strong>n aan <strong>de</strong> artikelen 3,<br />
4, 6, 18, 19, 20, 24 en 37 IVRK. Interessant is dat dit laatste in slechts vijf zaken<br />
door <strong>de</strong> rechter is bepaald. In een aantal gevallen wordt uitdrukkelijk in <strong>het</strong> mid<strong>de</strong>n<br />
254 HR 14 april 2006, LJN AU9239.<br />
255 HR 24 september 2004, LJN AP1439 (concl. A-G C.L. <strong>de</strong> Vries Lentsch-Kostense).<br />
256 HR 28 september 2007, LJN BB3192 (concl. A-G L. Strikwerda); HR 28 september 2007, LJN BB3193<br />
(concl. A-G L. Strikwerda).