de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
EINDBESCHOUWING 277<br />
algemeen belang en dan meer specifi ek <strong>het</strong> tegengaan <strong>van</strong> ‘disor<strong>de</strong>r or crime’, zoals<br />
<strong>het</strong> twee<strong>de</strong> lid <strong>het</strong> specifi ek formuleert, een hoog rechtvaardigingsgehalte lijkt te hebben<br />
als <strong>het</strong> gaat om een inbreuk op <strong>de</strong> hier in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r in <strong>het</strong> geding zijn<strong>de</strong> rechten<br />
<strong>van</strong> on<strong>de</strong>r meer artikel 3 en artikel 40 IVRK. Maar hoe zit dat op <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re rechtsterreinen?<br />
Hoe valt daar die afweging uit bij een vermeen<strong>de</strong> schending <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag?<br />
Op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> <strong>het</strong> familierecht blijkt <strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag relatief<br />
in meer gevallen tot een positieve score te hebben geleid dan op <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re rechtsterreinen,<br />
naast <strong>het</strong> strafrecht ook <strong>het</strong> vreem<strong>de</strong>lingenrecht en <strong>de</strong> socialezekerheidszaken.<br />
Ook op <strong>de</strong>ze rechtsterreinen valt te constateren dat in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>de</strong> te maken afweging<br />
<strong>het</strong> algemeen belang in zijn verschillen<strong>de</strong> uitingsvormen vaker prevaleert dan bij<br />
<strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag in <strong>het</strong> familierecht. Wegen <strong>de</strong> in artikel 8 lid 2 EVRM<br />
geformuleer<strong>de</strong> categorieën op <strong>de</strong>ze rechtsterreinen zoveel zwaar<strong>de</strong>r dat <strong>de</strong>ze hier een<br />
inbreuk eer<strong>de</strong>r rechtvaardigen dan in <strong>het</strong> familierecht?<br />
Het is in dit ka<strong>de</strong>r verhel<strong>de</strong>rend om <strong>de</strong> wijze waarop <strong>het</strong> EHRM <strong>de</strong>ze belangenafweging<br />
on<strong>de</strong>r woor<strong>de</strong>n heeft gebracht in <strong>de</strong> zaak ‘Pretty’ tegen <strong>het</strong> V.K aan te halen. 4<br />
Het ging in <strong>de</strong>ze zaak om een ernstig zieke vrouw die zich on<strong>de</strong>r meer met een beroep<br />
op artikel 8 EVRM op <strong>de</strong> door haar gekozen wijze haar leven wil<strong>de</strong> beëindigen, daarbij<br />
geholpen door haar echtgenoot. Het hof overwoog in <strong>de</strong>ze zaak dat hoe invoelbaar<br />
<strong>de</strong>ze wens ook was, bij een belangenafweging in dit ka<strong>de</strong>r – me<strong>de</strong> gezien <strong>de</strong> kwetsbaarheid<br />
<strong>van</strong> mensen in hun laatste levensfase – <strong>het</strong> algemeen belang <strong>van</strong> bescherming<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> gezondheid en veiligheid toch <strong>de</strong> overhand had op <strong>het</strong> recht <strong>van</strong> <strong>de</strong> vrouw op<br />
<strong>de</strong> bescherming <strong>van</strong> haar ‘private and family life’, in casu <strong>het</strong> recht om haar leven te<br />
beëindigen. Het hof overwoog: ‘The more serious the harm involved the more heavily<br />
will weigh in the balance consi<strong>de</strong>rations of public health and safety against the countervailing<br />
principle of personal autonomy’. Het gaat hier dus om een afweging tussen<br />
persoo<strong>nl</strong>ijke autonomie en overwegingen in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> ‘public health and safety’,<br />
waarbij <strong>het</strong> hof <strong>de</strong>ze laatste laat prevaleren. Eenzelf<strong>de</strong> patroon is te herkennen in <strong>de</strong><br />
afwegingen die door <strong>de</strong> rechter wor<strong>de</strong>n gemaakt in <strong>de</strong> uitspraken die in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong><br />
dit on<strong>de</strong>rzoek zijn on<strong>de</strong>rzocht.<br />
Maar dit patroon vormt slechts een <strong>de</strong>el <strong>van</strong> <strong>de</strong> sleutel, die <strong>het</strong> verschil in <strong>toepassing</strong><br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK op <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> rechtsgebie<strong>de</strong>n kan verklaren. In dit on<strong>de</strong>rzoek<br />
naar <strong>de</strong> <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK speelt ook <strong>de</strong> compliceren<strong>de</strong> factor <strong>van</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rlijke<br />
verantwoor<strong>de</strong>lijkheid een belangrijke rol. Ter verweze<strong>nl</strong>ijking <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
kind vervullen <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs een spilfunctie. In <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r artikel 5 en artikel 18 IVRK<br />
getuigen daar<strong>van</strong>. 5 Maar in <strong>het</strong> vreem<strong>de</strong>lingenrecht en in socialezekerheidszaken<br />
vormt nu juist <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid veelal <strong>het</strong> probleem. Hoe kunnen<br />
ou<strong>de</strong>rs die als gevolg <strong>van</strong> hun vluchtelingenstatus <strong>de</strong> regie over hun leven zijn kwijt<br />
geraakt, hun ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid uitoefenen? De ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid<br />
verkeert hier zelfs vaak in <strong>het</strong> tegen<strong>de</strong>el. Kin<strong>de</strong>ren wor<strong>de</strong>n hier gemakkelijk<br />
meegezogen in <strong>de</strong> bejegening <strong>van</strong> <strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> <strong>het</strong> vreem<strong>de</strong>lingenbeleid.<br />
Op dit punt is er echter in <strong>de</strong> loop <strong>van</strong> bijna tien jaar, waarover dit on<strong>de</strong>rzoek zich<br />
uitstrekt, wel een belangrijke positieve ontwikkeling te zien.<br />
4 EHRM 29 april 2002, nr. 2346/02 (Pretty/Verenigd Koninkrijk), par. 74.<br />
5 J.H. <strong>de</strong> Graaf, ‘Rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong> kind en ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid, een i<strong>nl</strong>eiding’, in: J.H. <strong>de</strong><br />
Graaf, C. Mak, F.K. <strong>van</strong> Wijk, Rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong> Kind en ou<strong>de</strong>rlijke verantwoor<strong>de</strong>lijkheid, Nijmegen: Ars<br />
Aequi Libri 2008, p. 17-27