de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
242<br />
DE TOEPASSING VAN HET IVRK IN DE NEDERLANDSE RECHTSPRAAK<br />
om <strong>het</strong> Openbaar Ministerie niet-ont<strong>van</strong>kelijk te verklaren in strafzaken die langer dan<br />
zestien maan<strong>de</strong>n duren.<br />
In een uitspraak <strong>van</strong> <strong>de</strong> Hoge Raad <strong>van</strong> 16 <strong>de</strong>cember 2003 lijkt <strong>de</strong> Hoge Raad <strong>de</strong><br />
rechtstreekse werking <strong>van</strong> artikel 40 lid 2 aan te nemen. 42 De raadsman bepleit dat<br />
artikel 40 <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK rechtstreekse werking toekomt. Het mid<strong>de</strong>l bevat <strong>de</strong> klacht<br />
dat <strong>het</strong> hof ten onrechte, althans onvoldoen<strong>de</strong> gemotiveerd <strong>het</strong> verweer <strong>van</strong> <strong>de</strong> ver<strong>de</strong>diging<br />
heeft verworpen. Het verweer bestond eruit dat <strong>het</strong> Openbaar Ministerie nietont<strong>van</strong>kelijk<br />
dien<strong>de</strong> te wor<strong>de</strong>n verklaard op grond <strong>van</strong> artikel 40 twee<strong>de</strong> lid on<strong>de</strong>r ii en<br />
on<strong>de</strong>r iii IVRK, omdat door <strong>het</strong> Openbaar Ministerie geen re<strong>de</strong>lijke termijn in acht is<br />
genomen. Volgens <strong>de</strong> raadsman komt artikel 40 IVRK directe werking toe en strekt <strong>de</strong><br />
inhoud <strong>van</strong> dit artikel ver<strong>de</strong>r dan <strong>het</strong>geen is bepaald in artikel 6 EVRM. De raadsman<br />
motiveert dit standpunt door te stellen dat artikel 6 EVRM spreekt <strong>van</strong> een ‘onre<strong>de</strong>lijke<br />
termijn’ en in artikel 40 IVRK wordt gesproken <strong>van</strong> ‘zon<strong>de</strong>r vertraging’.<br />
Advocaat-Generaal Vellinga erkent <strong>het</strong> standpunt <strong>van</strong> <strong>de</strong> raadsman in zijn conclusie<br />
voor <strong>het</strong> arrest <strong>van</strong> <strong>de</strong> Hoge Raad. De Advocaat-Generaal stelt zich een tweetal<br />
vragen. Ten eerste vraagt <strong>de</strong> Advocaat-Generaal zich af of artikel 40 lid 2 IVRK zich<br />
leent voor rechtstreekse <strong>toepassing</strong>. Ten twee<strong>de</strong> gaat hij in op <strong>de</strong> vraag of artikel 40<br />
noopt tot een kortere termijn dan <strong>de</strong> in <strong>het</strong> ka<strong>de</strong>r <strong>van</strong> artikel 6 EVRM en 14 IVBPR<br />
door <strong>de</strong> Hoge Raad gehanteer<strong>de</strong> termijn <strong>van</strong> zestien maan<strong>de</strong>n per aa<strong>nl</strong>eg. Oftewel,<br />
strekt artikel 40 IVRK ver<strong>de</strong>r dan <strong>het</strong>geen is bepaald in <strong>de</strong> artikelen 6 EVRM en 14<br />
IVBPR? Bei<strong>de</strong> vragen beantwoordt <strong>de</strong> Advocaat-Generaal bevestigend. Voor wat betreft<br />
<strong>de</strong> rechtstreekse werking stelt <strong>de</strong> Advocaat-Generaal:<br />
14. Voor rechtstreekse <strong>toepassing</strong> <strong>van</strong> art. 40 lid 2 zie ik geen beletsel. De bepaling leent<br />
zich daar immers voor omdat <strong>de</strong> rechter een termijn kan vaststellen binnen welke <strong>de</strong><br />
zaak moet zijn berecht, wil <strong>van</strong> berechting “zon<strong>de</strong>r vertraging” sprake zijn, en <strong>de</strong>ze kan<br />
sanctioneren. De wijze waarop <strong>de</strong> rechtspraak met <strong>het</strong> beroep op overschrijding <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
“re<strong>de</strong>lijke termijn” als bedoeld in art. 6 EVRM omgaat laat zien dat <strong>de</strong> rechter daartoe<br />
in staat is en <strong>de</strong>ze termijn kan effectueren door aan overschrijding daar<strong>van</strong> sancties te<br />
verbin<strong>de</strong>n zoals strafvermin<strong>de</strong>ring en – in uitzon<strong>de</strong>rlijke gevallen – niet-ont<strong>van</strong>kelijkheid<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> Openbaar Ministerie. 43<br />
Ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> ruimere betekenis <strong>van</strong> artikel 40 lid 2 IVRK verwijst <strong>de</strong> Advocaat-<br />
Generaal naar <strong>de</strong> woordkeuze in <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> bepalingen. Volgens <strong>de</strong> Advocaat-<br />
Generaal zou aan een kortere termijn moeten wor<strong>de</strong>n gedacht, omdat artikel 40 lid 2<br />
IVRK spreekt <strong>van</strong> ‘zon<strong>de</strong>r vertraging’ afgezet tegen <strong>de</strong> normen ingevolge artikel 6<br />
EVRM en artikel 14 IVBPR; ‘binnen een re<strong>de</strong>lijke termijn’ respectievelijk ‘zon<strong>de</strong>r<br />
onre<strong>de</strong>lijke vertraging’.<br />
De Hoge Raad komt tot <strong>het</strong> volgen<strong>de</strong> oor<strong>de</strong>el:<br />
3.5. Er is onvoldoen<strong>de</strong> grond om aan te nemen dat art. 40, twee<strong>de</strong> lid sub b on<strong>de</strong>r iii,<br />
Verdrag inzake <strong>de</strong> rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong> kind ten aanzien <strong>van</strong> <strong>de</strong> termijn waarbinnen een strafzaak<br />
tegen een jeugdige moet wor<strong>de</strong>n berecht, an<strong>de</strong>re, ver<strong>de</strong>r gaan<strong>de</strong>, eisen stelt dan<br />
reeds uit art. 14 IVBPR en art. 6 EVRM voortvloeien.<br />
42 HR 16 <strong>de</strong>cember 2003, LJN AL9062 (concl. A-G W.H. Vellinga).<br />
43 HR 16 <strong>de</strong>cember 2003, LJN AL9062 (concl. A-G W.H. Vellinga, sub 14).