de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Hoofdstuk 6<br />
DE TOEPASSING VAN HET IVRK IN STRAFZAKEN<br />
I<strong>nl</strong>eiding<br />
N. <strong>van</strong> <strong>de</strong>r Meij<br />
Op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> <strong>het</strong> strafrecht zijn 102 uitspraken in <strong>de</strong> perio<strong>de</strong> <strong>van</strong> 1 januari 2002<br />
tot 1 september 2011 on<strong>de</strong>rzocht. 1 Op <strong>het</strong> gebied <strong>van</strong> <strong>het</strong> vreem<strong>de</strong>lingenrecht betrof<br />
dat 430 uitspraken en met betrekking tot <strong>het</strong> personen-, familie- en <strong>het</strong> civiele jeugdrecht<br />
waren dat 324 uitspraken. Het valt dus op dat <strong>het</strong> aantal strafzaken waarin <strong>het</strong><br />
IVRK aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong> komt, aanmerkelijk geringer is dan <strong>het</strong> aantal vreem<strong>de</strong>lingenzaken<br />
en personen-, familie- en civiele jeugdzaken. Dit is ook reeds in eer<strong>de</strong>re on<strong>de</strong>rzoeken<br />
naar voren gekomen. 2<br />
Dit <strong>de</strong>elon<strong>de</strong>rzoek is gericht op strafzaken. In twee gevallen is een zaak <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
voorzieningenrechter <strong>van</strong> <strong>de</strong> civiele sector behan<strong>de</strong>ld, omdat <strong>het</strong> een strafrechtelijk<br />
on<strong>de</strong>rwerp betrof. Behalve <strong>de</strong> uitspraken <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtbanken, gerechtshoven en <strong>de</strong><br />
Hoge Raad, zijn ook <strong>de</strong> uitspraken <strong>van</strong> <strong>de</strong> beroepscommissie <strong>van</strong> <strong>de</strong> Raad voor Strafrechts<strong>toepassing</strong><br />
en Jeugdbescherming (hierna: beroepscommissie <strong>van</strong> <strong>de</strong> RSJ) on<strong>de</strong>rzocht.<br />
3 De beroepscommissie <strong>van</strong> <strong>de</strong> RSJ neemt als beroepsrechter beslissingen over<br />
personen die een vrijheidsstraf of vrijheidsbenemen<strong>de</strong> maatregel on<strong>de</strong>rgaan.<br />
Het IVRK kent 54 artikelen, waar<strong>van</strong> een zeer beperkt aantal artikelen specifi ek<br />
betrekking heeft op <strong>het</strong> straf(proces)recht. 4 Naast <strong>de</strong> kernbepalingen <strong>van</strong> <strong>het</strong> IVRK<br />
– <strong>de</strong> artikelen 2, 3, 6 en 12 IVRK – zijn in <strong>het</strong> bijzon<strong>de</strong>r <strong>de</strong> artikelen 37 en 40 IVRK<br />
<strong>van</strong> belang voor <strong>het</strong> jeugdstrafrecht. 5<br />
Ne<strong>de</strong>rland heeft <strong>het</strong> IVRK on<strong>de</strong>r een aantal voorbehou<strong>de</strong>n geratifi ceerd. 6 Dat betreft<br />
met name <strong>de</strong> voorbehou<strong>de</strong>n bij <strong>de</strong> artikelen 37 en 40. Ne<strong>de</strong>rland heeft artikel<br />
37 sub c IVRK aanvaard ‘on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> voorbehoud dat <strong>de</strong>ze bepaling niet belet dat op<br />
kin<strong>de</strong>ren in <strong>de</strong> leeftijd <strong>van</strong> zestien jaar of ou<strong>de</strong>r <strong>het</strong> volwassenenstrafrecht kan wor<strong>de</strong>n<br />
toegepast, indien aan in <strong>de</strong> wet te bepalen criteria is voldaan’. Artikel 40 IVRK is aanvaard<br />
‘on<strong>de</strong>r <strong>het</strong> voorbehoud dat in gevallen <strong>van</strong> <strong>de</strong>licten <strong>van</strong> lichte aard <strong>de</strong> berechting<br />
plaats kan vin<strong>de</strong>n buiten aanwezigheid <strong>van</strong> een raadsman en dat voor die <strong>de</strong>licten gehandhaafd<br />
blijft dat niet in alle gevallen is voorzien in <strong>de</strong> mogelijkheid <strong>van</strong> een nieuwe<br />
beoor<strong>de</strong>ling <strong>van</strong> <strong>de</strong> feiten en enige dientengevolge opgeleg<strong>de</strong> maatregel’.<br />
Artikel 40 IVRK wordt met ruim vijftig uitspraken, samen met artikel 3 IVRK,<br />
<strong>het</strong> meest genoemd. Artikel 37 IVRK volgt met – slechts – <strong>de</strong>rtien uitspraken. An<strong>de</strong>re<br />
1 Zie bijlage VI. Jurispru<strong>de</strong>ntieoverzicht strafzaken.<br />
2 G.C.A.M. Ruitenberg, Het Internationaal Kin<strong>de</strong>rrechten<strong>verdrag</strong> in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse rechtspraak, Amsterdam:<br />
SWP 2003; M.L. <strong>van</strong> Emmerik, ‘Toepassing <strong>van</strong> <strong>het</strong> Kin<strong>de</strong>rrechten<strong>verdrag</strong> in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse<br />
rechtspraak’, NJCM-Bulletin 2005, jrg. 30, nr. 6, p. 700-716.<br />
3 www.rsj.<strong>nl</strong>.<br />
4 HR 20 februari 2007, LJN AZ5716 (concl. A-G A.J.M. Machielse).<br />
5 Blaak e.a., Handboek Internationaal Jeugdrecht, Lei<strong>de</strong>n: Defence for Children 2012, p. 822.<br />
6 Stb. 1994, 862.