de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
de toepassing van het internationaal verdrag ... - Kinderrechten.nl
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
INLEIDING BIJ HET ONDERZOEK EN VERANTWOORDING VAN DE OPBOUW 3<br />
Het on<strong>de</strong>rzoek is een vervolg op <strong>het</strong> door Ruitenberg samengestel<strong>de</strong> overzicht <strong>van</strong> <strong>de</strong><br />
rele<strong>van</strong>te rechtspraak <strong>van</strong> 1995 tot 2002. 12 De on<strong>de</strong>rzochte perio<strong>de</strong> in dit on<strong>de</strong>rzoek<br />
begint om die re<strong>de</strong>n te lopen op 1 januari 2002. De einddatum is bepaald op 1 september<br />
2011.<br />
Ter verantwoording <strong>van</strong> <strong>de</strong> gevolg<strong>de</strong> zoekmetho<strong>de</strong> volgen hier eerst een aantal meer<br />
technische opmerkingen. Ter voorbereiding <strong>van</strong> <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek heeft een bre<strong>de</strong> selectie<br />
<strong>van</strong> <strong>de</strong> uitspraken plaatsgevon<strong>de</strong>n. Een aanzet daartoe vorm<strong>de</strong> <strong>de</strong> lijst die Defence for<br />
Children International in <strong>de</strong> afgelopen jaren heeft bijgehou<strong>de</strong>n <strong>van</strong> uitspraken waarin<br />
<strong>het</strong> IVRK wordt genoemd. Deze lijsten zijn gecontroleerd en gecompleteerd. Hierbij<br />
is gebruikgemaakt <strong>van</strong> <strong>de</strong> databanken rechtspraak.<strong>nl</strong>, rechtsor<strong>de</strong>.<strong>nl</strong>, vluchtweb.<strong>nl</strong>, rsj.<br />
<strong>nl</strong>, Opmaat, Kluwer Navigator, JPF en FJR. De voor <strong>het</strong> grote publiek toegankelijke<br />
databank rechtspraak.<strong>nl</strong>. vorm<strong>de</strong> hierbij <strong>het</strong> centrale punt.<br />
Het blijkt dat in <strong>de</strong> uitspraken <strong>het</strong> Internationaal Verdrag inzake <strong>de</strong> Rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Kind vaak op verschillen<strong>de</strong> wijzen wordt aangeduid. Daarom is ervoor gekozen om<br />
binnen <strong>de</strong> verschillen<strong>de</strong> databanken verschillen<strong>de</strong> zoekcriteria te hanteren. Zo is gezocht<br />
op IVRK, VRK, IRVK, Kin<strong>de</strong>rrechten<strong>verdrag</strong>, Kin<strong>de</strong>r<strong>verdrag</strong>, (Internationaal)<br />
Verdrag inzake <strong>de</strong> Rechten <strong>van</strong> <strong>het</strong> Kind en (Internationaal) Verdrag voor <strong>de</strong> Rechten<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> Kind. Hieruit zijn in totaal 1115 uitspraken naar voren gekomen. De volgen<strong>de</strong><br />
stap was <strong>het</strong> selecteren <strong>van</strong> <strong>de</strong> rele<strong>van</strong>te uitspraken, wat resulteer<strong>de</strong> in een totaal <strong>van</strong><br />
1028 te behan<strong>de</strong>len uitspraken. De uitspraken waarin <strong>het</strong> IVRK toch niet genoemd<br />
blijkt te zijn of waarbij <strong>de</strong> rol minimaal is, zijn buiten beschouwing gelaten.<br />
De te on<strong>de</strong>rzoeken rechtspraak is on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>eld in een drietal te bespreken categorieen:<br />
rechtstreekse werking, <strong>verdrag</strong>sconforme uitleg en <strong>toepassing</strong> en als laatste <strong>de</strong> rol<br />
die <strong>het</strong> IVRK an<strong>de</strong>rszins speelt in <strong>de</strong> rechtspraak, aangeduid met <strong>het</strong> kopje ‘Overig’.<br />
Als eerste wor<strong>de</strong>n <strong>de</strong> uitspraken besproken, waarin op enigerlei wijze <strong>de</strong> rechtstreekse<br />
werking <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag aan <strong>de</strong> or<strong>de</strong> komt. In sommige gevallen laat <strong>de</strong> rechter<br />
zich hier expliciet uit over <strong>de</strong> rechtstreekse werking, in an<strong>de</strong>re gevallen valt dit<br />
uit <strong>de</strong> uitspraak af te lei<strong>de</strong>n. On<strong>de</strong>r <strong>de</strong>ze categorie valt dus een vrij bre<strong>de</strong> ‘range’ <strong>van</strong><br />
uitspraken. Oor<strong>de</strong>elt <strong>de</strong> rechter dat rechtstreekse werking moet wor<strong>de</strong>n aangenomen,<br />
dan dient hij <strong>het</strong> nationale recht buiten <strong>toepassing</strong> te laten.<br />
Bij <strong>de</strong> <strong>verdrag</strong>sconforme uitleg en <strong>toepassing</strong>, <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> categorie, gaat <strong>het</strong> om<br />
uitspraken, waarin zichtbaar wordt dat <strong>de</strong> rechter <strong>de</strong> doorwerking <strong>van</strong> <strong>het</strong> Verdrag<br />
in acht neemt en daarmee bijdraagt aan <strong>de</strong> doorwerking er<strong>van</strong>. Het Verdrag wordt<br />
bijvoorbeeld in on<strong>de</strong>rsteunen<strong>de</strong> zin gebruikt om een nationale bepaling zodanig uit te<br />
leggen dat <strong>de</strong>ze in overeenstemming is met <strong>het</strong> Verdrag. Ook vallen hier <strong>de</strong> uitspraken<br />
on<strong>de</strong>r waarin <strong>de</strong> rechter open begrippen invult on<strong>de</strong>r verwijzing naar <strong>het</strong> Verdrag, <strong>de</strong><br />
zogenoem<strong>de</strong> refl exwerking, evenals <strong>de</strong> uitspraken waarin <strong>de</strong> rechter slechts rekening<br />
houdt met <strong>het</strong> Verdrag. De <strong>verdrag</strong>sconforme uitleg en <strong>toepassing</strong> zal vaak <strong>de</strong> voorkeur<br />
hebben boven <strong>het</strong> toepassen <strong>van</strong> <strong>de</strong> rechtstreekse werking, omdat <strong>de</strong> rechter hiermee<br />
niet <strong>het</strong> primaat <strong>van</strong> <strong>de</strong> wetgever zou aantasten.<br />
Bij <strong>de</strong> laatste categorie ‘overig’ valt bijvoorbeeld te <strong>de</strong>nken aan uitspraken, waarbij<br />
<strong>de</strong> rechter niet toekomt aan <strong>het</strong> beroep op <strong>het</strong> IVRK of waarbij <strong>de</strong> rechter daar geheel<br />
ongemotiveerd aan voorbij gaat.<br />
12 G.C.A.M. Ruitenberg, Het Internationaal Kin<strong>de</strong>rrechten<strong>verdrag</strong> in <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse rechtspraak, Amsterdam:<br />
Uitgeverij SWP 2003.