IM Jan van Lochem plus - Origo
IM Jan van Lochem plus - Origo
IM Jan van Lochem plus - Origo
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
In Memoriam<br />
<strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> s.d.b.<br />
Na een langdurige ziekte overleed, toch nog onverwacht,<br />
op 26 maart 2012 <strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> sdb.<br />
<strong>Jan</strong> begint in 1936 zijn studies in Essen omdat Don Bosco<br />
nog geen opleiding in Nederland had. Hij sprak later met<br />
veel respect over het onderwijs dat hij daar genoten had.<br />
Filosofie studeerde hij in Nederland, in Lauradorp. In<br />
1942 is hij bij de eerste groep mensen die in het pas verworven huis <strong>van</strong><br />
Ugchelen gaat wonen. Hij maakt daar het noviciaat. Op 16 augustus 1943<br />
legt hij zijn eerste gelofte af. Zijn praktijkjaren brengt hij door in Ugchelen<br />
om vervolgens naar Italie te gaan voor zijn studie theologie. Op 1 juli 1952<br />
wordt hij priester gewijd.<br />
Vele jaren is <strong>Jan</strong> leraar geweest aan de Technische School Don Bosco te<br />
Leusden. Wiskunde, scheikunde en natuurkunde waren zijn vakken. Hij was<br />
een toegewijd leraar en werd door de leerlingen en zijn collega's erg<br />
gewaardeerd. De leerlingen noemden hem DON. Waarschijnlijk omdat hij<br />
hen aan Don Bosco deed denken. Je mag het een erenaam noemen.<br />
<strong>Jan</strong> had een geweldig geheugen. Van heel veel leerlingen herinnerde <strong>Jan</strong><br />
zich nog jaren later naam en toenaam. Hij wist waar ze <strong>van</strong>daan kwamen en<br />
welke vakrichting ze hadden gekozen. Veel <strong>van</strong> de oud-leerlingen hielden<br />
contact met <strong>Jan</strong>. Hoewel hij exacte vakken onderwees, ging zijn interesse<br />
ook uit naar talen, zowel de dode talen als de moderne. Maar eigenlijk<br />
hadden veel meer zaken zijn belangstelling, zoals schilderkunst en klassieke<br />
muziek. Hij verzamelde en kocht boeken over al de onderwerpen die hem<br />
interesseerden. Bovendien hield hij aantekening <strong>van</strong> alles en nog wat. Zijn<br />
kamer werd er niet echt ordelijk <strong>van</strong>. Hij wilde hem graag op orde maken<br />
maar het is er niet <strong>van</strong> gekomen. '<strong>Jan</strong> weet de weg in de chaos' merkte een<br />
familielid eens op.<br />
<strong>Jan</strong> was een trouw religieus. In de kapel, de eetzaal of bijenkomsten <strong>van</strong> de<br />
communiteit was <strong>Jan</strong> altijd aanwezig en tot bijna op het einde <strong>van</strong> zijn leven<br />
ging hij naar bijeenkomsten <strong>van</strong> de familie en de salesiaanse familie die<br />
buitenshuis werden georganiseerd.<br />
<strong>Jan</strong>s laatste levensjaren waren niet zonder lichamelijke problemen. Als je<br />
hem vroeg hoe het ging, noemde hij een klein mankement en voegde er<br />
onmiddellijk aan toe dat er erger dingen in het leven waren. Toen de meer
intense zorg voor <strong>Jan</strong> op gang kwam, gleed hij weg, toch nog onverwacht.<br />
We missen hem. Moge de herinnering aan <strong>Jan</strong> ons tot zegen zijn.<br />
Er is gelegenheid tot afscheid nemen op zaterdag 31 maart <strong>van</strong> 15.00 tot<br />
16.00 uur bij de Salesianen <strong>van</strong> Don Bosco aan de Heideweg 58 te Soest.<br />
Op maandag 2 april vindt om 11.00 uur de uitvaartviering plaats in de HH<br />
Petrus en Pauluskerk, Kerkplein2, te Soest, waarna <strong>Jan</strong> wordt begraven op<br />
de Algemene Begraafplaats aan de Veldweg in Soest.<br />
www.donbosco.nl - actueel<br />
Homilie Wim Flapper s.d.b. tijdens de uitvaartdienst<br />
(Openbaring 20, 11-15; Lucas 2, 41-52)<br />
Wie kan zich <strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> voorstellen zonder boeken?! In zijn werkkamer,<br />
zijn slaapkamer en op zijn gang was hij omgeven door boeken, bladen,<br />
tijdschriften, folders en kranten. Hij voelde zich daar blijkbaar lekker tussen, het<br />
was zijn biotoop. Anderen vonden het misschien een puinhoop, maar <strong>Jan</strong> kon er<br />
goed de weg in vinden. Al die boeken en bladen had hij aangeschaft voor zijn<br />
werk of uit persoonlijke belangstelling voor een bepaald onderwerp, omdat<br />
erover gepubliceerd was; of hij had ze <strong>van</strong> anderen gekregen of geleend. Hij zal<br />
niet alles helemaal gelezen hebben, maar dat kon later ook nog altijd; je wist<br />
nooit hoe het eens <strong>van</strong> pas kon komen.<br />
<strong>Jan</strong> bewaarde <strong>van</strong> alles: niet alleen boeken, bladen, tijdschriften, folders en<br />
kranten maar ook allerlei mappen, ordners, dozen, plastic hoezen, videobanden<br />
en cd’s. Hij gooide niet gauw wat weg, vond het ook moeilijk – zelfs op het einde<br />
<strong>van</strong> zijn leven – om <strong>van</strong> bepaalde zaken afstand te doen. Hij kon niet gemakkelijk<br />
loslaten. <strong>Jan</strong> noteerde ook <strong>van</strong> alles, op kaartjes. Want – hield hij een huisgenoot<br />
regelmatig voor – als je iets opschrijft, kun je het beter onthouden. Zelfs op de<br />
dag <strong>van</strong> zijn overlijden vroeg hij nog aan de verpleegkundige om haar naam op<br />
een kaartje te schrijven en ook te noteren hoe hoog de bloeddruk was en zijn<br />
hartslag en zo meer; dan kon hij dat vergelijken met eerdere gegevens. <strong>Jan</strong> was<br />
geïnteresseerd en leergierig, zoals de twaalfjarige Jezus in de e<strong>van</strong>gelielezing.<br />
Hij stelde zijn vragen en luisterde aandachtig naar de antwoorden. En daarom<br />
bewaarde hij foldertjes, blaadjes en knipseltjes over allerlei zaken.<br />
Bijna heel zijn werkzame leven is <strong>Jan</strong> leerkracht geweest in de exacte vakken;<br />
twee lange periodes in Leusden aan de LTS Don Bosco (1954-1968, 1969-<br />
1988) en een jaar ertussen aan ‘Don Rua’ in ’s-Heerenberg. Dat hij als leraar<br />
graag gezien was, mag blijken uit de vele contacten met oud-leerlingen, die hij<br />
tot op het laatst <strong>van</strong> zijn leven heeft gehad. Hij ging ook altijd naar de reünie toe
<strong>van</strong> de oud-leerlingen <strong>van</strong> Leusden, behalve naar de laatste <strong>van</strong> 24 maart<br />
jongstleden, toen kon hij het niet meer.<br />
<strong>Jan</strong> werd vroeger ‘don’ genoemd, zoals Don Bosco. Het was een soort koosnaam.<br />
Misschien vond men dat hij op Don Bosco leek: uiterlijk, maar ook innerlijk met<br />
zijn charme, beminnelijkheid en toewijding. Naast leraar was <strong>Jan</strong> ook<br />
moderator op de LTS. Hij had aandacht voor het wel en wee <strong>van</strong> de leerlingen<br />
bij hoogte- en dieptepunten in hun leven, zoals bij ziekte en overlijden, bij<br />
huwelijken en geboorten. Als moderator droeg hij ook zorg voor het godsdienstige<br />
en levensbeschouwelijke aspect <strong>van</strong> een mensenleven.<br />
<strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> was een trouwe religieus en salesiaan. Hij deed trouw mee aan<br />
de gebedsmomenten <strong>van</strong> de gemeenschap en aan andere bijeenkomsten <strong>van</strong> de<br />
communiteit of de congregatie. Hij vervulde trouw de taken waarvoor hij<br />
gevraagd was: <strong>van</strong> catechist, leraar, moderator, bibliothecaris. Dat deed hij niet<br />
opzienbarend, hij ging rustig door in zijn eigen tempo, desnoods tot diep in de<br />
nacht, in zijn goede jaren.<br />
<strong>Jan</strong> was geen spectaculair religieus: hij liep niet voorop bij de vernieuwingen,<br />
had ook geen duidelijke visie op de toekomst. Maar hij was wel geïnteresseerd,<br />
liet zich wel informeren over de ontwikkelingen en luisterde aandachtig en<br />
soms goedkeurend naar de nieuwe stappen die werden gezet door de salesianen<br />
en de Don Boscowerkers.<br />
<strong>Jan</strong> was salesiaan-priester. Zijn pastorale werk bestond vooral in de zorg voor<br />
de oud-leerlingen. Voorgaan in de eucharistie deed hij voornamelijk in de eigen<br />
gemeenschap. Een preek maken vond hij een hele opgave; hij was soms weken<br />
bezig met de voorbereiding <strong>van</strong> een overweging. Want wat hij zei moest wel<br />
verantwoord en gedocumenteerd zijn. Hij nam soms hele stapels boeken mee<br />
naar het altaar voor zijn preek. Hij kon zich niet voorstellen, dat een pastor<br />
wekelijks kon preken! <strong>Jan</strong> genoot <strong>van</strong> de weldaden en de voordelen <strong>van</strong> het<br />
religieuze leven: <strong>van</strong> de gemeenschappelijke voorzieningen, de goedverzorgde<br />
maaltijden en de feesten. Hij is er gelukkig in geweest.<br />
<strong>Jan</strong> heeft zijn deel <strong>van</strong> het lijden wel gekregen. Een paar jaar geleden kreeg hij<br />
keelkanker, tegelijk met zijn broer Henk. Henk is eraan overleden, <strong>Jan</strong> heeft de<br />
kanker toen overwonnen. Maar later bleken er uitzaaiingen in zijn longen, onder<br />
zijn huid en in zijn hersenen. Hij moet toch heel wat geleden hebben. Hij werd<br />
kortademig, erg moe, leed pijn en had last <strong>van</strong> andere ongemakken. Maar <strong>Jan</strong><br />
klaagde niet. Je kon zien, dat hij het moeilijk had, dat verborg hij niet; maar hij<br />
bewaarde toch zijn goede humeur, de humor en zijn strijdlust, vooral tegen de<br />
kanker.<br />
Het moeilijkste <strong>van</strong> de ziekte was misschien wel het verlies <strong>van</strong> zelfstandigheid:<br />
dat hij afhankelijk werd <strong>van</strong> anderen. Hij accepteerde graag de hulp <strong>van</strong><br />
mantelzorgster Lenie en de extraatjes <strong>van</strong> kokkin Christien; maar hij wilde aan-
<strong>van</strong>kelijk niks weten <strong>van</strong> de Thuiszorg en een verpleegkundige. Tot het vier<br />
weken geleden niet meer ging en hij zich gewonnen moest geven.<br />
Het boek des levens <strong>van</strong> <strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> is nu gesloten. Het is een beeld uit de<br />
eerste lezing. Wat zal erin staan: wat hij allemaal <strong>van</strong> het leven kon verwachten?<br />
Of hoe hij geleefd heeft als mens, religieus, priester; wat hij allemaal heeft<br />
gedaan en tot stand gebracht?<br />
Aan het begin <strong>van</strong> deze viering zongen we het lied: ‘God die ons heeft<br />
voorzien’. We weten niet zoveel over de geloofsbeleving <strong>van</strong> <strong>Jan</strong>, daar sprak hij<br />
niet zo over. De laatste tijd schijnt hij tegenover sommigen wel over de<br />
Voorzienigheid gesproken te hebben. Hoe heeft hij die beleefd? Je kunt die strikt<br />
en nauw opvatten: dat alles <strong>van</strong> je leven vooraf is voorzien en zich volgens plan<br />
voltrekt. Je kunt ‘Voorzienigheid’ ook ruimer opvatten als: God zal erin voorzien,<br />
wat er ook allemaal met je in je leven gebeurt; als het volste vertrouwen op<br />
God, omdat er niets zonder God gebeurt; dat je een oordeel over jezelf aan God<br />
overlaat. Ik geloof niet dat <strong>Jan</strong> <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> zich op het einde <strong>van</strong> zijn leven<br />
druk maakte over Gods oordeel; dat hij er onrustig <strong>van</strong> werd. Ik denk dat hij<br />
zich vol vertrouwen heeft overgegeven. Moge zijn leven een mooi boek zijn in<br />
de handen <strong>van</strong> God.<br />
Afscheidswoord namens de familie tijdens de uitvaartdienst<br />
Namens de familie wil ik graag een kort woord <strong>van</strong> dank uitspreken aan de<br />
Salesiaanse gemeenschap waar <strong>Jan</strong> <strong>van</strong>af zijn twaalfde levensjaar tot in zijn<br />
89 ste jaar deel <strong>van</strong> uitgemaakt heeft.<br />
Op de rouwcirculaire staat: “hij was een trouwe religieus en een graag geziene<br />
leraar”. Dat is heel wat als dat <strong>van</strong> je gezegd kan worden. Dat betekent dat hij<br />
dat ook heeft uitgestraald anders kon men dat niet <strong>van</strong> hem weten. Het is voor<br />
ons fijn om dit te mogen horen.<br />
<strong>Jan</strong> is dus al heel jong opgenomen in de religieuze gemeenschap en hij heeft er<br />
zich tot op de laatste dag heel goed in gevoeld. Regelmatig zei hij ons de laatste<br />
tijd bij elk bezoek: “Ik heb niets te mopperen, ik ben een contente mens, er<br />
wordt goed voor me gezorgd.”<br />
Het overlijden <strong>van</strong> Henk heeft hem meer gedaan dan wij hebben kunnen<br />
vermoeden. Hij liet ons niet zo vaak in zijn binnenste kijken maar de naam <strong>van</strong><br />
Henk liet hij toch menigmaal vallen.<br />
Het zal zeker een geruststelling voor <strong>Jan</strong> geweest zijn dat hij <strong>van</strong> zijn overste<br />
heeft mogen horen dat hij in Soest mocht blijven tot aan zijn overlijden.<br />
Waarom hij dan ook niet langer gebleven is, want hij was heel graag in Soest, is
alleen maar te begrijpen als we beseffen dat het niet aan hem lag, maar dat hier<br />
een andere hogere Hand aan het werk was.<br />
Hij sprak uit dat hij niet zou weten wat hij zou moeten doen als hij bij al die<br />
oudere mannen in Berchmanianum of Wijchen zou moeten gaan wonen en niets<br />
meer om handen zou hebben. Hij was ten slotte ook pas 89 en dan hoor je niet<br />
in een huis <strong>van</strong> niets doen vond hij. En wat was voor <strong>Jan</strong> niets doen??<br />
Bekijk zijn kamer en slaapkamer en bedenk wat het voor <strong>Jan</strong> zou zijn als hij dat<br />
allemaal niet meer om zich heen zou kunnen hebben. Als zijn kamer keurig leeg<br />
zou zijn geweest. Dan zou door die leegte zijn dood al jaren eerder zijn<br />
gekomen.<br />
Nu was hij nog “zinvol” bezig al begrepen wij, zijn broer en zussen <strong>van</strong> die<br />
zinvolheid soms helemaal niets meer.<br />
De laatste 8 weken zijn wij, zijn drie zussen, iedere zaterdag hem komen helpen<br />
om wat orde in de chaos te krijgen, omdat hij de vraag had uitgesproken: “Zou<br />
ik toch te laat met opruimen zijn begonnen?”<br />
Maar <strong>Jan</strong> bij dit alles helpen was nog niet zo eenvoudig hoor. “<strong>Jan</strong> mag dit<br />
weg?” ”Nee dat moet ik nog nakijken.”<br />
“<strong>Jan</strong> mag dit naar oud papier?” “Hoe haal je het in je hoofd.”<br />
“<strong>Jan</strong> deze boeken doe je daar nog iets mee?” ”Nee, maar die moeten in de doos<br />
voor België. Die doos staat op de gang.” Zo ging dat nog een tijdje door.<br />
Het schoot op die manier dus lekker op dat begrijpt u wel!!<br />
Op een zaterdag zei hij ons dat er de avond ervoor in een communiteitsgesprek<br />
wat ongenoegen was geuit over alle rommel in de gang. Wij gaven de<br />
communiteit gelijk en zeiden dat we ons schaamden als hij het dan niet deed.<br />
Maar het nuchtere antwoord <strong>van</strong> <strong>Jan</strong> was: “Ze vinden het ook zo gauw<br />
rommel.” Voor hem was alles nog zo kostbaar. Hij kon bij iedere vraag <strong>van</strong> wie<br />
dan ook altijd antwoord geven en zo niet dan kon hij informatie <strong>van</strong> zijn kamer<br />
halen en de mensen <strong>van</strong> dienst zijn. Hij genoot daar <strong>van</strong>.<br />
<strong>Jan</strong> had het liefst alles meegenomen naar boven. Dan kon hij daar rustig op zijn<br />
gemak, zonder opgejaagd te worden door zijn zussen, alles verder uitzoeken.<br />
Hij zou dan toch een eeuwigheid aan tijd gehad hebben. Wat een heerlijk<br />
vooruitzicht.<br />
Wij zijn heel dankbaar dat de communiteit dit alles toch <strong>van</strong> <strong>Jan</strong> heeft verdragen<br />
en hem gelukkig liet zijn in dat waar hij mee bezig was.<br />
En dat zij hem tot het laatste toe hulpvaardig hebben bijgestaan.
Ook voelen wij grote dankbaarheid naar Lenie die hem als een echte, liefdevolle<br />
mantelverzorgster heeft bijgestaan in alle zaken waar hij hulp bij nodig had en<br />
die hij <strong>van</strong> Lenie kreeg zonder veel praat en ophef.<br />
Hij sprak daar altijd vol lof over en bouwde helemaal op Lenie die het allemaal<br />
wel wist in zijn ogen. Veel dank daarvoor.<br />
Ook sprak hij vol lof over Christine die hem stiekem verwende en lekkere hapjes<br />
voor hem apart zette. Hij miste haar als ze er niet was. Helaas werd het verlangen<br />
naar lekker hapjes steeds minder. Maar onze dank is er niet minder om.<br />
Ik denk dat <strong>Jan</strong> door al deze goede mensen binnen en buiten de communiteit<br />
hartgrondig heeft kunnen zeggen: “Ik mag niet mopperen, ik ben hier heel<br />
gelukkig en ik ben een tevreden mens.”<br />
Dit alles doet ons goed maar ik vermoed dat het ook u goed doet.<br />
Voor dit alles willen wij extra danken wij weten zeker dat het gemis <strong>van</strong> <strong>Jan</strong><br />
met alles wat bij hem hoorde voelbaar zal zijn in de gemeenschap en daarbij<br />
wensen wij u allen veel sterkte toe.<br />
Zuster Gio<strong>van</strong>ni <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong> (zus <strong>van</strong> <strong>Jan</strong>).<br />
Herinneringsprentje
Ter herinnering aan<br />
Johannes <strong>van</strong> <strong>Lochem</strong><br />
Salesiaan <strong>van</strong> Don Bosco<br />
<strong>Jan</strong> werd geboren in Rotterdam-Zuid op 12 januari 1923 als eerste <strong>van</strong> tien<br />
kinderen. Vier zussen traden in het klooster en <strong>Jan</strong> en Henk werden priester in<br />
de congregatie <strong>van</strong> de Salesianen Don Bosco. <strong>Jan</strong> begint in 1936 zijn studies in<br />
Essen omdat Don Bosco nog geen opleiding in Nederland had. Hij sprak later<br />
met veel respect over het onderwijs dat hij daar genoten had. Filosofie studeerde<br />
hij in Nederland, in Lauradorp. In 1942 is hij bij de eerste groep mensen die in<br />
het pas verworven huis <strong>van</strong> Ugchelen gaat wonen. Hij maakt daar het noviciaat<br />
Op 16 augustus 1943 legt hij zijn eerste gelofte af. Zijn praktijkjaren brengt hij<br />
door in Ugchelen om vervolgens naar Italië te gaan voor zijn studie theologie.<br />
Op l juli 1952 wordt hij priester gewijd. Zijn zestigjarig priesterjubileum heeft<br />
hij net niet gehaald. Vele jaren is <strong>Jan</strong> leraar geweest aan de Technische School<br />
Don Bosco te Leusden. Wiskunde, scheikunde en natuurkunde waren zijn<br />
vakken. Hij was een toegewijd leraar en werd door de leerlingen en zijn<br />
collega's erg gewaardeerd. De leerlingen noemden hem DON. Waarschijnlijk<br />
omdat hij hen aan Don Bosco deed denken. Je mag het een erenaam noemen.<br />
<strong>Jan</strong> had een geweldig geheugen. Van heel veel leerlingen herinnerde <strong>Jan</strong> zich<br />
nog jaren later naam en toenaam. Hij wist waar ze <strong>van</strong>daan kwamen en welke<br />
vakrichting ze hadden gekozen. Veel <strong>van</strong> de oud-leerlingen hielden contact met<br />
<strong>Jan</strong>. Hoewel hij exacte vakken onderwees, ging zijn interesse ook uit naar talen,<br />
zowel de dode talen als de moderne.<br />
Maar eigenlijk hadden veel meer zaken zijn belangstelling, zoals schilderkunst<br />
en klassieke muziek. Hij verzamelde en kocht boeken over al de onderwerpen<br />
die hem interesseerden. Bovendien hield hij aantekening <strong>van</strong> alles en nog wat<br />
Enkele uren voor zijn dood vroeg hij nog aan de verpleegster of ze even op kon<br />
schrijven hoe zijn bloeddruk was, want dat moest genoteerd worden. Iets<br />
weggooien deed <strong>Jan</strong> niet. Zijn kamer werd er niet echt ordelijk <strong>van</strong>. Hij wilde<br />
hem graag op orde maken maar het is er niet <strong>van</strong> gekomen ondanks dat zijn<br />
zussen met de moed der wanhoop hem keer op keer kwamen helpen. '<strong>Jan</strong> weet<br />
de weg in de chaos' merkte een familielid eens op.<br />
<strong>Jan</strong> was een trouw religieus. In de kapel, de eetzaal of bijenkomsten <strong>van</strong> de<br />
communiteit was <strong>Jan</strong> altijd aanwezig en tot bijna op het einde <strong>van</strong> zijn leven<br />
ging hij naar bijeenkomsten <strong>van</strong> de familie en de salesiaanse familie die buitenshuis<br />
werden georganiseerd.<br />
<strong>Jan</strong>s laatste levensjaren waren niet zonder problemen. Eerst werd er keelkanker<br />
geconstateerd. Hij genas er wonderwel <strong>van</strong>. Later bleek dat uitzaaiingen <strong>van</strong> de<br />
kanker in de rest <strong>van</strong> zijn lichaam waren terecht gekomen. Maar <strong>Jan</strong> bleef dapper
overeind. Hij kende alle doktoren en verpleegkundigen waar hij mee te maken<br />
kreeg bij naam en als je hem vroeg hoe het ging, noemde hij een klein<br />
mankement en voegde er onmiddellijk aan toe dat er erger dingen in het leven<br />
waren. Toen de meer intense zorg voor <strong>Jan</strong> op gang kwam, gleed hij weg, toch<br />
nog onverwacht. We missen hem. Moge de herinnering aan <strong>Jan</strong> ons tot zegen zijn.<br />
De familie Van <strong>Lochem</strong> en de Salesianen <strong>van</strong> Don Bosco danken u <strong>van</strong> harte<br />
voor de betoonde belangstelling.