Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
COGNITIE & HERSENEN<br />
Hersenscan meet kans op succes<br />
in therapie<br />
Therapietrouw is een groot probleem bij verslaafden. Ongeveer de helft van de cliënten die<br />
deelnemen aan een behandeling vanwege een verslaving aan genotsmiddelen, geeft het binnen een<br />
maand op. Wie heeft een grote kans om op te geven en wie niet?, vraagt prof. dr. Ingmar Franken zich<br />
af. De hoogleraar Klinische Psychologie bij de afdeling Psychologie van de Erasmus Universiteit<br />
Rotterdam denkt dat iemands mate van “cognitieve controle” daar een belangrijke maat voor zou<br />
kunnen zijn. Een fenomeen dat door nieuwe beeldvormende<br />
technieken gemeten kan worden in de hersenen en niet meer<br />
hoeft te worden geschat op basis van zelfrapportage door de<br />
cliënt. Zelfrapportage is vaak een probleem doordat verslaafden<br />
dikwijls een gering zelfinzicht hebben.<br />
In de voorste delen van de hersenschors zijn gebieden die een<br />
belangrijke rol spelen bij controle en remming van gedrag.<br />
De activiteit daarvan kan zichtbaar worden gemaakt met<br />
hersenplaatjes, fMRI. Het functioneren ervan kan echter ook<br />
worden gemeten met EEG, het elektro-encefalogram, in een reactie van de hersenen op een test<br />
waarbij de proefpersoon af en toe een fout maakt. Het gaat om de aanwezigheid van een piek die 50<br />
milliseconde nadat een fout is gemaakt, verschijnt op het EEG. Franken:‘Deze ERN is een maat voor<br />
de respons van de hersenen als ze een fout maken. Bij cocaïneverslaafden is deze piek afgevlakt en<br />
dat heeft invloed op het aanpassen van iemands gedrag na een fout. Ze kunnen zich minder goed<br />
aanpassen. Wij willen zien of deze ERN voorspellend is voor het succes van de verslavingstherapie<br />
van mensen die afhankelijk zijn van cocaïne.’<br />
Daarvoor gaan Franken en zijn medewerkers vijftig patiënten met cocaïneverslaving op de detox<br />
onderwerpen aan een EEG. Twintig van hen worden ook getest terwijl ze met hun hoofd in een fMRIscanner<br />
liggen. Ook ondergaan twintig niet-verslaafde proefpersonen een EEG en een fMRI ter<br />
controle. Bij de fMRI-taken wordt vooral gekeken naar iemands vermogen om zijn aandacht specifiek<br />
ergens op te richten. Franken:‘Verslaafden hebben daar moeite mee, vooral om de aandacht af te<br />
leiden van cues die te maken hebben met hun verslaving. Wij denken dat een afgevlakte ERN een<br />
minder goede uitkomst van behandeling voorspelt. Als je niet goed in staat bent je gedrag te<br />
controleren na een fout, is er sneller terugval.’<br />
.................<br />
‘Verslaafden met een verminderd<br />
vermogen hun gedrag te<br />
corrigeren, zijn waarschijnlijk<br />
minder succesvol in therapie’<br />
.................<br />
Voor wie: Onderzoekers, behandelaars verslavingszorg<br />
Eindproducten: Betere voorspeller van hoe cliënten het in therapie zullen doen<br />
Titel: Neurocognitieve voorspellers van behandeluitkomsten bij cocaïneverslaafden: de rol van cognitieve controle<br />
Contact: Prof. dr. I.H.A. Franken, afdeling Psychologie, Erasmus Universiteit Rotterdam <br />
Sleutelpublicaties: Franken, I. H. A., van Strien, J. W., Franzek, E. J., & van de Wetering, B. J. (2007). Error-processing deficits<br />
in patients with cocaine dependence. Biological Psychology, 75, 45–51<br />
Looptijd: 2009-2013<br />
Risicofactoren • Oog(st) voor de toekomst 75