Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
68<br />
GENETICA & FYSIOLOGIE<br />
Effect van genen voor<br />
dopaminemetabolisme<br />
Van de dertig procent van de Nederlandse bevolking die in hun jonge jaren cannabis gebruikten,<br />
gaan er slechts weinigen mee door op latere leeftijd. Hoe komt dat? Dat heeft waarschijnlijk te<br />
maken met een hogere impulsiviteit en een minder grote controle over het gedrag. Mensen die<br />
deze persoonlijkheidseigenschappen hebben, lopen een (wat) grotere kans om verslaafd te raken.<br />
En dat heeft weer te maken met de neurotransmitter dopamine, denkt prof. dr. Jan Ramaekers,<br />
hoogleraar Gedragstoxicologie aan de Universiteit Maastricht.<br />
‘Wij denken dat biologische en dus genetische factoren daarbij<br />
meespelen. Er zijn genen die de dopaminespiegels in het brein<br />
beïnvloeden. Het eiwit dat wordt gemaakt door het COMT-gen<br />
bijvoorbeeld, breekt dopamine af. Als dat een genetische<br />
variant heeft waardoor het enzym catechol O-methyltransferase<br />
minder goed werkt, neemt de hoeveelheid dopamine in het<br />
brein toe.’ Zo is er een vergelijkbaar gen DBH dat ook verantwoordelijk is voor een enzym dat<br />
dopamine afbreekt, het dopamine beta-hydroxylase. In de bevolking komen variaties in deze<br />
genen voor die ook moeten leiden tot variaties in de dopamine-spiegels in de hersenen.<br />
.................<br />
‘Iemands genetische opmaak is<br />
waarschijnlijk een indicatie voor<br />
diens kans verslaafd te raken’<br />
.................<br />
Ramaekers gaat met onderzoekers in Nijmegen en Maastricht 120 veelgebruikers van cannabis en<br />
cocaïne tussen de 18 en 30 jaar onderzoeken. Deze mensen zijn niet verslaafd, maar gebruiken<br />
wel zeer regelmatig recreatief. Hun genetische opmaak wordt onderzocht en ze zullen worden<br />
onderzocht op impulsiviteit. Bijvoorbeeld met tests die de inhibitie van motorische reacties of<br />
keuzes tussen lange en korte termijn beloning onder invloed van cannabis of cocaïne meten.<br />
Er is een hypothese die uit dierexperimenten afkomstig is, waarbij een wat ingewikkelde relatie is<br />
vastgesteld – zowel bij een zeer hoge als een zeer lage dopaminespiegel in bepaalde delen van de<br />
hersenen, ontstaat een verminderde impulscontrole. Ramaekers: ‘Als het model klopt en we een<br />
verband kunnen vinden met de genetische opmaak, kunnen we een instrument ontwikkelen dat<br />
voorspelt hoe groot iemands kans is om verslaafd te raken. Dat kan overigens per soort drug<br />
verschillen.’<br />
Voor wie: Preventieve verslavingszorg<br />
Eindproducten: Mogelijk meet instrument voor risico verslaafd te raken aan cannabis en cocaïne, eventueel<br />
behandelrichtlijn<br />
Titel: Het impulsieve brein: de modulerende rol van tonische dopamine en gevoeligheid voor cannabis- en cocaïnemisbruik<br />
Contact: Prof. dr. J.G. Ramaekers, faculteit Psychologie en Neuroscience, Universiteit Maastricht<br />
<br />
Sleutelpublicaties: Koob GF (2006): The neurobiology of addiction: a neuroadaptational view relevant for diagnosis.<br />
Addiction 101 Suppl 1:23-30<br />
Kreek MJ, Nielsen DA, Butelman ER, LaForge KS (2005): Genetic influences on impulsivity, risk taking, stress responsivity<br />
and vulnerability to drug abuse and addiction. Nat Neurosci 8:1450-7<br />
Looptijd: 2009-2013<br />
Oog(st) voor de toekomst • Risicofactoren