Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Authentieke versie downloaden (pdf)
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
GENETICA & FYSIOLOGIE<br />
Schade door XTC in het (ratten)brein<br />
Ecstacy heeft invloed op het serotonerge systeem in de hersenen. Deze partydrug lijkt de zenuwuitlopers<br />
van de cellen die de neurotransmitter serotonine gebruiken voor hun signaaloverdracht<br />
te vernielen of vergaand te ontregelen. De “serotonerge bevezeling” vermindert sterk door XTC,<br />
waarschijnlijk niet voor honderd procent definitief, maar wel dermate langdurig dat in de praktijk<br />
van permanent gesproken mag worden. Wat er precies gebeurt, is niet duidelijk. De cellichamen<br />
van de cellen waarin serotonine wordt geproduceerd blijven functioneren, maar de werking van<br />
hun dunne uitlopers stagneert. Serotonine is alom aanwezig in de hersenen. ‘Het is overal bij<br />
betrokken, maar nergens verantwoordelijk voor’, zoals dr. Bauke Buwalda het formuleert.<br />
‘Serotonine speelt een rol bij depressie en stemming. Een tekort aan serotonine kan de eetlust en<br />
de zin in seks verminderen en slaapstoornissen veroorzaken.’<br />
Buwalda is gedrags- en neurofysioloog bij de afdeling Gedragsfysiologie van de Rijksuniversiteit<br />
Groningen in Haren. Samen met promovendus drs. Alinde Wallinga onderzocht hij het effect van<br />
XTC bij ratten en muizen. ‘Met zulke grote effecten op het serotonerge systeem zoals zijn<br />
waargenomen bij eerdere experimenten met proefdieren verwacht je effecten op het gedrag’,<br />
zegt Buwalda die benadrukt dat de bij dieren gebruikte doses relatief hoog zijn, vergeleken met<br />
recreatief gebruik van XTC bij mensen. ‘In de relatief weinige studies die bij mensen zijn gedaan,<br />
zien we niet veel gedragseffecten van XTC die wijzen op schade aan de serotonerge neuronen.<br />
Maar nauwkeurige bestudering van de hersenen met SPECT en MRI toont weldegelijk schade aan<br />
de serotonerge zenuwvezels. Misschien blijft het effect van die schade op jonge leeftijd onopgemerkt,<br />
maar kan het bij het ouder worden, wanneer een<br />
groter beroep wordt gedaan op de restcapaciteit van de<br />
hersenen, wel tot uiting komen.’<br />
.................<br />
‘Niet-agressieve ratten reageren<br />
heftiger op XTC dan middelmatig<br />
en zeer agressieve ratten’<br />
.................<br />
In de hersenen bewerkstelligt XTC een sterk verhoogde<br />
afgifte van serotonine. Bij velen leidt dat tot stemmingsverbetering<br />
en een behaaglijk gevoel. XTC stimuleert<br />
gevoelens van saamhorigheid, liefde, medeleven en vergevingsgezindheid. Belangrijke redenen<br />
waarom deze hug-drug als partydrug wordt gebruikt. Maar XTC jaagt ook de lichaamstemperatuur<br />
op. Echter alleen als de omgevingstemperatuur hoog is. Bij 21°C gebeurt het niet,<br />
vanaf 24°C wel. Buwalda: ‘Bij lage omgevingstemperatuur vinden we geen hyperthermie van het<br />
lichaam en treedt er ook geen hersenschade op. Hoe dat bij mensen is, weten we overigens niet.<br />
Maar ze lopen zeker risico omdat de temperatuur in dansgelegenheden vaak hoog is. Bovendien<br />
wordt er intensief gedanst waardoor de lichaamstemperatuur verder stijgt.’ Om te achterhalen<br />
wat er precies gebeurt met XTC, omgevings- en lichaamstemperatuur en hersenschade, deden<br />
Buwalda en zijn medewerkers een aantal experimenten met ratten. Ze gaven ze XTC bij lage<br />
omgevingstemperatuur en bij hoge omgevingstemperatuur, ze bekeken de effecten in het<br />
rattenbrein van alleen een hoge lichaamstemperatuur en zochten naar verschillen tussen het<br />
inspuiten van XTC in de perifere bloedvaten en rechtstreeks in de hersenen. Daaruit blijkt dat<br />
alleen de combinatie van een hoge lichaamstemperatuur en XTC hersenschade veroorzaakt.<br />
Rechtstreekse toediening van XTC in de hersenen verhoogt de lichaamstemperatuur overigens<br />
niet.<br />
66 Oog(st) voor de toekomst • Risicofactoren