Politieke participatie en beleid.pdf - Prof. dr. AFA Korsten
Politieke participatie en beleid.pdf - Prof. dr. AFA Korsten
Politieke participatie en beleid.pdf - Prof. dr. AFA Korsten
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Dwang, bijvoorbeeld om lid te word<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> vakbond, is e<strong>en</strong> voorbeeld van<br />
e<strong>en</strong> negatieve prikkel. E<strong>en</strong> overheid gebruikt dwang als van tv-kijkers <strong>en</strong><br />
radioluisteraars kijk- <strong>en</strong> luistergeld wordt geëist.<br />
Tot zover e<strong>en</strong> eerste beschouwing. We gaan nu nog e<strong>en</strong>s in op zijn werk om de<br />
thematiek te verdunn<strong>en</strong>.<br />
Olson op e<strong>en</strong> voetstuk<br />
Mancur Olson overleed op 19 februari 1998. Hij was ge<strong>en</strong> ‘mister nobody’.<br />
Volg<strong>en</strong>s de Amerikaanse speltheoreticus Thomas Schelling was Olson ‘E<strong>en</strong><br />
creatief brein. G<strong>en</strong>iaal. Zijn ideeën zijn zo glashelder dat het lijkt alsof hij alle<strong>en</strong><br />
maar opp<strong>en</strong> deur<strong>en</strong> intrapte. Maar dat <strong>dr</strong>ong pas tot je door als hij het e<strong>en</strong>maal<br />
onder woord<strong>en</strong> had gebracht’. Schelling staat in die waardering niet alle<strong>en</strong>. De<br />
Amerikaanse econoom Paul Samuelson vergelijkt Mancur Olson met Keynes <strong>en</strong><br />
Schumpeter. En Nederlanders, hebb<strong>en</strong> die ge<strong>en</strong> waardering? Volg<strong>en</strong>s PvdA-<br />
Kamerlid Rik van der Ploeg heeft Olson ‘belangrijke inzicht<strong>en</strong>’ geleverd (VN,<br />
210398). Veel waardering heeft ook Cock Hazeu (1986), die e<strong>en</strong> overzicht van zijn<br />
ideeën publiceerde. Veel bestuurskundig<strong>en</strong> waardeerd<strong>en</strong> hem <strong>en</strong> blijk<strong>en</strong><br />
geïnspireerd. Het boek ‘The logic of collective action’ prijkte op veel literatuurlijst<strong>en</strong><br />
van stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bestuurskunde. Stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> wet<strong>en</strong> dat het hier om e<strong>en</strong> klassiek<br />
boek gaat.<br />
Zijn werk was, zoals voor veel theorie geldt, vanzelfsprek<strong>en</strong>d ook van betek<strong>en</strong>is<br />
voor de praktijk.<br />
‘Als alle wet<strong>en</strong>schappers, lobbyist<strong>en</strong>, beroepspolitici <strong>en</strong> leiders van vakbond<strong>en</strong>,<br />
werkgeversbonz<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanvoerders van pressiegroep<strong>en</strong> die door het werk van<br />
Mancur Olson zijn geïnspireerd e<strong>en</strong> bloem zoud<strong>en</strong> legg<strong>en</strong> bij zijn graf, kun je er<br />
e<strong>en</strong> krans van om de wereld van vlecht<strong>en</strong>’,<br />
aldus Ko Colijn <strong>en</strong> Paul Rusman in Vrij Nederland. Wie d<strong>en</strong>kt, spreekt <strong>en</strong> schrijft<br />
over calculer<strong>en</strong>de burgers, ‘zwartrijders’ (‘free riders’) of over verkalking van het<br />
politieke bestel is bewust of onbewust beïnvloed door Olson. Dat gaat ver <strong>en</strong><br />
vraagt dus om toelichting. We baser<strong>en</strong> ons hierbij sterk op Colijn <strong>en</strong> Rusman<br />
(1998). Citat<strong>en</strong> staan tuss<strong>en</strong> aanhalingstek<strong>en</strong>s.<br />
Olson adviseert: vorm e<strong>en</strong> groep<br />
Colijn <strong>en</strong> Rusman: ‘Wat hebb<strong>en</strong> bijvoorbeeld land<strong>en</strong> die zich be<strong>dr</strong>eigd voel<strong>en</strong><br />
door Irak geme<strong>en</strong> met boer<strong>en</strong> die belang hebb<strong>en</strong> bij hoge graanprijz<strong>en</strong>? Of<br />
buurtbewoners die last hebb<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> tippelzone met weduw<strong>en</strong> die ontevred<strong>en</strong><br />
zijn over nabestaand<strong>en</strong>p<strong>en</strong>sio<strong>en</strong>?<br />
Zij hebb<strong>en</strong> allemaal w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die zij sam<strong>en</strong> beter kunn<strong>en</strong> realiser<strong>en</strong> dan ieder voor<br />
zichzelf. Zij voer<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> actie <strong>en</strong> betal<strong>en</strong> die uit e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>schappelijke pot. Zij<br />
lobby<strong>en</strong> bij hun overheid, iets wat je in je e<strong>en</strong>tje ook al niet hoeft te prober<strong>en</strong>. Bij<br />
succes levert dat e<strong>en</strong> collectieve veiligheid op, e<strong>en</strong> gegarandeerd<br />
minimuminkom<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>telijke verord<strong>en</strong>ing die prostitutie in de wijk<br />
verbiedt. Wie logisch d<strong>en</strong>kt, vormt e<strong>en</strong> groep’.<br />
60