Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Crowley, in diverse vormen tijdens de vorige eeuw. Meestal probeert men dan de letterwaarde<br />
van woorden te berekenen vertrekkend van het Engelse alfabet (= English qabalah).<br />
Grote collecties kabbalistische werken werden in Italië verzameld door de katholieke<br />
overheid. Kardinaal Frederigo Borromeo (1564-1631) bracht in Milaan een omvangrijke<br />
collectie boeken rond de Kabbala onder in de door hem opgerichte Bibliotheca Ambrosiana;<br />
hij schreef nochtans een pamflet tegen de kabbalisten (<strong>De</strong> Cabbalisticis inventis, 1627). In<br />
Rome verzamelde Ath. Kircher (supra) voor het Vaticaan werken over de Kabbala. Een groep<br />
bekeerde joden werkte er o.l.v Giulio Bartolocci (1613-87) aan de Bibliotheca Magna<br />
Rabbinica (1675-93, vier delen) in een breeds joods cultureel perspectief.<br />
Theosofie, Böhme<br />
In de 17 e eeuw komt de christelijke theosofie een eerste maal tot grote bloei in het oeuvre van<br />
Jacob Böhme; men heet het „de klassieke theosofie‟. <strong>De</strong> term „theosofie‟ (lett. goddelijke<br />
wijsheid) werd reeds gebruikt door de eerste kerkvaders als synoniem van „theologie‟. Tijdens<br />
de Renaissance verschoof de betekenis (onder invloed van het neo-hermetisme, het<br />
paracelsisme, de kabbala, het lutheranisme en de grimoires) naar een gnostische kennis van de<br />
wereld doorheen een rechtstreeks contact met het goddelijke – al dan niet met de tussenkomst<br />
van engelen of andere geesten.<br />
Onder invloed van Böhme (en als antwoord op de exploderende natuurwetenschap) groeit de<br />
theosofie uit tot een spirituele speculatie omtrent de wereld, vertrekkend van de kennis van de<br />
goddelijke natuur. <strong>De</strong> Fransman Antoine Faivre ziet vooral de volgende drie kenmerken: 1°<br />
een theosofische speculatie over le triangle Dieu-Homme-Nature, 2° l’accès direct à des<br />
mondes supérieurs (met de Zentralschau, een verlichting, als hoogtepunt), 3° la primauté du<br />
mythique, zijnde een meditatie over de bijbelse delen die sterk tot de verbeelding spreken<br />
(Genesis, Ezechiël, Apokalyps). Essentieel is de opvatting dat de ware kennis zowel van<br />
inwendige (spirituele) als van externe (wetenschappelijke) aard kan zijn. Het verder<br />
besproken historische Rozenkruis kan men zien als een onderdeel van de klassieke theosofie.<br />
<strong>De</strong>ze theosofie komt vooral in Duitsland tot ontwikkeling. Bij de start van de <strong>Rozenkruisers</strong><br />
spelen o.m. Paracelsus (cf. hfst. 9), A. Gutman en Johann Arndt hierin een rol. <strong>De</strong> alchemist<br />
Aegidius Gutman (1490-1584) behoorde nog tot de vorige eeuw, maar in 1619 verschijnt voor<br />
‟t eerst zijn tractaat Offenbarung Göttlicher Majestät in Frankfurt, waarvan de structuur sterk<br />
doet denken aan de reizen van Christian Rosenkreutz.<br />
<strong>De</strong> Duitse priester-arts Angelus Silesius (Johannes Scheffler, 1624-75) zal enige invloed<br />
uitoefenen met Cherubinischer Wandersmann (cherubijnse pelgrim, 1675), waarin honderden<br />
mystieke aforismen, zoals Wenn ich in Gott vergeh, so komm ich wieder hin, / Wo ich von<br />
Ewigkeit vor mir gewesen bin. Hij bekeerde zich van het lutherse geloof, dat hij te dogmatisch<br />
vond, tot het katholicisme. Schrijft Silesius: „Ik ben zo groot als God, Hij is als ik zo klein:<br />
Hij kan niet boven mij, ik niet onder Hem zijn‟.<br />
Een ander mystiek auteur uit die periode was Johann G. Gichtel (1638-1710), waarvan de<br />
hoofdwerken (vooral de correspondentie met de theoloog Gottfried Arnold, gekend als<br />
Theosophia practica) pas in de 18 e eeuw zou verschijnen.<br />
Laten we ook Philipp J. Spener (1635-1705) vermelden, de grondlegger van het Duitse<br />
piëtisme, een lutherse vroomheidsbeweging. Vooral zijn hoofdwerk Pia desideria (1675)<br />
bracht een schok teweeg bij de volgelingen van Luther. Spener legde de nadruk op de praktijk<br />
van het christelijk leven, op de bijbelstudie in kleine gemeenschap en op het afwijzen van