Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
Historische Rozenkruisers - René Pieyns - Esoterie : De hogere ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
academische kringen te Tübingen (kleine stad in Württemberg). Omstreeks 1608 vormde zich<br />
daar een groep rond Johann Arndt, Tobias Hess en Johann V. Andreae. Tot de ledenkring<br />
behoorden tal van juristen (o.a. Wilhelm Bidembach, Christoph Besold, Thomas Lansius), de<br />
filosoof Tobias Adami, de theoloog Johann J. Hainlin, de astronoom Wilhelm Schickard.<br />
Allen hadden (buiten hun vakgebied) interesse voor mystiek en oude esoterieën; ze wensten<br />
een religieus-maatschappelijke hervorming volgens de inzichten van Luther en Calvijn.<br />
Arndt, Hess en Andreae worden verder besproken.<br />
Vanaf 1614 ontstond in dit midden een esoterische traditie, genaamd Broederschap van het<br />
Rozenkruis, die men moet beschouwen als een „uitgevonden traditie‟ (een invented tradition<br />
volgens de omschrijving van historicus Eric Hobsbawm). Dat geldt overigens ook voor de<br />
Vrijmetselarij, die een eeuw later in Londen zou ontstaan (in 1717).<br />
<strong>De</strong> hieronder beschreven beweging ontstond uit een rijke esoterische context, zoals we<br />
hierboven hebben gezien. Mystieke en hermetische ideeënstromingen hadden een grote<br />
invloed sedert de Renaissance. Vooral Paracelsus zou een sterke invloed uitoefenen. <strong>De</strong><br />
Zwitserse alchemist beschreef de geneeskundige toepassingen van de magie; bij hem vindt<br />
men tal van verwijzingen naar roos + kruis of roos + Christus. <strong>De</strong> roos staat hier voor de<br />
wederopstanding na de dood (cf. Liber de resurrectione, 1533). <strong>De</strong> <strong>Rozenkruisers</strong> zullen zich<br />
uitdrukkelijk op Paracelsus beroepen. In 1605 verscheen een tweede uitgave in tien delen van<br />
Paracelsus‟ werken.<br />
In 1595 verscheen het succesrijke Amphitheatrum Sapientiae Aeternae van Heinrich<br />
Khunrath, met tal van illustraties en verwijzingen naar de Kabbala en de muziek. <strong>De</strong> drang<br />
naar een hervorming in één grote (bovenmenselijke) samenhang had Khunrath gemeen met<br />
Ficino, Paracelsus, Weigel, Boehme en de utopisten.<br />
<strong>De</strong> Duitse arts en alchemist Michael Maier (1568-1622, zie verder: „Sterke reacties‟) schreef<br />
twee gekende werken: Atalanta fugiens (1617, met vijftig emblemata en evenveel fuga‟s) en<br />
Silentium post clamores (ook 1617, over de oertraditie). Een beroemd opschrift uit het eerste<br />
boek: “Wie de Filosofische Rozentuin tracht binnen te dringen zonder sleutel, lijkt op een<br />
man die wil lopen zonder voeten” (Qui Rosarium intrare conatur Philosophicum absque<br />
clave, assimilatur homini ambulare volenti absque pedibus - emblema XXVII). <strong>De</strong> „sleutel‟ is<br />
te vinden in de Traditie.<br />
Als tegenhanger van de religieuze spanningen (ingevolge Reformatie en Contrareformatie)<br />
ontstonden in de 16 e en 17 e eeuw allerlei politiek-godsdienstige utopieën. Tot de gekendste<br />
behoren de Utopia (1516) van Thomas Morus, de Pansofie van o.m. Francesco Patrici in zijn<br />
Nova de Universis Philosophia (1591), La Città del Sole (1623) van Campanella, The New<br />
Atlantis (1627) van Francis Bacon. <strong>De</strong> historische <strong>Rozenkruisers</strong> kan men als een der<br />
invloedrijkste uitlopers van deze stroming beschouwen. <strong>De</strong> medestichter J.V. Andreae<br />
publiceerde trouwens zelf de utopie Christianopolis in 1619.<br />
Naast hermetisme en utopie kende men in Tübingen zeker ook de Rijnlandse mystiek (via J.<br />
Arndt) en de mystieke theoriën van de Catalaanse theoloog en mysticus Raimundus Lullius<br />
(Ramon Lull, 1232-1315) wiens werken in 1598 te Straatsburg waren verschenen. Lull