8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Itschak Luria (1533-72), bijgenaamd <strong>De</strong> Ari of Goddelijke Itschak of Leeuw van Safed, werd<br />
in Jeruzalem geboren. Men kent hem vooral vanwege de leer van de tsimstoem, en de stelling<br />
van de sjevira (het breken der vaten) gevolgd door de tikkoen (het herstel) – cf. infra. Luria<br />
stelde: God regenereert de Schepping op elk moment. En: de mysteriën van de tora zijn „een<br />
kabbala‟, dus „iets dat wordt ontvangen‟. Al zijn boeken werden postuum uitgegeven door<br />
zijn leerling Chaim Vital Calabrese (1563-1620) en diens leerlingen, o.a. „<strong>De</strong> boom des<br />
levens‟ en „<strong>De</strong> acht poorten‟. Men beschouwt Luria als de grondlegger van de moderne qbl,<br />
omdat hij opriep tot massale bestudering. Dat maakt de Luriaanse <strong>Kabbala</strong> eigenlijk minder<br />
geschikt voor esoterie en <strong>hogere</strong> <strong>graden</strong>.<br />
In de 16 e eeuw werd Safed (Tsefiya, Tsfat), een stadje in het noorden van Palestina, het<br />
centrum van de kabbalastudie. Naast Luria treffen we hier diverse gekende kabbalisten aan,<br />
zoals Mozes Cordovero en Yossef Karo. Cordovero (1522-70) maakte een systematische<br />
samenvatting van het kabbalistische gedachtegoed, die nog steeds bestudeerd wordt. Van hem<br />
is ook het handboek „Pardes Rimonim‟ (het hof der granaatappelen) over taalmystiek.<br />
Het jodendom kent een lange reeks van (volgens meerderheidsopvatting) pseudo-messiassen,<br />
zoals Bar Kosiva, Jezus van Nazareth, Abulafia (supra), David Reubeni, Sjabtai Zwi, Jacob<br />
Frank, onlangs nog Menachem Schneersohn. Met de ware Gezalfde zal het „messiaanse<br />
tijdperk‟ beginnen, een vreedzame samenleving die de joodse god als enige ware erkent.<br />
Berucht is het geval van Sjabtai Zwi (1626-76), die overging naar de islam in 1666. Het<br />
sabbatianisme, dat veel succes kende bij de Oost-europese joden en in het Midden-Oosten,<br />
verving het Luriaanse geloof door het messiaanse. Alleen messias Sjabtai, incarnatie van God<br />
en bijgestaan door zijn profeet Nathan van Gaza, kon het Kwaad verslaan en zijn volk naar<br />
Israël leiden. <strong>De</strong> hoop op een messias gaf velen de kracht om de vervolgingen en het leven in<br />
de getto‟s te doorstaan. Voor de estoterist echter kan de „messiaanse‟ vrede alleen via de<br />
innerlijke vrede worden bereikt.<br />
Messianisme en chassidisme richten zich tot alle joden en zijn dus geen echt onderdeel van de<br />
<strong>Kabbala</strong>. <strong>De</strong> Chassidim zeggen over de kabbalisten: “Veel geleerdheid gaat samen met weinig<br />
vroomheid”. Het chassidisme is van Pools-Lithouwse origine en kende in de 18 e eeuw een<br />
sterke groei door het charisma van Ba‟al Chem Tov („Besjt‟, 1700-60), een mysticus en<br />
pseudo-messias. Een van zijn vele boodschappen luidt: “God is alles en alles is God”. Men<br />
kent de Chassidim van hun voorkomen (krullen, zwarte kubus, zwarte hoed en jas) en van de<br />
yiddisj liederschat. Vrouwen scheren hun hoofdhaar; ze hebben geen schoonheid meer nodig<br />
nadat ze gehuwd zijn. Nadruk ligt op het emotionele gebed (<strong>De</strong>vekuth), terwijl men zich ook<br />
door het lied verheft tot de <strong>hogere</strong> wereld. Hier wordt de doctrine vervangen door de<br />
persoonlijkheid van de tsaddik (spirituele leider). <strong>De</strong> Chassidim bidden staande en bewegend<br />
(om in extase te komen). Vandaag liggen de centra in de USA en Israël.<br />
<strong>De</strong> joodse wereld werd diep verscheurd door het optreden van Besjt. Mede door het grote<br />
succes van de joodse wetenschappers (164 nobelprijswinnaars) ging de qbl een tijd<br />
ondergronds. Sjalom Misrahi Sjarabi (onb. – 1777) stichtte in het midden van de 18 e eeuw de<br />
Luriaanse Bet-Elschool in Jeruzalem, die de traditie voortzette. Er kwam na de Tweede<br />
Wereldoorlog een krachtige heropbloei dankzij het oeuvre van de Duitser Gersjom (Gerhard)