8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
8. Joodse Kabbala - René Pieyns - Esoterie : De hogere graden
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
speculatieve (Iejoeniët) richt zich op theosofische en wijsgerige beschouwingen, de magische<br />
(Maässiët) op woorden en letters.<br />
<strong>De</strong> periodes. <strong>De</strong> kabbalisten horen het niet graag, maar deze mystiek is ontstaan in de schoot<br />
van de Alexandrijnse gnostiek, behandeld in het zesde hoofdstuk. Tijdens de eerste periode<br />
van ong. duizend jaar (ca. 150-1150 NC) leefden in de joodse mystiek vooral drie tendenzen<br />
naast elkaar: de Merkaba, de Ma’asseh Beresjit en de Hechalot – alle drie met magische en<br />
gnostische aspecten. Men noemt het geheel „de Merkaba-periode‟, naar de oudste van de drie<br />
tradities.<br />
<strong>De</strong> eigenlijke (eerste) Merkaba, de mystiek van het Goddelijk Voertuig, steunt op het<br />
roepingsvizioen van de profeet Ezechiël, in 584 VC. Men bereikt dit „voertuig‟ en zijn „troon‟<br />
doorheen zeven hemelen en via meditatieve technieken (o.a. vasten, herhaling van hymnen)<br />
die uitmonden in een extase.<br />
<strong>De</strong> Ma’asseh Beresjit (leer van het begin) is vooral gekend door het korte en veelgelezen<br />
Sefer Jetsira of Boek van de Schepping, anoniem werk uit de vierde eeuw. Hierin worden de<br />
„32 paden van de wijsheid‟ beschreven, nl. de tien getallen en de 22 letters waarmee de<br />
schepping werd verwezenlijkt (later ook beschouwd als de tien sefirot van de Levensboom en<br />
de 22 paden ertussen). <strong>De</strong> lectuur veronderstelt enige kennis van Tenach en Midrasj.<br />
<strong>De</strong> Hechalot (boek over de paleizen) behelst een relaas van diverse schrijvers uit de 5 e en 6 e<br />
eeuw over hun mystieke ervaringen, o.a. de wachtwoorden nodig om te worden toegelaten tot<br />
de zeven hemelse paleizen. Rond het zevende paleis bevindt zich een kosmische sluier met de<br />
afbeelding van al wat bestaat. Bekend is het Boek Henoch waarin wordt verhaald over de<br />
vrome schoenlapper Henoch die door God wordt verheven tot de engel Metatron, vorst van de<br />
wereld.<br />
<strong>De</strong> qbl kende een eerste hoogtepunt in de 12 e -13 e eeuw, en wel ongeveer gelijktijdig in een<br />
Spaanse en een Duitse school: de School van Gerona o.l.v. Asriël en Nahmanides en de<br />
Vroeg-chassidische School o.l.v. Eleazar van Worms. Vooral bekend in deze periode is de<br />
publicatie (in de Languedoc) van de Sefer ha-Bahir, een herinterpretatie van de Sefer Jetsira<br />
in het Hebreeuws en in het Aramees – in de tweede helft van de 12 e eeuw en toegeschreven<br />
aan Izaak de Blinde (1160-1236). Men vindt hier reeds de theorie van de Gilgul (reïncarnatie)<br />
en van de Sjekina (aanwezigheid Gods), evenals een verdere uitbouw van de Sefirot.<br />
<strong>De</strong> qbl heeft dus in 12 e en 13 e eeuw een definitieve basis gekregen in de streek Languedoc-<br />
Catalonië, grofweg tussen Narbonne en Barcelona, en dit dankzij drie prominente figuren:<br />
Izaak de Blinde, zijn leerling Asriël van Gerona en diens leerling Nahmanides. <strong>De</strong> eerste<br />
heette eigenlijk Itzhak Saggi Nahor („vol van licht‟); volgens hem komen de sefirot voort uit<br />
de Ma’shava (goddelijke gedachte), die zelf ontstaat uit de Ain Sof (infra). Asriël van Gerona<br />
(1160-1238) schreef o.m. over de Sefer Jetsira en de mystieke betekenis van offers; de sefirot<br />
komen volgens hem voort uit de goddelijke wil (niet uit de gedachte).<br />
Nahmanides (of Mozes ben Nahman of Ramban of Bonastruc ça Porta, 1194-1270) is vooral<br />
gekend door zijn commentaar op de Tora, Peroesj Ramban al ha-Tora. Hij wijst hierin op de