Veranderende grenzen - Open Universiteit Nederland
Veranderende grenzen - Open Universiteit Nederland
Veranderende grenzen - Open Universiteit Nederland
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Nationalisme in Europa, 1815-1919. Een historisch overzicht in hoofdlijnen<br />
tolerant cultureel nationalisme of het nauwelijks xenofobe nationalisme van zelfbewuste<br />
naties als de Engelse kan bijvoorbeeld worden gewezen op een economisch nationalisme,<br />
het zogenoemde integrale nationalisme of een nationalisme van de gefrustreerden dat<br />
agressieve of geëxalteerde vormen kon aannemen en meer dan eens gepaard ging met<br />
rassenwaan, gedwongen deportaties en genocide.<br />
Opvallend in de negentiende eeuw is de groeiende betekenis van de<br />
natiestaat óók in de internationale verhoudingen. De triomf en tragiek van de natiestaat is<br />
een thematiek die voortdurend, impliciet en expliciet, in de verschillende opstellen<br />
aanwezig is. 15 Op het niveau van de staat en de staatsvorming heeft het nationalisme in al<br />
zijn facetten en schakeringen ongetwijfeld veel onheil en misère bewerkstelligd. Het<br />
vergrootte tevens de internationale rivaliteit, maar – en ook dat aspect mag hier worden<br />
benadrukt – het stimuleerde op zijn beurt eveneens de creatieve wedijver tussen staten en<br />
volkeren en het heeft op die wijze zeker een bijdrage geleverd aan de vitaliteit van een<br />
pluriforme Europese cultuur. 16<br />
Het nationalisme in kaarten<br />
Wat de factor nationalisme, als stuwende kracht uiteraard ingebed in een heel complex van<br />
factoren, in een veranderende samenleving op het gebied van staatsvorming en<br />
staatsontbinding teweegbracht, ziet men bij vergelijking van de hier volgende vier grote<br />
overzichtskaarten bijna in één oogopslag.<br />
Kaart 1<br />
5