Afrikaans
Afrikaans
Afrikaans
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
DEPARTEMENT LANDBOU, BOSBOU EN VISSERYE<br />
TAK: BESTUUR VAN VISSERYE<br />
HERSIENE KONSEPBELEID<br />
VIR DIE TOEKENNING EN BESTUUR VAN VISVANGREGTE IN<br />
DIE WITMOSSEL-VISVANGBEDRYF: 2013<br />
HIERDIE BELEID MOET SAAMGELEES WORD MET DIE<br />
HERSIENE ALGEMENE KONSEPBELEID VIR DIE<br />
TOEKENNING EN BESTUUR VAN VISVANGREGTE: 2013<br />
(beskikbaar by www.daff.gov.za)<br />
Hierdie dokument is ook in Engels, isiXhosa en isiZulu beskikbaar
Inhoud<br />
1. Inleiding 3<br />
2. Biologie en hulpbron-dinamiek 3<br />
3. Sektorprofiel 4<br />
4. Doelstellings 5<br />
5. Tydsduur van regte 5<br />
6. Nuwe toetreders 5<br />
7. Beoordelingskriteria 6<br />
7.1 Uitsluitingskriteria 6<br />
(a) Formele aspekte van applikant 6<br />
(b) Aansoeke van gesinne 6<br />
(c) Nakoming 6<br />
(d) Papierkwotas 7<br />
(e) Nie-benutting 7<br />
(f) Persoonlike betrokkenheid 7<br />
(g) Multisektor-betrokkenheid 7<br />
7.2 Ewewigtigheidskriteria 7<br />
(a) Transformasie 7<br />
(b) Belegging in die visserybedryf 8<br />
(c) Vangsprestasie 8<br />
(d) Afhanklikheid van witmossels 8<br />
(e) Plaaslike ekonomiese ontwikkeling 8<br />
8. Aansoekfooie 8<br />
9. Voorlopige lyste 9<br />
10. Permitvoorwaardes 9<br />
11. Prestasiemeting 9<br />
12. Beleidshersiening 9
1. Inleiding<br />
1.1 Hierdie beleid oor die toewysing en bestuur van visvangregte in die<br />
witmosselsektor word deur die Minister van Landbou, Bosbou en<br />
Visserye ("die Minister") uitgereik. Hierdie beleid moet saamgelees word<br />
met die Algemene Beleid op die Toewysing en Bestuur van Visvangregte:<br />
2013 (die „Algemene Beleid“).<br />
1.2 Die algemene doel van hierdie beleid is om die oorwegings uiteen te sit<br />
wat van toepassing sal wees op die toewysing van regte in die<br />
witmosselsektor. Talle van hierdie oorwegings is nie nuut nie. Dit is reeds<br />
in die verlede op die toewysing van regte toegepas, en in `n mate<br />
boekstaaf hierdie beleidsdokumente daardie oorwegings.<br />
1.3 Sommige beleidsrigtings oor die bestuur nadat regte reeds toegewys is,<br />
word ook in hierdie beleidsdokument voorgelê. ’n Bestuursplan vir die<br />
witmosselsektor sal in die loop van 2014 met alle houers van<br />
visvangregte in die bedryf uitgeklaar word. Daardie plan sal die<br />
bestuursmetodologie en die prosedures vir die bedryf in besonderhede<br />
uiteensit.<br />
1.4 Die Minister beoog om die artikel 18-bevoegdhede om regte in die<br />
witmosselsektor toe te ken, ingevolge artikel 19 van die Wet op Mariene<br />
Lewende Hulpbronne 18 van 1998 („die MLRA“) aan `n amptenaar van<br />
die Departement te delegeer. Hierdie beleidsdokument sal vir die<br />
gedelegeerde gesag as rigsnoer dien by besluitneming oor aansoeke in<br />
hierdie sektor.<br />
2. Biologie en hulpbron-dinamiek<br />
2.1 Witmossels (Donax serra) se voorkomsgebied is tussen Noord<br />
Namibië
en die Wilde Kus. Dit kom in groot getalle voor op die sanderige<br />
strande van die Wes- en Suidkus van Suid-Afrika. Die<br />
streeksverspreiding van die mossel verander na gelang van die<br />
getysiklus. Aan die Weskus kom halfwas-mossels hoog teen die strand<br />
voor, terwyl volwasse mossels rondom en benede die gemiddelde<br />
springgety-laagwatermerk voorkom. Aan die Oos- en Suidkus hou<br />
volwasse mossels in die medium-getygebied.<br />
2.2 Witmossels is die oorheersende graafdier op sanderige strande, en<br />
hulle verkies gematigde kusstroke. Hulle is tweeklep-weekdiere wat<br />
volgens die filtrasiemetode voed, en hulle bereik binne ongeveer vyf<br />
jaar `n skulplengte van 60 millimeters. Die mossels migreer in<br />
ooreenstemming met die getysiklus teen die strand op en af, en<br />
halfwas-mossels migreer meer dikwels as die volwassenes.<br />
2.2 Die vangs van witmossels word tot die Weskus beperk, waar hierdie<br />
mossels weens die voedingryke Benguelastroom besonder volop is.<br />
3. Sektorprofiel<br />
3.1 Die vangs van witmossels is beperk tot sewe gebiede langs die<br />
Weskus. Die sektor het in die laat sestigerjare van die vorige eeu<br />
begin, maar in 1966 is dit hard getref deur `n rooi gety wat<br />
grootskaalse vrektes onder witmossels veroorsaak het. Die herstel van<br />
die populasie het meer as tien jaar geneem, en dit het tot `n sterk<br />
afname in die vangs per eenheids-inspanning („CPUE – Catch per Unit<br />
Effort“) gelei.<br />
3.2 Die algehele hoeveelheid witmossels wat per jaar gevang word, het<br />
sedert die tagtigerjare van die vorige eeu bestendig gedaal. Dit was<br />
grootliks die gevolg van die sektor se gebrek aan ekonomiese lewens-<br />
vatbaarheid. Opnames wat in 1988 en 1989 gedoen is, toon dat die<br />
jaarlikse vangs minder as een persent uitmaak van die gevestigde bio-
massa in die betrokke gebiede. Dit word bevestig deur die voorlopige<br />
uitslag van opnames wat in 2003 en 2004 deurgevoer is. Die hulpbron<br />
is daarom as onderbenut beskou.<br />
3.3 Die witmosselbedryf word tans volgens die Algehele Toelaatbare<br />
Inspanning (Total Allowable Effort – TAE) bestuur. Die TAE in die<br />
tydperk 2005 – 2012 was sewe houers van regte en 49 plukkers. Die<br />
sewe houers van regte is elk beperk tot die gebruik van hoogstens<br />
sewe plukkers van witmossels in een van die sewe witmossel-<br />
vangsgebiede langs die Weskus. Tans word die TAE-metode beskou<br />
as die mees doeltreffende meetskaal vir die bestuur van die<br />
witmosselbedryf.<br />
3.4 Altesame 86% van die aantal houers van regte in die witmosselbedryf<br />
was swartmense en 14% witmense. Van die 86% swartmense was<br />
43% swart mans en 43% swart vroue. Van die 14% witmense was 0%<br />
wit mans en 14% wit vroue.<br />
3.5 Die witmossel-TAE (Algehele Toelaatbare Inspanning) vir die<br />
vangseisoenevir die geldigheidsduur van die eerskomende<br />
visvangregte, sal in ooreenstemming met die MLRA deur die<br />
Departement bepaal<br />
word. Daardie geldigheidsduur begin in 2014.<br />
4. Doelstellings<br />
4.1 Die oorkoepelende doelstelling van die toekenning van visvangregte in<br />
die witmosselbedryf, is die volgende:<br />
(a) Om ingevolge die kategorieë van ras, gender en gestremdheid billike<br />
toegang tot en voordele uit die witmosselbedryf te verseker, met<br />
inagneming van die historiese agtergrond van die vissers;
(b) Om regte op witmossels toe te ken ingevolge die kriteria vir die<br />
toekenning van witmosselvangsregte;<br />
(c) Om die witmosselbedryf in samewerking met ander regeringsvlakke en<br />
met rolspelers in die bedryf te bestuur, en wel op ʼn manier wat<br />
erkenning gee aan die prioriteite van die regering asook aan die<br />
strategiese doelstellings van die verskeie regeringsvlakke, die belange<br />
van die visvangbedryf, maar veral ook op `n manier wat tot lof en eer<br />
sal wees van Hom wat die mens die vermoë gegee het om oor die<br />
visse (insluitende witmossels) te heers; en<br />
(d) Om op ʼn volhoubare en gebalanseerde wyse die grootste moontlike<br />
voordeel te trek t.o.v. die maatskaplike, ekonomiese, biologiese en<br />
ekonomiese doelstellings wat betrekking het op die witmosselbedryf.<br />
5. Geldigheidsduur van regte<br />
5.1 Visvang- of oesregte vir witmossels sal vir 7 jaar toegeken word<br />
(van 2014 tot 2020).<br />
5.2 Die visvang- of oesregte vir witmossels sal outomaties verval en<br />
ongeldig wees indien:<br />
(a) die reg gekanselleer of herroep word kragtens die MLRA; en / of<br />
(b) die geldigheidsduur van die reg wat kragtens die MLRA toegeken<br />
is, verstryk.<br />
6. Nuwe toetreders<br />
Sedert die witmosselregte wat in 2005 toegeken is, verstryk het, beoog die<br />
Departement om witmosselregte tydens 2013 se toekenningsproses van<br />
witmosselregte aan suksesvolle applikante toe te ken, insluitende nuwe<br />
toetreders aan wie daar tydens die toekenningsperiode tussen 2005 en 2012<br />
geen regte of vrystelling toegeken is nie.
7. Beoordelingskriteria<br />
Aansoeke vir visvang- of oesregte vir witmossels sal volgens ʼn aantal<br />
uitsluitings- en ewewigtigheidskriteria beoordeel word. ʼn Afsnypunt sal dan<br />
op die punte- of ranglys bepaal word om die suksesvolle applikante te<br />
kies.<br />
Uitsluitingskriteria<br />
Afgesien van die kriteria wat in die Algemene Beleid omskryf word t.o.v.<br />
die rig van aansoeke en wesenlike tekortkominge, sal die gedelegeerde<br />
gesag aansoekers afkeur wat nie aan die volgende vereistes voldoen nie:<br />
(a) Formele aspekte van die applikant<br />
Slegs Suid-<strong>Afrikaans</strong>e natuurlike persone (d.w.s. individue) of regspersone<br />
mag aansoek doen vir visvang- of oesregte vir witmossels. Die<br />
gedelegeerde gesag sal nie visvang- of oesregte vir witmossels toeken nie<br />
aan individuele aansoekers wat aangeteken staan as aandeelhouers van<br />
regspersone wat eweneens aansoek gedoen het om visvang- of oesregte<br />
vir witmossels; ook nie aan regspersone met dieselfde of soortgelyke<br />
aandeelhouers nie.<br />
(b) Aansoeke van gesinne<br />
Oor die algemeen sal net een reg per huishouding toegeken word. Waar<br />
daar meer as een aansoek ontvang word van gesinslede wat by dieselfde<br />
adres woon, mag al hierdie aansoeke afgekeur word. Meer as een reg kan<br />
toegeken word as die aansoekers duidelik en oortuigend kan toon dat<br />
hulle afsonderlike klein bedrywe gevestig het.<br />
(c) Nakoming
Aan aansoekers wat skuldig bevind is aan ʼn ernstige oortreding van die<br />
MLRA, die regulasies, permitvoorwaardes of aan ander ernstige visvangs-<br />
verwante oortredings, sal daar geen regte toegeken word nie. Aan<br />
applikante van wie daar ʼn reg kragtens die MLRA gekanselleer of herroep<br />
is, sal daar ook geen reg toegeken word nie. As die applikant lid was van<br />
ʼn beslote korporasie of ʼn aandeelhouer van ʼn maatskappy wat ʼn medium-<br />
of langtermynreg gehou het, sal daar geen reg aan die applikant toegeken<br />
word nie indien die houer van die medium- of langtermynreg of een van<br />
die lede, direkteurs of beherende aandeelhouers skuldig bevind is aan ʼn<br />
ernstige oortreding, of indien een van die genoemde persone ʼn reg gehad<br />
het wat gekanselleer of herroep is. Ander oortredings van die MLRA sal<br />
aansoeke negatief beïnvloed, soos hieronder uiteengesit.<br />
(d) Papierkwotas<br />
Papierkwotas soos omskryf in die Algemene Beleid, sal afgekeur word.<br />
Groot groepe van identiese of baie soortgelyke aansoeke wat deur<br />
konsultante of vismaatskappye of deur ander regspersone geborg word,<br />
sal as plaasvervangers (Engels: fronts) afgekeur word, ongeag die meriete<br />
van die individuele aansoek.<br />
(e) Nie-benutting<br />
Aan houers van regte wat versuim het om hul witmosselregte of<br />
vrystellings tussen 2005 en 2012 te benut, sal daar nie weer ʼn reg<br />
toegeken word nie.<br />
(f) Persoonlike betrokkenheid<br />
Daar sal van aansoekers vereis word om aan te toon dat hulle persoonlik<br />
sal betrokke wees by die oes van mossels, tensy hulle gestremd is.<br />
(g) Multisektor betrokkenheid<br />
Oor die algemeen is dit nie ʼn doelstelling van die beleid om die hou van<br />
regte in meer as een visserybedryf te belet of te ontmoedig nie.
Ewewigtigheidskriteria<br />
Aansoekers wat reeds houers van regte is asook potensiële nuwe<br />
toetreders tot die bedryf sal ingevolge die volgende ewewigtigheidskriteria<br />
beoordeel word, waarvan elk ʼn bepaalde gewig sal dra by die keuring van<br />
die aansoeke:<br />
(a) Omvorming (“transformasie”)<br />
Ten einde die omvormingsprofiel van die witmosselbedryf te verbeter, sal<br />
die Departement by die toewysing van regte aan alle Suid-<strong>Afrikaans</strong>e<br />
burgers die faktore ras, geslag en gestremdheid in aanmerking neem.<br />
(b) Belegging in die bedryf<br />
Die gedelegeerde gesag moet in aanmerking neem watter beleggings,<br />
indien enige, die aansoekers reeds in die bedryf gemaak het of van plan is<br />
om te maak.<br />
(c) Oesprestasie<br />
By die beoordeling van aansoeke deur bestaande houers van regte in die<br />
bedryf moet hul prestasie in die witmosselsektor tussen 2005 en 2012 in<br />
aanmerking geneem word.<br />
By die beoordeling van aansoeke deur nuwe toetreders tot die bedryf moet<br />
hul vermoë, kennis en vaardighede om witmossels te oes in aanmerking<br />
geneem word.<br />
(d) Afhanklikheid van witmossels<br />
Die gedelegeerde gesag moet voorkeur gee aan aansoekers wat vir ‘n<br />
aansienlike deel van hul bruto jaarlikse inkomste staatmaak op die vangs<br />
of oes van witmossels. Aansoekers wat inkomste ontvang uit bronne buite<br />
die visserybedryf, kan dienooreenkomstig punte verloor. Van moontlike<br />
nuwe toetreders tot die bedryf moet daar vereis word dat hulle kan
aantoon dat hulle histories wel op die witmosselsektor staatgemaak het vir<br />
ʼn gedeelte van hul lewensonderhoud.<br />
(e) Plaaslike ekonomiese ontwikkeling<br />
Die gedelegeerde gesag moet voorkeur verleen aan aansoekers wat naby<br />
die gebied woon waar witmossels geoes word. In hierdie verband behoort<br />
die gedelegeerde gesag te vereis dat die aansoeker reeds minstens vier<br />
jaar in die gebied woon.<br />
(f) Nakoming<br />
Minder ernstige oortredings van die MLRA en van die gepaardgaande<br />
regulasies deur die applikant sal daartoe lei dat daar punte afgetrek word<br />
van sy telling by die algehele beoordeling van sy aansoek.<br />
8. Aansoekfooie<br />
8.1 By die stel van ʼn aansoek om ʼn witmosselreg moet daar ʼn fooi van<br />
R 100 (eenhonderd rand) betaal word. Hierdie fooi is nie terugbetaalbaar<br />
nie en moet ten volle betaal word.<br />
8.2 Die jaarlikse heffing betaalbaar vir die witmosselbedryf sal<br />
dienooreenkomstig bepaal word. Die betaalbare heffingsgelde sal deur die<br />
Departement gebruik word om die jaarlikse koste t.o.v. die bestuur,<br />
nakoming en navorsing te help dra.<br />
9. Voorlopige lyste<br />
9.1 Voordat die gedelegeerde gesag ʼn finale besluit neem oor die<br />
toekenning van witmosselregte mag hy of sy ʼn voorlopige lys van<br />
suksesvolle applikante vir elke area uitreik vir kommentaar.<br />
10. Permitvoorwaardes
10.1 Permitvoorwaardes vir hierdie sektor sal jaarliks uitgereik word. Die<br />
permitvoorwaardes sal na oorlegpleging met die houers van regte in<br />
hierdie bedryf bepaal word en sal onderhewig wees aan hersiening<br />
soos wat en wanneer dit nodig blyk te wees.<br />
11. Prestasiemeting<br />
11.1 Die witmosselbedryf sal deurgaans beoordeel word tydens die<br />
geldigheidsduur van die witmosselregte. Daar sal<br />
dienooreenkomstig opgetree word teen die houers van regte wat<br />
nie die MRLA, permitvoorwaardes en / of riglyne nakom nie.<br />
12. Beleidshersiening<br />
12.1 Die Departement het hom verbind tot ʼn voortgaande en voortgesette<br />
hersiening van die doeltreffendheid van die witmosselbeleid ten einde die<br />
sosio-ekonomiese en ekonomiese behoeftes van die visserybedryf en die<br />
vissergemeenskappe wat daardeur geraak word, aan te spreek en die<br />
ekologiese lewensvatbaarheid van die hulpbronne te verseker.<br />
12.2 Navorsing en voortgesette monitering deur sowel die Departement<br />
asook belanghebbendes sal ʼn belangrike bydrae lewer om swak punte<br />
en gebreke uit te ken in die beleidsrigtings en in die toepassing<br />
daarvan.<br />
12.3 Die Departement sal ʼn moniterings- en evalueringstelsel ontwikkel om<br />
te verseker dat nuttige en betroubare terugvoering oor die<br />
doeltreffendheid van die beleid betyds aan die Departement en aan<br />
toepaslike belanghebbendes verskaf word.