De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
434. te looch<strong>en</strong><strong>en</strong>: met zijn/vall<strong>en</strong>: kunn<strong>en</strong><br />
ontk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Litotesconstructie, vrijwel<br />
steeds met niet als negatie, voorts ook<br />
nauwelijks <strong>en</strong> moeilijk: Toch valt niet te<br />
looch<strong>en</strong><strong>en</strong> dat <strong>het</strong> perc<strong>en</strong>tage vrouw<strong>en</strong> dat<br />
kan lez<strong>en</strong> <strong>en</strong> schrijv<strong>en</strong> in China, bijna<br />
tweemaal zo groot is als in India (<strong>De</strong><br />
Volkskrant, 18-9-1993). Dat [..] valt<br />
moeilijk te looch<strong>en</strong><strong>en</strong> (id, 20-11-1993).<br />
435. lor: mhu, behor<strong>en</strong>d tot de groep <strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong><br />
die iets onbelangrijks aangev<strong>en</strong>.<br />
Doch ik beweer dat jij in jezelv<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> s<strong>en</strong>tim<strong>en</strong>t hebt doodgedrukt dat in<br />
ieder m<strong>en</strong>sch thuishoort <strong>en</strong> zijn moet <strong>en</strong><br />
dat ge<strong>en</strong> lor met Krist<strong>en</strong>dom of conv<strong>en</strong>tie<br />
te mak<strong>en</strong> heeft (Frederik <strong>van</strong> Eed<strong>en</strong>, brief<br />
aan Lodewijk <strong>van</strong> <strong>De</strong>yssel, d.d. 21-4-<br />
1888). 't Scheelt me ge<strong>en</strong> lor (George <strong>van</strong><br />
Aalst, <strong>De</strong> b<strong>en</strong>gels <strong>van</strong> III-b, 243). Wat<br />
haar minnaars er <strong>van</strong> dacht<strong>en</strong> kon haar<br />
ge<strong>en</strong> lor schel<strong>en</strong> (Gerb<strong>en</strong> Hellinga, Merg<br />
<strong>en</strong> be<strong>en</strong>, 192), daar vin' ik ge<strong>en</strong> lor aan<br />
(Bibeb & VIPS, 197).<br />
436. iemand loslat<strong>en</strong>: iemand niet langer<br />
m<strong>en</strong>taal bezighoud<strong>en</strong>. Daar stond je daar<br />
in dat prachtige oranje pak, met mooie<br />
blauwe leeuw...dat laat je niet meer los<br />
(email uit de reactierubriek <strong>van</strong> de Wilhelmus<br />
<strong>van</strong> Nassouwe website). Voor zover<br />
ik kan nagaan wordt deze uitdrukking<br />
nag<strong>en</strong>oeg uitsluit<strong>en</strong>d in combinatie met<br />
niet gebruikt: in mijn materiaal trof ik 20x<br />
e<strong>en</strong> combinatie met niet aan <strong>en</strong> 1x e<strong>en</strong><br />
combinatie met nooit.<br />
437. los d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>van</strong>: minder gebruikelijke<br />
variant <strong>van</strong> los zi<strong>en</strong> <strong>van</strong>. In gebruik in<br />
combinatie met kunn<strong>en</strong> of in de vorm <strong>van</strong><br />
e<strong>en</strong> modale infinitief. <strong>De</strong> indiffer<strong>en</strong>tie die<br />
Cats, anders dan Vondel, Hooft <strong>en</strong><br />
Huyg<strong>en</strong>s, op <strong>het</strong> og<strong>en</strong>blik t<strong>en</strong> deel valt in<br />
de kring<strong>en</strong> <strong>van</strong> literair geïnteresseerd<strong>en</strong> is,<br />
zoals bek<strong>en</strong>d, niet los te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>van</strong> de<br />
vernietig<strong>en</strong>de kritiek <strong>van</strong> Potgieter <strong>en</strong> Huet<br />
(S.F. Witstein, E<strong>en</strong> Wett-ste<strong>en</strong> <strong>van</strong>de<br />
Ieught, 42).<br />
80<br />
438. iets loslat<strong>en</strong> (over): iets kwijt will<strong>en</strong><br />
over, iets meedel<strong>en</strong>. En hij wilde ook niets<br />
loslat<strong>en</strong> in de nabijheid <strong>van</strong> die twee<br />
snoeshan<strong>en</strong> (M<strong>en</strong>sje <strong>van</strong> Keul<strong>en</strong>, Engelbert,<br />
189). Over haar vroegere lev<strong>en</strong> in<br />
Canada liet ze weinig los (Gerrit Jan<br />
Zwier, Witte heks<strong>en</strong>, 19). Als je er ook<br />
maar iets over loslaat, is ze de rest <strong>van</strong> de<br />
dag niet te g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> (Maart<strong>en</strong> ‘t Hart, Het<br />
woed<strong>en</strong> der gehele wereld, 132).<br />
439. iets los zi<strong>en</strong> <strong>van</strong>: ge<strong>en</strong> verband<br />
legg<strong>en</strong> met. Wordt meestal gebruikt in<br />
combinatie met kunn<strong>en</strong>, soms ook mog<strong>en</strong>.<br />
Combinaties met moet<strong>en</strong> zijn niet <strong>negatief</strong>polair.<br />
Daarnaast is ook de modale<br />
infinitief los te zi<strong>en</strong> <strong>van</strong> gebruikelijk. Als<br />
triggers di<strong>en</strong><strong>en</strong> naast niet vooral<br />
moeilijk/onmogelijk. Je kan soap niet los<br />
zi<strong>en</strong> <strong>van</strong> verstedelijking (<strong>De</strong> Gro<strong>en</strong>e<br />
Amsterdammer, 16 april 1997). Zijn<br />
veelvuldige contact<strong>en</strong> lijk<strong>en</strong> dit teg<strong>en</strong> te<br />
sprek<strong>en</strong>, maar we mog<strong>en</strong> ze nooit los zi<strong>en</strong><br />
<strong>van</strong> die innerlijke vrijheid (broeder<br />
Bernardus Peeters, ‘Van trappist<strong>en</strong>monnik<br />
tot christ<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de traditie <strong>van</strong><br />
Citeaux’). Ontwikkelingshulp los zi<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
die zak<strong>en</strong> is volg<strong>en</strong>s de herijkingsnota <strong>en</strong><br />
de toelichting op de begroting 1996 niet<br />
langer mogelijk (NRC, 19-9-1995).<br />
Variant: los d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> <strong>van</strong>.<br />
440. <strong>van</strong> de lucht: op ook maar <strong>en</strong>ig<br />
mom<strong>en</strong>t afwezig. Van 145 voorkom<strong>en</strong>s in<br />
mijn materiaal was 97% e<strong>en</strong> combinatie<br />
met niet, 2% e<strong>en</strong> combinatie met nooit <strong>en</strong><br />
1% e<strong>en</strong> combinatie met ev<strong>en</strong>min. Leid<strong>en</strong><br />
leek e<strong>en</strong> grote hofhouding, waar <strong>het</strong><br />
veinz<strong>en</strong> niet <strong>van</strong> de lucht was (Simon<br />
Vestdijk, <strong>De</strong> vuuraanbidders, 107). Het<br />
domineeschap was sinds die tijd niet <strong>van</strong><br />
de lucht (M<strong>en</strong>no ter Braak, Afscheid <strong>van</strong><br />
domineesland, 37). <strong>De</strong> schandal<strong>en</strong> hier <strong>en</strong><br />
in Indië war<strong>en</strong> niet <strong>van</strong> de lucht, vooral de<br />
justitie leek e<strong>en</strong> poel <strong>van</strong> op<strong>en</strong>bare<br />
verrotting (W.H. Vlieg<strong>en</strong>, <strong>De</strong> dageraad der<br />
Volksbevrijding, 1e dl, 258). In e<strong>en</strong>