De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
slecht idee. In teg<strong>en</strong>stelling tot in <strong>het</strong><br />
geheel laat lang zich niet verbind<strong>en</strong> met<br />
niets of andere n-woord<strong>en</strong>: *Dat stelt lang<br />
niets voor. Splitsing <strong>van</strong> lang <strong>en</strong> niet/ge<strong>en</strong><br />
is mogelijk: Dat was lang zo leuk niet. Zie<br />
ook de discussie bij in <strong>het</strong> geheel.<br />
408.e<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong>: <strong>van</strong> aanzi<strong>en</strong>lijke<br />
lev<strong>en</strong>sduur. Van oorsprong is e<strong>en</strong><br />
lang lev<strong>en</strong> <strong>het</strong> subject <strong>van</strong> beschor<strong>en</strong>, maar<br />
<strong>het</strong> is sindsdi<strong>en</strong> geheranalyseerd als deel<br />
<strong>van</strong> <strong>het</strong> predikaat, tot verdriet <strong>van</strong><br />
sommig<strong>en</strong>. We zi<strong>en</strong> dit duidelijk aan de<br />
congru<strong>en</strong>tie in zinn<strong>en</strong> als Omdat ook PvdA<br />
<strong>en</strong> D66 grote problem<strong>en</strong> met de studiefinanciering<br />
hebb<strong>en</strong>, zull<strong>en</strong> Koks plann<strong>en</strong><br />
hieromtr<strong>en</strong>t ge<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong> zijn<br />
(<strong>De</strong> Volks-krant, 29-7-1994). Hoewel de<br />
Taaladvies-di<strong>en</strong>st <strong>van</strong> Onze Taal deze<br />
congru<strong>en</strong>tie met wat <strong>van</strong> oudsher <strong>het</strong><br />
meewerk<strong>en</strong>de voorwerp was afkeurt, blijkt<br />
in de praktijk zich haast niemand om dit<br />
advies te bekommer<strong>en</strong>: telk<strong>en</strong>s als e<strong>en</strong><br />
meervoudig “meewerk<strong>en</strong>d voorwerp” de<br />
strijd aangaat met <strong>het</strong> <strong>en</strong>kelvoudige<br />
“onderwerp” (g)e<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> wint <strong>het</strong><br />
meewerk<strong>en</strong>de voorwerp in mijn materiaal.<br />
Dit is e<strong>en</strong> duidelijke aanwijzing dat <strong>het</strong><br />
meewerk<strong>en</strong>de voorwerp teg<strong>en</strong>woordig als<br />
onderwerp wordt opgevat.<br />
Als triggers <strong>van</strong> deze uitdrukking<br />
tred<strong>en</strong> op ge<strong>en</strong> (85% <strong>van</strong> 62 voorkom<strong>en</strong>s),<br />
<strong>en</strong> verder sporadisch andere negatieve <strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong><br />
als zeld<strong>en</strong>, weinig, niet, of<br />
omgeving<strong>en</strong> als vraagzinn<strong>en</strong> e.d. <strong>De</strong> Kerstgedachte<br />
blijkt dit jaar althans bij <strong>het</strong><br />
Kamerlid Weisglas ge<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong><br />
beschor<strong>en</strong> te zijn (<strong>De</strong> Volkskrant, 21-12-<br />
1994). Het is overig<strong>en</strong>s de vraag of de<br />
NLIP e<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong> is (www.<br />
limburger.nl). Positieve voorkom<strong>en</strong>s zijn<br />
ev<strong>en</strong>min uitgeslot<strong>en</strong> (6% in mijn materiaal):<br />
Gezi<strong>en</strong> hun nader<strong>en</strong>de afscheid lijk<strong>en</strong><br />
de wereldrecords e<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong><br />
beschor<strong>en</strong> (<strong>De</strong> Volkskrant, 29-3-1994).<br />
E<strong>en</strong> voorbeeld <strong>van</strong> e<strong>en</strong> “positief” voorkom<strong>en</strong><br />
met e<strong>en</strong> negatieve strekking is <strong>het</strong><br />
volg<strong>en</strong>de, uit e<strong>en</strong> column <strong>van</strong> R.M.<br />
Verkade <strong>en</strong> E. Proper op<br />
75<br />
www.writersblock.net: You weet toch net<br />
als ik dat <strong>het</strong> ministerschap in Italië e<strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong> is als e<strong>en</strong><br />
Kebab op Koninginnedag?<br />
In plaats <strong>van</strong> ge<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong><br />
beschor<strong>en</strong> kan m<strong>en</strong> ook aantreff<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kort<br />
lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong>. Het spreekt haast <strong>van</strong>zelf<br />
dat deze laatste uitdrukking niet <strong>negatief</strong>polair<br />
is.<br />
409. <strong>het</strong> lang mak<strong>en</strong>: lang do<strong>en</strong> over iets,<br />
met name zijn lev<strong>en</strong>. Vooral in combinatie<br />
met toekomstige tijd is dit e<strong>en</strong> <strong>negatief</strong><strong>polaire</strong><br />
uitdrukking die vooral in negatieve<br />
<strong>en</strong> in vrag<strong>en</strong>de zinn<strong>en</strong> voorkomt. [Sy]<br />
vreesde hij <strong>het</strong> niet langh soude maeck<strong>en</strong><br />
(Journaal <strong>van</strong> Constantijn Huyg<strong>en</strong>s, d<strong>en</strong><br />
zoon, dl. 2, 476). <strong>De</strong> Friese boer<strong>en</strong>zoon<br />
Reinder Jacobus de Stoppelaar<br />
log<strong>en</strong>strafte de verwachting bij zijn<br />
geboorte in Oerterp dat hij <strong>het</strong> niet lang<br />
zou mak<strong>en</strong> (<strong>De</strong> Leeuwarder Courant, 10-<br />
12-1998).<br />
410. <strong>van</strong> lange duur: <strong>negatief</strong>-polair<br />
predikaat. In combinatie met negatie wordt<br />
deze uitdrukking gebruikt om aan te gev<strong>en</strong><br />
dat iets <strong>van</strong> korte duur is. Het <strong>Nederlands</strong><br />
<strong>en</strong> de omring<strong>en</strong>de tal<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> diverse<br />
<strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong> <strong>van</strong> temporele aard die iets<br />
dergelijks uitdrukking, zoals e<strong>en</strong> lang<br />
lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong>, last long. Dus: de<br />
vreugde was niet <strong>van</strong> lange duur = de<br />
vreugde was ge<strong>en</strong> lang lev<strong>en</strong> beschor<strong>en</strong> =<br />
the joy did not last long. Voorbeeld<strong>en</strong>:<br />
Mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>van</strong> geluk zijn nooit <strong>van</strong> lange<br />
duur (<strong>De</strong> Volkskrant, 3-2-1999). Maar of<br />
die rust <strong>van</strong> lange duur is, moet word<strong>en</strong><br />
betwijfeld (idem, 8-12-1999). <strong>De</strong> teg<strong>en</strong>hanger<br />
<strong>van</strong> korte duur is ge<strong>en</strong> <strong>polaire</strong><br />
uitdrukking, maar komt doorgaans alle<strong>en</strong><br />
in positieve omgeving<strong>en</strong> voor.<br />
411. bij lange na: lang, in <strong>het</strong> geheel.<br />
Adverbiale bepaling bij de negatieve<br />
<strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong> ge<strong>en</strong>/niet. Gedraagt zich<br />
geheel analoog aan lang <strong>en</strong> op verre na.<br />
Maar dit is nog bij lange na <strong>het</strong> ergste niet<br />
(K. Norel, Engelandvaarders, 207). Max