De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
gesprok<strong>en</strong> <strong>negatief</strong>-polair, maar kwaad<br />
do<strong>en</strong> komt vrijwel uitsluit<strong>en</strong>d voor in<br />
negatieve omgeving<strong>en</strong>, meestal<br />
combinaties met ge<strong>en</strong>.<br />
394. kwaad schuil<strong>en</strong> in: schadelijk zijn,<br />
kwaad stek<strong>en</strong> in. Wat school er voor<br />
kwaad in <strong>het</strong> accepter<strong>en</strong> <strong>van</strong> e<strong>en</strong> Duitse<br />
literaire prijs [..]? (<strong>De</strong> Gro<strong>en</strong>e<br />
Amsterdammer, 3 april 1996).<br />
395. kwaad stek<strong>en</strong> in: schadelijk of slecht<br />
zijn. Ik b<strong>en</strong> er altijd <strong>van</strong> uitgegaan dat hier<br />
ge<strong>en</strong> kwaad in stak (<strong>De</strong> Volkskrant, 3-4-<br />
1993). E<strong>en</strong> e<strong>van</strong>gelisch g<strong>en</strong>ootschap -<br />
steekt daar nu ook al kwaad in? (L.N.<br />
Tolstoj, Oorlog <strong>en</strong> vrede, dl 2, 704).<br />
E<strong>en</strong>e pijp, e<strong>en</strong> glas wijn, e<strong>en</strong> praatje, wat<br />
kwaad steekt er in? (E.J. Potgieter, <strong>De</strong><br />
zusters). Variant: kwaad schuil<strong>en</strong> in.<br />
Zie ook kwaad zi<strong>en</strong> in.<br />
396.e<strong>en</strong> kwaad woord: mhu.<br />
Teg<strong>en</strong>hanger <strong>van</strong> e<strong>en</strong> goed woord. Over<br />
Hiddink ge<strong>en</strong> kwaad woord (<strong>De</strong><br />
Volkskrant, 30-3-1995). En over de<br />
betreurde all American hero John<br />
K<strong>en</strong>nedy zal ev<strong>en</strong>min iemand in de<br />
Ver<strong>en</strong>igde Stat<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kwaad woord<br />
sprek<strong>en</strong> (<strong>De</strong> Volkskrant, 16-8-1995).<br />
Hoewel e<strong>en</strong> kwaad woord steeds voorkomt<br />
in combinatie met <strong>het</strong> voorzetsel over, kan<br />
<strong>het</strong> werkwoord gemakkelijk gevarieerd<br />
word<strong>en</strong>: sprek<strong>en</strong> over, hor<strong>en</strong> over, vall<strong>en</strong><br />
over, e.d. Ev<strong>en</strong>als bij andere indefiniete<br />
mhu's is ook hier e<strong>en</strong> breed scala aan<br />
omgeving<strong>en</strong> mogelijk, hoewel veruit de<br />
meeste voorkom<strong>en</strong>s als trigger ge<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong>.<br />
397. kwaad zi<strong>en</strong> in: transitieve teg<strong>en</strong>hanger<br />
<strong>van</strong> kwaad stek<strong>en</strong> in, tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong><br />
antoniem <strong>van</strong> heil zi<strong>en</strong> in. <strong>De</strong> Utrechtse<br />
korpschef Wiarda pleit voor e<strong>en</strong> grotere<br />
weerbaarheid <strong>van</strong> de midd<strong>en</strong>standers <strong>en</strong><br />
ziet er ge<strong>en</strong> kwaad in dat ze overvallers<br />
‘met e<strong>en</strong> knuppel op de kop slaan’ (<strong>De</strong><br />
Volkskrant, 5-10-1993).<br />
73<br />
398. t<strong>en</strong> kwade duid<strong>en</strong>: euvel duid<strong>en</strong>,<br />
<strong>negatief</strong> opvatt<strong>en</strong>. Litotesuitdrukking.<br />
Ook wil ik <strong>het</strong> e<strong>en</strong> uitlegger ge<strong>en</strong>szins t<strong>en</strong><br />
kwade duid<strong>en</strong>, dat hij in iedere wetsbepaling<br />
e<strong>en</strong>ige practische uitwerking<br />
zocht (Weekblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> regt, no 668, 12-<br />
1-1846, p 4). Ja waarlijk, Zeeland, zoo<br />
gehecht aan <strong>het</strong> Huis <strong>van</strong> Oranje, zal mij<br />
niet t<strong>en</strong> kwade duid<strong>en</strong>, dat ik 's Prins<strong>en</strong><br />
bevordering gezocht heb (Jacob <strong>van</strong><br />
L<strong>en</strong>nep, Elizabeth Musch, 302). Trots<br />
haatte hij, maar zelfs deze ondeugd kon hij<br />
aan die schoone weduwe niet t<strong>en</strong> kwade<br />
duid<strong>en</strong> (Gerard Keller, Gederailleerd, 72).<br />
En och!...wie zal 't hem t<strong>en</strong> kwade duid<strong>en</strong>?<br />
(C. <strong>van</strong> Schaick, <strong>De</strong> Manja. Familietafereel<br />
uit <strong>het</strong> Surinaamsche Volkslev<strong>en</strong>,<br />
16).<br />
399. iemand iets kwalijk kunn<strong>en</strong> nem<strong>en</strong>:<br />
iemand iets t<strong>en</strong> kwade kunn<strong>en</strong> duid<strong>en</strong>.<br />
[M]<strong>en</strong> kan <strong>het</strong> Fernandes Vieira daarom<br />
nauwelijks kwalijk nem<strong>en</strong> dat hij om meer<br />
manschapp<strong>en</strong> vroeg (Charles R. Boxer, <strong>De</strong><br />
Nederlanders in Brazilië 1624-1654, 202).<br />
Ik kan <strong>het</strong> je niet kwalijk nem<strong>en</strong> (James<br />
Lee Burke, Neon glamour, 216). Teg<strong>en</strong>hanger<br />
<strong>van</strong> de Engelse <strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong><br />
uitdrukking can blame: Can you blame<br />
her?<br />
400. kwartier gev<strong>en</strong>: g<strong>en</strong>ade lat<strong>en</strong> geld<strong>en</strong>.<br />
Vgl. ook <strong>het</strong> Engelse give quarter, dat<br />
ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s <strong>negatief</strong>-polair is. En zo, in die<br />
strijd, kwartier vaak gevraagd noch<br />
gegev<strong>en</strong> werd, was <strong>het</strong> ge<strong>en</strong> uitvloeisel<br />
juist <strong>van</strong> die oude orde, waarteg<strong>en</strong><br />
Rockefellers verzet ging [..]? (C. Gerretson,<br />
Geschied<strong>en</strong>is <strong>van</strong> de ‘Koninklijke’,<br />
2e deel, 20). E<strong>en</strong> NPU met e<strong>en</strong> vergelijkbare<br />
betek<strong>en</strong>is is pardon k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>.<br />
401. kwijt will<strong>en</strong> over: will<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>. Gewoonlijk<br />
in combinatie met e<strong>en</strong> maatbepaling<br />
als iets, niets, weinig, niet veel,<br />
wat etc. Wanneer de prepositie over<br />
ontbreekt, treft m<strong>en</strong> e<strong>en</strong> bijzin (vraagzin,<br />
dat-complem<strong>en</strong>t) aan in plaats <strong>van</strong> de<br />
maatbepaling. Ook dan is de uitdrukking