De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
190. <strong>van</strong> echt te onderscheid<strong>en</strong>: zichtbaar<br />
nagemaakt. Wordt gebruikt in combinatie<br />
met niet, nauwelijks, moeilijk. Voor <strong>het</strong><br />
eerst is e<strong>en</strong> <strong>Nederlands</strong>e valsemunter erin<br />
geslaagd vijfguld<strong>en</strong>munt<strong>en</strong> te slaan die in<br />
<strong>het</strong> dagelijks betalingsverkeer nauwelijks<br />
<strong>van</strong> echt te onderscheid<strong>en</strong> zijn (NRC, 12-<br />
5-1997). Mooie schilderij<strong>en</strong> gemaakt met<br />
de handtek<strong>en</strong>ing <strong>van</strong> e<strong>en</strong> ander eronder,<br />
niet <strong>van</strong> echt te onderscheid<strong>en</strong> (Reformatorisch<br />
Dagblad, 27-1-1999).<br />
191. eeuwig de tijd hebb<strong>en</strong>: variant <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> eeuwige lev<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>. Petrus<br />
gromde. "Goed dan, maar niet te lang<br />
meer. Ik heb niet eeuwig de tijd!" (Hoe de<br />
Appingedammer in de hemel kwam, uit:<br />
<strong>De</strong> mooiste <strong>Nederlands</strong>e sag<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
leg<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, 1999). <strong>De</strong> uitdrukking wordt<br />
ook positief gebruikt, maar de combinaties<br />
met negatie overheers<strong>en</strong>. Het gebrek aan<br />
vooruitgang t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> <strong>van</strong> de vestigingsfactor<strong>en</strong><br />
is vooral zorgwekk<strong>en</strong>d, omdat we<br />
niet eeuwig de tijd hebb<strong>en</strong> (speech Gerard<br />
Kleisterlee voor VNO, mei 2005, <strong>van</strong> de<br />
website <strong>van</strong> Philips).<br />
192. <strong>het</strong> eeuwige lev<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>: met<br />
negatie e<strong>en</strong> understatem<strong>en</strong>t om aan te<br />
gev<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> sterfelijk <strong>en</strong> voorwerp<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> vergankelijk zijn, <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>kele keer om aan te gev<strong>en</strong> dat de<br />
beschikbare tijd niet al te groot is. E<strong>en</strong><br />
verbeterde herdruk <strong>van</strong> <strong>De</strong> raadselachtige<br />
Multatuli kon niet langer dan ti<strong>en</strong> jaar<br />
word<strong>en</strong> uitgesteld, want ook ik heb <strong>het</strong><br />
eeuwige lev<strong>en</strong> niet (W.F. Hermans,<br />
Voorwoord bij de tweede druk <strong>van</strong> <strong>De</strong><br />
raadselachtige Multatuli). Niet-<strong>negatief</strong><br />
gebruik komt vooral voor in religieuze<br />
tekst<strong>en</strong>, zoals in de volg<strong>en</strong>de bijbeltekst:<br />
Die in d<strong>en</strong> Zoon gelooft, die heeft <strong>het</strong><br />
eeuwige lev<strong>en</strong>; maar die d<strong>en</strong> Zoon<br />
ongehoorzaam is, die zal <strong>het</strong> lev<strong>en</strong> niet<br />
zi<strong>en</strong>, maar de toorn Gods blijft op hem<br />
(Johannes 3: 36).<br />
elkaar bijt<strong>en</strong>: zie elkaar bijt<strong>en</strong>.<br />
36<br />
193. <strong>en</strong>e: <strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong> variant <strong>van</strong> e<strong>en</strong>.<br />
Niet te verwarr<strong>en</strong> met <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> <strong>en</strong>e<br />
in de betek<strong>en</strong>is <strong>van</strong> `e<strong>en</strong> zekere' zoals in<br />
Hij werd gesignaleerd met <strong>en</strong>e Van der<br />
Woud<strong>en</strong>, of als teg<strong>en</strong>hanger <strong>van</strong> ander in<br />
<strong>De</strong> <strong>en</strong>e dag is de andere niet. Het bedoelde<br />
gebruik is vooral gangbaar wanneer de<br />
erop volg<strong>en</strong>de nominale constitu<strong>en</strong>t zelf<br />
e<strong>en</strong> NPU is (<strong>en</strong> wel met name e<strong>en</strong> taboe-<br />
NPU, cf. Postma 2001): Da's leuk voor die<br />
jong<strong>en</strong> maar <strong>het</strong> levert ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e<br />
sodemieter op (<strong>De</strong> Volkskrant, 25-2-1995).<br />
Historisch klopt er ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e moer <strong>van</strong> (<strong>De</strong><br />
Volkskrant, 11-5-1995). Het heeft ge<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>e reet met mijn programma te mak<strong>en</strong>.<br />
Meestal wordt <strong>en</strong>kele gebruikt na ge<strong>en</strong> als<br />
er e<strong>en</strong> extra zware b<strong>en</strong>adrukking vereist<br />
wordt: M<strong>en</strong> houdt ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele rek<strong>en</strong>ing<br />
met de w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>van</strong> Brussel. Echter, juist<br />
met NPUs zoals de hier g<strong>en</strong>oemde, kan<br />
<strong>en</strong>kel niet gebruikt word<strong>en</strong>: *Dat<br />
interesseert me ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele moer. Gertjan<br />
Postma (p.c.) merkt op dat ook <strong>en</strong>ig in<br />
deze kontekst niet past: Niemand begreep<br />
er <strong>en</strong>e/ *<strong>en</strong>ige fluit <strong>van</strong>. Het lijkt erop, dat<br />
<strong>en</strong>e in <strong>het</strong> gat gesprong<strong>en</strong> is dat <strong>en</strong>kele <strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>ige hier op<strong>en</strong>lat<strong>en</strong>.<br />
Overig<strong>en</strong>s is <strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> <strong>en</strong>e na<br />
ge<strong>en</strong> weliswaar voornamelijk, maar niet<br />
uitsluit<strong>en</strong>d beperkt tot NPUs. Het volg<strong>en</strong>de<br />
voorbeeld, afkomstig <strong>van</strong> e<strong>en</strong> liedje <strong>van</strong><br />
Neerlands Hoop, Waarom ik aan cabaret<br />
doe, bevat anderssoortige voorkom<strong>en</strong>s:<br />
Omdat <strong>het</strong> hier ver <strong>van</strong>daan is<br />
En ik ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e Braziliaan mis<br />
Omdat <strong>het</strong> hier ver <strong>van</strong>daan is<br />
En ik ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e Pakistaan mis<br />
Omdat de helft al dood is<br />
En ik ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e schele jood mis<br />
Omdat <strong>het</strong> vis noch vlees is<br />
En ik ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e Vietnamees mis<br />
Doe ik aan cabaret<br />
E<strong>en</strong> ander voorbeeld <strong>van</strong> ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e zonder<br />
erop volg<strong>en</strong>de NPU trof ik aan in <strong>het</strong> 38miljo<strong>en</strong><br />
woord<strong>en</strong> corpus <strong>van</strong> <strong>het</strong> INL, uit<br />
e<strong>en</strong> Playboy-interview met Bettine<br />
Vriesekoop: Het werd 3-0, ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>e kans.