De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
7-1993). Wo<strong>en</strong>sdagavond verliet hij de<br />
onderhandelingstafel omdat er ge<strong>en</strong> <strong>en</strong>kel<br />
zicht was op e<strong>en</strong> akkoord (idem, 19-6-<br />
1993). Er is ge<strong>en</strong> zicht op verlaging <strong>van</strong><br />
inflatie of r<strong>en</strong>te (idem, 15-9-1993).<br />
819. iets zi<strong>en</strong> in: iets voel<strong>en</strong> voor, e<strong>en</strong><br />
positieve waardering hebb<strong>en</strong> voor. E<strong>en</strong><br />
verwante uitdrukking is heil zi<strong>en</strong> in.<br />
Erg<strong>en</strong>s niets in zi<strong>en</strong> = erg<strong>en</strong>s ge<strong>en</strong> heil in<br />
zi<strong>en</strong>. Typische triggers zijn niets, niks,<br />
niet, nooit (sam<strong>en</strong> goed voor 79% <strong>van</strong> 177<br />
vindplaats<strong>en</strong>), weinig (12%), verder kan<br />
de uitdrukking ook in vrag<strong>en</strong> (4%),<br />
conditionele zinn<strong>en</strong> e.d. voorkom<strong>en</strong>.<br />
Positieve voorkom<strong>en</strong>s zijn niet uitgeslot<strong>en</strong><br />
(6%). In teg<strong>en</strong>stelling tot bijv. voel<strong>en</strong> voor<br />
lijk<strong>en</strong> combinaties met minimizers niet zo<br />
best: *Daar zi<strong>en</strong> ik ge<strong>en</strong> bal in, *Daar zag<br />
m<strong>en</strong> nooit e<strong>en</strong> moer in. <strong>De</strong>rgelijke gevall<strong>en</strong><br />
kom<strong>en</strong> dan ook niet voor in mijn<br />
materiaal. Wat hiervoor de verklaring is,<br />
blijft vooralsnog duister. Het college <strong>van</strong><br />
bestuur ziet niets in e<strong>en</strong> uitstroom <strong>van</strong><br />
bachelors naar de arbeidsmarkt na twee of<br />
drie jaar studie (Universiteitskrant, 15-6-<br />
2000). `Daar zie ik niks in,' viel Balk hem<br />
in de rede (J.J. Voskuil, Het A.P. Beerta<br />
Instituut, 126). Haar autobiografische<br />
succesverhal<strong>en</strong> wekk<strong>en</strong> niet de indruk dat<br />
ze ook maar iets ziet in S<strong>en</strong>nett's sc<strong>en</strong>ario's<br />
(Vrij Nederland, 15 juli 2000, 66). Wat zag<br />
<strong>het</strong> buit<strong>en</strong>land in e<strong>en</strong> boek dat in <strong>het</strong> land<br />
<strong>van</strong> herkomst al ver was weggezakt in de<br />
stapel onbesprok<strong>en</strong> debutant<strong>en</strong>? (NRC, 27<br />
oktober 2000, 35). E<strong>en</strong> voorbeeld <strong>van</strong> e<strong>en</strong><br />
positief voorkom<strong>en</strong> (tev<strong>en</strong>s de oudste<br />
vindplaats): Jullie zí<strong>en</strong> nog iets in <strong>het</strong><br />
bestaan (Simon Vestdijk, <strong>De</strong> kellner <strong>en</strong> de<br />
lev<strong>en</strong>d<strong>en</strong> [1949], 220).<br />
820. zi<strong>en</strong> staan: aandacht hebb<strong>en</strong> voor. In<br />
teg<strong>en</strong>stelling tot zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>, waar dit e<strong>en</strong><br />
variant <strong>van</strong> lijkt te zijn, is deze uitdrukking<br />
beperkt tot aandacht voor person<strong>en</strong>. Je<br />
kunt dus iets niet zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>, maar alle<strong>en</strong><br />
iemand niet zi<strong>en</strong> staan. Alle voorkom<strong>en</strong>s<br />
in mijn materiaal kom<strong>en</strong> uit de jar<strong>en</strong> 1990,<br />
zodat de uitdrukking hoogstwaarschijnlijk<br />
157<br />
heel jong is. Het <strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong> karakter<br />
<strong>van</strong> deze uitdrukking is veel sterker dan bij<br />
zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>. Ik heb in mijn gegev<strong>en</strong>s ge<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong>kel positief voorkom<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> ontdekk<strong>en</strong>.<br />
Mij zag<strong>en</strong> ze ook niet meer staan<br />
(Humo, 6-1-1998). Jar<strong>en</strong>lang hebb<strong>en</strong><br />
jullie ons niet zi<strong>en</strong> staan (Nieuwsblad <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 21-7-1998), [..] waardoor<br />
zijn omgeving hem nauwelijks zag staan<br />
(Cees Fasseur, Wilhelmina – de jonge<br />
koningin, 63). Nu zi<strong>en</strong> weinig<strong>en</strong> hem meer<br />
staan (Trouw, 28-3-1998).<br />
821. iets zi<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>: e<strong>en</strong> positieve<br />
verwachting/opinie hebb<strong>en</strong> <strong>van</strong>, zinnig<br />
acht<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> informele uitdrukking die pas<br />
vrij kort geled<strong>en</strong> opgang heeft gemaakt. <strong>De</strong><br />
oudste voorkom<strong>en</strong>s in mijn materiaal<br />
dater<strong>en</strong> <strong>van</strong> de jar<strong>en</strong> zev<strong>en</strong>tig. Uit Onze<br />
Taal, juni/juli 1971 valt na te gaan dat de<br />
uitdrukking plotseling <strong>en</strong>orme opgang<br />
heeft gemaakt rond 1970. Uit de NRC <strong>van</strong><br />
15 mei 1971 wordt e<strong>en</strong> schrijver<br />
aangehaald die na drie jaar verblijf in <strong>het</strong><br />
buit<strong>en</strong>land terugkeert in Nederland <strong>en</strong> zich<br />
verbaast over deze nieuwkomer: “ Ik vind<br />
dat e<strong>en</strong> mooie kreet. Hij was nieuw voor<br />
me. Ik heb hem in oktober 1970 voor <strong>het</strong><br />
eerst gehoord in Clive’s Bar aan de Calle<br />
Garrijo in Ibiza <strong>en</strong> ik wist letterlijk niet<br />
wat ik hoorde want <strong>het</strong> zei me niets. Het<br />
was Gerb<strong>en</strong> Hellinga die <strong>het</strong> in e<strong>en</strong><br />
gesprek over <strong>Nederlands</strong>e toestand<strong>en</strong> zei,<br />
<strong>en</strong> hij heeft me geduldig moet<strong>en</strong> uitlegg<strong>en</strong><br />
welke plaats dit begrip nu in de<br />
<strong>Nederlands</strong>e taal had ing<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.” <strong>De</strong><br />
uitdrukking behoort inmiddels tot de meest<br />
frequ<strong>en</strong>te <strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong> <strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong> in<br />
<strong>het</strong> moderne <strong>Nederlands</strong>. Ik zie <strong>het</strong><br />
allemaal niet meer zo zitt<strong>en</strong> (Ed. <strong>van</strong><br />
Thijn, Dagboek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> onderhandelaar,<br />
223). Hij zag dat wel zitt<strong>en</strong>, die minirokjes<br />
(Hannes Meinkema, En dan is er koffie,<br />
29). Overig<strong>en</strong>s moet word<strong>en</strong> opgemerkt,<br />
dat maar liefst 25% <strong>van</strong> de 228 door mij<br />
verzamelde voorkom<strong>en</strong>s positief is (naast<br />
71% negatieve voorkom<strong>en</strong>s, 2% in<br />
vraagzinn<strong>en</strong>, <strong>en</strong> 2% in overige negatieve<br />
context<strong>en</strong>). Bekijkt m<strong>en</strong> echter die 25%