De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
1995) of met affirmatief wel. Zover liet <strong>het</strong><br />
goed verdedig<strong>en</strong>de Fey<strong>en</strong>oord <strong>het</strong> echter<br />
niet meer kom<strong>en</strong> (Trouw, 16-9-1998). Als<br />
<strong>het</strong> ooit zover komt, met nadruk op als,<br />
dan moet<strong>en</strong> we de ontwikkelingskost<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
B<strong>en</strong>us betal<strong>en</strong> (Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong><br />
Noord<strong>en</strong>, 5-9-1998). Hoe <strong>het</strong> zover kon<br />
kom<strong>en</strong> wordt door Paulie vervolg<strong>en</strong>s in<br />
geur<strong>en</strong> <strong>en</strong> kleur<strong>en</strong> verteld (Trouw, 30-7-<br />
1998). Maar <strong>het</strong> blijft onwaarschijnlijk dat<br />
<strong>het</strong> zover zal kom<strong>en</strong> (ibidem). Is <strong>het</strong> zo ver<br />
gekom<strong>en</strong> dat werkers in <strong>het</strong> veld ge<strong>en</strong><br />
andere oplossing<strong>en</strong> meer zi<strong>en</strong> dan<br />
zwicht<strong>en</strong> voor geweld? (<strong>De</strong> Volkskrant<br />
19-6-1993). Positief: Ik hoop dat <strong>het</strong> ooit<br />
zo ver komt (ibidem, 26-11-1993). Het<br />
komt nog wel e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> keer zo ver (ibidem,<br />
28-5-1993). Zover is <strong>het</strong> anno 1993 al<br />
gekom<strong>en</strong> in ons beschaafde land, mort hij<br />
(ibidem, 6-5-1993).<br />
711. zull<strong>en</strong> verbaz<strong>en</strong>: als e<strong>en</strong> verrassing<br />
kom<strong>en</strong>. <strong>De</strong>ze uitdrukking wordt op twee<br />
manier<strong>en</strong> gebruikt: (a) als e<strong>en</strong> irrealisuitdrukking,<br />
in combinatie met e<strong>en</strong><br />
conditionele zin, <strong>en</strong> met de irrealis<br />
verled<strong>en</strong> tijd zou of (b) als e<strong>en</strong> realisuitdrukking,<br />
doorgaans met e<strong>en</strong> dat-zin als<br />
onderwerp, ev<strong>en</strong>tueel ook e<strong>en</strong> nominale<br />
constitu<strong>en</strong>t. Type (b) is strikt <strong>negatief</strong>polair,<br />
<strong>het</strong> meer gebruikelijke type (a)<br />
daar<strong>en</strong>teg<strong>en</strong> heeft alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> zekere<br />
voorkeur voor negatie als context (ca. 75%<br />
<strong>van</strong> de voorkom<strong>en</strong>s) maar daarnaast kan<br />
<strong>het</strong> ook goed positief word<strong>en</strong> gebruikt.<br />
Type a: Het zou me niet verbaz<strong>en</strong> als dat<br />
<strong>het</strong> bureau <strong>van</strong> H<strong>en</strong>drik Ansing is geweest<br />
(J.J. Voskuil, Het A.P. Beerta Instituut,<br />
766). Het zou me niet verbaz<strong>en</strong> als ze me<br />
nu ev<strong>en</strong> in mijn wang knijpt (Joost<br />
Zwagerman, Gimmick!, 219). Het zou mij<br />
hogelijk verbaz<strong>en</strong> als er e<strong>en</strong> cao-akkoord<br />
uitrolt (<strong>De</strong> Telegraaf, 17-2-2001). Type b:<br />
Het zal niemand verbaz<strong>en</strong> dat de<br />
huisspecialiteit<strong>en</strong> Cuba Libre’s <strong>en</strong> bananediaquiries<br />
zijn (Sue Grafton, C staat voor<br />
Crimineel, 58). Die snelle omslag zal<br />
conservatiev<strong>en</strong> niet verbaz<strong>en</strong> (Trouw, 17-<br />
2-2001).<br />
137<br />
712. iets aan de verbeelding overlat<strong>en</strong>:<br />
de details <strong>van</strong> iets in <strong>het</strong> midd<strong>en</strong> lat<strong>en</strong>.<br />
Hoort sam<strong>en</strong> met o.m. aan <strong>het</strong> toeval<br />
overlat<strong>en</strong>, (aan duidelijkheid) te w<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
overlat<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> klein groepje <strong>negatief</strong><strong>polaire</strong><br />
<strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong> met overlat<strong>en</strong> als<br />
kern. Wordt doorgaans gecombineerd met<br />
de indefiniete negatieve <strong>uitdrukking<strong>en</strong></strong><br />
weinig, niets, niet veel. Voorbeeld<strong>en</strong>:<br />
Zev<strong>en</strong> jaar later is er ‘La Mort’, e<strong>en</strong> titel<br />
die weinig aan de verbeelding overlaat<br />
(Johan Anthier<strong>en</strong>s, Jacques Brel – de<br />
passie <strong>en</strong> de pijn [1998], 100). Liet<strong>en</strong><br />
Isabels kler<strong>en</strong> op <strong>het</strong> werk al meestal<br />
weinig aan de verbeelding over, in deze<br />
strakke glimm<strong>en</strong>de schaatsbroek kwam<strong>en</strong><br />
haar lange b<strong>en</strong><strong>en</strong> helemaal tot hun recht<br />
(Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 29-1-2000).<br />
713. verblijf wet<strong>en</strong> met: raad wet<strong>en</strong> met,<br />
wet<strong>en</strong> waar [iets] blijv<strong>en</strong> moet. Het WNT<br />
laat wet<strong>en</strong> dat deze uitdrukking gewestelijk<br />
is, met name Brabants, <strong>en</strong> geeft o.a.<br />
de volg<strong>en</strong>de vindplaats: Ze doet haar vier<br />
dochters kom<strong>en</strong>, beschaamde meiskes, die<br />
met hun hand<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> verblijf wet<strong>en</strong> (Felix<br />
Timmermans, Anna-Maria, 82). Zie ook de<br />
variant blijf wet<strong>en</strong> met.<br />
714. verblikk<strong>en</strong> of verbloz<strong>en</strong>: <strong>van</strong> kleur<br />
verander<strong>en</strong>. Met negatie e<strong>en</strong> uitdrukking<br />
die onverstoorbaarheid aanduidt. Vgl. ook<br />
blikk<strong>en</strong> of bloz<strong>en</strong>. Ik groette hem minzaam,<br />
<strong>en</strong> verblikte noch verbloosde, to<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> <strong>van</strong> de her<strong>en</strong> luidkeels uitriep, dat hij<br />
daar nou al jar<strong>en</strong> op had zitt<strong>en</strong> wacht<strong>en</strong><br />
(J.A. <strong>De</strong>elder, Gem<strong>en</strong>gde gevoel<strong>en</strong>s, 101-<br />
2). Bij de goedkoopste ste<strong>en</strong>houwers<br />
war<strong>en</strong> de nabestaand<strong>en</strong> voor 4.600 guld<strong>en</strong><br />
klaar, terwijl de duurste zonder te verblikk<strong>en</strong><br />
of te verbloz<strong>en</strong> daarvoor 12.000<br />
guld<strong>en</strong> durfde te vrag<strong>en</strong> (Intermediair, 25-<br />
9-1997).<br />
715. kunn<strong>en</strong> verblotekont<strong>en</strong>: uitmak<strong>en</strong>,<br />
kunn<strong>en</strong> schel<strong>en</strong>. (Zie voor e<strong>en</strong> korte<br />
discussie <strong>van</strong> deze uitdrukking ook<br />
Sanders 2008). <strong>De</strong> uitdrukking dateert