De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
luxe (Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 19-5-<br />
1999). Veel minder gebruikelijk is de<br />
variant overbodige weelde: E<strong>en</strong> opzettelijk<br />
onderzoek <strong>van</strong> dit belangrijke onderwerp<br />
zou voor ons <strong>van</strong> ouds zeevar<strong>en</strong>d volk<br />
zeker ge<strong>en</strong> over-bodige weelde zijn (P.J.<br />
Meert<strong>en</strong>s, <strong>De</strong> nieuwe taalgids 1942, 161).<br />
E<strong>en</strong> andere variant is overdrev<strong>en</strong> luxe: <strong>De</strong><br />
interview-training was ge<strong>en</strong> overdrev<strong>en</strong><br />
luxe (UK, 26 april 2001, 7).<br />
525. overdrev<strong>en</strong>: al te (zeer). Net als al te<br />
in gebruik om understatem<strong>en</strong>ts te mak<strong>en</strong>.<br />
Wij zijn nog altijd blij als we elkaar weer<br />
e<strong>en</strong>s zi<strong>en</strong>, al gebeurt dat niet overdrev<strong>en</strong><br />
vaak (Humo, 7-9-1999). Ondanks de<br />
‘onverwachte’ zege maakte Utrecht ge<strong>en</strong><br />
overdrev<strong>en</strong> goede indruk (<strong>De</strong> Telegraaf,<br />
31-1-1998). Heel algeme<strong>en</strong> gesprok<strong>en</strong> lijkt<br />
<strong>het</strong> erop dat de belangstelling voor de<br />
geschied<strong>en</strong>is <strong>van</strong> de linguistiek bij de<br />
tuss<strong>en</strong>oorlogse g<strong>en</strong>eratie <strong>van</strong> taalkundig<strong>en</strong><br />
niet overdrev<strong>en</strong> groot is geweest (Jan<br />
Noordegraaf, Voorlopig verled<strong>en</strong>, 127).<br />
526. overhoud<strong>en</strong>: intransitief gebruikt is<br />
dit e<strong>en</strong> <strong>negatief</strong>-polair werkwoord, te<br />
combiner<strong>en</strong> met negatieve adverbia als<br />
niet, nauwelijks. Lop<strong>en</strong> gaat nog, maar <strong>het</strong><br />
houdt niet over (Jules <strong>De</strong>elder, Modern<br />
Passé, in: <strong>De</strong> dikke <strong>van</strong> <strong>De</strong>elder, 281).<br />
Van Dijk vindt dat de conditie <strong>van</strong> veel<br />
spelers dit jaar niet overhield (<strong>De</strong><br />
Groninger Gezinsbode, 5 juni 1998, 5).<br />
<strong>De</strong> arbeidsmarkt is nog steeds in mineur<br />
<strong>en</strong> <strong>het</strong> aantal vacatures houdt niet over<br />
(Memory Magazine, jan-febr 2004).<br />
527. bij de pakk<strong>en</strong> neerzitt<strong>en</strong>: <strong>het</strong><br />
opgev<strong>en</strong>, zich neerlegg<strong>en</strong> bij de situatie.<br />
Tijd om bij de pakk<strong>en</strong> neer te zitt<strong>en</strong> had hij<br />
niet (<strong>De</strong> Volkskrant, 9-9-1999). Maar dat<br />
is ge<strong>en</strong> red<strong>en</strong> om bij de pakk<strong>en</strong> neer te<br />
gaan zitt<strong>en</strong> (ibidem, 19-5-1999). Maar, bij<br />
de pakk<strong>en</strong> neerzitt<strong>en</strong>, treur<strong>en</strong>, dat heeft<br />
ge<strong>en</strong> zin (Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>,<br />
18-5-1998). Maar Keesing is veel te vitaal<br />
om haar dames bij de pakk<strong>en</strong> neer te lat<strong>en</strong><br />
zitt<strong>en</strong>, of er duffe types <strong>van</strong> te mak<strong>en</strong><br />
101<br />
(NRC, 9-7-1993). Want als je bij de<br />
pakk<strong>en</strong> neer gaat zitt<strong>en</strong>, b<strong>en</strong> je voor<br />
datzelfde ideaal verlor<strong>en</strong> (<strong>De</strong> Tijd, 7-6-<br />
1985). Het WNT geeft vreemd g<strong>en</strong>oeg<br />
alle<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele positieve voorkom<strong>en</strong>s uit de<br />
19de eeuw, wat vermoedelijk betek<strong>en</strong>t dat<br />
de uitdrukking eerst vrij rec<strong>en</strong>t zijn<br />
<strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong> karakter heeft gekreg<strong>en</strong>,<br />
cf. Ieder oog<strong>en</strong>blik zit e<strong>en</strong> troepje bij de<br />
pakk<strong>en</strong> neer <strong>en</strong> zegt [..] (Frederik <strong>van</strong><br />
Eed<strong>en</strong>, Studies, dl 1, 141).<br />
528. pal<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>: gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Nu<br />
<strong>het</strong> gebruik <strong>van</strong> paal voor gr<strong>en</strong>s<br />
langzamerhand uit <strong>het</strong> taalgebruik<br />
verdw<strong>en</strong><strong>en</strong> is (al zijn er nog rest<strong>en</strong> als voor<br />
onbepaalde tijd naast voor onbegr<strong>en</strong>sde<br />
tijd), heeft ook deze uitdrukking <strong>het</strong> veld<br />
moet<strong>en</strong> ruim<strong>en</strong> voor gr<strong>en</strong>z<strong>en</strong> k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. <strong>De</strong><br />
blijdschap des Volks k<strong>en</strong>de ge<strong>en</strong>e pal<strong>en</strong><br />
(W. Eekhoff, Beknopte geschied<strong>en</strong>is <strong>van</strong><br />
Friesland in hoofdtrekk<strong>en</strong>, 414), zijne<br />
pracht k<strong>en</strong>t ge<strong>en</strong> pal<strong>en</strong> (J.F. Oltmans, <strong>De</strong><br />
schaapherder, 28).<br />
529. pap kunn<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong>: <strong>en</strong>ergie over<br />
hebb<strong>en</strong>. We kond<strong>en</strong> na afloop ge<strong>en</strong> pap<br />
meer zegg<strong>en</strong>. <strong>De</strong>ze uitdrukking figureert in<br />
<strong>het</strong> gedicht Pap <strong>van</strong> Jules <strong>De</strong>elder (J.A.<br />
<strong>De</strong>elder, Moderne gedicht<strong>en</strong>, 44):<br />
Pap<br />
<strong>De</strong> toestand waarin m<strong>en</strong><br />
ge<strong>en</strong> pap meer kan zegg<strong>en</strong><br />
is te preferer<strong>en</strong> bov<strong>en</strong><br />
die waarin m<strong>en</strong> dat<br />
alle<strong>en</strong> nog maar kan.<br />
E<strong>en</strong> vergelijkbare NPU is puf hebb<strong>en</strong>.<br />
530. <strong>het</strong> papier waard waarop <strong>het</strong><br />
gedrukt is/geschrev<strong>en</strong> staat: minimale<br />
hoeveelheidsuitdrukking, gezegd <strong>van</strong><br />
waardepapier<strong>en</strong>, maar ook verdrag<strong>en</strong>,<br />
contract<strong>en</strong> e.d. Mij werd to<strong>en</strong> definitief<br />
duidelijk dat verkiezingsprogramma’s nog<br />
niet <strong>het</strong> papier waard zijn waarop ze<br />
gedrukt zijn (Trouw, 23-2-2002). Het