De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
egel<strong>en</strong> (Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 31-<br />
12-1997). En <strong>het</strong> gaat al ev<strong>en</strong>min aan om<br />
de uitsprak<strong>en</strong> <strong>van</strong> de 80-ers zelf te neger<strong>en</strong><br />
(Annie Romein-Verschoor, Vrouw<strong>en</strong>spiegel,<br />
27). E<strong>en</strong> zeldzaam voorkom<strong>en</strong> in<br />
e<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong>de zin is <strong>het</strong> volg<strong>en</strong>de: En nu<br />
word<strong>en</strong> we dan, nogal onverhoeds, voor de<br />
vraag gesteld of <strong>het</strong> wel aangaat dat<br />
vrouw<strong>en</strong> die de vruchtbare leeftijd reeds<br />
gepasseerd zijn nog moeder word<strong>en</strong> (<strong>De</strong><br />
Volkskrant 6-1-94).<br />
5. iemand iets aangaan: iets te mak<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> met. Vooral gebruikt in negatieve<br />
zinn<strong>en</strong>, zinn<strong>en</strong> met restrictieve adverbia<br />
als slechts, alle<strong>en</strong>, uitsluit<strong>en</strong>d <strong>en</strong> in vraagzinn<strong>en</strong>.<br />
Positief gebruik is toegestaan,<br />
maar relatief zeldzaam. Ons gaat die zaak<br />
eig<strong>en</strong>lijk in ‘t geheel niet aan (Karl May,<br />
In de schuilhoek<strong>en</strong> <strong>van</strong> de Balkan, 286).<br />
En wat gaat u die geschied<strong>en</strong>is eig<strong>en</strong>lijk<br />
aan? (id, 314). Ik heb schrijv<strong>en</strong> altijd<br />
beschouwd als iets dat alle<strong>en</strong> mijzelf<br />
aangaat (<strong>De</strong> Volkskrant, 2-4-1993). <strong>De</strong><br />
culturele aardverschuiving binn<strong>en</strong> Europa<br />
is e<strong>en</strong> ontwikkeling die ons allemaal aangaat<br />
(id, 1-2-1993). Het Duits k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong><br />
vergelijkbare uitdrukking angeh<strong>en</strong>: Das<br />
geht dir nichts/kaum etwas/ein Dreck an.<br />
6. aangesleept krijg<strong>en</strong>: tamelijk zeldzame<br />
variant <strong>van</strong> kunn<strong>en</strong> aanslep<strong>en</strong>.<br />
Apothekers krijg<strong>en</strong> <strong>het</strong> niet aangesleept<br />
(NRC, 20-10-2001). <strong>De</strong> verkoop <strong>van</strong> de<br />
Euro 2012 tickets verloopt dan ook<br />
ongek<strong>en</strong>d goed, <strong>en</strong> de vele aanbieders<br />
kunn<strong>en</strong> de tickets niet aangesleept krijg<strong>en</strong><br />
(http://test.gryla.eu/products/Euro+2012+k<br />
walificatie.html)<br />
7. kunn<strong>en</strong> aanhor<strong>en</strong>: kunn<strong>en</strong> verdrag<strong>en</strong><br />
om aan te hor<strong>en</strong>. Cf. ook kunn<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>.<br />
Ik kan <strong>het</strong> niet langer aanhor<strong>en</strong> (Lodewijk<br />
de Boer, <strong>De</strong> kaalkop luistert, 48). `Ik kan<br />
dat niet langer aanhor<strong>en</strong>,' zei Haack<br />
luidop (Simon Vestdijk, <strong>De</strong> kellner <strong>en</strong> de<br />
lev<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, 84). <strong>De</strong> uitdrukking komt steeds<br />
voor in combinatie met negatie <strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
aspectueel bijwoord als meer of langer.<br />
8. aankom<strong>en</strong> met: aan boord kom<strong>en</strong> met,<br />
lastig vall<strong>en</strong> met. In combinatie met<br />
moet<strong>en</strong> of de bevel<strong>en</strong>de wijs is dit e<strong>en</strong><br />
<strong>negatief</strong>-<strong>polaire</strong> uitdrukking. Huwelijk <strong>en</strong><br />
gezin, wel daar moet je bij hem al<br />
helemaal niet mee aankom<strong>en</strong>! (Edmond <strong>en</strong><br />
Jules de Goncourt, Dagboek, vert Leo <strong>van</strong><br />
Maris, 136). Kom bij hem niet aan met<br />
vrag<strong>en</strong> over persoonlijke prestaties of<br />
weetjes (Memory Magazine, 20-4, 2011).<br />
9. iets aankunn<strong>en</strong>: opgewass<strong>en</strong> zijn teg<strong>en</strong><br />
iets. <strong>De</strong> uitdrukking is ge<strong>en</strong> strikte NPU,<br />
maar wordt wel overweg<strong>en</strong>d in negatieve<br />
context<strong>en</strong> gebruikt. In mijn materiaal (156<br />
voorkom<strong>en</strong>s) is 62% <strong>negatief</strong>, 1% in e<strong>en</strong><br />
conditionele zin, 1% in e<strong>en</strong> comparatief,<br />
1% met e<strong>en</strong> restrictief bijwoord,12% in<br />
vrag<strong>en</strong>, 6% in combinaties met nauwelijks<br />
<strong>en</strong> 17% in positieve omgeving<strong>en</strong>. Bij de<br />
laatste categorie gaat <strong>het</strong> in bijna de helft<br />
<strong>van</strong> de gevall<strong>en</strong> om combinaties met de<br />
partikels best <strong>en</strong> wel. Je kunt de waarheid<br />
gewoon niet aan (Patricia Cornwall, Fataal<br />
week<strong>en</strong>d, 167). <strong>De</strong>nk je echt dat ik twee<br />
ti<strong>en</strong>ers zonder toverstok niet aankan (J.K.<br />
Rowling, Harry Potter <strong>en</strong> de Orde <strong>van</strong> de<br />
F<strong>en</strong>iks, 576). Jij kunt <strong>het</strong> aan <strong>en</strong> ik kan <strong>het</strong><br />
aan (Erle Stanley Gardner, Het geheim <strong>van</strong><br />
de twee zusjes, 159).<br />
10. kunn<strong>en</strong> aanslep<strong>en</strong>: voldo<strong>en</strong>de voorraad<br />
kunn<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> <strong>van</strong>. Komt <strong>en</strong>kel voor<br />
in combinatie met niet <strong>en</strong> nauwelijks/<br />
amper. <strong>De</strong> winkels die biologische voeding<br />
verkop<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> hun spull<strong>en</strong> nauwelijks<br />
nog aanslep<strong>en</strong> (Trouw, 18-6-1999). <strong>De</strong><br />
Stichting Max Havelaar kan de Okébanaan<br />
niet aanslep<strong>en</strong> (Nieuwsblad <strong>van</strong><br />
<strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 22-11-1996). Duursma<br />
Auto's <strong>en</strong> Onderdel<strong>en</strong> uit Hoogezand kan<br />
de Fiatjes 500 niet aanslep<strong>en</strong> <strong>van</strong>uit Italië<br />
(Nieuwsblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong>, 1-8-1996).<br />
11. aanstaan: bevall<strong>en</strong>, zinn<strong>en</strong>. In teg<strong>en</strong>stelling<br />
tot zinn<strong>en</strong> kan <strong>het</strong> onderwerp <strong>van</strong><br />
aanstaan e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>d wez<strong>en</strong> zijn. Voor <strong>het</strong><br />
overige zijn deze werkwoord<strong>en</strong> goed te<br />
2