De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
De negatief-polaire uitdrukkingen van het Nederlands Inleiding en ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Volkskrant, 25-2-1995). In dat Begin had<br />
Rikkebot ge<strong>en</strong> nagel om zijn gat te krabb<strong>en</strong><br />
(Hugo Claus, Het verlang<strong>en</strong>, 10). Ik<br />
begrijp dat jullie ge<strong>en</strong> nagel hebb<strong>en</strong> om je<br />
gat te krabb<strong>en</strong> (Lodewijk de Boer, The<br />
Family, 244). <strong>De</strong> uitdrukking is al oud <strong>en</strong><br />
heeft variant<strong>en</strong>, zoals: En hy <strong>het</strong> niet e<strong>en</strong><br />
scherf om zijn neers me te klouw<strong>en</strong><br />
(Bredero, Spaansch<strong>en</strong> Brabander Jerolimo,<br />
vs. 955). Zuidnederlands is: e<strong>en</strong> nagel<br />
hebb<strong>en</strong> om (aan) zijn gat te schart<strong>en</strong>: wij<br />
hebb<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> mom<strong>en</strong>t g<strong>en</strong>e nagel<br />
gehad om aan ons gat te schart<strong>en</strong><br />
(users.grmbl.com/). E<strong>en</strong> contaminatie (<strong>van</strong><br />
ge<strong>en</strong> c<strong>en</strong>t hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> ge<strong>en</strong> nagel hebb<strong>en</strong><br />
om zijn kont te krabb<strong>en</strong>) tek<strong>en</strong>de <strong>het</strong><br />
Dagblad <strong>van</strong> <strong>het</strong> Noord<strong>en</strong> (27-9-2003) op<br />
uit de mond <strong>van</strong> t<strong>en</strong>nisser Raemon Sluiter:<br />
Rijk? Sodemieter op zeg! Ge<strong>en</strong> c<strong>en</strong>t om je<br />
kont te krabb<strong>en</strong>.<br />
481. <strong>het</strong> nauw nem<strong>en</strong> (met): strikt in acht<br />
nem<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> typisch understatem<strong>en</strong>tidioom,<br />
dat doorgaans met e<strong>en</strong> afgezwakte<br />
negatie optreedt, bij voorkeur niet zo of<br />
niet al te. Van 116 voorkom<strong>en</strong>s zijn er 97<br />
(=87%) combinaties met niet, voorts 7%<br />
combinaties met minder, 1% combinaties<br />
met weinig. Van de 97 combinaties met<br />
niet is op zijn beurt 85% afgezwakt door<br />
middel <strong>van</strong> zo: hij nam <strong>het</strong> niet zo nauw /<br />
hij nam <strong>het</strong> zo nauw niet; verder 11% niet<br />
al te, <strong>en</strong> de rest is niet erg, niet altijd ev<strong>en</strong><br />
nauw e.d. Slechts e<strong>en</strong> <strong>en</strong>kele maal treedt<br />
onverdunde negatie op. Lars k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong><br />
dier<strong>en</strong>tuin die <strong>het</strong> niet zo nauw neemt met<br />
de regels (Midas <strong>De</strong>kkers, Het walvismeer,<br />
88). Met de eerlijkheid nam hij <strong>het</strong><br />
niet zo nauw (Lisette Lewin, Voor bijna<br />
alles bang geweest, 38). Erg nauw neemt<br />
Jan Brons <strong>het</strong> niet (Rein Brouwer, Dauw<br />
over dorstig land, 75). Er zijn ook tal<strong>en</strong> die<br />
<strong>het</strong> minder nauw nem<strong>en</strong> met de rand<strong>en</strong> <strong>van</strong><br />
woord<strong>en</strong> dan <strong>het</strong> <strong>Nederlands</strong> (Marc <strong>van</strong><br />
Oost<strong>en</strong>dorp, Tongval - hoe klink<strong>en</strong><br />
Nederlanders? p. 197).<br />
482. kunn<strong>en</strong>/zull<strong>en</strong> nazegg<strong>en</strong>: uitdrukking<br />
<strong>van</strong> onvergelijkbaarheid, vgl. ook kunn<strong>en</strong><br />
91<br />
tipp<strong>en</strong> aan, e<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>knie hebb<strong>en</strong>, etc. Bij<br />
deze uitdrukking gaat <strong>het</strong> echter niet om<br />
onvergelijkbaarheid <strong>van</strong> person<strong>en</strong> of<br />
zak<strong>en</strong>, maar <strong>van</strong> ervaring<strong>en</strong> of oordel<strong>en</strong>.<br />
Negatieve zinn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> 53% uit <strong>van</strong> mijn<br />
materiaal, zinn<strong>en</strong> met weinig/niet veel<br />
27%, overige negatieve context<strong>en</strong> 17% <strong>en</strong><br />
3% was positief. Dat zal ge<strong>en</strong> uitgever me<br />
nazegg<strong>en</strong>, dat weet ik (HP/<strong>De</strong> Tijd, 17-3-<br />
2000). Weinig blad<strong>en</strong> in Amerika kond<strong>en</strong><br />
hem dat in die tijd nazegg<strong>en</strong>! (<strong>De</strong><br />
Standaard, 19-6-1998). <strong>De</strong>buter<strong>en</strong> in de<br />
Europa Cup met e<strong>en</strong> doelpunt, niet veel<br />
Fey<strong>en</strong>oorders kunn<strong>en</strong> <strong>het</strong> de Brabander<br />
nazegg<strong>en</strong> (Rotterdams Dagblad, 8-3-<br />
1996).<br />
483. nem<strong>en</strong>: pikk<strong>en</strong>, accepter<strong>en</strong>, duld<strong>en</strong>.<br />
Iets niet nem<strong>en</strong> is iets niet pikk<strong>en</strong>, erg<strong>en</strong>s<br />
ge<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oeg<strong>en</strong> mee nem<strong>en</strong>. Vgl. Engels<br />
take: I’m not gonna take it anymore. Het<br />
Partijbestuur zal dit niet nem<strong>en</strong>, zegt ze<br />
(Ed. <strong>van</strong> Thijn, Dagboek <strong>van</strong> e<strong>en</strong> onderhandelaar,<br />
148). Ik neem <strong>het</strong> niet langer!!!<br />
(Martin Lodewijk, Ag<strong>en</strong>t 327 - Dossier<br />
Zev<strong>en</strong>slaper, 20). Nem<strong>en</strong> we dat? (Theun<br />
de Vries, Februari, dl. 1, 401)<br />
484. neuk: mhu, le<strong>en</strong>vertaling <strong>van</strong> a fuck,<br />
e<strong>en</strong> Engelse krachtterm die, veelal in<br />
combinatie met give, wordt gebruikt als<br />
NPU. Tot dusver heb ik deze uitdrukking<br />
uitsluit<strong>en</strong>d in raptekst<strong>en</strong> aangetroff<strong>en</strong>. Ik<br />
geef ge<strong>en</strong> neuk, ik kreuk <strong>en</strong> beuk / alles wat<br />
soft is, ja leuk! (Osdorp Posse, Osdorp<br />
Stijl), dus jouw vooroordel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> ons<br />
ge<strong>en</strong> neuk schel<strong>en</strong> (Osdorp Posse, Vlijmscherp).<br />
Zie ook e<strong>en</strong> fuck <strong>en</strong> e<strong>en</strong> shit.<br />
485. aan de/zijn neus hang<strong>en</strong>: vertell<strong>en</strong>.<br />
Dat ga ik nu niet aan uw neus hang<strong>en</strong> (<strong>De</strong><br />
Volkskrant, 26-6-1997). [I]k zou hem<br />
daar nooit iets <strong>van</strong> aan zijn neus hang<strong>en</strong><br />
(Ab Visser, Sheffield steel, 80). We hoev<strong>en</strong><br />
hem niet dadelijk alles aan de neus te<br />
hang<strong>en</strong> (Jacques Gans, Het vege lijf, 147).<br />
E<strong>en</strong> Duitse teg<strong>en</strong>hanger <strong>van</strong> deze<br />
uitdrukking is auf die Nase bind<strong>en</strong>: Das<br />
werde ich wohl nicht jedem auf die Nase